Devri

askell

askell

f. & adv. –où, askilli, iskilli d. divaskell

I. M.

A. (monde animal)

(1) Aile.

●(1499) Ca 12b. Asquell. g. aele. ●(1580) G 485. An pluff bras oz asquell, tr. «Les grandes plumes de votre aile.» ●(1633) Nom 36b. Plangor alarum : batement des aisles : pa vez an diu-asquel ò dispafalat.

●(1710) IN I 9. Diouasquell o deveus da nigeal. ●366. ar guenanigou-se a guemer diaouasquel (lire : diouasquel). ●(1744) L'Arm 9b. Aile, tr. «Assquell.. pl, assquelleu ou gassquelleu.» ●(17--) TE 457(2). Peb-hani a nehai en doai huéh gasquêl.

●(1818) HJC 218. èl ma hrassamble ur ïar i voussinet idant i dioachèle. ●(1838) OVD 289. En eined, eit miret a gouéh ar en doar, e fouête dalh-mad ou divasquel. ●(1849) LLB 1814. ged ou diwaskel. ●(1867) MGK 16. Ma ve, diana, kre hoc'h eskel.

●(1903) MBJJ 50. Nij, neuze, gant da iskili. ●(1908) PIGO II 156. 'vel p'an ije bet iskili ouz e zivesker. ●(1912) BUAZpermoal 759. o iskili da nijal. ●(1922) EMAR 16. Askell ar skoul.

(2) Nageoire.

●(1744) L'Arm 9b. Aîleron de poisson, tr. «Assquell pissquétt.»

●(1934) BRUS 256. Une nageoire, tr. «un askel –leu.»

(3) Tenn-askell : vol d'une seule traite.

●(1932) ALMA 58. Klask a reant mont d'ar Japon en eun tenn-askell.

B. sens fig.

(1) Aile (de l'amour, de qqn etc.).

●(1857) GUG 4. Idan hou tivaskel arzé, / Tad, dihuennet hou pugalé.

●(18--) SAQ II 174. ar beden vud a bign varzu ennhan douget var diouaskel ar garantez.

(2) (météorologie) Askell big : coin bleu dans le ciel, culotte de gendarme.

●(1914) KZVr 58 - 12/04/14. N'eus ket eun askell big 'barz en oabl, tr. «il n'y a pas une petite pièce de bleu dans le ciel (il est couvert de nuages).» ●(1986) DPSB 118. (Rieg) askell-big, tr. «coin de ciel bleu au milieu des nuages.»

(3) Askell douar : recoin de terre.

●(1914) KZVr 58 - 12/04/14. Askell douar, tr. «recoin de terre. Even.»

C. (en plt de qqc.)

(1) Jantille de roue de moulin à eau.

●(1877) BSA 126. cueza a ra el lenn, ha gant an dinaou euz an dour, eo casset buhan dindan ar rod, a deu d'he flasta en eur luia he askellou.

(2) Aile de moulin.

●(1744) L'Arm 9b. Aîle d'un Moulin, tr. «Assquel.»

(3) (agriculture) Côté tranchant du soc.

●(1914) KZVr 58 - 12/04/14. askell, tr. «côté tranchant du soc.» ●(1927) GERI.Ern 28. askell, tr. «côté tranchant du soc.»

(4) (architecture) Aile.

●(1744) L'Arm 9b. Aîle d'un Bâtiment, tr. «Casale ur Menair.» ●86a. Croisée d'une Eglise, tr. «Assquellieu unn Iliss. f.»

●(1876) TDE.BF 24a. askellieu, s. pl. f ; v[annetais], tr. «Partie d'une église, dite la croisière, parce qu'elle a la forme d'une croix.»

●(1904) DBFV 12a. askellieu, tr. «croisée d'une église (l'A.)»

(5) Aile d'une pièce de vêtement.

●(1910) MBJL 136. war gorven denval al leanezed ha war an iskili gwenn sign a c'holo d'ê o fenn.

(6) (pêche) Aile de chalut.

●(2010) MOPES 229. (Ar Gelveneg) Askell rouej (aile de filet) : Aile du chalut.

(7) (militaire) Aile (d'une armée).

●(1633) Nom 189a. Exercitus cornua : les aisles d'vne armée : an cornou pe diuasquel vn armè. ●189a-b. Alæ : les ailes de la caualerie : asquel, pe sornou (lire : cornou) an caualery.

(8) Aile d’avion.

●(1942) DRAN 79. an eskell diouz eun tu, evel deliou sec’h hag ar stern diouz an tu all.

II. Loc. adv.

(1) A-denn-askell : à tire d'ailes.

●(1732) GReg 368b. Il a pris l'essort, tr. «eat eo a dénn-asqell.»

●(1903) MBJJ 242. nijet a denn askel. ●(1915) MMED 29. nijit a denn-askel kals huelloc'h. ●(1931) ALMA 41. eul labousik a nij a denn-askell. ●(1939) MGGD 79. deuet a-denn-askell dreist ar moriou.

(2) A-droc'h-askell : à tire d'ailes.

●(1866) BOM 6. A droc'h askel gant herr, / Me garje vel ann er, / Nijal dreisd ar goabren.

(3) A-daol-askell : à tire d'ailes.

●(1926) FHAB Eost 286. D'an traon, d'ar red, a daol-askell…

III.

(1) Ober askell(ig) da : fréquenter une fille. (expression qui fait référence aux oiseaux qui agitent leurs ailes lors de la période des amours).

●(1866) BOM 88 (Ku) P. Proux. Tostaad a ra potret farod / D'ober askellik da Vargod, tr. P. Proux «D'abord vinrent les muscadins en battant des ailes...»

●(1906-1907) EVENnot 10. (Priel) Ober e ra askel d’ei, tr. «Il lui conte fleurette.» ●(1981) ANTR 185 (L) *Tad Medar. Pep hini a lavar e zoñj kerkent ha ma klev ema Perig oh ober e lez da Zoazig, pe Lomig oh ober askellig da Varivonig.

(2) Strakal e askell : s’émanciper ; courir les filles.

●(1924) NFLO. Il joue des ailes (il commence à s'émanciper), tr. Loeiz ar Floc'h «strakal a ra e askell.» ●Il court le c[otillon], tr. Loeiz ar Floc'h «strakal a ra e askell (en mauv. Part).»

(3) Frotañ e askell da ub. : passer la main dans le dos.

●(1947) YNVL (Ki) Y. Drezenn 25. Ha gouzout memes, pa vez dav, frotañ o askell d’ar sosialisted…

(4) Kouezhet dezhañ klipenn hag askell : voir klipenn.

(5) Bezañ du evel askell ar vran : voir bran.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...