Devri

dispakañ / dispakat

dispakañ / dispakat

v.

I. V. tr. d.

(1) Déballer, dépaqueter.

●(1659) SCger 39a. depaqueter, tr. «dispaquat.» ●(1732) GReg 245a. Deballer, désemballer, tr. «Dispacqa. pr. dispacqet.» ●267a. Depaqueter, Dispaga. pr. dispaguet. dispacqa. pr. dispaqet.» ●(17--) EN 1647. vel eur liser ehe, red e edispaquan, tr. «c'est comme une lettre, il est nécessaire de le déplier.» ●après 1648. Dispac a ra a liser, tr. «Il déplie la lettre.»

●(1872) ROU 83b. Etaler, étendre, tr. «dispaca.» ●(1876) TDE.BF 147a. Dispaka, v. a., tr. «Déballer, délier, ôter l'enveloppe ou le lien.»

●(1908) PIGO II 145. hag o tispakan eur vroz, eun davanjer, eur gorfenn hag eur mouchouer. ●(1911) SKRS II 224. divar he gounnar, e tispak he gleze. ●(1940) LZBl Gouere/Eost 338. da zispaka preiz al leronsi diweza great ganto.

(2) Déplier, déployer, ouvrir.

●(1838-1866) PRO.tj 179. dispaquit o torch-listri. ●(1847) BDJ 21. D'an divez an heol en hem ziskoüez, / Dispaka a ra he valvehnou. ●(1872) ROU 80b. Déployer, tr. «Dispaca.» ●(1882) BAR 175. Daubuisson (…) a redaz da zispaca baniel sant Ian.

●(1902) PIGO I 179. Raktal Personik a zispakaz e gontel. ●(1929) MKRN 87. a zispak e grabinou, tr. «ouvre ses griffes.» ●(1941) FHAB Mae/Mezheven 48. Pa vez c'hoant da lakat eur velfedenn grogennek da zispaka he c'herniel.

(3) Démaillotter.

●(1876) TDE.BF 147a. Dispaka, v. a., tr. «démaillotter, parlant d'un enfant.»

(4) Donner, appliquer, porter (un coup).

●(1990) MARV I 35. (Heñvig) An tanfoultr koz dispaka ganin eur grabanadenn.

(5) Déployer (sa voix).

●(1924) FHAB Genver 32. dispaka e vouez e pep lec'h hag e pep amzer.

(6) Dispakañ e gounnar : laisser éclater sa colère.

●(1869) SAG 279. An Autrou Doue ne otreaz ket gant ar speret-fall dizpaka kement a gounnar.

●(1911) BUAZperrot 663. Dispaka a reas dioc'htu he c'hounnar ouz ar gristenien.

(7) Développer (une idée, etc.).

●(1912) MMKE xi. tud pell muioc'h disket ha n'int ket gouest, peurvuian, da zispag an disteran mennoz uhel ?

II. V. intr.

(1) Apparaître, sortir de sa cachette.

●(1838) CGK 23. Marve guelet aben cant vla / An antec'hrist o tispaca. ●(1868) FHB 159/20b. eur bar-amzer skrijuz o tispaca.

●(1900) MSJO 78. Ar stered a zispak an eil goude eben en oabl. ●(1902) PIGO I 39. Eun toullad floc'hed da (lire : ha) dimezelled a dispakaz a bep tu. ●(1904) KZVr Gouere. an avel a davas, ar c'houmoul a zispakas, hag eur wazienn heol a baras. (d'après KBSA 35). ●(1906) BOBL Mae. A-greiz va labour e welis eur goumoulenn deo o tispaka. (d'après KBSA 225). ●(1908) PIGO II 61. Job (...) a zispakas ive eus e du. ●(1919) BUBR 1/21. an heol ne c'houll ket dispaka. ●(1919) BUBR 6/132. Ar re-all (...) na zeblantont ket beza gwall breset da zispaka eus o zoull, ha ni a rank hulma, pe omp kontant pe n'omp ket. ●(1934) KOMA 61. Ar bleiz a zo bet 2 pe 3 dervez hep tam, ne grede dispaka. Setu eun dervez e oa dispaket hag e welas eul louarn. ●(1953) BLBR 57/3. hag e vezan en dudi dirak an daolenn a zispak dirazon.

(2) Enfanter, accoucher.

●(1867) BUE 131. groek Remond Grosill euz ar Roc'h, hag a oa daro da dispakan. ●148. bet daou devez enn poanio braz, arok dispakan. ●(1889) CDB 73. ann dimezel deuz ar ger a Weto / Lerer zo dispaket eunn daou pe dri de zo, tr. «la demoiselle de la ville de Wéto – qu'on dit être accouchée, il y a deux ou trois jours.»

●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Dispaka, tr. «enfanter.» ●(1920) KZVr 366 - 07/03/20. dispaka, tr. «enfanter, Treger.» ●(1962) BAHE 32/63. Dispakañ : gwilioudiñ, passim e Treger.

(3) S'épanouir, se développer.

●(1864) KLV 23. Grisiou ann dero, peurvuia, a zispak rezounabl. ●38. al louzeier ne gavont ket kement a ear evit dispaka. ●(1872) ROU 83a. S'épanouir, tr. «dispaca (en eol).» ●(1893) IAI 161. daou vrank leun a zaour a zispakas euz ar vezen goz.

●(1911) RIBR 101. ar bokedou a zispake a druilhadou e kerc'hen ar c'hleuziou.

(4) Se déployer, se développer.

●(1877) BSA 308-309. ar vanden bardounerien-man (…) o tispaca var ar grec'hen evel eun arme.

III. V. pron. réfl. En em zispakañ.

(1) =

●(1935) FHAB Gwengolo 264. ha p'eo en em zispaket gorennou heol miz gouere.

(2) (en plt d'une plante) =

●(1868) FHB 194/298b. ar vouillasten glorius var behini eo en em zispaket bleunen an eternite.

●(1922) FHAB Mae 153. An ed (...) a rank kaout ear, sklerijenn, heol tomm evit kreski, en em zispaka, branka, ober korzennou teo ha pennou mat, pennou bras.

IV. Dispakañ e loaioù : voir loa.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...