Devri

ingalañ / ingaliñ

ingalañ / ingaliñ

v.

I. V. tr. d.

(1) Asseoir (l'impôt).

●(1732) GReg 56a. Asseoir une Taille, une Taxe, &c. tr. «ingali un taçz, un tell, ur roll.»

●(1839) BESquil 248. ingalein en tausseu. ●(1839) BEScrom 235. Aveit example, er ré e vé laqueit d'ingaillein er hargueu, en droèdeu én ur baraes, hà ind e zou ol dibéh ?

(2) Répartir.

●(1732) GReg 217b. Cotiser, marquer à chacun ce qu'il doit payer d'une somme commune, tr. «Ingali ur somm èntre pep hiny vès ar re a dle he phaëa.»

●(1876) TDE.BF 304a. Iñgala, v. a., tr. «Partager les biens d'un héritage, donner à chacun sa part d'un héritage, d'un bien, d'un butin, du prix d'un travail exécuté.»

►[empl. comme subst.]

●(1990) STBL 159. Stourm a reont a-zevri evit diazezañ ar bed war al lealed, war an ingalañ.

(3) Distribuer.

●(1860) BAL 175. da vare Nedelec e ingale lereier d'ar vugaleou baour. ●(1868) KMM 249. Piou a lavaro n'ema ket an oll grassou etre e daouarn, evit o ingala d'an dud ; p'eo i eo a laca anezo da zinaoui, da ziredet eus an Ee var an dud. ●(1872) ROU 81b. Distribuer, tr. «Ingala.» ●(1894) BUZmornik 43. ec'h ingalaz he zouarou etre he amezeien. ●274. ar rouanez a garge anezhi da ingala ho aluzennou.

(4) Disposer, répartir.

●(1909) FHAB Genver 31. ingala soudarded dre gear. ●(1909) KTLR 218. ar c'havalier guen a ingalaz an traou e giz ma oa gourc'hemennet d'ezhan. ●(1915) HBPR 153. Ingala 'ra he dud, var an hentchou.

(5) Ingalañ an traoù : arranger les choses.

●(1963) BAHE 35/3. Met ret e oa ingaliñ an traoù (…) da blaenaat an traoù.

(6) Joncher.

●(1868) KMM 74. ingala ur guiscad bokedou (…) var an hent.

(7) Étaler de manière égale.

●(c.1872) LVL 11. ingala mad al liou gant ar bros.

(8) Égaler (qqn).

●(1931) GUBI 14. E rauk en ingalein, labour e gaveet.

(9) Égaler, rendre égaux.

●(c.1718) CHal.ms ii. La mort nous Egale tous, tr. «er maruu' hul laca oll a vr sort', hun Ingal' oll, hul laca oll Ingal.»

II. V. pron. réci. En em ingaliñ : s'arranger, s'accorder.

●(1935) BREI 433/4a. Petra oa bet etreze, pa rankent dont d'en em engali dirak barner gwengamp ? ●(1935) BREI 434/1a. N em engali a zo d'ober.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...