Devri

kroaziañ / kroazañ / kroaziñ

kroaziañ / kroazañ / kroaziñ

v.

I. V. tr. d.

A.

(1) Croiser (les bras, les mains).

●(1732) GReg 236b. Croiser, mettre en forme de croix, tr. «Croaza. pr. croazet. Van[netois] croézeiñ. pr. croézet.»

●(1838) OVD 72. croézein hou teourne ar hou calon. ●(1847) MDM 129. nag o kroacha va divreac'h.

●(1909) FHAB Even 182. Kroazia a ra e zivreac'h. ●(1911) BUAZperrot 647. an intron (…) a groasias he daouarn var he feultrin. ●(1923) KTKG 35. kroazia he zivrec'h. ●(1929) MKRN 75. he bugel / E zaouarn a groaze.

(2) Rayer, biffer.

●(1732) GReg 95b. Biffer, raïer, effacer, tr. «croaza. pr. croazet. Van[netois] croéseiñ. pr. croéset.» ●778a. Raïer, faire des raies sur ce qui est écrit, tr. «Croazañ. pr. croazet. Van[netois] croëseiñ.»

(3) Entrelacer.

●(1899) BSEc xxxvii 143 / KRL 8. Da ouel zant Matiaz / E kroaz ar bik he nez / Da wener ar Groaz / E tev eun u e-barz (Trég[or]), tr. «Pour la fête de la saint Mathias (24 février), la pie commence à bâtir son nid ; le vendredi saint elle y pond un œuf.»

(4) Guérir par des prières.

●(1732) GReg 477a. Guérir par des oraisons, rendre la santé par des oraisons, en vertu d'un pacte, tr. «croaza ur re. croaza un aneval.»

B. (religion)

(1) Signer, bénir.

●(14--) N 1130. Breman me a groa(y) sin an croas || gant enor bras me hoz croaso, tr. «Maintenant je ferai le signe de la croix, avec beaucoup d'honneur je vous signerai.»

●(1659) SCger 35a. croiser, tr. «croasa, binizien.» ●(1732) GReg 89b. Benir un enfant, tr. «croaza ur c'hroüadur.»

(2) Extrémiser (un agonisant).

●(1977) PBDZ 366. (Douarnenez) ha gwechall, a-raok mervel, e kroazer an dud gant ur c'houlaouenn venniget, tr. «et autrefois, avant de mourir, on signait les gens au moyen d'un cierge béni.» ●390. pa ve kroazet un den a-raok mervel, tr. «quand on donne l'extrême-onction à quelqu'un avant la mort.»

(3) =

●(1874) POG 17. kroaza ho pec'hejou.

II. V. intr.

(1) Guérir par des oraisons.

●(1767) ISpour 129. Larrein Oræsonneu, pé croisein, pé discontein éit gùellat de clinhuedeu.

(2) (marine) Tirer des bords.

●(1978) BZNZ 36. (Lilia-Plougernev) Pa vezo an avel a-benn, evel a-benn d'ar ganol aze e rankemp kroazañ, tr. (THAB 1/26) «Si le vent était debout, comme dans le chenal de l'Aber Vrac'h, il nous fallait tirer des bords.»

(3) Mont en ur groaziañ : marcher en ondoyant.

●(1872) ROU 93a. Marche ondoyante, tr. «mont en eur groaza.»

III. V. pron. réfl. En em groaziañ.

(1) Se croiser.

●(1659) SCger 35a. se croiser, tr. «en em croasa.»

(2) (religion) En em groaziañ : se signer.

●(14--) N 1335. Me menn dre voas ma menn (lire : mem) croasaf, tr. «Je veux me signer, selon la coutume.»

●(1732) GReg 237a. Faire le signe de la croix sur soi, tr. «En hem groaza. pr. èn hem groazet.» ●(1790) Ismar 481. eit ma heèllint hum groezein guet-t'ou.

●(1876) BJM 136. an drouc speret a dec'h kuit pa rer sin ar groaz, an Itron a velen-me, a gustume tostaat, p'en em groazen. ●(1895) FOV 260. Paud mad ag er hoassèd, emb doujans hag emb méh, / E daulou ou zokeu hag hum groézou kentéh. ●(c.1897) GUN.dihu 146/317. Ol en du dar el lér, én ou saù un herrad, / Um groéz èl tud devot.

IV. Kroaziñ spern àr benn ub. : voir spern.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...