Devri

pegañ / pegiñ

pegañ / pegiñ

v.

I. V. tr. d.

(1) Enduire de poix, poisser, empoisser.

●(1659) SCger 49b. empoisser, tr. «peca.» ●94b. poisser, tr. «pecat.» ●(1732) GReg 336a. Empoisser, enduire de poix, tr. «Pega. pr. peguet. van[netois] pegueiñ .pigueiñ. ppr. et.» ●736a. Poisser, enduire de poix, tr. «Pega. pr. peguet. Van[netois] peegueiñ.»

(2) sens fig. Prendre, attraper, pincer.

●(1908) BOBL 04 juillet 184/2a. Mez red e vije da genta pega al laeron.

II. V. intr.

A.

(1) [sujet : animal] Mordre.

●(1659) SCger 163a. pega, tr. «mordre.»

●(1915) HBPR 198. eur bern c'huibu hag a beg, hag a zeo. ●(1944) GWAL 163/173-174. (Ar Gelveneg) Pegañ a ra ar pesked pa grogont en higenn : «ar pesked ne begont ket, ne reont nemet santout ar vouedenn.» ●(1957) BRUD 2/85. ar pesked a bege stard. ●(1964) YHAO 121. ar c'helien a bege yac'h.

(2) (au jeu de boules) Tomber d'aplomb et s'enfoncer, en parlant d'une boule.

●(1879) ERNsup 164. pegañ, tomber d'aplomb et s'enfoncer en terre au même endroit, en parlant d'une boule, Trév[érec].

(3) Se mettre au travail.

●(1977) PBDZ 1009. (Douarnenez) ma vouilhez da higennoù a lanv, a begez d'an etal neuze, tr. «si tu mouilles tes hameçons au jusant (lire : au flot), alors tu te mets au travail à la mer étale.»

(4) S'attacher.

●(1659) SCger 163a. pega, tr. «s'attacher.»

B. Pegañ e.

(1) Pegañ e : se saisir de.

●(1530) Pm 98. Euel maz peguas quen cruel / En corff vayllant ayoa santel, tr. «Comme il saisit si cruellement / Le corps précieux qu était saint.»

●(1659) SCger 107b. saisir, tr. «pega en.»

(2) (en plt du feu) Prendre dans.

●(18--) SAQ I 171. Pa beg (…) an tan en ti.

(3) (en plt d'une maladie) =

●(1911) BUAZperrot 368. ar vosen a begas e Sienn. ●(1912) MMPM 155. eun dervez e pegaz an dersien ennan.

(4) S'accrocher à.

●(1922) FHAB Meurzh 91. ar c'hriziennig he dezo labouret, peget en douar, hag a c'hello hiviziken tenna eus an douar ar boued he deus ezom.

(5) Petra a beg en ub. : qu'est-ce qu'il prend à qqn.

●(1857) CBF 123. Petra ann diaoul a beg enn oud ? tr. «Quelle mouche te pique ?»

●(1908) KMAF 30. Mes petra 'beg ennout ? Lavaret aotrou d'in-me ?

C. Pegañ war.

(1) Pegañ war al labour : se mettre au travail, entreprendre un travail.

●(1921) FHAB Du 285. Met an O. Quellec (...) a begas war al labour. ●(1923) LZBt Gouere 37. laket ane da began war al labour ! ●(1924) LZBt Meurzh 31. o bolante vad da began war al labour. ●(1958) BAHE 15/28. Piv a bego war al labour-se ?

(2) Pegañ war =

●(1925) LZBt Gwengolo 12. Pa gav hini pe hini troet mât (...), e peg war e gamarad ha peurvuan e teu a-benn da digas anean d'ar c'hatekiz.

D. [avec d'autres prép.]

(1) Pegañ da : se saisir de.

●(1977) PBDZ 896. (Douarnenez) ha ne oa ket moaien da begiñ dezho, tr. «et on ne pouvait pas les saisir.»

(2) Pegañ ouzh e c'houlenn : insister.

●(1907) AVKA 305. Med int a bege ouz ho goulen ma vije staget ouz ar groaz.

(3) (en plt de qqc.) Pegañ ouzh genoù ub. : chose dont on se souviendra.

●(1919) BUBR 2/43. mes mar gellomp o devo eun distokaden, unan hag a bego ouz o genou !…

III. V. pron. réfl. En em begañ ouzh ub. : se mettre avec qqn maritalement.

●(1992) MDKA 64. Setu-me leuriet, m'emañ Annaig o klask 'n em begañ ouzin. ●(2003) TONKA 42. Fidamdoulle, sellit, ma vijen bet koant em-ije tapet hennez e gwir heb goud dezañ, 'n em beget outañ hag eet itron d'ar Hanada.

IV.

(1) Bezañ peget ar c'hi en e revr : voir ki.

(2) Pegañ el loar gant e zent : voir loar.

(3) Pegañ ouzh ar genoù : voir genoù.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...