Devri

pizh

pizh

adj. & adv.

I. Attr./Épith.

A.

(1) Chiche.

●(1659) SCger 164b. piz, tr. «chiche.» ●(c.1718) M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms i. chiche, tr. «perhueh, seh again a sarz [= Sarzeau] pih a Ing [= Inguiniel] peh a queru [= Mr de Kervignac].» ●(1732) GReg 164a. Chiche, qui craint de dépenser, tr. «Piz. Van[netois] pih. peh.»

●(1867) MGK 95. Tud mac'houm ha tud piz. ●(1879) BMN 49. beza piz ha scraign. ●(1899) BSEc xxxvii 162/ KRL 27. Beza piz er gomansamant / Eo pen an hent d'ar arbouellamant, tr. «Etre serré au début est l'entrée de la route de l'économie.»

●(1907) VBFV.fb 19a. chiche, tr. «péh.»

(2) Bezañ pizh ouzh an-unan =

●(1894) BUZmornik 249. Piz oa outhan he-unan, mes e kenver ar beorien oa brokuz ha foran zoken.

●(1955) STBJ 32. Piz e oa outi he-unan hag e tiouere kalz traou hag he deveze ezomm anezo.

(3) Bezañ pizh eus, war e amzer : être avare de son temps.

●(1866) FHB 95/342a. Pis braz oa var he amzer ; ne gollet ket eur momet.

●(1929) KANNgwital 324/346. Kals a dud a zo piz kenan eus o amzer.

(4) Bezañ pizh war : être soigneux de.

●(1915) KZVr 118 - 06/06/15. An den ne deo ket piz war e dra A ya abred da visac'ha, tr. «l'homme qui n'est pas soigneux de son bien Va bientôt mendier, Milin.»

(5) Bezañ pizh ha kempenn : être très soigneux (de ses biens).

●(1942) FHAB Gwengolo/Here 204. War bouez beza piz ha kempenn, ez eus bet gellet adarre, paka an daou benn, hep re a c'hloaz.

(6) Kas da bizh : rendre avare.

●(1927) KANNkerzevod 7/10. mat nemet da gas an dud da biz.

(7) Pizh-louidik : très avare.

●(1938) WDAP 2/101. he mestrez a oa piz-louidik.

(8) Pizh-gagn : très avare.

●(1909) NOAR 157. Piz-gagn e oa. ●(1924) YAYA 38. Va eontr, a lavare, a zo piz kagn. ●(1933) DAGO 5. Piz kagn eo.

(9) Pizh-krug : très avare.

●(1916) KZVr 190 - 03/11/16. piz krug eo, tr. «il est très avare.»

(10) Pizh-lous : d'une avarice crasse.

●(1922) FHAB Here 305. piz lous ha bepred drouk-kontant. ●(1923) FHAB Genver 11. eun den piz louz.

(11) Pizh-lovr : ladre.

●(1869) FHB 241/255a. lavaret e ve ne c'hounezet ket cals a arc'hant aman, pe ezoc'h piz lor.

●(1937) ALMA 156. he moereb hag he deus he digemeret a zo drouk ha piz-lor.

(12) Pizh-brein : très avare.

●(1927) FHAB Gouere 141b. eun tamm potr koz, divalo ha piz-brein.

B.

(1) Pizh-razh : complètement, tout à fait.

●(1936) IVGA 83. pa vez goullo, piz-rac'h, ez it da gestal. ●223. skarzet piz-rac'h.

(2) Tout-pizh-razh : complètement, tout à fait.

●(1936) IVGA 61. me 'baeo tout-piz-rac'h en eun taol. ●(1947) YNVL 118. Me 'n em vago gant va c'hafe, ma n'hen roit ket tout-pizh-rac'h d'an estren...

C.

(1) Rigoureux.

●(1575) M 643. An Barnn á vezo striz, ha piz, a'bec tri-tra, tr. «Le Jugement sera sévère et rigoureux à cause de trois choses.»

(2) Précis.

●(1873) FHB 463/363a. an depeign piz euz a glenvet hor bro.

●(1907) PERS 174. Ober a reaz eun enklask piz var buez hag oberou Aot. Person Ars. ●(1907) KANngalon Gwengolo 493. e oue great eun enklask piz var eun dra ken souezuz.

II. Adv.

A.

(1) Bien.

●(1866) LZBt Ebrel 104. n'ouzonn ket piz ped. ●(1866) LZBt Gouere 156. n'onn ket piz pegement.

●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 33. Eur meuread a zalc'has piz ha kempenn an oll delliennou. ●(1912) KANNgwital 114/130. heulia piz anezho en he buez ac'houdevez. ●(1913) KANNgwital 127/285. netaat pisoc'h oc'h ene. ●289. kompren mad ha poueza piz he aliou. ●(1933) FHAB Genver 10. gwelet ar c'hlanvour, e vizita piz.

(2) Soigneusement, attentivement.

●(1732) GReg 655b. Nettement, tr. «piz.» ●Balaïer nettement, tr. «Scuba piz.» ●(1744) L'Arm 20a. Ecouter avec attention, tr. «Chéléhuein péh.»

●(1859) MMN 70. ar Verc'hes a selaoue piz oll gomsou Hor Salver. ●(1866) SEV 56. ma karfac'h selaou piz. ●(1877) EKG I 228. kaer en doa sellet piz. ●(1878) EKG II 1. o sellet piz enn dro d'eomp.

●(1911) BUAZperrot 19. pa zeller piz. ●20. Selaouomp eta gant evez komzou Doue ha greomp diouto piz.

(3) Exactement.

●(14--) Jer.ms 136. Quea pyz a gryz tyzmat, tr. Herve Bihan « Va exactement, de par ton acte/et activement, sans tarder » ●A.250. Cannat tyzmat a tyz em amprys / quea pyz hagryz tyzmat, tr. Herve Bihan « Messager, vite, vite, en mon dessein / Va exactement, de par ton acte/et activement, vite »

(4) (Vivre) économiquement, chichement.

●(1912) KANNgwital 121/215. e leac’h beva piz, ne ouezo nemet malamanti an traou.

(5) Ober pizh war udb. : utiliser qqc. avec parcimonie.

●(1944) VKST Mae 156. Emañ dirollet an naonegez war ar vro (…) grit piz war ar bleud, grit piz war ar bara.

(6) Tout.

●(1970) GSBG 226. (Groe) pizh, tr. «tout, toute, tous, toutes (sans exception).» ●pizh an dud, tr. «tout le monde.»

B. Adv. intens. [après un adj., un pp. ou un v.]

(1) Pare-pizh : complètement guéri.

●(1869) HTC 270. da veza pare piz dioc'h ar pez a vire outhan da boueza var he zivesker.

(2) Dibabet pizh : soigneusement choisis.

●(1893) IAI 95. choazet aratoz, ha dibabet piz enn esper ma vijent sioul ha tavedek !

(3) Renket pizh : soigneusement rangés.

●(1931) FHAB Mezheven 201. Aze renket piz en eur c'horn.

(4) Nec'het pizh : très inquiet.

●(1927) FHAB Genver 13. nec'het pis. ●(1928) FHAB Eost 281. Nec'het pis gant an naon.

(5) Skubañ pizh : balayer complètement.

●(1659) SCger 164b. scuba piz, tr. «balier net.»

(6) Selaou pizh : écouter attentivement.

●(1659) SCger 164b. chelaou piz, tr. «entendre attentiuement.»

III.

(1) Bezañ pizh evel ar moc'h : voir moc'h.

(2) Pizh evel un darc'hig : voir darc'hig.

(3) Pizh evel un touseg : voir touseg.

(4) Pizh evel ur razh : voir razh.

(5) Pizh evel gagn : voir gagn.

(6) Bezañ pizh war ar brenn ha foran war ar bleud : voir brenn.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...