Devri

Recherche 'bed...' : 11 mots trouvés

Page 1 : de bed (1) à bedouin (11) :
  • bed
    bed

    m. –où

    I.

    A.

    (1) Monde.

    ●(14--) Ab inscription. An materi a studiaff, pe prederaf a cafaf garu / Goude hon holl fet en bet man, divez peb vnan eu an maru. « Le sujet que j’étudie, quand je le médite, je le trouve dur : / Après toute notre carrière en ce monde, la fin de chacun est la mort. » ●(14--) N 650. Fet an bet man so poan ha bihanez, tr. «l’histoire de ce monde est peine et misère.» ●(1499) Ca 20b. Beth. g. monde.

    ●(1659) SCger 80b. monde, tr. «bet.» ●(c.1680) NG 51-52. Na uezo mané ar er bet / Na uezo er fin ruinet.

    (2) [parfois avec une majuscule] Ar Bed : le siècle, le monde des profanes, opposé à la religion.

    ●(1732) GReg 866a. Quitter le siécle pour faire pénitence, tr. «Quytat ar bed evit ober pinigenn.» ●(1761) HB utilisée par le Geriadur Istorel. La première édition est de 1712 (Lukian Raoul, 1992, p. 202a).">HBrezonec prefaç [2]. ec’hobtenont digant Doue an nerz da drec’hi ar c’hic, ar bet, hac an drouc-Speret.

    ●(1868) FHB 201/355b. enori Mamm Doue, hag evit goulenn he skoazel var an Iliz ha var ar bed. ●(1880) SAB 24. E scol ar bed, en dëun, e casser calz amzer o studia disteraziou. ●(1889) SFA 59. Lod a deuche d'hen dilezer ha da zistrei d'ar bed, siouaz dez-ho. ●(18--) CST 21. eur brezel spontus a yea da zigeri etre relijion ar baganed hag hini ar gristenien, etre ar Bed hag ar Groaz.

    ●(1935) ADBr xlii 3&4/418. Enem beur-ro da zoue, / Pêll dioc'h chastre ar bed.

    (3) Mondanités.

    ●(1860) BAL 185-186. O veza ma oa eus an dud pinvidica, n'oa ket evit miret n'en em gave aliez e creiz ar bed hag an digorou bras, er festou.

    (4) Tud ar bed : les profanes, les mondains.

    ●(1499) Ca 15a. Autrou an bet. sire du monde.

    ●(18--) SAQ I 295. ne c'hallomp ket (…) tammal re, tud ar bed.

    (5) Mab ar bed : mondain.

    ●(1732) GReg 634b. Mondain, tr. « map an bed »

    (6) Anv-bed : nom laïque d'un homme d'Église avant d'être ordonné.

    ●(1915) KZVr 116 - 23/05/15. ar c'hoar Jann, eus e hano-bed Le Beaudour.

    (7) Ar bed all : l'autre monde.

    ●(1612) Cnf 170 [66]. ma n'a graehont pinigien quent tremen ves an beth-man, d'an beth-arall.

    ●(1880) SAB 56. ar gaerentez a velimp er bed all.

    ●(1936) PRBD 11. den na grede kaozeal d'ezan eus ar bed all.

    (8) Ar bed-hont : l'autre monde.

    ●(1575) M 1206. Hoguen quet en bet hont, gouzuez pront nez monthe, tr. «Mais dans l'autre monde, sache-le vite, il ne t'exalterait pas.»

    ●(1651) JK 47. pa visin er bet hont en e quichen, tr. «quand je serai dans l'autre monde près de lui.» ●(c.1680) NG 585-586. Mar venam er bet-hont / bezouet recompanset. ●(1727) HB 59. Goule[n] e garet er bed-man evit mont d'e veuli er bed hont. ●(1732) GReg 203a. ne alleur qet cahout barados er bed-mâ, ha barados er bed-hont. ●(1790) PEdenneu 26. hou cræce ér béd-men, hac er vuhé éternel ér béd-hont.

    ●(1825) COSp 303. nac ér bed-man, nac ér bed-hont.

    (9) Ar bed-mañ : ce monde, la terre.

    ●(1612) Cnf 170 [66]. ma n'a graehont pinigien quent tremen ves an beth-man, d'an beth-arall.

    ●(1792) BD 3756. besan voar arbet man, tr. «être sur cette terre.»

    ●(1825) COSp 303. nac ér bed-man, nac ér bed-hont.

    (10) Ar bed holl : le monde entier.

    ●(1633) Nom 227a-b. MVndus, orbis, orbis terræ : le monde, l'vnivers : an beth, an betoll.

    (11) Mat ar bed : tout va bien.

    ●(1870) MBR 168. Mad ar bed, eme-z-hi out-hi he-unan, hag hi kel laouen hag ann heol benniget.

    (12) Bezañ mat ar bed gant ub. : être dans une situation aisée.

    ●(1962) TDBP II 36. Bugale honnez a oa mad ar bed ganto, tr. «les enfants de celle-là étaient dans une situation aisée.» ●(1972) BAHE 75/9. O vezañ ne oa ket Mannatias ur gêr eus ar re vrasañ, ne voe ket pell o klevout e oa merc’h ur marc’hadour, mat at (lire : ar) bed gantañ, e anv Paternus.

    (13) Dont er bed : devenir pubère.

    ●(1934) OALD 47/13. ar merc'hed o deus poan o tont er bed.

    (14) N'eus forzh penaos e vo ar bed : quoiqu'il arrive, qu'il advienne.

    ●(1869) EGB 122. Quoiqu'il en soit, j'irai à la foire, tr. «neuz fors pénoz é vo ar béd, éc'h in d'ar foar.»

    (15) Evel-se emañ ar bed : c'est ainsi, c'est comme ça.

    ●(1732) GReg 23b. Il est ainsi, tr. «Evél-ze ez ma ar bèd.»

    (16) Dilezel ar bed : mourir.

    ●(c.1680) NG 1899. Pe day demp delezel er bet.

    (17) Loc'horrioù ar bed : les mondanités.

    ●(1869) FHB 221/100b. List a gostez loc'horriou ar bed.

    II. [au pluriel] Querelles. cf. badoù ?

    ●(1978) BRUDn 17/16. Pa ’zave bedou Matao ha me, a glaske skarza on botou ha mond pellikoh. ●20. bedou = tabutou.

    III.

    A. Ar bed : la vie.

    ●(1992) HYZH 189/61. (Treboull) Aze vie plijadur ! (….) kaer oa ar bed !

    B. [terme de formules de civilité]

    (1) Penaos ez a ar bed ?

    ●(1911) BUAZperrot 627. Penaoz e ya ar bed, gant ho sklavourez ?

    (2) Penaos emañ ar bed ?

    ●(1914) KZVr 78 - 30/08/14. Penôs 'man ar bed gantan ? tr. «comment va-t-il ?»

    (3) Ha mat ez a ar bed ?

    ●(1834) SIM 37. ha mad e za ar bed ganêoc'h er bloa-mâ ? – Calz a vanq, eme ar pautr côs.

    IV. [terme qui renforce les adv. interrog.]

    (1) Pelec'h ar bed ? : où diable ?

    ●(1962) TDBP II 36. Peleh ar bed emañ ma lunedou ? tr. «où diable sont mes lunettes ?» ●Peleh ar bed eh in-me da bremañ da glask arhant ? tr. «où diable irai-je maintenant chercher de l'argent ?»

    (2) Penaos ar bed ? : comment diable ?

    ●(1962) TDBP II 36. Penaoz ar bed a rin-me da baea ma dle ? tr. «comment diable ferai-je pour payer mes dettes ?»

    (3) Piv ar bed ? : qui diable ?

    ●(1868) FHB 200/350a. Ma bugel, émei, piou ar bed a so æt da voutan es penn eur sottoni quén bras ?

    V.

    (1) Kozh evel ar bed : très vieux. Cf. kozh evel an douar.

    ●(1847) MDM 84 (L). ho iliz a seblant d’ezho beza ker koz hag ar bed.

    ●(1923) ADML 128 (L) *Alan Yann. Ar vugale dreist-holl a deue daved an den koz-se, keid ha ker gwen e varo, ma vije lavared oa ker koz hag ar bed. ●(1949) KROB 13/5 (L) J. Seité. En eur gonta kaoziou hag en eur zistaga fentigellou koz-gagn evel ar bed.

    (2) Dastum ar bed en ur grogenn (vrennig) : faire fortune.

    ●(1962) TDBP II 36 (T). C'hoant dastum ar bed en eur grogenn ive e berr amzer, tr. J. Gros «(il) désirait aussi ramasser le monde dans une coquille (faire sa pelote, faire fortune) en peu de temps. On dit aussi : en eur grogenn vrennig, dans une coquille de patelle.»

    (3) Bezañ gwenn e ved : voir gwenn.

    (4) Chom etre treid ar bed : voir treid.

    (5) Mont diwar dachenn ar bed : voir tachenn.

  • Beda
    Beda

    n. pers. Bède. Beda venerabl : Bède le vénérable.

    ●(1576) H 55. Oreson beda beleg venerabl.

  • bede
    bede

    prép. & conj. cf. bete

    I. Prép.

    (1) spat. Jusque.

    ●(14--) N 130. bede Hiverdon, tr. «jusqu’en Irlande.» ●(1499) Ca 19a. Bede. g. iucques. ●(1530) Pm 98. bedenn arzornn, tr. «jusqu’au poignet.» ●(1580) G 799. bede an roch man, tr. «jusqu’à ce rocher.» ●(1638) Peiresc 13-14. Pa deu pep langaich so er bet / Do meuleudy bede à steret, tr. «Puisque vient chaque langue de ce monde / Vous louer jusqu’aux étoiles.»

    (2) temp. Jusque.

    ●(1576) Cath p. 17. bede hanter nos, tr. «jusqu'à minuit.» ●(1612) Cnf 40a. bedé an peuaré lignez.

    (3) sens fig. Jusque.

    ●(c.1500) Cb 86b. flus de ventre auecques sang. b. flus bede an goat.

    II. Loc. conj. Bede ma : jusqu'à ce que.

    ●(1612) Cnf 76b. pa eo pliget gueneoch, dispos heuelep ahanoff bedé ma colloquiff en stat à priedelæz.

    ►[form. comb.]

    P1 hon bede

    ●(1862) BSH 14. Me vel a Ecuyer o donet hon bede.

  • bede-vreman
    bede-vreman

    adv. Jusqu'aujourd'hui.

    ●(1530) Pm 7. En amser lem bede breman, tr. «Dans le temps, certes, jusqu'à présent.» ●(1612) Cnf 80b. Bedé breman ez edout té hep consideriff an tra sé.

  • bedel
    bedel

    adj. (religion) Séculier.

    ●(1931) VALL 682b. Séculier, tr. «bedel.»

  • bedelaat
    bedelaat

    v. tr. d. (religion) Séculariser.

    ●(1931) VALL 682b. Séculariser, tr. «bedelaat.»

  • bedelezh
    bedelezh

    f. (religion) Sécularité.

    ●(1931) VALL 628b. Sécularité, tr. «bedelez f.»

  • bedell
    bedell

    m. –ed (religion) Bedeau.

    ●(1732) GReg 156a. Chasse-coquin, tr. «Bedell. p. bedelled.»

    ●(1857) CBF 63. Ar bedel, tr. «Le bedeau.»

  • bedi ! bedon ! bedi ! bedan !
    bedi ! bedon ! bedi ! bedan !

    interj. Onomatopée qui imite le son des cloches.

    ●(1960) BLBR 125/22. Bedi, bedon, bedi bedan ! Stankaad e hra en taoleu eid hastein er berhinderion de dostaad.

  • bediz
    bediz

    plur. Ar vediz.

    (1) Les humains, les mortels.

    ●(14--) N 1526. Bezout laetet entren bedis, tr. «Etre couvert d’opprobre entre les humains.» ●(1557) B I 56. Huy dle pep guis bout dre ampris priset / Hac enoret meurbet gant an bedis, tr. «vous devez être honoré, servi et vénéré du monde entier.» ●(1650) Nlou 412. Saluer an bedis, tr. «le sauveur des humains.» ●494. A guir gaudet greomp requet da Ro'ouen bedis, tr. «dans un esprit vrai, prions le roi des humains.» ●(1650) Nlou 412. Saluer an bedis, tr. «le sauveur des humains.» ●494. A guir gaudet greomp requet da Ro'ouen bedis, tr. «dans un esprit vrai, prions le roi des humains.»

    ●(1927) GERI.Ern 40. bediz m. pl., tr. «gens du monde, les humains.»

    (2) Les profanes, les mondains.

    ●(1732) GReg 866a. Les gens du Siècle, tr. «Ar bedis.»

  • Bedouin
    Bedouin

    m. –ed Bédouin.

    ●(1889) ISV 353. arabet pe vedouinet euz an Afrik.

    ●(1903) MBJJ 104. da zifenn o zreo hag o bue enep ar Vedouined. ●(1924) CBOU 2/31. eur Bedouin o vale. ●(1949) KROB 12/1. Youc'hal a ra ar Vedouined, sounn ha reut war o azen. ●(1973) SLVT II 36. Bedouined laer !...

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...