Devri

Recherche 'gwin...' : 77 mots trouvés

Page 1 : de gwin (1) à gwinkal (50) :
  • gwin
    gwin

    m. –où

    I.

    (1) Vin.

    ●(1499) Ca 21a. Beuurag a guin ha mel. g. beuurage de vin et de miel. ●68b. Doe an guin. g. le dieu du vin. ●105b. Guin. g. vin. ●g. moust. britonice guin neuez. ●125a. Ly guin. g. lie de vin. ●(c.1500) Cb 24a. [beringnaff] Jtem gruma / me gal. la croste ou la mousse qui vient au font dung tonel de vin. b. diuez vn pipat guyn. ●105b. [guin] Jnde hoc vinellum / li. dimi. ga. petit vin. b. guinic bihan. ●(1530) Pm 215. Pan voe muet an dour en guyn, tr. «Quand l'eau fut changée en vin.» ●(1575) M 354. Ha guyn fyn é tynell, tr. «Et vin fin à la cave.» ●(1612) Cnf 31b. euaff vn bannech guin.

    ●(1659) SCger 124b. vin, tr. «guin.» ●153a. guin, tr. «vin.» ●(1732) GReg 961a. Vin pur, tr. «Guïn pur. guïn hep dour. guïn disour. guïn divadez.»

    ●(c.1825-1830) AJC 4258. leis ar pod a voin ru. ●(1856) VNA 180. Que dites-vous de ce vin-là ? tr. «Petra e laret-hui ag er gùin-zé ?» ●(1876) TDE.BF 434a. eur voutaillad win. ●(1894) BUZmornik 181. ne eve morse a vin.

    ●(1907) PERS 95. Er c'hao ne oa ket a vin kennebeut. ●(1944) EURW I 88. Eur c'hao pourvezet a winou fin.

    (2) Gwin penn : bon vin.

    ●(1857) CBF 8. Laoik en deuz gwinn penn, tr. «Laoïk a du bon vin.»

    ●(1949) SIZH 43. da gompezenn ar Rioja, tolead ar gwin penn.

    (3) Gwin skouarn : mauvais vin.

    ●(1857) CBF 8. rak n’en deuz nemet gwin skouarn, tr. « car il n’a que du mauvais vin »

    (4) Gwin a enor : vin d’honneur.

    ●(1927) LZBt Genver 33. Eur gwin a enor a voe kinniget d'an Uropeaned.

    (5) Gwin gris : vin rosé.

    ●(1744) L'Arm 342a. Vin rosé, tr. «Gùin-griss.»

    (6) Kaout gwall win : avoir le vin mauvais.

    ●(1866) FHB 56/27. bep marc'hat e veze mezo ; hag ouspen en doa goal vin.

    (7) plais. Gwin glesker : eau.

    ●(1838) CGK 17. Elec'h lifiat (lire : lipat) gigauden / Ni lonko guin glesker.

    ●(1955) STBJ 144. hag e reent eur c'hofad gwin glesker.

    II.

    (1) Reiñ gwin da : faire saigner qqn à force de le frapper.

    ●(1955) STBJ 24 (K) Y. ar Gow. A-wechou e wade fri unan anezo ha, neuze, e lavare egile, lorc'h ha fouge ennañ : «roet 'm eus gwin deoñ ha, ma n'eus ket bet tra-walc'h, en 'o c'hoaz !»

    (2) Lakaat dour e gwin en ub. : voir dour.

    (3) Lakaat dour en e win : voir dour.

  • gwin palmez
    gwin palmez

    m. Vin de palme.

    ●(1838) OVD 203. rein dehai gùin palmès d'ivet.

    ●(1902) LZBt Du 35. Kristenien Chittapour o tastum gwin palmez. ●(1922) EOVD 205. rein dehé guin palmés de ivèt.

  • gwin-an-tan
    gwin-an-tan

    m. Alcool, eau-de-vie.

    ●(1876) TDE.BF 274a. Gwin-ann-tan, s. m., tr. «Alcool, eau-de-vie.»

  • gwin-ardant
    gwin-ardant

    m. Eau de vie.

    ●(1633) Nom 63a-b. Vinum igne eliquatum, vini latex : eau de vie, eau ardante : guin ardant.

    ●(1659) SCger 46b. eau de vie, tr. «guin ardant.» ●(1732) GReg 312a. Eau de vie, tr. «Guïn ardant.» ●367b. Esprit de vin, eau-de-vie plusieurs fois rectifiée, tr. «Guïn-ardant strilhet.»

    ●(1834) SIM 128. corfadou güin-ardant. ●(1840) EBB8. güine ardente, tr. « eau-de-vie ». ●38. ghuine-ardante, tr. « vin ardent, c’est-à-dire d’eau-de-vie ». ●58. güine ardante. ●(1847) MDM 46. hag en em zizodid eus ar guin-ardant. ●(1857) CBF 79. diwall striz (…) dioc'h ar gwin-ardant, tr. «s'abstenir rigoureusement (…) d'eau-de-vie.» ●(1876) KTB.ms 14 p 57. ul lommik gwinn-ardant. ●(1877) EKG I 228. goullonderi diou bodezad guin-ardant. ●(1878) EKG II 43. neuze ne veze na kafe, na guin-ardant, na likuriou.

    ●(1902) PIGO I 67. mez n'evet a win-ardant. ●(1908) PIGO II 106. Ar gwin-ardant a ve evet 'n eur c'hiz-all. ●(1922) IATA 13. eur banne dour-zom gant gwin ardant. ●(1980) MATIF 100. Ar gwenegad gwin ardent…, tr. « pour un sou de vin de feu ».

  • gwin-irin
    gwin-irin

    m. Vin de prunelles.

    ●(1744) L'Arm 32b. Boisson faite de prunelles, tr. «Guin-irin.»

  • gwin-kousket
    gwin-kousket

    m. Soporifique.

    ●(1862) BSH 65. Rei a ra guin cousquet deza.

  • gwinaat
    gwinaat

    v. pron. réfl. En em winaat : s'aviner.

    ●(1744) L'Arm 439a. Tonneau enviné ou aviné, tr. «Barrique um uineitt.»

    ●(1904) DBFV 102b. barrik hum huineit, tr. «tonneau enviné (l'A.).»

  • gwinaer
    gwinaer

    m. –ion Buveur de vin.

    ●(1847) BDJ 162. Gwinaër ha ruilher boulou.

  • Gwinal
    Gwinal

    n. pr.

    ●(1846) BAZ 680. Sant Guinal, guinidic eus a Escopti Kerne.

  • gwinal
    gwinal

    =

    ●(1870) FHB 304/340a. ar c'herniel guinal.

  • gwinañ / gwinat
    gwinañ / gwinat

    v. Aviner.

    ●(1904) DBFV 102b. guinat, guinein, v. a. p. eit, tr. «enviner, aviner.» ●(1931) VALL 51b. Aviner, tr. «gwina (gwinat V[annetais]).»

  • gwinardanta
    gwinardanta

    v. intr. Boire de l'eau de vie.

    ●(1934) MAAZ 150. de huchal ha de chistrat, de vrunellat ha de uinardantat.

    ●(1942) VALLsup 59a. Chercher, boire de l'eau-de-vie, tr. «gwinardanta.»

  • gwinardantaer
    gwinardantaer

    m. –ion Buveur d'eau de vie.

    ●(1942) VALLsup 59a. celui qui le fait [chercher, boire de l'eau-de-vie], tr. «gwinardantaer.»

  • gwinat
    gwinat

    voir gwinañ

  • gwinchañ
    gwinchañ

    voir gwichañ

  • gwindask
    gwindask

    f. –où (marine) Cabestan.

    ●(1744) L'Arm 403b. Virevau, tr. «Gùindass.. azeu. f. ou m.»

    ●(1868) FHB 179/183b. da zacha var ar vindask.

    ●(1904) DBFV 102b. guindas, s. pl. eu, tr. «vireveau, cric, cabestan (l'A.).»

  • gwinêgr / gwinaegr
    gwinêgr / gwinaegr

    m. Vinaigre.

    I.

    ●(1499) Ca 106a. [guin] Jtem hec sappa / pe. g. vin aigre. b. guin aegr. ●(1580) G 947-949. evyt brouet (...) Guyn aegre han bestle quemesquet. ●(1633) Nom 65b. Acetum : vinaigre : guin-ægr.

    ●(1659) SCger 124b. vinaigre, tr. «guinaigr.» ●(c.1680) NG 1770. Guet vestrë ha guiraigrë. ●(1732) GReg 961b. Vinaigre, tr. «Guïn êgr. guïn eagr. guïn aëgr.» ●(1744) L'Arm 9b. Vin-aigre, tr. «Guin-aigre. m.» ●(1790) MG 237. hac é tivirér én hou c'oulieu gùin-aigr. ●(17--) TE 435. ind e bresantas dehou gùin-aigr d'ivèt.

    ●(1834) SIM 134. trempet ebars er güinêgr. ●(1856) VNA 236. un peu de vinaigre, tr. «ur bannig gùin-aigr.» ●(1857) CBF 80. eur bannik gwin-egr, tr. «un peu de vianigre.» ●(1861) BELeu 136. ur spoué trampet er gùinaigr. ●(1894) BUZmornik 208. eur verennad zour gant eur banne guinegr.

    ●(1907) AVKA 311. ur pod leun a winegr. ●(1932) BSTR 97-98. Eur zoudard (...) a ginnigas gant eun tam spouenv, gwin-egr d'ezan da eva.

    II.

    (1) Trenk evel gwinêgr : très aigre, acide.

    ●(1877) FHB (3e série) 32/249b (L) *Torr-e-Benn. Avalou moc'h, trenk evel guinegr, fleriuz evel ar pudask.

    (2) Reiñ gwinêgr war-lerc'h mel : donner des choses désagréables à la suite de choses agréables.

    ●(1911) FHAB Genver 4 *Fañch. Setu aze petra eo rei d'an dud gwinegr varlerc'h mel.

  • gwinêgrer
    gwinêgrer

    m. –ioù Vinaigrier.

    ●(1856) VNA 69. un Vinaigrier, tr. «ur Gùinaigrér.»

  • gwinêgrerezh
    gwinêgrerezh

    m. Vinaigrerie.

    ●(1914) DFBP 340b. vinaigrerie, tr. «Gwinegrerez.»

  • gwinêgret
    gwinêgret

    adj. Vinaigré.

    ●(1744) L'Arm 402b. Vinaigré, tr. «Gùinaigrétt.»

  • gwinet
    gwinet

    adj. Aviné.

    ●(1732) GReg 66b. Aviné, abbreuvé de vin, tr. «guïnet.» ●Un tonneau aviné, tr. «un donnell guïnet.»

  • Gwineventer
    Gwineventer

    n. de l. Plounéventer.

    (1) Gwineventer.

    ●(1732) GReg 110a. guyc-neventer.

    ●(1821) GON 265a. Gwîk-néventer ou Gwî-néventer. ●(18--) LED.nev 1. Patron parez Guineventer. ●(1834) KKK 84. war lezennou parresiou Ploudaniel a Gwi-Neventer. ●(1868) FHB 186/236b. An Otrou Soubigou eus a Viniventer. ●(1877) EKG I 139. an oll dud yaouank a dro-var-dro, beteg Guinevez, Guiniventer, Plouvorn hag ar parresiou-all tostoc'h. ●(1878) EKG ii 103. Dont a dle tud a Blouneour-Menez, a Gommana, a Blouziri, euz an Dre-Nevez, euz ar Merzer, a Vimilliau, a Lambaol, a Viniventer, a Vodiliz, hag euz a veur a leac’h-all. ●(1879) BMN 322. Renan Trevien, euz a Viniventer. ●323. Yvon Cam, euz Guiniventer, 1664. ●(1890) MOA 24b. Guiniventer.

    ●(1909) KTLR []. Guechall, etre Guiniventer hag ar Roc'h, e zoa eur c'hoat braz. ●(1925) KANNgwital 274/9. e parrez Guiniventer, demdost da Zant-Derc’hen. ●(1983) GKDI 9b. Eus plonger beteg Landreger, / E Kraozon, e Gwineventer, / E Sant-Nouga, Loc-Eginer, / Bras eo rouantelez ar yer!

    (2) Plouneventer.

    ●(1732) GReg 110a. Plou-Neventer.

    ●(1821) GON 265a. Plou-néventer. ●(1847) FVR 196. Plouneventer. ●(18--) OLLI 687. gret laeronsiou bras e parosiou Lanhouarneau a Plouneventer.

    ●(c. 1900) GJMC 1/c. Gant eun den deus Plounéventer, / Hé hano zo Ian-Vari Caer.

    (3) (Expression proverbiale)

    ●(1910) AMBR III/32. Caer eo, var ar menou, / Evel princès a Mezarnou, tr. « Elle brille, sur les monts, comme la princesse de Mézarnou ». ●« Ce second René avait épousé en 1627, à l'âge de quatorze ans, Françoise Parcevaux, âgée elle-même de douze ans, fille et héritière d'Alain Parcevaux, seigneur de Mézarnou, la Palue et autres lieux, et de Suzanne de Guémadeuc, dame de Kerliver. Kerdanet se borne à dire qu'elle 'aimait la toilette à la passion' et que sa beauté avait donné lieu au proverbe ».

    (4) [Toponymie locale]

    ●(1834) KKK 85. war eur platen huel hirio strobet gand ar gwikou Kerilien, Koadaleg ha Kergroaz. ●(1878) SVE 993. Ma vankfe chausser a Vrezall, / Landerneïz, pakit ho stall.

    ●(c. 1900) GJMC 6a. E Constancou he voa ho chom. ●19c. Alc'huéziou Cueff ha Gonstancou, / 'Lec'h enn doa c'hoas greed torfédou. ●(1910) AMBR III/32. Caer eo, var ar menou, / Evel princès a Mezarnou.

  • Gwinevez
    Gwinevez

    n. de l. Plounévez-Lochrist. Voir aussi Lokrist .1

    I.

    (1) Gwinevez.

    ●(1732) GReg 110a. guyc-névez.

    ●(1821) GON 265a. Gwîk-névez ou Gwî-névez. ●(1834) KKK 98. Kerebel, persoun Gwinevez, en deveuz lekeat é gwerz brezounek buez Josef, hini Job ha parabolen ar map prodik. ●(1847) FVR 114. Leon, kure e Gwinevez. ●(1851) PENdast 109. a va zad zo e gwineve / nag o trebi gant al lorgnez. ●(1865) FHB 17/134b. Parissionis Guinevez ne skuizent ket o selou ar c’honferançou. ●(1877) EKG I 127. Eun den hanvet Tunk, euz n'ounn dare pe vro, a ioa deuet abaoue eun daou pe dri bloaz bennag da lavaret d'an Arvoriz enn doa prenet an aod a zo dirag Guinevez, Trelez ha Goulc'hen, hag a ia euz a Blouescat da Blouneour-Dreaz. ●133. Abalamour da ze e troaz divar an hent braz hag ez eaz da Vinevez. ●(1878) TLK II 13. dre Blouescat, Guinevez ha Trelez.

    ●(1905) HFBI 76. ha paotr Guinevés droug bras hé énna déjà, a roi dar c’halves-man eun eurtaden. ●(1921) PGAZ 91. kloc’h braz Guinevez o seni ofern an hanter-noz. ●(1928) FHAB Genver/27. Paol Inizan eus a Winevez a roe an dourn d'ezo ivez. ●(1930) TLK III V. hag e voe beziet e bered Gwinevez.

    (2) Gwinevez-Lokrist.

    ●(1877) EKG I 58. euz a barrez Guinevez-Lochrist, enn eskopti Leon. ●(1890) MOA 24b. Guinevez-Lokrist.

    ●(1905) ALMA 63. Gwinevez-Lokrist. ●(1930) TLK III I. Lan-Mari Inisan a oa ganet d’an tri war-nugent a viz du 1826 e parrez Gwinevez-Lokrist.

    (3) Plounevez.

    ●(1732) GReg 110a. plou-névez.

    ●(1821) GON 265a. Plou-névez.

    (4) Plounevez-Lokrist.

    ●(1865) FHB 17/134b. E Plounevez-Lochrist, e canton Plouescat, e z’eus bet eur mission caer.

    II.

    (1) (Expression) Na fiñval muioc’h eget na ra tout ar C’hernig gant ur barrad avel.

    ●(1878) EKG II 178. Evelato me ne finven ket muioc'h eget na ra tour ar C'hernik gand eur barrad avel.

    (2) (Dicton à propos d’une maison noble)

    ●(2003) TRMOR 102. War an tre ha war al lanv / Kastell Fur eo va anv.

    III. [Toponymie locale]

    ●(1834) KKK 72. ec'h antreaz enn eur baé haved ar Chernig eul leoik vihan diouz Ploueskat. ●94. Kastel Maillé a zo er barrez zé. ●(1877) EKG I 96. Egile oa Fanch Vian, louzaouer brudet dre bevar c'horn ar Vro, euz a Gastel da Vrest, adalek Tour-ar-C'hernik, eharz ar mor, bete Roc'h-Trevezel, var gern Menez-Are. ●107. Sonch ec'h euz a Doull-al-Lakez, e-harz Pont-Krist, var hent Plouescat? ●128. kerkouls enn aod Goulc'hen hag enn aod ar C'hernik. ●132. Euz a Blouescat, an Tunk a ieaz da Lanzeon, e kichenn menez ar C'hour. (...) Pell araok m'oa digouezet an Tunk e Lanzeon, oa bet Guillou Gaer, euz a Bontpolodou. ●133. Evelato, p'edo o vont abiou Kroaz-ar-Born, e tistroaz varzu ar bourg. ●133-134. Loranz Soutre a ioa o chomm e Gorrekear, ha Fanch Cabon er Skillou. Beza oant an ezac'h guella ha pinvidika a Vinevez. ●(1878) EKG II 172. Var dro div heur e klefchemp iouc'herez, cholori ha jabadao var dro ar Vengleuz. Tregerni a rea ar vro gant-ho a dro-var-dro, adalek Milin-an-Tour betek Milin–Sioc'han, a-hed traonienn Keraouell. ●173. a deuaz enn eun taol enn he benn mont da Lanzeon. ●176. me gred e tlie beza var dro maner Ker-Ian, enn tu-bennag. ●178. Hag hen kuit ac'hano da Gerc'hoenner, da zistaga Polidor, ki chase braz an Aoutrou Borgne de la Tour, perc'henn maner Keraouell, a ioa e Kerc'hoenner abaoue m'oa eat he vestr d'ar prizoun. (...) Evelato me ne finven ket muioc'h eget na ra tour ar C'hernik gand eur barrad avel. ●179. rak dont a rea ar sklerder betek ar foenneier a zo a-hed kanol Keraouell. ●180. ar zoudarded oc'h ober ho zro e pount Keraouell. ●181. Kerkent ha m'oenn savet dioc'h Keraouell, e veliz Croaz-ar-Pab, eur groaz vrao meurbet, diskaret ha torret. (...) Sonjal a riz neuze trei a gleiz ha mont da Vaner-al-Liorzou, da di Herve Soutre. ●183. Evelato, er C'hroaz-Hent, dirag ar maner, ne gaviz ken enn he za ar groaz vean a ioa eno. ●192. kuzet e Lanzeon pe e Kervern. ●194. An Aoutrou Cren ne d-eaz ket var he lerc'h : mont a reaz dre guz d'an Atil-Vraz, hag ac'hano, var he zonch, e c'hellaz mont a-hed ar c'hleuziou betek Lescoat. ●201. Manuel Conseil a zimezaz da Baol ar Moan euz a Leskoat. ●202. lod euz ar zoudarded a ieaz da Gervern-Vraz, rak eno ive e veze kuzet beleien. ●204. kredi a rea e tlie beza kuzet e menez ar Bod-Onn e mesk al lann. ●205. Dioc'h an abardaez, e teuaz an Aoutrou Cren euz a Lesneven da Vaner-al-Liorzou dre Gastel-Fur, Traonjulien ha Landigiac'h. (...) mez izomm dont varzu Maille en doa. (...) Eur vadiziant en doa ive da ober da Herve Goaok, a Boull-ar-Foennok, hag ouc'hpenn, an ofern a dlie lavaret enn nosvez-se en eun toull mengleuz, e kreiz koad Maille. ●208. rak enn ho raok edon enn hent a deu euz a Ger-Ian-Vian d'an hent braz. ●(1878) TLK II 9. dirazoc’h eman kanol ar C’hernik. ●55. dre an hent a zo etre Ker-Iun ha Kereloun. ●63. adalek Milin-ar-Gall betek Tour-ar-C’hernik. ●64. tennerrien mein enn aot ar C’hernik.

    ●(1921) PGAZ 11. Kergoall, Kerdivez, Brec’hichen ha Lescoat. ●19. Ginidik oa deuz ar C’hernik. (...) e kichen maner ar Sqillou. (...) var bord an hent a ia da vaner Maillé. ●22. Lescoat, eme-z’han, n’en doa nemet daou di hepken. ●25. Paol an Anaoun a ioa ginidik euz Maner Kersabiec, er C’hernic, e kreiz Arvor Guinevez. Pa deuaz en oad da zimezi, e kemeraz da bried Emmanuelle Conseil, ganet e Prat-ar-Belec. (...) Paol Inizan euz a Lanzeon. ●29. Eur goummer euz Pount-ar-Rest. (...) da gouch var paotrig ar Vilin-Vean. Her guelet a reaz oc’h ober eul lamm e goaremm Kerever. ●42. Fanch ar Vilin deuz Gorre-kear (...) Yvonik, deuz Roz-arm. (...) da goadig ar Vaztaill. ●43. Iann Grijol a ioa eat da vevel da Gergongar. ●44-45. Paol ar Rous, euz Maner Lescoat-Tremeur (...) d’en em voalc’hi e lenn an Nidel e Rescourel. ●48. me a veze kaset da ober ar gett beteg goaremm an dannen. ●51. savet e mereuri Kastel-Fur. ●52. e kichen koadig Sant Houarne. ●66. Fanch an Hanv euz Kergoungar. ●89. Etre milin Lochrist ha milin d’Alm, e z’eus eur stang pe eun draonienn doun ha striz meurbet, plas hebken d’ar ganol da ober he hent troidelluz, etre daou venez, Kervren ha Bre Houarne, beteg ma ranno, e Kamfrout, he dour e diou lodenn : unan a ielo da aod Goulc’han, hag eben da aod ar C’hernik. ●93. Tangui ar Gallik euz Trobily. ●94. Ho c’hlevet am euz o lavaret e z’oa teir feunteun : unan var bordig ar ganol hag a veze great an’ezhi feunteun Sant Loïz ; an eil feunteun a ioa eun tammik huelloc’h hag a veze galvet feunteun Sant Iann Vadezour ; an trede a ioa var lein ar memez (lire menez), hag hounnez oa feunteun an aotrou Christ. ●104. o velet he vreur Yvon o tilammet deuz koadik ar Piket. ●106. Kerever. (...) Kervern. (...) Kerral. (...) Roz-Arm. ●(1923) FHAB Mezeven 6/215. droug en devoa pell a oa ouz aotronez Carman, perc'henned maner ar Seiz ploue, e Gwinevez. ●(1930) TLK III I. e maner Lanzeon. (...) tost da aod Kernig.

  • Gwinevezad
    Gwinevezad

    m. Gwineveziz Habitant de Plounévez-Lochrist.

    ●(1877) EKG I 256. Ar re-ze oa Ploueskadiz, Guineveziz ha Treizlez. ●(1878) EKG II 62. e penn Guineveziz.

  • Gwineveziz
    Gwineveziz

    pl. Habitants de Plounévez-Lochrist.

    ●(1877) EKG i 256. Ar re-ze oa Ploueskadiz, Guineveziz ha Treizlez. ●(1878) EKG ii 62. e penn Guineveziz.

    ●(1921) PGAZ 18. eul lez-hano roet d’ezhan gant Guinevezis. ●86. Fizians Guinevezis a ioa en aotrou Christ.

  • gwini
    gwini

    coll.

    (1) Vigne(s) Vitis sp.

    ●(c.1500) Cb 58b. [delyenn] g. fueille de vigne. b. delyenn guyni. ●(1521) Cc. Laboureur an guiny vigneron. (d'après GMB 348).

    ●(1710) IN I 17. deüet eo an amser da ziscoultra ha da dailla ar guez hac ar guiny. ●325. al lern munud (…) a zeu da zegati ha da ruina ar guini. ●(1732) GReg 729a. Planter des vignes, tr. «planta guïny.»

    ●(1868) FHB 177/163a. daou barkad guini.

    (2) Koad-gwini : sarmants de vigne.

    ●(1732) GReg 960a. Bois de vigne, sarmant, tr. «Coad guïny.»

  • gwiniadeg
    gwiniadeg

    f. Vinée, récolte de vin.

    ●(1732) GReg 961b. Vinée, tr. «Guïnyadecg.» ●Pleine vinée, tr. «Guïnyadecg fourniçz.»

  • gwinieg
    gwinieg

    f. –i, gwinieier Vigne.

    ●(1575) M 393. Diuers Guynieyer, en diuers quarteriou, tr. «Divers vignobles en diverses régions.»

    ●(1732) GReg 960a. Vigne, plante qui produit des grapes de raisin, tr. «Van[netois] guïnyenn. p. guïnyegui.» ●(1790) MG 18. hur vergéyeu hac hur guniegui é bleu. ●(1790) Ismar 204. dén ne blantt ur uniêq, hemb boud ingorto a brofittein. ●(17--) TE 17. ean (…) e blantas ur uiniêg.

    ●(1838) OVD 95. goudé m'en devehé plantet ur huiniêg. ●(1849) LLB 61. Ur vro zou mat t'en ed, un al d'er huinieg. ●(1878) BAY 13. guiniek, tr. «Lieu plein de vignes.»

  • gwiniegour
    gwiniegour

    m. –ion Vigneron.

    ●(1732) GReg 960b. Vigneron, tr. «Van[netois] guïnyegour. p. yon.» ●(1790) MG 326. Noé (...) e oai gùniegour.

    ●(1861) BSJ 148. laqueit é huiniêg ar hobr guet gùiniéguerion.

    ●(1913) AVIE 257. Hanvaladen er huiniegerion. ●(1934) BRUS 271. Un vigneron, tr. «ur guiniegour.»

  • gwiniek
    gwiniek

    adj.

    (1) Qui est planté de vignes.

    ●(1732) GReg 960b. Vignoble, tr. «cantonn guïnyecq.»

    ●(1903) MBJJ 56. a-dreuz d'an douar gwiniek.

    (2) Koad gwiniek : sarmants de vigne.

    ●(1732) GReg 960a. Bois de vigne, sarmant, tr. «Van[netois] coed guïnyhecq.»

  • gwinienn
    gwinienn

    f. –où

    (1) Vigne.

    ●(1499) Ca 106a. Guinyenn. g. vingne. l. hec vinea / ee. ●(1633) Nom 50a. Voluox, volucra, & inuoluulus, conuoluulus : liset, ver coquin, hurbec, qui ronge les boutons de la vigne : an preuf á debr bourgoun an vinien. ●97b. Vitilia : liens de vigne, soit d'osier, ou d'autre : guial da eren an guynien. ●99a. Lachryma : l'eau, ou l'humeur, le pleurement de la vigne : an dour á distil ves an guiniez. ●100b. Vitis : vigne : guynien. ●237a. Vinea, vinetum : vignoble, vigne : guymien (lire : guynien). ●Virgetum : lieu planté de verges à lier les vignes : læch á ve leun á goualinner da coulmaff an guyniennou.

    ●(1659) SCger 124b. vigne, tr. «guinien.» ●153a. guinienn, tr. «vigne.» ●(1710) IN I 133. ne ve an dra-se nemet planta ec'his ur vinien hep fallout e touque frouez. ●(1732) GReg 960a. Vigne, plante qui produit des grappes de raisin, tr. «Van[netois] guïnyenn. p. guïnyegui.»

    ●(1849) LLB 23. Er huinien, punet én dro d'er gué brasan.

    (2) Pied de vigne.

    ●(1633) Nom 100b. Vitis arbustina : vigne mariée aux arbres, ou qui rampe contre vn arbre : guynien á vez harpet ouz vn guezen.

    ●(1732) GReg 960a. Vigne, plante qui produit des grappes de raisin, tr. «Guïnyez. p. guïny.» ●Vigne de muscat, tr. «Guïnyez (lire : Guïnienn) muscad. p. guïny muscad.» ●Planter de la vigne, tr. «Planta guïny.» ●Tailler la vigne, tr. «Tailha ar guïny.»

    ●(1904) ARPA 290. Me eo kef ar vinien, c'houi eo ar scourrou.

    (3) Clos planté de vignes.

    ●(1732) GReg 960b. Vigne, clos de vigne, tr. «Guïnyenn. p. guïnyennou.»

    (4) Skoultr gwinienn : sarment de vigne.

    ●(1912) MMPM 55. eun dournad skoultrou gwinien.

  • gwinienn-douseg
    gwinienn-douseg

    f. (botanique) Bryone Bryona cretica.

    ●(1919) DBFVsup 30a. guinien toseg, tr. «plante grimpante à fruits rouges.»

  • gwinienn-du
    gwinienn-du

    f. (botanique) Couleuvrée noire.

    ●(1732) GReg 221b. Coleuvrée noire, plante dont on mange les premiers bourgeons en salade comme des asperges, tr. «gïnyenn-du.»

  • gwinienn-grap
    gwinienn-grap

    f. (botanique) Vigne vierge.

    ●(1942) HERV 196. er winienn grap ouz ar prenestr.

  • gwinienn-wenn
    gwinienn-wenn

    f. (botanique) Couleuvrée, bryone blanche Bryona dioica.

    ●(1633) Nom 80b-81a. Bryona, vitis alba ampeloleuco colubrina : coluuvrée, feu ardant, colubrine, vigne blanche : guinien guen, colurinen.

    ●(1732) GReg 221b. coulevrée, ou couleuvrée, ou feu-ardent, plante semblable à la vigne, en feuilles en bourgeons, & en tendons, tr. «güinyenn-venn.»

    ●(1879) BLE 117. Bryone dioique. (B. dioica. L.) Gwinien-gwenn. Gros navet. Vigne blanche.

  • gwinienner
    gwinienner

    m. –ion Vigneron.

    ●(1633) Nom 96b. Arbuscula topiaria : arbre qui duit au vigneron : vn guezen á plig, dan guinienner.

    ●(1659) SCger 124b. vigneron, tr. «guinienner.» ●(1732) GReg 960b. Vigneron, tr. «Guïnyennèr. p. guïnyennéryen.»

    ●(1928) LEAN 15. evel ma ra ar gwinienner d'e winienn.

  • gwinier
    gwinier

    m. –ion Vigneron.

    ●(1732) GReg 960b. Vigneron, tr. «guïnyer. p. guïnyéryen.»

    ●(1907) VROJ 64. Gwinierien ar C'hreisteiz.

  • gwiniez
    gwiniez

    [sans doute cacographie pour gwinienn, cf. Nom 175b : guezrez pour guezrenn ; le -z est pour une abréviation mal comprise par les imprimeurs]

    F. gwini Vigne.

    ●(1732) GReg 960a. Vigne, plante qui produit des grappes de raisin, tr. «Guïnyez. p. guïny.» ●Vigne de muscat, tr. «Guïnyez muscad. p. guïny muscad.» ●Planter de la vigne, tr. «Planta guïny.» ●Tailler la vigne, tr. «Tailha ar guïny.»

  • gwinizh
    gwinizh

    coll. & m. –où

    I. Coll.

    A.

    (1) Froment sur pied.

    ●(1499) Ca 106b. Guiniz. g. froment. ●(1633) Nom 58b. Farraceum : potage ou gasteau fait de farine de froment : Souben, pe caut, pe autramant vr cuing græt á bleut guiniz. ●74b. Frumentum, adoreum semen, semen cereale : froument : guiniz-hath, guiniz caizr. ●Triticum : froument : guiniz.

    ●(1659) SCger 131a. bar guinis, tr. «comble de fourment.» ●153b. guiniz, tr. «blé.» ●(1732) GReg 439b. Froment, blé, tr. «Guïniz. Van[netois] guneh. gunuh. gunih. guïnih.»

    ●(1849) LLB 63. Sarhaw a rei d'oh guin, ol en arvor, guneh. ●92. guneh arlerh guneh. ●(1866) FHB 54/13b-14a. en douarou guinis, ar melchen ro tri droc'h ha pevar zoken. ●(1872) ROU 83. Le froment a de beaux épis, tr. «Ar gviniz a zo penned mad.»

    ●(1923) FHAB Genver 9. eur parkad gwiniz. ●(1923) ADML 61. Ar gwiniz avad (...) n'an d'oa ket gellet boeda mad awalac'h. ●(1929) FHAB 328. met ar gwiniz hag ar zegal a veze poan ganto. ●(1939) RIBA 12. Esteu kaer a segal, a gerh, a uénih, a vel, a uhénihtu.

    (2) Lakaat dindan winizh : ensemencer de froment.

    ●(1931) DIHU 241/299. E 1929 éh oè bet lakeit édan gunéh én hur Bro (…).

    (3) Grains de froment.

    ●(1131-1139) Cqlé f° 74v° [166]. Terra Lodoe, hanter minot guinith et hanter minot kerch et quatuor denarios et unanm gallinam. tr. « froment ».

    ●(1732) GReg 398b. Farine de froment, tr. «Bleud guynis. Van[netois] bled gunih.»

    ●(1857) CBF 38. Peder arc'had gwiniz, tr. «Quatre pleins coffres de froment.» ●70. Kasit ar gwiniz-ze d'ar vilin, tr. «Portez ce froment-là au moulin.»

    ●(1922) FHAB Meurzh 91. Ma hadit eus ar gwiniz-ze, ho pezo muioc'h-mui bep bloaz a bennou fall. ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 81. Pardon ar gwiniz-hada.

    B. (Une) espèce de froment.

    ●(1929) CDFi 30 novembre. ar gwinizou-all. ●(1933) ALBR 74. Kalz eus ar gwinizou, arôk Pask, a ve treut ha melen. ●(1941) ARVR 19/4a. anaout eur gwiniz mat diouz eun all. ●(1962) TDBP II 52. Bremañ emañ ar bleuñ er gwinizou, tr. «en ce moment les froments sont en fleurs.»

    C. Espèces de froment.

    (1) Gwinizh bras =

    ●(1744) L'Arm 166b. Froment (…) Gros, tr. «Gunéh brass.»

    (2) Gwinizh bihan =

    ●(1744) L'Arm 166b. Froment (…) Petit, tr. «Gunéh bihan.»

    (3) Gwinizh gwenn-blevek =

    ●(1744) L'Arm 166b. Froment (…) Qui est entre les deux, tr. «Gunéh Guênn-bleaouêc : Gunéh Guênn-blaihuêc.»

    (4) Gwinizh blouc'h =

    ●(1857) CBF 90. Gounezet ec'h euz-te gwiniz blouc'h ? tr. «As-tu semé du froment sans barbe ?»

    (5) Gwinizh korbu =

    ●(1857) CBF 90. Gounezet ec'h euz-te gwiniz korbu ? tr. «As-tu semé du froment sans barbe ?»

    (6) Gwinizh gwenn =

    ●(1732) GReg 440a. Froment blanc, tr. «guïniz guënn.»

    (7) Gwinizh ruz =

    ●(1732) GReg 440a. Froment rouge, ou froment locar, tr. «Guïniz ruz.»

    (8) Gwinizh-had : froment de semence.

    ●(1633) Nom 74b. Frumentum, adoreum semen, semen cereale : froument : guiniz-hath, guiniz caizr.

    II. M. Farine de froment.

    ●(1790) MG 182. bara-gùnéh.

    ●(1888) SBI I 16. Crampoes gwiniz, tr. «Crêpes de froment.»

    ●(1909) KTLR 124. bouet bara guinis. ●(1909) FHAB Eost 245. Sôn ar C'hrampoëz-Gwiniz.

    III.

    (1) Reiñ (flour) gwinizh d'ar moc'h : jeter des marguerites aux pourceaux.

    ●(1732 GReg 603a. Jeter des marguerites devant des pourceaux, tr. G. Rostrenenn «Rei flour guïniz d'ar moc'h.»

    ●(1855) FUB 12. Komps gand eur sod, red éo gwelloc'h / Rei flour gwiniz d'ar moc'h, tr. A. Brizeux «Parler avec un sot / C'est jeter de la fleur de froment au pourceau.»

    (2) Malañ e winizh e sac'h unan arall : (?)

    ●(1944) DIHU 392/64 (G) J. ar Marechal. Me mab Pier ha hi ne spontant ket unan araok en al. Hiziù mem é téléent en em-gavet é pardon Sant Matelin. Ha kredein a hret hui é vein-mé sot eroalh eit malein men guénih é sah un aral ?

    (3) Mont da glask gwinizh loar : avoir des rendez-vous nocturnes.

    ●(1975) LIMO 23 août (G). Moned de glask guénéh loér, tr. *Mabedad «aller chercher du blé de lune (rendez-vous nocturnes).»

    (4) Kanañ war ton ar c'hrampouezh gwinizh : voir krampouezh.

    (5) Malañ bleud eus e winizh da ub. : voir bleud.

  • gwinizh-du
    gwinizh-du

    coll.

    I.

    (1) Sarrazin, blé noir.

    ●(1732) GReg 98a. Blé noir, ou, blé sarrazin, tr. «güinis du. Van[netois] Gunuh-du. guneh-du.» ●398b. Farine de sarazin, tr. «bleud guynis du.» ●846a. Sarrasin, blé noir, tr. «Guïnis du.» ●(1744) L'Arm 32a. Blé-noir, sarazin, tr. «Gunéh-du.»

    ●(1849) LLB 64. Doar Pondi, gunehtu. ●404. Hadet én hou parkeu ha mell ha guneh-tu. ●(1857) CBF 2. e mare ar gwiniz-du, pe ann ed-du, tr. «à l'époque de la floraison du blé-noir.» ●39. pemp ha tri-ugent ostellad gwiniz-du, tr. «65 mesures d'un demi-boisseau de blé-noir.»

    ●(1919) FHAB Kerzu 182. êt da dranchat eun tamm douar da lakat gwiniz du. ●(1939) RIBA 12. Esteu kaer a segal, a gerh, a uénih, a vel, a uhénihtu.

    (2) plais. Marc'hadour gwinizh-du : charbonnier.

    ●(1928) LLLM II 241. Ar marc'hadour gwiniz dû. On appelle ainsi, par plaisanterie, les charbonniers.

    II. Aet ar moc'h war ar gwinizh-du : voir moc'h.

  • gwinizh-skandilh
    gwinizh-skandilh

    coll.

    (1) =

    ●(1732) GReg 440a. Froment blanc, tr. «guïniz scandilh.»

    (2) =

    ●(1732) GReg 440a. Froment rouge, ou froment locar, tr. «Près Quimper. Guïniz scandilh.»

  • gwinizh-Spagn
    gwinizh-Spagn

    coll. =

    ●(1866) FHB 54/14a. E Naonet (…) e c'hadont mesk a mesk id-du, piz, segal, querc'h, eiz ha guiniz-spagn.

  • gwinizh-Turki
    gwinizh-Turki

    coll. Maïs.

    ●(1732) GReg 440a. Froment d'inde, ou mays, tr. «guïniz turrucqy.»

  • gwinizheg
    gwinizheg

    f. –i, –où Champ de froment.

    ●(1732) GReg 440a. Terre ensemencée de froment, tr. «Guïnizecg. p. Guïnizegou.»

    ●(1821) GON 266b-267a. Gwinizek, s. f., tr. «Pièce de terre ou champ ensemencé de froment. Pl. gwinizégou.» ●(1849) LLB 377. Kenteh avel mé tei d'hou kuneheg glasat. ●(1878) BAY 13. gunéhek, tr. «Lieu plein de froment.»

    ●(1916) KZVr 163 - 16/04/16. Gwinizeg, park gwiniz. ●(1920) FHAB Meurzh 269. al lanneg a deu da veza eur winizog. ●(1935) DIHU 289/304. ur haer a ueniheg e zo adal demb !

  • gwinizhek
    gwinizhek

    adj. Fertile en froment.

    ●(1872) ROU 60. Guinizeg, tr. «fertile en froment.» ●(1890) MOA 101a. Terre abondante en blé, tr. «douar guinizek.»

  • gwinizhenn
    gwinizhenn

    f. –où

    (1) Pied de froment.

    ●(1849) LLB 386. én hou park é tal er hunehen. ●(1878) BAY 12. ur hunéhen, tr. «un plant de froment.» ●(1933) ALBR 74. N'ober ket a van ouzh ar gwinizennou tennet.

    (2) Grain de froment.

    ●(1659) SCger 63b. vn grain de blé, tr. «vr vinizen.» ●153b. guinizen, tr. «vn grain de blé.» ●(1732) GReg 439b. Grain de froment, tr. «Guïnizen. p. guïniz. Van[netois] gunehen. p. guneh.» ●467b. Grain de froment, tr. «Guïnizen. ur vinizen.»

    ●(1872) ROU 58. Ar guinizennou divoaned, tr. «les quelques (rares) graines de froment qui ont poussé.» ●(1878) BAY 12. ur hunéhen, tr. «un grain de froment.» ●(1890) MOA 82. quelques rares grains de froment poussant dans l'endroit le plus maigre, tr. «guinizennou diouanet el leac'h m'oa falla doareet.»

    ●(1909) FHAB Mezheven 162. kellida evel ar vinizen en douar.

  • gwinizhus
    gwinizhus

    adj. Fertile en froment.

    ●(1821) GON 267a. Gwinizuz, adj., tr. «Abondant en froment.» ●(1878) BAY 19. gunéhus, tr. «Qui produit du froment.»

  • gwink
    gwink

    m.

    (1) Regimbement, action de regimber.

    ●(1732) GReg 794a. Regimbement, tr. «guïnq.»

    ●(1931) VALL 667b. Ruade, tr. «gwink m.»

    (2) Taol gwink : (un) regimbement.

    ●(1903) MBJJ 207. Gwejo all, eun taul gwink, pa zonjet an nebeutan.

  • gwinkadenn
    gwinkadenn

    f. –où

    I. Ruade, regimbement.

    ●(1732) GReg 833a. Ruade, tr. «guyncadenn. p. ou. Van[netois] guyncqadeenn. p. éü.»

    ●(18--) KTB.ms 14 p 84. Distaga a ra d'ehan ur winkadenn.

    ●(1913) PRPR 20. eur winkaden digant eur marc'h var glipen e c'har. ●(1931) VALL 667b. Ruade, tr. «gwinkadenn f.»

    II. sens fig.

    (1) Ober ur winkadenn : regimber.

    ●(1996) GRVE 5. Eur wech ouspenn eet en grev ar venajerien / Diskwelet gante e oant kap c'hoaz d'ober eur winkadenn.

    (2) Ober e winkadenn diwezhañ : mourir.

    ●(1992) MDKA 100. Med piou 'n-eus laret dit-te 'm-oa greet ma gwinkadenn diwezañ ? ●(1994) HETO 5. o hortoz ar hoz tonton-mañ d'ober e winkadenn diwezañ.

  • gwinkal
    gwinkal

    v. intr.

    (1) (en plt d'une monture) Regimber, ruer.

    ●(1659) SCger 107a. ruer, tr. «guincal.» ●(1732) GReg 794a. Regimber, ruer des piez de derriere, n'obéir pas à l'éperon, tr. «guïncqal. pr. guïncqet.» ●834a. Ruer, parlant des chevaux, mulets, & ânes, tr. «Van[netois] & h[aute] Corn[ouaille] guyncqal. pr. guyncqet.»

    ●(1857) CBF 36. Gwinkal a ra, tr. «Il rue.» ●(1888) SBI II 90. pa ouïnco ar c'hezec all, tr. «quand rueront les autres chevaux.»

    ●(1903) MSLp xii 286. pet[it] tréc[orois] gwignqal ha diwignqal «ruer à plusieurs reprises, de côté et d'autre». ●(1931) VALL 667b. Ruer, tr. «gwinkal.» ●(1957) AMAH 105. Neuze’vat e skare e-maez en ur hinnoal didruez hag alies en ur winkal ha brammat ken ma venne ar c’hlinkadur ruziañ gant ar vezh.

    (2) litt. (en plt de la mer) Être déchaînée.

    ●(1956) LLMM 58/14. Pell 'zo he deus paouezet ar gazeg c'hlas da winkal hag an eil-gabiten a zo er mare-mañ ouzh ar stur.

    (3) plais. (en plt d’une poitrine de femme) Remuer dans tous les sens.

    ●(1963) LLMM 99/264. e winke o bronnoù en o justin evel daou gonifl kraouiet en ur sac’h.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...