Devri

Recherche 'gwini...' : 22 mots trouvés

Page 1 : de gwini (1) à gwinizhus (22) :
  • gwini
    gwini

    coll.

    (1) Vigne(s) Vitis sp.

    ●(c.1500) Cb 58b. [delyenn] g. fueille de vigne. b. delyenn guyni. ●(1521) Cc. Laboureur an guiny vigneron. (d'après GMB 348).

    ●(1710) IN I 17. deüet eo an amser da ziscoultra ha da dailla ar guez hac ar guiny. ●325. al lern munud (…) a zeu da zegati ha da ruina ar guini. ●(1732) GReg 729a. Planter des vignes, tr. «planta guïny.»

    ●(1868) FHB 177/163a. daou barkad guini.

    (2) Koad-gwini : sarmants de vigne.

    ●(1732) GReg 960a. Bois de vigne, sarmant, tr. «Coad guïny.»

  • gwiniadeg
    gwiniadeg

    f. Vinée, récolte de vin.

    ●(1732) GReg 961b. Vinée, tr. «Guïnyadecg.» ●Pleine vinée, tr. «Guïnyadecg fourniçz.»

  • gwinieg
    gwinieg

    f. –i, gwinieier Vigne.

    ●(1575) M 393. Diuers Guynieyer, en diuers quarteriou, tr. «Divers vignobles en diverses régions.»

    ●(1732) GReg 960a. Vigne, plante qui produit des grapes de raisin, tr. «Van[netois] guïnyenn. p. guïnyegui.» ●(1790) MG 18. hur vergéyeu hac hur guniegui é bleu. ●(1790) Ismar 204. dén ne blantt ur uniêq, hemb boud ingorto a brofittein. ●(17--) TE 17. ean (…) e blantas ur uiniêg.

    ●(1838) OVD 95. goudé m'en devehé plantet ur huiniêg. ●(1849) LLB 61. Ur vro zou mat t'en ed, un al d'er huinieg. ●(1878) BAY 13. guiniek, tr. «Lieu plein de vignes.»

  • gwiniegour
    gwiniegour

    m. –ion Vigneron.

    ●(1732) GReg 960b. Vigneron, tr. «Van[netois] guïnyegour. p. yon.» ●(1790) MG 326. Noé (...) e oai gùniegour.

    ●(1861) BSJ 148. laqueit é huiniêg ar hobr guet gùiniéguerion.

    ●(1913) AVIE 257. Hanvaladen er huiniegerion. ●(1934) BRUS 271. Un vigneron, tr. «ur guiniegour.»

  • gwiniek
    gwiniek

    adj.

    (1) Qui est planté de vignes.

    ●(1732) GReg 960b. Vignoble, tr. «cantonn guïnyecq.»

    ●(1903) MBJJ 56. a-dreuz d'an douar gwiniek.

    (2) Koad gwiniek : sarmants de vigne.

    ●(1732) GReg 960a. Bois de vigne, sarmant, tr. «Van[netois] coed guïnyhecq.»

  • gwinienn
    gwinienn

    f. –où

    (1) Vigne.

    ●(1499) Ca 106a. Guinyenn. g. vingne. l. hec vinea / ee. ●(1633) Nom 50a. Voluox, volucra, & inuoluulus, conuoluulus : liset, ver coquin, hurbec, qui ronge les boutons de la vigne : an preuf á debr bourgoun an vinien. ●97b. Vitilia : liens de vigne, soit d'osier, ou d'autre : guial da eren an guynien. ●99a. Lachryma : l'eau, ou l'humeur, le pleurement de la vigne : an dour á distil ves an guiniez. ●100b. Vitis : vigne : guynien. ●237a. Vinea, vinetum : vignoble, vigne : guymien (lire : guynien). ●Virgetum : lieu planté de verges à lier les vignes : læch á ve leun á goualinner da coulmaff an guyniennou.

    ●(1659) SCger 124b. vigne, tr. «guinien.» ●153a. guinienn, tr. «vigne.» ●(1710) IN I 133. ne ve an dra-se nemet planta ec'his ur vinien hep fallout e touque frouez. ●(1732) GReg 960a. Vigne, plante qui produit des grappes de raisin, tr. «Van[netois] guïnyenn. p. guïnyegui.»

    ●(1849) LLB 23. Er huinien, punet én dro d'er gué brasan.

    (2) Pied de vigne.

    ●(1633) Nom 100b. Vitis arbustina : vigne mariée aux arbres, ou qui rampe contre vn arbre : guynien á vez harpet ouz vn guezen.

    ●(1732) GReg 960a. Vigne, plante qui produit des grappes de raisin, tr. «Guïnyez. p. guïny.» ●Vigne de muscat, tr. «Guïnyez (lire : Guïnienn) muscad. p. guïny muscad.» ●Planter de la vigne, tr. «Planta guïny.» ●Tailler la vigne, tr. «Tailha ar guïny.»

    ●(1904) ARPA 290. Me eo kef ar vinien, c'houi eo ar scourrou.

    (3) Clos planté de vignes.

    ●(1732) GReg 960b. Vigne, clos de vigne, tr. «Guïnyenn. p. guïnyennou.»

    (4) Skoultr gwinienn : sarment de vigne.

    ●(1912) MMPM 55. eun dournad skoultrou gwinien.

  • gwinienn-douseg
    gwinienn-douseg

    f. (botanique) Bryone Bryona cretica.

    ●(1919) DBFVsup 30a. guinien toseg, tr. «plante grimpante à fruits rouges.»

  • gwinienn-du
    gwinienn-du

    f. (botanique) Couleuvrée noire.

    ●(1732) GReg 221b. Coleuvrée noire, plante dont on mange les premiers bourgeons en salade comme des asperges, tr. «gïnyenn-du.»

  • gwinienn-grap
    gwinienn-grap

    f. (botanique) Vigne vierge.

    ●(1942) HERV 196. er winienn grap ouz ar prenestr.

  • gwinienn-wenn
    gwinienn-wenn

    f. (botanique) Couleuvrée, bryone blanche Bryona dioica.

    ●(1633) Nom 80b-81a. Bryona, vitis alba ampeloleuco colubrina : coluuvrée, feu ardant, colubrine, vigne blanche : guinien guen, colurinen.

    ●(1732) GReg 221b. coulevrée, ou couleuvrée, ou feu-ardent, plante semblable à la vigne, en feuilles en bourgeons, & en tendons, tr. «güinyenn-venn.»

    ●(1879) BLE 117. Bryone dioique. (B. dioica. L.) Gwinien-gwenn. Gros navet. Vigne blanche.

  • gwinienner
    gwinienner

    m. –ion Vigneron.

    ●(1633) Nom 96b. Arbuscula topiaria : arbre qui duit au vigneron : vn guezen á plig, dan guinienner.

    ●(1659) SCger 124b. vigneron, tr. «guinienner.» ●(1732) GReg 960b. Vigneron, tr. «Guïnyennèr. p. guïnyennéryen.»

    ●(1928) LEAN 15. evel ma ra ar gwinienner d'e winienn.

  • gwinier
    gwinier

    m. –ion Vigneron.

    ●(1732) GReg 960b. Vigneron, tr. «guïnyer. p. guïnyéryen.»

    ●(1907) VROJ 64. Gwinierien ar C'hreisteiz.

  • gwiniez
    gwiniez

    [sans doute cacographie pour gwinienn, cf. Nom 175b : guezrez pour guezrenn ; le -z est pour une abréviation mal comprise par les imprimeurs]

    F. gwini Vigne.

    ●(1732) GReg 960a. Vigne, plante qui produit des grappes de raisin, tr. «Guïnyez. p. guïny.» ●Vigne de muscat, tr. «Guïnyez muscad. p. guïny muscad.» ●Planter de la vigne, tr. «Planta guïny.» ●Tailler la vigne, tr. «Tailha ar guïny.»

  • gwinizh
    gwinizh

    coll. & m. –où

    I. Coll.

    A.

    (1) Froment sur pied.

    ●(1499) Ca 106b. Guiniz. g. froment. ●(1633) Nom 58b. Farraceum : potage ou gasteau fait de farine de froment : Souben, pe caut, pe autramant vr cuing græt á bleut guiniz. ●74b. Frumentum, adoreum semen, semen cereale : froument : guiniz-hath, guiniz caizr. ●Triticum : froument : guiniz.

    ●(1659) SCger 131a. bar guinis, tr. «comble de fourment.» ●153b. guiniz, tr. «blé.» ●(1732) GReg 439b. Froment, blé, tr. «Guïniz. Van[netois] guneh. gunuh. gunih. guïnih.»

    ●(1849) LLB 63. Sarhaw a rei d'oh guin, ol en arvor, guneh. ●92. guneh arlerh guneh. ●(1866) FHB 54/13b-14a. en douarou guinis, ar melchen ro tri droc'h ha pevar zoken. ●(1872) ROU 83. Le froment a de beaux épis, tr. «Ar gviniz a zo penned mad.»

    ●(1923) FHAB Genver 9. eur parkad gwiniz. ●(1923) ADML 61. Ar gwiniz avad (...) n'an d'oa ket gellet boeda mad awalac'h. ●(1929) FHAB 328. met ar gwiniz hag ar zegal a veze poan ganto. ●(1939) RIBA 12. Esteu kaer a segal, a gerh, a uénih, a vel, a uhénihtu.

    (2) Lakaat dindan winizh : ensemencer de froment.

    ●(1931) DIHU 241/299. E 1929 éh oè bet lakeit édan gunéh én hur Bro (…).

    (3) Grains de froment.

    ●(1131-1139) Cqlé f° 74v° [166]. Terra Lodoe, hanter minot guinith et hanter minot kerch et quatuor denarios et unanm gallinam. tr. « froment ».

    ●(1732) GReg 398b. Farine de froment, tr. «Bleud guynis. Van[netois] bled gunih.»

    ●(1857) CBF 38. Peder arc'had gwiniz, tr. «Quatre pleins coffres de froment.» ●70. Kasit ar gwiniz-ze d'ar vilin, tr. «Portez ce froment-là au moulin.»

    ●(1922) FHAB Meurzh 91. Ma hadit eus ar gwiniz-ze, ho pezo muioc'h-mui bep bloaz a bennou fall. ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 81. Pardon ar gwiniz-hada.

    B. (Une) espèce de froment.

    ●(1929) CDFi 30 novembre. ar gwinizou-all. ●(1933) ALBR 74. Kalz eus ar gwinizou, arôk Pask, a ve treut ha melen. ●(1941) ARVR 19/4a. anaout eur gwiniz mat diouz eun all. ●(1962) TDBP II 52. Bremañ emañ ar bleuñ er gwinizou, tr. «en ce moment les froments sont en fleurs.»

    C. Espèces de froment.

    (1) Gwinizh bras =

    ●(1744) L'Arm 166b. Froment (…) Gros, tr. «Gunéh brass.»

    (2) Gwinizh bihan =

    ●(1744) L'Arm 166b. Froment (…) Petit, tr. «Gunéh bihan.»

    (3) Gwinizh gwenn-blevek =

    ●(1744) L'Arm 166b. Froment (…) Qui est entre les deux, tr. «Gunéh Guênn-bleaouêc : Gunéh Guênn-blaihuêc.»

    (4) Gwinizh blouc'h =

    ●(1857) CBF 90. Gounezet ec'h euz-te gwiniz blouc'h ? tr. «As-tu semé du froment sans barbe ?»

    (5) Gwinizh korbu =

    ●(1857) CBF 90. Gounezet ec'h euz-te gwiniz korbu ? tr. «As-tu semé du froment sans barbe ?»

    (6) Gwinizh gwenn =

    ●(1732) GReg 440a. Froment blanc, tr. «guïniz guënn.»

    (7) Gwinizh ruz =

    ●(1732) GReg 440a. Froment rouge, ou froment locar, tr. «Guïniz ruz.»

    (8) Gwinizh-had : froment de semence.

    ●(1633) Nom 74b. Frumentum, adoreum semen, semen cereale : froument : guiniz-hath, guiniz caizr.

    II. M. Farine de froment.

    ●(1790) MG 182. bara-gùnéh.

    ●(1888) SBI I 16. Crampoes gwiniz, tr. «Crêpes de froment.»

    ●(1909) KTLR 124. bouet bara guinis. ●(1909) FHAB Eost 245. Sôn ar C'hrampoëz-Gwiniz.

    III.

    (1) Reiñ (flour) gwinizh d'ar moc'h : jeter des marguerites aux pourceaux.

    ●(1732 GReg 603a. Jeter des marguerites devant des pourceaux, tr. G. Rostrenenn «Rei flour guïniz d'ar moc'h.»

    ●(1855) FUB 12. Komps gand eur sod, red éo gwelloc'h / Rei flour gwiniz d'ar moc'h, tr. A. Brizeux «Parler avec un sot / C'est jeter de la fleur de froment au pourceau.»

    (2) Malañ e winizh e sac'h unan arall : (?)

    ●(1944) DIHU 392/64 (G) J. ar Marechal. Me mab Pier ha hi ne spontant ket unan araok en al. Hiziù mem é téléent en em-gavet é pardon Sant Matelin. Ha kredein a hret hui é vein-mé sot eroalh eit malein men guénih é sah un aral ?

    (3) Mont da glask gwinizh loar : avoir des rendez-vous nocturnes.

    ●(1975) LIMO 23 août (G). Moned de glask guénéh loér, tr. *Mabedad «aller chercher du blé de lune (rendez-vous nocturnes).»

    (4) Kanañ war ton ar c'hrampouezh gwinizh : voir krampouezh.

    (5) Malañ bleud eus e winizh da ub. : voir bleud.

  • gwinizh-du
    gwinizh-du

    coll.

    I.

    (1) Sarrazin, blé noir.

    ●(1732) GReg 98a. Blé noir, ou, blé sarrazin, tr. «güinis du. Van[netois] Gunuh-du. guneh-du.» ●398b. Farine de sarazin, tr. «bleud guynis du.» ●846a. Sarrasin, blé noir, tr. «Guïnis du.» ●(1744) L'Arm 32a. Blé-noir, sarazin, tr. «Gunéh-du.»

    ●(1849) LLB 64. Doar Pondi, gunehtu. ●404. Hadet én hou parkeu ha mell ha guneh-tu. ●(1857) CBF 2. e mare ar gwiniz-du, pe ann ed-du, tr. «à l'époque de la floraison du blé-noir.» ●39. pemp ha tri-ugent ostellad gwiniz-du, tr. «65 mesures d'un demi-boisseau de blé-noir.»

    ●(1919) FHAB Kerzu 182. êt da dranchat eun tamm douar da lakat gwiniz du. ●(1939) RIBA 12. Esteu kaer a segal, a gerh, a uénih, a vel, a uhénihtu.

    (2) plais. Marc'hadour gwinizh-du : charbonnier.

    ●(1928) LLLM II 241. Ar marc'hadour gwiniz dû. On appelle ainsi, par plaisanterie, les charbonniers.

    II. Aet ar moc'h war ar gwinizh-du : voir moc'h.

  • gwinizh-skandilh
    gwinizh-skandilh

    coll.

    (1) =

    ●(1732) GReg 440a. Froment blanc, tr. «guïniz scandilh.»

    (2) =

    ●(1732) GReg 440a. Froment rouge, ou froment locar, tr. «Près Quimper. Guïniz scandilh.»

  • gwinizh-Spagn
    gwinizh-Spagn

    coll. =

    ●(1866) FHB 54/14a. E Naonet (…) e c'hadont mesk a mesk id-du, piz, segal, querc'h, eiz ha guiniz-spagn.

  • gwinizh-Turki
    gwinizh-Turki

    coll. Maïs.

    ●(1732) GReg 440a. Froment d'inde, ou mays, tr. «guïniz turrucqy.»

  • gwinizheg
    gwinizheg

    f. –i, –où Champ de froment.

    ●(1732) GReg 440a. Terre ensemencée de froment, tr. «Guïnizecg. p. Guïnizegou.»

    ●(1821) GON 266b-267a. Gwinizek, s. f., tr. «Pièce de terre ou champ ensemencé de froment. Pl. gwinizégou.» ●(1849) LLB 377. Kenteh avel mé tei d'hou kuneheg glasat. ●(1878) BAY 13. gunéhek, tr. «Lieu plein de froment.»

    ●(1916) KZVr 163 - 16/04/16. Gwinizeg, park gwiniz. ●(1920) FHAB Meurzh 269. al lanneg a deu da veza eur winizog. ●(1935) DIHU 289/304. ur haer a ueniheg e zo adal demb !

  • gwinizhek
    gwinizhek

    adj. Fertile en froment.

    ●(1872) ROU 60. Guinizeg, tr. «fertile en froment.» ●(1890) MOA 101a. Terre abondante en blé, tr. «douar guinizek.»

  • gwinizhenn
    gwinizhenn

    f. –où

    (1) Pied de froment.

    ●(1849) LLB 386. én hou park é tal er hunehen. ●(1878) BAY 12. ur hunéhen, tr. «un plant de froment.» ●(1933) ALBR 74. N'ober ket a van ouzh ar gwinizennou tennet.

    (2) Grain de froment.

    ●(1659) SCger 63b. vn grain de blé, tr. «vr vinizen.» ●153b. guinizen, tr. «vn grain de blé.» ●(1732) GReg 439b. Grain de froment, tr. «Guïnizen. p. guïniz. Van[netois] gunehen. p. guneh.» ●467b. Grain de froment, tr. «Guïnizen. ur vinizen.»

    ●(1872) ROU 58. Ar guinizennou divoaned, tr. «les quelques (rares) graines de froment qui ont poussé.» ●(1878) BAY 12. ur hunéhen, tr. «un grain de froment.» ●(1890) MOA 82. quelques rares grains de froment poussant dans l'endroit le plus maigre, tr. «guinizennou diouanet el leac'h m'oa falla doareet.»

    ●(1909) FHAB Mezheven 162. kellida evel ar vinizen en douar.

  • gwinizhus
    gwinizhus

    adj. Fertile en froment.

    ●(1821) GON 267a. Gwinizuz, adj., tr. «Abondant en froment.» ●(1878) BAY 19. gunéhus, tr. «Qui produit du froment.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...