Devri

Recherche 'paour...' : 22 mots trouvés

Page 1 : de paour-1 (1) à paourkaezh-2 (22) :
  • paour .1
    paour .1

    adj.

    I.

    A.

    (1) Pauvre.

    ●(1499) Ca 152a. Paur. ga. poure. ●(c.1500) Cb. Paour. g. poure. ●(1621) Mc 85-86. ez grehot mat da paourhaff ha miserablhaff croueadur à quement so dindan an euff.

    ●(1732) GReg 704b. Pauvre, qui est sans biens, ou sans biens suffisâment, tr. «Paour. Van[netois] péür.»

    ●(1821) SST 186. er ré beurran. ●(1827/29) VSA 1536. eur bugel pourf ja an disneuan. ●(1899) BSEc xxxvii 159 / KRL 24. Paour ken n'an evoa ket ivino d'en em graviat. Pour exprimer un dénuement complet.

    (2) Bout paour gant ub. : être pauvre.

    ●(1902) LZBg Gwengolo 236. rak er hovandeu e ré d'emb e zou peur geté hiniù en dé.

    (3) Qui est signe de pauvreté.

    ●(1909) RNDL 185. Our ùerzen béor greit get dareo. ●(1921) BUFA 171. É zillad peur.

    (4) Mont da baour : s'appauvrir.

    ●(1903) MBJJ 67. Aboue neuze ivez e tigoueaz d'he c'honverz kouean hag he zud ac'h eaz da baour. ●(1911) BUAZperrot 128. daou hent a zo da vont da baour.

    (5) Bezañ paour a'r paourañ : être extrêmement pauvre.

    ●(1883) KNZ 70. Hirie eo paour ar paouran : N'en euz netra ken nemet eur min ru elec'h na oe lakeet he gorf zantel.

    B.

    (1) Cher.

    ●(1867) GBI I 180. Pasager paour (…), / Tremenet anomp 'n ur vaged, tr. «Cher passager (….), / Passez-nous dans votre barque.»

    (2) Maigre.

    ●(1849) LLB 1321-1322. hou loened / E zei ol de vout peur ha seh el tameu koed.

    II. sens fig.

    (1) Qui inspire la pitié.

    (2) Lañgaj paour : fadaises.

    ●(1879) ERNsup 164. lañgach paour, fadaises, Trév[érec].

    III. Épith.

    (1) Tad-paour : grand-père.

    ●(1982) PBLS 243. (Langoned) tadpaour, tr. «grand-père.»

    (2) Mamm-baour : grand-mère.

    IV.

    (1) Paour da chikañ gant ar mailh : voir mailh.

    (2) Paour evel ar c'hi : voir ki.

    (3) Paour evel ur razh : voir razh.

    (4) Paour evel ur razh iliz : voir razh.

    (5) Paour evel ur razh-dour : voir razh.

    (6) Paour evel ur razh touzet : voir razh.

    (7) Paour evel Dieu : voir Dieu.

    (8) Paour evel Lazar : voir Lazar.

    (9) Paour evel Job : voir Job.

    (10) Paour evel Job war e vern teil : voir Job.

  • paour .2
    paour .2

    m. paourion, paourerion, paourizion, peorion, pevion

    I.

    (1) Pauvre.

    ●(1530) J p. 12b. Reif dan peauryen ezomeyen en bet, tr. «donner aux pauvres et aux indigents du monde.» ●(1575) M 205-206. Ho bezaff Duc na Roe, nep ploe ne auoehes / Muyget seruicheryen, pe peuryen diouz Renes, tr. «Tu ne reconnaîtrais pas qu'ils furent duc ou roi en aucun pays, / Plûtot que serviteurs, et tu ne distinguerais pas de ceux-ci des pauvres.» ●(1612) Cnf 64a. Oppression ha foulancc graet d'an pauuryen. ●(1621) Mc 77. Oz dont da guelet peauryen. ●(1633) Nom 205b-206a. Comistrum : payement de crocheteur, ou gagne-denier : paëamant vn portezer, an pez á vez roet dan (lire : da) vn paour quez bennac.

    ●(1659) SCger 89b. pauure, tr. «paour, p. peurien.» ●162b. paour p. peeurien, tr. «pauure.» ●(c.1680) NG 10. Na rant nep tam der peurerion. ●489-490. cruel / Doh er peur. ●746. reuignignë er peurerion. ●783-784. A pe dezé er peurion / De ty. ●(1732) GReg 704b. Pauvre, qui est sans biens, ou sans biens suffisâment, tr. «péauryen. Van[netois] pèüryon, péüryan.» ●(1792) BD 2344. dar beuien gues, tr. «aux pauvres.» ●4896. ar beuien en noas o veruel gant anoet, tr. «les pauvres tout nus mouraient de froid.» ●(17--) BUE MALARGE. Jean-Marc Lecocq, thèse pour le doctorat de IIIe cycle Université de Haute-Bretagne, Rennes 2, 1983. (Textes de la fin du 17e ou du début du 18e siècle au plus tard, d'après J.-M. Lecocq. Publication des mms de Paris (P) de Rennes (R) et de Lesquifiou (L).">BMa 142. rouinan ar beojen, tr. «ruiner les pauvres.»

    ●(1821) SST 109. d'er beurerion mehus. ●(c.1825-1830) AJC 201. eur pourf a voa o taspun eun tam quened, tr. «un pauvre qui ramassait un peu de bois.» ●(1849) LLBg vi 36. mam er beurion. ●(1867) BUE 207. advokad ar bevien. ●(1883) KNZ 68. Ha d'ar bevien gez ha d'ann dud a boan.

    ●(1900) MSJO 95. He vam a zo eur baoures, he dad-mager eur paour. ●(1912) MMPM 75. ar paour koz. ●(1921) BUFA 201. peurizion é krénein get en aneouid. ●(1980) MATIF 76. A[r] Boulc’h, Anna, evid eur bevien !, tr. « L’entame, Anna, pour les pauvres ! »

    ►[empl. sing. avec valeur de plur.] Ar paour : tous les pauvres.

    ●(1612) Cnf 17a. an ré a lazr diuoar goust an paour.

    ●(1893) IAI 126. laosket bugale ar paour da heulia enn ho eaz an oll skoliou bras ha bian.

    ●(1934) PONT 159. Roït d'ar paour hag o pezo hed, a flec'hen, (en abondance). ●(1980) MATIF 76. Ar paour’n e dommder na sant ket e vizer.

    ►[au vocatif]

    ●(1968) BAHE 58/27. damañ din, paour, peadra da voueta ar «poud-fer».

    (2) Ar beorion du : les gens très pauvres.

    ●(1969) BAHE 62/40. d'ar c'houlz-se ne veze ket sikouret ar beorien du.

    II. Blasons populaires.

    (1) Paourerion : surnom des habitants de Plouharnel.

    ●(1911) DIHU 72/272. Penneu ouignon Plarnel e zoug eùé boteu koed muioh aveit er réral péchans. En hanù-sé e zou reit dehé eùé ataù. Peurerion e vé hoah groeit anehé.

    (2) Paourizion : surnom des habitants de Plunéret.

    ●(1911) DIHU 78/356. Plunerediz, Peurizion gé. / Ur blank e zou chomet ér gér. / Ne vank ket én asanblé. ●(1947) BRMO 31. ceux [= habitants] de Pluneret, Peurizion (petits pauvres).

    (3) Paourizion : surnom des habitants de Kerfourn.

    ●(1911) DIHU 71/255. Tret mat é en treu é Kerforn péchanj pen-dé-guir é hrér Tudigeu pé peurizion a dud er barréz-sé ?

    (4) Paourizion : surnom des habitants de Quéven.

    ●(1911) DIHU 71/255. Tud Kéùen e hrehé mat um stropein (s'allier) doh ré Kerforn get en hevelep (même) morhanù [peurizion] é hellehent gobér !

    (5) Pevien : surnom des habitants de Lanmodez.

    ●(2005) HYZH 244/38. Pevien (peorien) Lanvaodez.

  • paour-Dieu
    paour-Dieu

    adj. Très pauvre.

    ●(1975) BAHE 84/38. va zud a zo deuet da vezañ paour-dieu.

  • paour-du
    paour-du

    adj. Très pauvre.

    ●(1879) ERNsup 152. paour-du, très pauvre T[ré]v[érec].

    ●(1905) BOBL 03 juin 37/2c. Paour du eo he zud. ●(1933) MMPA 105. Paour-du ne oant ket.

  • paour-glad
    paour-glad

    adj. Très pauvre.

    ●(1732) GReg 704b. Pauvre comme Job, tr. «paour gladt.»

  • paour-glan
    paour-glan

    adj. Très pauvre.

    ●(1647) Am 715. Iaodre quez breman paour glan ouff manet, tr. «Pauvre insensé, je suis resté absolument pauvre.»

  • paour-glez
    paour-glez

    adj. Très pauvre.

    ●(1732) GReg 240a. Etre à cu, n'avoir rien du tout, tr. «Beza paour-glez.» ●704b. Pauvre comme Job, tr. «Paour glez.»

    ●(1857) CBF 58. Paour glez eo, tr. «Il est dépourvu de tout.» ●(1862) JKS 190. beza paour-glez. ●414. paour-glez ha noaz-glann. ●(1877) EKG I 3. hag an ilizou a oue lakeat paour glez. ●(1889) SFA 38. N'en doa netra, paour-glez oa.

    ●(1902) LZBg Gwengolo 238. En dud e zisko bout mad, mes peur glas int. ●(1909) KTLR 51. Paour-glez oant. ●(1920) LZBt Meurzh 7. Ha paour-glaz war ar marc'had ! ●(1921) LZBt Here 2. He zad paour-glaz.

  • paour-noazh
    paour-noazh

    adj. Très pauvre.

    ●(1900) MSJO 96. Jesus a varv evel m'oa deuet er bed, paour-noas. ●(1902) PIGO I 190. an ti a oa paour noaz.

  • paour-ran
    paour-ran

    adj. Très pauvre.

    ●(1867) FHB 141/292a. eat da baour ran.

  • paouraat
    paouraat

    v.

    I. V. intr.

    (1) S'appauvrir.

    ●(1732) GReg 43b. Appauvrir, devenir pauvre, tr. «Paoüraat. pr. paoüréet.» ●283a. Devenir pauvre, tr. «paouraat. paourât. ppr. paoureët.»

    ●(1876) TDE.BF 496b. Paouraat, v. n., tr. «devenir pauvre, s'appauvrir.» ●(1884) LZBt Meurzh 59. ha bemde e paoureont. ●(1889) ISV 411. pa binvidica unan, eo ret d'eun all paourât.

    ●(1908) FHAB C'hwevrer 45. Ar briz aotrouien a laka ar vro da baouraat e madou an douar. ●47. lakât ar vro da baourât e madou ar spered. ●(1925) FHAB Eost 310. O bro (...) a oa aet war baouraat.

    (2) (agriculture) S'appauvrir, en plt de la terre.

    ●(1849) LLB 97-98. ha hou toar, hemp peurat, / E zougou d'oh, peb blai, ha plouz hir ha gran mat.

    (3) Maigrir.

    ●(1849) LLB 685. Er blanten a iouank doh en doar e zueha, / Mar hi chanjet a leh, liesan é peura. ●1360-1361. Er guél ag er mameu e zariw ou goehiad / E vihana ou nerh, e hra dehai peurat. ●(1897) EST 13. ol é loned guèlan / É peurat dé ha dé, é krazein get en nan.

    II. V. tr. d. Appauvrir.

    ●(1499) Ca 152a. Paurhat. g. apourir.

    ●(1659) SCger 162b. paouraat, tr. «apauurir.» ●(1732) GReg 43b. Appauvrir, rendre pauvre, tr. «Paoüraat. pr. paoüréet.»

    ●(1856) GRD 157. hemb caranté eid é bar, péhani, e zesirhehé peurrat ha memb revinein. ●(1911) BUAZperrot 128. e leac'h pinvidikât an den, e baourât ne ra ken.

    III. V. pron. réfl. En em baouraat : s'appauvrir.

    ●(c.1718) CHal.ms i. s'appauurir, tr. «him beurat.» ●(1767) ISpour 253. Ne zouget quet hum beurrat é reign enn Alézon.

    ●(1922) EOVD 165. hui hou pou ataù hum beureit un tammig. ●(1935) VKST Du 379. ma c'hellont hen ober hep en em baouraat tamm ebet.

  • paourented
    paourented

    f. Pauvreté.

    ●(1834) SIM 164. meur a vuguel abandonet d'ar baourentet.

  • paourentez
    paourentez

    f.

    I.

    (1) Pauvreté.

    ●(14--) Jer.ms 391. Tra en bet ne deus ne met pourentez luz a reus, tr. «Il n'y a rien que pauvreté, embarras et malheur.» ●(1499) Ca 21a. Beuaff en pourentez. g. viure en pourete ou mourir de fain. ●152a. Paurentez. g. pourete. ●(c.1500) Cb. ga. mendicite / pouurete. b. pourentez / dyeznes. ●(1650) Nlou 425. En creis an hent, à paurentez, / Ez voe yuez dicouezet, tr. «au milieu du chemin de la pauvreté / il fut aussi manifesté.»

    ●(1659) SCger 44b. disette, tr. «paourentez.» ●(c.1680) NG 219-220. Ha huy mamm Doué ha rouanes, / A voy loget en peuranté. ●(1710) IN I 8. gouzout a ra cundui larguentez hac anduri paourentez. ●(1732) GReg 704b. Pauvreté, tr. «Pauréntez. Van[netois] péürante.»

    ●(1824) BAM 137. erfin en em velint en ur baourentez vras. ●(1878) BAY 14. Peurañté, tr. «pauvreté.»

    ●(1903) MBJJ 133. e-kreiz ar baourante an ezommekan. ●(1907) VBFV.fb 74a. pauvreté, tr. «peuranté, f.»

    ●(2005) SEBEJ 19. (Ar Yeuc'h) la Pauvreté, Ar Baolentez.

    (2) par ext. Manque de.

    ●(1921) PGAZ 96. setu m'oa paourentez divreac'h e Brec'hichen.

    (3) sens fig. Froid ressenti.

    ●(1879) ERNsup 164. paourañte 'm eus, j'ai froid, Gur[unhuel], St-M[ayeux].

    ●(1900) ANDP 9. Krenan a ree, nan avad gant ar baourentez, rag eur c'houezen stank a bize war e dâl. ●(1916) LILH 19 a viz C'hwevrer. Dihoallet ataù a cherreh peuranté.

    (4) (botanique) Grateron, fruit de la bardane Actium sp.

    ●(1931) VALL 342b. Grateron, tr. «paourante(z) T[régor] f.» ●(1942) VALLsup 18a. Bardane (…) le fruit crochu, tr. «paourante(z) T[régor] f.»

    II.

    (1) Fritañ paourentez : voir fritañ.

    (2) Fritañ paourentez er billig a garantez : voir fritañ.

    (3) Fritañ mizer gant paourentez : voir fritañ.

    (4) Fritañ paourentez war oaled ar briedelezh : voir fritañ.

    (5) Fritañ laouenn ar garantez war billig kraz ar baourentez : voir laou.

    (6) Fritañ laouenn ar baourentez war billig ar garantez : voir laou.

    (7) Mont da fritañ museged gant paourentez : voir museged.

    (8) Tennañ ar galon diouzh ar baourentez : voir kalon.

  • paourentezaj
    paourentezaj

    s. Plaisanteries.

    ●(1879) ERNsup 164. paourañteach, (dire des) plaisanteries, Trév[érec].

  • paourentezajoù
    paourentezajoù

    plur. =

    ●(1925) FHAB Gwengolo 324. n'eo ket gant ar paouranteachou pemdeziek.

  • paourenteziñ
    paourenteziñ

    v. intr. Être transi. cf. paourentiñ

    ●(1963) LLMM 99/266. o paouranteiñ gant an naon hag ar riv dindan baour gaezh logelloù plouz.

  • paourentiñ
    paourentiñ

    v. intr. Être transi. cf. paourenteziñ

    ●(1954) VAZA 105. o paouranti war ar pont. ●(1964) KTMR 19. o ouela hag o paouranti e-tal he dor.

  • paouret
    paouret

    adj. =

    ●(1910) FHAB C'hwevrer 46. Peurvuia zoken e teuont e berr amzer da veza ker paouret en o arc'hant ha ma'z int paouret en o feiz.

  • paourez
    paourez

    f. –ed

    (1) Pauvresse.

    ●(1790) MG 2. Cathelin, peurès dall. ●(17--) FG II 21. paourez durzunel.

    ●(1869) KTB.ms 14 p 129. ar baoures koz. ●(1876) TDE.BF 496b. Paourez, s. f., tr. «femme qui mendie.»

    ●(1900) MSJO 95. He vam a zo eur baoures, he dad-mager eur paour. ●(1902) PIGO I 140. Fantik koz a oa eur baourez. ●(1907) PERS 104. eur baourez koz dall.

    (2) Paourez kaezh =

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 29. d'ur beurrès queih voès. ●(1871) FHB 310/386a. eur baourez kez coz. ●(1877) BSA 176. n'oa distro ebet evithi, hag ar baourez keaz leanez a oue neuze nouet.

    ●(1905) KANngalon Ebrel 374. Ar baourez keaz koz.

  • paourigell
    paourigell

    f. –où Chose, personne de peu de valeur.

    ●(1912) MMKE 177. Inou e ueheheh reih, n'oh 'meit peurigelleu.

  • paourisaat
    paourisaat

    v.

    (1) V. tr. d. Appauvrir.

    ●(1727) HB 11. An dud a binvidiguez / En deveus paouriseat.

    (2) V. pron. réfl. En em baourisaat : s'appauvrir.

    ●(1710) IN I 163. beza en em baourisseat evit souten ur guerell.

  • paourkaezh .1
    paourkaezh .1

    adj. [antéposé]

    (1) [devant un masc.] Pauvre.

    ●(1633) Nom 268b. Grauedinosus, vel grauidinosus, grauedini obnoxius : suiet d'auoir pesanteur de teste, morfondu : vn den á ve subiect da cahout pounner pen, vn paour quez mourfondet.

    ●(1849) LLB 890. Ur peur kaih labourer a ziar er mezeu. ●(1870) FHB 271/80a. Eur paourkez fouet-e-drantel.

    ●(1923) KNOL 244. eur paourkeaz reuzeudik, tort, luch, kamm, pikouzet, eun druez e welet. ●(1929) MKRN 98. ar paourkez Fridu a zo stamboc'het gant ar fler a ta eus ar forn vras, tr. «le pauvre Fridu était comme empoisonné par l'odeur nauséabonde qui sortait du grand four.» ●(1974) GAME 11. paolkez aotrou Gevel.

    (2) [devant un fém.] Pauvre. cf. paourez kaezh (dindan paourez).

    ●(1877) BSA 290. d'ar paour keaz diouallerez denved euz Domremi.

    ●(1924) FHAB Eost 307. Ar vosenn, ar c'hlenved, ar bleizi a drubuilhas epad meur a vloaz c'hoaz ar paourkez bro Gerne. ●(1925) SFKH 13. Peurkeh Bretonnézed sot !...

  • paourkaezh .2
    paourkaezh .2

     

    (1) F. Pauvre, malheureuse.

    ●(1942) DHKN 77. Er beurkaehig ne viùas nameit pear dé.

    (2) M. Pauvre, malheureux.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...