Devri

Recherche 'teuz...' : 23 mots trouvés

Page 1 : de teuz-1 (1) à teuzusted (23) :
  • teuz .1
    teuz .1

    adj. Fondu.

    ●(1499) Ca 121a. [lardaff] Jtez hoc sagimen inis. g. oynt saing b. lart teuz. ●(1633) Nom 55a. Liquamen : graisse, ou sein fondu : bloanec, pe lard teuz.

    ●(1732) GReg 425a. De l'or fondu, tr. «Aour teuz.» ●Fonte, métail fondu, tr. «metal teuz.»

    ●(1876) TDE.BF 616a. Teuz, adj., tr. «Fondu.» ●Lart teuz, tr. «saindoux.» ●Houarn teuz, tr. «fonte de fer, fer fondu.»

  • teuz .2
    teuz .2

    m.

    I.

    A.

    (1) Fonte.

    ●(1744) L'Arm 160b. Fonte, tr. «Taye. m.»

    ●(1911) BUAZperrot 416. aour o tont eus an teuz.

    (2) Kas d'an teuz : porter à la fonte.

    ●(1915) HBPR 122. ma vo dastumet kleier an ilizou ha kaset d'an teuz d'ober kanoliou. ●(1933) FHAB Gwengolo 387. ar c'hleier kaset d'an teuz.

    (3) Ober udb. dre deuz : fabriquer par fusion.

    ●(1834) KKK 48. a veur a bez kanol gréat dre deuz. ●(1871) FHB 310/387a. Ar c'hloc'h-ze (...) n'oa ket bet great avad dre deuz, mes a daoliou morzol.

    B. sens fig.

    (1) Kaerat teuz =

    ●(1732) GReg 11b. O la belle action ! tr. «caërà teuz ! ! (de teuz, fonte.).»

    (2) Mont e teuz : disparaître.

    ●(18--) SAQ I 88-89. Ar vuez a ia e teuz evel an hent great er mor gant liven ar vag o tremen. ●143. Ho desirou a ia e teuz. ●166. ho c'holl beadra eat e teuz.

    C. Fonte (métal).

    ●(1732) GReg 425a. Fonte, métail fondu, tr. «Teuz.» ●Cloche de fonte, tr. «Cloc'h teuz.» ●Marmite de fonte, tr. «Pod teuz.»

    ●(1867) FHB 143/306a. Ar skeuden-ze zo great e teuz.

    II. Un teuz : un délice.

    ●(1947) YNVL 97. Gast ! Mat eo, un teuz ! Ha c'hwek, ha saourus, ha tomm ! ●(1974) SKVT III 85. Un teuz, pa lavaran dit !

    III. (volcanologie) Maen-teuz : lave, magma.

    ●(1951) BLBR 34/22. derc'hel a ra ar menez-tan-se da zisteurel maen-teuz.

  • teuz .3
    teuz .3

    m. –ed, –ioù, –où

    (1) Fantôme.

    ●(1633) Nom 280a. Spectrum, visum : phantosme, vision : teuz, lutin, buguel-nos, vision.

    ●(1732) GReg 367b. Esprit folet, lutin, tr. «Teuz. p. teuzyou.» ●(1799) CAm 40. Dans les cantons environ­nant Morlaix, on craint des génies nom­més Teuss. ●248. Le Teus ou le Buguel-nos est un démon, un esprit bien­faisant, vêtu de blanc, d'une taille gigan­tesque qui croît encore quand on l'ap­proche.

    ●(1732) GReg 367b. Esprit folet, lutin, tr. «Teuz. p. teuzyou.»

    ●(1834) SIM 92. Bremâ so meur a vloavez e clêvet un teuz a rede an nôs dre K… ●(1847) FVR 123. Evel ma tostae bepred ann Teuz, e loskaz ar c'hemener eur griaden. ●(1866) BOM 32. Ne gred ket, tamm, d'ann Diaoulou, / D'ar Bugel Noz, na d'an Teuzou. ●(1872) ROU 104a. Spectre, tr. «Teuz.» ●(1877) EKG I 132. heman a zo eun teuz pe eur spontail bennag. ●133. den n'en deuz c'hoant da veza sammet gand an teuz.

    ●(1900) KAKE 261. N'euz diaoul e'n ifern, na Teuz var an douar. ●(1905) BOBL Kerzu (d’après KBSA 161). hep aon rak ar gornandoned, na rak an teuzed. ●(1908) FHAB Gwengolo 277. pellât an teuzed, ar c'horriganed hag an ankou. ●(1908) PIGO II 126. Tud, evel teuziou, a zavas prim 'n o zav. ●(1909) FHAB Kerzu 381. en dro d'an tanteziou, tud pe teuziou... ●(1925) FHAB Mezheven 212. Ar re a baee daspren a deue er maez hanter-varo, henvel ouz teuzou euzus.

    (2) Intersigne.

    ●(1932) BSTR 172. an teuz (assaouer e Kerne, intersigne e Gallek) ne reas van.

    (3) Teuz-ar-poulied

    ●(1799) CAm 40. Le Teusarpouliet se présente sous la forme d'un chien, d'une vache, ou d'un autre animal domestique. Tout l'ou­vrage de la maison est exécuté par eux comme par nos folets.

  • teuz .4
    teuz .4

    m. = (?).

    ●(1896) LZBt Mae 20. Ar sklav barnet a ve astenet, he gein deuz an douar, eun teuz koad a ve laket a dreuz war he c'houg : hag ar bourrev, he c'hoafr plantet, evid diwal da helpen, a nem zalc'h zon en he zav, eun troad dehan war bep penn deuz an teuz koad.

  • teuz-noz
    teuz-noz

    m. Spectre.

    ●(1872) ROU 104a. Spectre, tr. «Teuz teuzman, teuz-noz.»

  • teuzadenn
    teuzadenn

    f. –où Fusion.

    ●(1926) FHAB Mezheven 209-210. met ar gwir yez, an hini a zavo konsians ar bobl d'hen heul, bep ma savo ivez, eo an hini a vo 'vel eun deuzadenn grêt gant amzer, gant gouziegez ha, dreist-holl, gant an ijin natur eus an holl rann-yezou.

  • teuzadur
    teuzadur

    m. Fusion, fondage.

    ●(c.1500) Cb 86b. [fluaff] Jtem hic liquor / oris. g. liqueur. b. teuzadur.

    ●(1732) GReg 424b. L'action de fondre, tr. «teuzadur. Van[netois] Téadur. téyadur.» ●(1744) L'Arm 160b. Action de fondre, tr. «Taiadurr.. ureu. m.»

    ●(1927) GERI.Ern 11. teuzadur, tr. «fusion, chose fondue.»

  • teuzaj
    teuzaj

    m. Fondage.

    ●(1903) LZBg Gwengolo 237. klask gobér téaj ha labourat er mantal.

  • teuzer .1
    teuzer .1

    m. –ion Fondeur.

    I.

    ●(1499) Ca 63b. g. fundeur de metal. b. teuzer.

    ●(1732) GReg 424b. Fondeur, tr. «Teuzer. p. teuzéryen. Van[netois] téyour. p. yon, yan.» ●(1744) L'Arm 160b. Fondeur, tr. «Taiourr.. taierion. m.»

    ●(1876) TDE.BF 616a. Teuzer, s. m., tr. «Fondeur de métaux.»

    ●(1912) MMPM 146. teuzer gwer euz he vicher.

    II. Souezhet evel un teuzer kloc'h : voir kloc'h.

  • teuzer .2
    teuzer .2

    m. –ioù Fusible.

    ●(1955) LLMM 50/18. adstardiñ an teuzer en e bod.

  • teuzer .3
    teuzer .3

    m.

    (1) Un teuzer : succulent, excellent.

    ●(1986) GEVU v 120. (Pouldahu) Ha vegn mat ! O ! Un teuzar ! tr. «Et ils étaient bons ! O ! Succulents !»

    (2) Bezañ an teuzer : être succulent, excellent.

    ●(1980) HYZH 136/60. (Treboull) ul lodenn gig hag ar souben vie an teuzar neuze. ●62. che, an dra-se a oa an teuzar.

  • teuzerc'h
    teuzerc'h

    m. Neige fondue.

    ●(1927) GERI.Ern 621. teuzerc'h, tr. «m. neige fondue.»

  • teuzerez
    teuzerez

    f. Fonte.

    ●(1732) GReg 425a. Il faut porter cela à la fonte, tr. «Redd eo caçz an dra-ze d'an deuzérez.»

    ●(18--) SAQ I 58. Eun tamm houarn, dir, koeor, ploum, etc... goloet a skant pe a vergl, a vez taolet en deuzerez, hag a zeu da veza ker pur, ken digemmesk ha biskoaz. ●(18--) SAQ II 394. forniez an deuzerez.

  • teuzerezh .1
    teuzerezh .1

    f. –ioù Fonderie.

    ●(1732) GReg 424b. Fonderie, lieu où lon fond les metaux, &c., tr. «Teuzérez. p. teuzerezou.» ●(1744) L'Arm 160b. Fonderie, tr. « Taiereah.. heu. m.»

    ●(1934) BRUS 269. Une fonderie, tr. «un déereh.»

  • teuzerezh .2
    teuzerezh .2

    m. Fonte, fusion.

    ●(1732) GReg 424b. L'action de fondre, tr. «Teuzerez.»

  • teuzet / teuziet
    teuzet / teuziet

    adj.

    I. Fondu.

    ●(1790) MG 237. plomm taiét. ●(1792) HS 192. ean e rass seüel é creis ur brattel ur Statue à eur téet.

    ●(1839) BEScrom 272. scùillein plom téét én é vêg. ●(1849) LLB 2145. er hoer taiet. ●(1857) GUG 161. En éerh taiet. ●(1894) BUZmornik 118. ploumm teuzet enn ho ginou.

    ●(1902) PIGO I 55. ar gwer teuziet. ●(1903) MBJJ 52. soufr berv ha bep sort treo teuzet. ●(1981) ANTR 28. trempa e loiad yod en amann teuzed.

    II. sens fig.

    (1) Dilapidé.

    ●(1909) KTLR 110. Mez pa va teuzet an arc'hant, oant adarre ker nec'het ha biskoaz. ●(1911) AOTR 14. pa oa teuzet e beadra.

    (2) Disparu.

    ●(1847) FVR xxi. ren ann heretiked a zo berr : eunn daou c'hant rumm a zo teuzet abaoue ar rumm kenta.

    ●(1949) KROB 17/12. Teuzet an tammig estlamm gant ar youl en doa da grabanata loeized aour.

  • teuzidigezh
    teuzidigezh

    f. Fonte, fusion.

    ●(1732) GReg 424b. L'action de fondre, tr. «teuzidiguez.»

  • teuziet
    teuziet

    voir teuzet

  • teuziñ
    teuziñ

    v.

    I. V. intr.

    A.

    (1) Fondre.

    ●(c.1500) Cb. Teuzyff l. liquescit.

    ●(1659) SCger 58b. fondre, tr. «teuzi.» ●74a. liquefier, tr. «teuzi.» ●174b. teuzi, tr. «fondre.» ●(c.1680) NG 555. Eual ma te er houer.

    ●(1838) OVD 170. ind e daie èl éerh doh en heaul. ●(1857) CBF 3. Ar steriou a gresk pa zeu ann erc'h da deuzi, tr. «La crue des rivières provient de la fonte des neiges.» ●(1869) TDE.FB 412a. Il fond dans ma bouche, tr. «teuzi a ra em genou.»

    (2) Disparaître.

    ●(1847) FVR xxi. ren ann heretiked a zo berr : eunn daou c'hant rumm a zo teuzet abaoue ar rumm kenta : enn eunn hevelep giz e teuz ivez ar mac'herien gant ho c'hounnar.

    ●(1908) FHAB Du 342. ar spount a deuze. ●(1925) BUAZmadeg 19. an arc'hant-se a deuze etre he zaouarn.

    (3) Fondre, maigrir beaucoup.

    ●(1732) GReg 424a. Fondre, amaigrir, tr. «Teuzi. pr. teuzet.»

    ●(1838) CGK 8. Teuët moust eo var (lire : va) c'hof carr.

    ●(1905) IVLD 234-235. ar plac'h paour a deuzaz hag a zinerzaz.

    B. sens fig.

    (1) Diminuer, se raréfier.

    ●(1868) FHB 187/246a. teuzi, teuzi a ra an dud honest.

    (2) Teuziñ gant : fondre de.

    ●(1907) PERS 17. he galon a deuze gant an druez. ●67. he galon a deuze gant ar garantez hag an anaoudegez vad.

    II. V. tr. d.

    A.

    (1) Fondre.

    ●(1732) GReg 424b. Fondre du métal, &c., tr. «teuzi metal, soa, coar, &c.» ●(1792) HS 77. int e dolpass eur, enn téass, hac enn taulass enn ur mol.

    ●(1849) LLB 321. En tuemder é taiein er sklaz ag el leneu. ●2138. Aveit taiein er hoer.

    (2) Fondre, mouler (une cloche, etc.)

    B. sens fig.

    (1) Faire disparaître.

    ●(1907) PERS 342. Ar beden a galon, emezhan, a zo atao leun a zousder, disken a ra var an ene, evel gliz-mel, teuzi a ra ar poaniou. ●(1932) ALMA 99. Lakit d'in eur banne, Mari, rak teuzi a rankan va rann-galon.

    (2) Dilapider.

    ●(1732) GReg 201a. Consommer tout son bien en folles dépenses, tr. «Teuzi e oll vad.» ●598b. Manger tout son bien, tr. «Teuzi e oll dra.»

    ●(1868) FHB 160/28a-b. Perak teuzi kement all a arc'hant ?... ●(1868) FHB 170/109b. e meur a c'hiz all e teuzent ho arc'hant. ●(1868) FHB 177/163b. iaouankizou (…) a deuz kement a venneien e banneou. ●(1868) FHB 198/331b. mont d'an hostaliri da deuzi ho kwenneien.

    ●(1911) SKRS II 171. ma ne deuzont ket ho danvez, e teuzont madou all.

    III.

    (1) Teuziñ evel mel er genoù : voir mel.

    (2) Teuziñ ar sukr e genoù ub. : voir sukr.

  • teuzlec'h
    teuzlec'h

    m. –ioù

    (1) Fonderie.

    ●(1732) GReg 424b. Fonderie, lieu où lon fond les metaux, &c., tr. «teuz-lec'h. p. teuzlec'hyou.»

    (2) Fondoir.

    ●(1732) GReg 424b. Fondoir, lieu, ou vaisseau de boucher pour fondre la graisse des animaux, tr. «teuz-lec'h. p. you.»

  • teuzouer
    teuzouer

    m. –ioù Fondoir.

    ●(1732) GReg 424b. Fondoir, lieu, ou vaisseau de boucher pour fondre la graisse des animaux, tr. «Teuzouër. p. teuzouërou.»

  • teuzus
    teuzus

    adj. Fusible.

    ●(1931) VALL 324b. Fusible, tr. «teuzus.»

  • teuzusted
    teuzusted

    f. Fusibilité.

    ●(1931) VALL 324b. Fusibilité, tr. «teuzusted f.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...