Devri

Recherche 'tour...' : 78 mots trouvés

Page 1 : de tour-1 (1) à tourmantin-1 (50) :
  • tour .1
    tour .1

    m. –ioù (architecture) Clocher, tour.

    I.

    ●(1557) B I 249. En un tour quen flour labouret / Ez eu bihanez gouzuezet / Na ell bout guelet nemet dou, tr. «dans une tour travaillée avec tant de soin, c'est un défaut, sachez-le, de ne voir que deux fenêtres.» ●268. da annhezaff / Dan tour, tr. «pour habiter cette tour.» ●(1575) M 105. tour, na Castel, tr. «tour et château.» ●(1633) Nom 241b. Arx : vne forteresse, vn chasteau de d ffence (lire : deffence), vne haute tour : vn læch cref meurbet, vn læch da diffen an bro, vn tour vhel. ●242a. Turris : vne tour : vn tour.

    ●(1659) SCger 27a. clocher d'Eglise, tr. «Tour.» ●(1728) Resurrection 2310. Eman ebars en tour o teurl huanado.

    ●(1878) EKG II 119. pignat en tour. ●130. an avel a zo put e bek tour Berven.

    ●(1911) SKRS II 28. an touriou hag an ilizou. ●204. tour iliz Plouian. ●(1926) FHAB Eost 305. eun tour a dalvez da gouldri. ●(1929) KANNgwital 324/350. An daou dour a ioa (...) var poent da frigassa toen an iliz. ●(1949) KROB 13/11. an Anjelus eo a zo a (lire : o) seni en tour. ●(1974) TDBP III 211. Ma ho-pije gwelet uhelder an tour-ze !, tr. « si vous aviez vu la hauteur de ce clocher ! »

    II.

    (1) Bezañ plom evel un tour : être très droit (vertical).

    ●(18--) SAQ I 290 (L) J. Quéré. Er c'hontrol, korf an den, ploumm evel eun tour, a zav he benn varzu an Env.

    (2) Sevel an tour a-raok an aoter : faire les choses à l’envers.

    ●(1969) BAHE 61/36-37(skrid gant Y.-V. Perrot war-dro 1903). Hag an dra-se, a gredan, a zo evel ma vez lavaret e bro Douarnenez : Sevel an tour a-raok an aoter !

    (3) C'hoari tourig Folgoad : . Cf. plantañ peul er prad, lakaat tourig er prad.

    ●(1877) FHB (3e série) 6/42b(L) *Karanteg. Me bario e velimp an treid da huela, evel pa c'hoarier tourik Folgoat ?

    (4) Lakaat tourig er prad : voir prad.

    (5) C'hoari tourig ar prad : voir prad.

    (6) Vioù e toull revr kog an tour : voir vi.

  • tour .2
    tour .2

    s. (marais salants)

    ●(1904) DBFV 120b. kamladur, s., tr. «communication de la vasière avec le cobié ou le tour (dial. de B[atz]).»

  • tour-iliz
    tour-iliz

    m. Clocher.

    ●(1931) VALL 128b. Clocher, tr. «tour-iliz m. pl. touriou-iliz.»

  • tour-kreñv
    tour-kreñv

    m. Tour fortifiée.

    ●(1925) FHAB Mae 162. Bezan eo al lezennou-ze 'vel ken liës a dour-krenv savet gant ar franmasonerez.

  • tour-tan
    tour-tan

    m. tourioù-tan (marine) Phare.

    ●(1874) FHB 503/262a. An tour tan a dle beza unan euz ar c'henta clas, gant tan skeulf. ●(1876) TDE.BF 628a. Tour-tan, s. m., tr. «Phare sur les côtes de la mer ; pl. touriou-tan.» ●(1877) EKG I 226. eun tour-tan hag a zo ennhan sklerijenn.

    ●(1903) MBJJ 41. eun tour-tan. ●(1921) PGAZ 48. tour-tan Enez Vatz. ●(1910) EGBT 131. tour-tan an Treoger a zo uheloc'h c'hoaz. ●(1970) GSBG 108. (Groe) tour tan, tr. «phare (litt. tour de feu).»

  • tourbilhon
    tourbilhon

    m. (argot de La Roche-Derrien) Danse.

    ●(1893) RECe xiv 268. e kleves zoñn ar boñbard hag ën drous deus ën tourbilhoñ.

  • tourboutenn
    tourboutenn

    voir tulboz

  • tourc'h
    tourc'h

    m. –ed

    I. (zoologie)

    (1) Verrat.

    ●(1499) Ca 199b. Tourch. g. verrot. l. hic verres ris. ●(1633) Nom 30a. Catulire : demander le masle : marchaff, goulen mal, goulen tourch. ●35a. Verres : verrat : vn tourch.

    ●(1659) SCger 123b. verrat, tr. «tourc’h.» ●(1732) GReg 955a. Verrat, le mâle d’une truïe, tr. «Tourc’h. p. tourc’hed.» ●(1738) GGreg 33. tourc’h, tr. « verrat.»

    ●(1838) CGK 29. jentillât, en daou vinut, an tourc’h ar muia friant.

    (2) Hoc’h-tourc’h : verrat.

    ●(1732) GReg 955a. Verrat, le mâle d’une truïe, tr. «houc’h-tourc’h. p. houc’hed-tourc’h.»

    ●(1927) GERI.Ern 639. hoc’h-tourc’h, tr. «verrat.»

    (3) Maout-tourc’h : bélier.

    ●(1633) Nom 29b. Aries : belier, ran : maoüt tourch, maout tours.

    ●(1659) SCger 158a. maout tourc’’h, tr. «belier.» ●(1732) GReg 88b. Belier, mâle de la brebis, tr. «maoud tourc’h. p. méaud tourc’h.»

    ●(1931) VALL 63a. Bélier, tr. «maout-tourc’h pl. meot-tourc’h.»

    II. sens fig.

    (1) Homme débauché.

    ●(1732) GReg 766b. Putassier par excès, tr. «Tourc’h an barrès.» ●(1744) L’Arm 315b. Putassier, tr. «Tourh. m.»

    ●(1927) GERI.Ern 639. tourc’h, tr. «homme débauché.» ●(1958) ADBr lxv 4/533. (An Ospital-Kammfroud) Tourh Verrat, et au fig. «homme débauché et grossier, sagouin».

    (2) Tourc’h dall : homme entêté.

    ●(1927) GERI.Ern 639. tourc’h-dall, tr. «V[annetais] homme entêté.»

    (3) [en apposition] (cuisine) Ragoud tourc’h : ragoût sans viande.

    ●(1958) ADBr lxv 4/533. (An Ospital-Kammfroud) Ragoud tourh, ou ragoud plén, ragoud plad : ragout sans viande.

    (4) =

    ●(1947) YNVL 13. Petra ar gurun am eus-me graet eus an torc’h tamm paper-se ?

  • Tourc'h
    Tourc'h

    n. de l. Tourc’h.

    I. Tourc’h.

    ●(18--) (1985) GIRA 52 [= OLLI. 58]. Guinidic eus a Scaer, hac o chom e quichen / Eur barrezic anvet Tourc'h, var bordic eur stanquen. ●(1855) FUB 86. Person Tourc’h a zô barazer. ●(1878) SVE 965. Personn Torc’h a zo krampoezer. ●(1890) MOA 27a. Tourc’h (L) ; Torc’h (C.).

    ●(1905) ALMA 18. Ouspenn-ze, niverusoc’h int deuet da veza eged ho adversourien e kuzuliou Gourlizon, Tourc’h, Lambezellek, Plouzeniel. ●(1911) BUAZmadeg 582. Henoret eo e Scaer hag e Tourc'h, dindan an hano a zantez Kandid. ●(1927) GERI.Ern 639. Tourc'h, C Torc'h. ●(1931) FHAB C'houevrer 48. ez eas d'ober misionou e Pont-Kroaz, Landudek, Beuzek-Kap-Sizun, Mahalon, Tourc'h.

    II.

    (1) Dicton.

    ●(1855) FUB 86. Person Tourc’h a zô barazer.

    (2) Dicton.

    ●(1878) SVE 965. Personn Torc'h a zo krampoezer.

    ●(1994) BOUE 140. Person Kore a zo bosser / Person Torc'h a zo krampouezher.

    III. Nom de famille.

    ●(1970) NFBT 265 N° 2087. Torc'h.

  • tourc'ha
    tourc'ha

    v. intr. Demander le verrat, en plt d'une truie.

    ●(1499) Ca 199b. Tourcha. cest oeuure charnelle de truye ou de porcel. l. subo/bas.

    ●(1647) Am.ms 620. Perchill gastellis à tourch a guisy, tr. Roparz Hemon « Pourceaux des gens de Saint-Pol et verrat et truies. », tr. Herve Bihan « Pourceaux de Saint-Politains qui engrossent les truies ».

    ●(1732) GReg 943b. La truïe cherche le verrat, tr. «Tourc'ha a ra ar vès, ou, ar vis.»

  • tourc'haj
    tourc'haj

    m. Propos grossiers et obscènes.

    ●(1879) ERNsup 161. laret tourc'hach, dire des bétises, Treg[uier], Pleud[aniel].

  • tourc'hañ
    tourc'hañ

    v. tr. d. Cochonner, bousiller (l'ouvrage).

    ●(1927) GERI.Ern 639. tourc'hañ, tr. «cochonner, bousiller, faire mal (un ouvrage).» ●(1942) VALLsup 23b. Bousiller (l'ouvrage), tr. «tourc'ha(ñ).»

  • tourc'hata
    tourc'hata

    v. intr. Faire le débauché.

    ●(1896) GMB 595. pet[it] tréc[orois] tourc'heta de tourc'h.

    ●(1942) VALLsup 46b. Faire le débauché, tr. «tourc'heta.» ●(1957) AMAH 23. da dourc'hata gant ar yourc'hed.

  • tourc'hellat / tourc'helliñ
    tourc'hellat / tourc'helliñ

    v. tr. d.

    (1) Fouir.

    ●(1878) BAY 21. tourhellein, tr. «fouir, fouiller comme les porcs.»

    ●(1982) PBLS 153. (Sant-Servez-Kallag) tourc'hellat, tr. «fouir le sol.»

    (2) Mettre (des choses) en désordre, trifouiller.

    ●(1939) RIBA 5. é tourhellat é dreu, é térein, é tidorchennein.

    ►absol.

    ●(1911 DIHU 68/203. klah, tourhellat fetekal, nitra ne oé bet kavet.

    (3) par ext. Aller et venir.

    ●(1939) RIBA 25. Bourein e hrè er marheg é tourhellat hag é punein én dro dehon [d'er hastel]

  • tourc'heller-douar
    tourc'heller-douar

    m. fam. Surnom des paysans.

    ●(1980) LIMO 23 février. kouérion, trouhellerion (lire : tourhellerion) douar, troherion lann, mevelion pé matèhed.

  • tourc'helliñ
    tourc'helliñ

    voir tourc'hellat

  • tourc'heta
    tourc'heta

    voir tourc'hata

  • tourch
    tourch

    m. –ed (ichtyonymie) = (?).

    ●(1904) DBFV 228b. tourch, m. pl. ed, tr. «tère, poisson.» ●(1907) VBFV.bf 77b. tourch, m. pl. ed, tr. «tère (poisson).» ●(1931) VALL 734a. Tère, poisson, tr. «tourch V[annetais] m. pl. ed.» ●(1934) BRUS 258. Une tère, tr. «un tourch –ed.»

  • tourchal
    tourchal

    voir tourtal

  • tourell
    tourell

    f. –ioù (architecture) Tourelle ; tour de défense ; manoir.

    ●(1450) Dag 202. Disquar questel ha thourellou tr. « Et détruire châteaux et tourelles ». ●(1530) Pm 245. Ma map labour flour ez tourel, tr. «Mon fils, travaille bien dans ta tour.» ●(1557) B I 304e. Am tourell na pez asellech tr. « Ce que vous aviez à vous mêler de ma tourelle ». ●(1580) G 207. Ty na castell, tourell en bet tr. « Châteaux et tourelles » ●343. questell ha tourellou, tr. «Châteaux et tourelles.» ●805. Nendeus ty na castell na tourell rebellet tr. « Il n'y a maison ni château, ni tourelle audacieuse ». ●(1650) Nlou § 155. Ne voe é quest ell, tourrellaou, / Ez ganat Doue Roue an ploueaou tr. « Ce ne fut pas dans des châteaux, des tourelles, / Que naquit Dieu, roi des peuples. »

    ●(1659) SCger 119b. tourelle, tr. «tourell.» ●(1732) GReg 931b. Tourelle, tr. «Tourell. p. tourellou.» ●(17--) ST 60. eun dourell vrao, tr. «une belle tourelle.»

    ●(1839) BESquil 11. seuel un dourellicg guet mein. ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 141. ur hastel goarnisset a dourelleu. ●(1894) BUZmornik 167. lakaat he mab er c'hloz enn eunn dourell euz ar maner.

    ●(1902) PIGO I 28. tourel huelan eur c'hastel. ●(1903) MBJJ 19. eur bern tourelo rond. ●(1939) MGGD 3. An touraliou anezañ.

  • tourellenn
    tourellenn

    f. –où (architecture) Tourelle.

    ●(1961) BLBR 133/28. En dourellenn saùet ar un ihuellenn paraviz de zor dal er hastell e ziskoé hé fenestri dismantret ha difoulgahet, haval tré doh poull-lagadeu goulli. ●(1968) LOLE 10. eur penn-ti gand eun dourelenn. ●(1970) BHAF 48. tourelenn ar hastell.

  • tourenn
    tourenn

    f. –où Toron.

    ●(1977) PBDZ 612. (Douarnenez) tourenn, tourennoù, tr. «toron.»

  • tourgae
    tourgae

    m. –ioù (agriculture) Demi-talus.

    ●(1975) UVUD 77. (Plougerne) Peder foennog edont. E lammes dreist ar c'hae, an tourgae da vont d'eben, tr. (HYZH 113-114/91) «turon, demi-fossé.»

  • tourgof
    tourgof

    adj. Ventru.

    ●(1964) BLBR 150/22. Re a gov a sav ouzit, mastin ! Taol evez da veza tourgov.

  • tourgouilh
    tourgouilh

    adj. (en plt du lait)

    (1) Laezh tourgouilh : gros lait.

    ●(1914) MAEV 156. Dijuni a oe debret gant leaz bourbouilh ha gwedennek toueziet. ●(1928) FHAB Eost 344. eur skudellad laez tourgouilh. ●(1931) FHAB Genver 15. n'o devoa da zebri nemet bara du, krampoez ha laez tourgouilh. ●(1957) BLBR 97/14. patatez krohenn-digrohenn ha lêz tourgouilh. ●(1958) BRUD 4/36. patatez krohen digrohen gant lêz tourgouilh... ●58. Lêz tourgouilh : lêz trenk pouloudennet.

    (2) Mont e tourgouilh : tourner.

    ●(1957) BLBR 101/10. Arabat deoh lezel al laez avad da dreñka na da vont e tourgouilh.

  • tourgouilhañ
    tourgouilhañ

    v. intr. (en plt du lait) Tourner.

    ●(1957) BLBR 97/16. Me 'gave din, er penn kenta, eun naer eo a deue da zena Ruz er park ha lakaad da dorgoilha he lêz.

  • tourgouilhet
    tourgouilhet

    adj. Laezh tourgouilhet = (?) lait tourné (?).

    ●(1958) BRUD 5/34. Diou pe deir buoh a ro deom lêz tourgouilhet.

  • touribell
    touribell

    f. –où (architecture) Tourelle.

    ●(1909) KTLR 92. e traon an douribel. ●(1915) HBPR 144. He brizoun oa en eun douribel. ●(1923) KNOL 106. An douribell a guze, evel pa lavarfen he fenn er c'houmoul. ●(1929) FHAB Meurzh 98. Eun ti koz bennak, hag unan anezo gant touribell. ●(1931) VALL 746b. Tourelle, tr. «touribell L[éon] C[ornouaille].» ●(1935) ANTO 43. an Ti-kêr, gant e douribell.

  • touribellek
    touribellek

    adj. Pourvu de tourelles.

    ●(1931) VALL 746b. (maison) à tourelle, tr. «touribellek.»

  • touribellet
    touribellet

    adj. Pourvu de tourelles.

    ●(1931) FHAB Genver 27. he c'hastell krenv ha touribellet.

  • tourier
    tourier

    m. –ion Concierge.

    ●(1870) FHB 296/280a. eur c'hoar tourierez pe borcherez.

  • tourig
    tourig

    m. (jeu) C'hoari tourig ar prad : faire le poirier.

    ●(1876) TDE.BF 89b. C'hoari tourik ar prad, tr. «Se tenir sur les mains et sur la tête, les pieds en l'air.»

    ●(1929) FHAB Mae 195. Da genta, e lezan e-doug an deiz va bugale da c'hoari tourig-ar-prad aze war al letounenn en aer yac'h.

  • tourilh
    tourilh

    s. Verrou.

    ●(1942) VALLsup 174b. Verrou, tr. «tourilh T[régor].»

  • tourin
    tourin

    coll. (phycologie)

    (1) Goémon de coupe.

    ●(1909) FHAB Mae 136. Da genta me gaozeo euz ar bizin-troc'h pe tourin.

    (2) Bezhin-tourin : goémon de coupe.

    ●(1909) FHAB Mae 136. Bizin-troc'h pe bizin tourin, eo an hini a zav var ar reier hag a vez troc'het evel ma troc'her an ed er parkeier. ●(1960) GOGO 203. (Kerlouan, Brignogan) D'après le mode de récolte on distingue : le bejin trūč (bezin troc'h) ou bejin turīn (tourin) par quoi l'on entend tout goémon que l'on coupe (rive et fond) et le bejin pēse (peñse), goémon épave.

  • tourist
    tourist

    m. –ed Touriste.

    ●(1909) BOBL 21 août 243/2c. gwelet o deuz an «touristed» ilizou, chapelliou, kroaziou ha maneriou kaër. ●(1920) MVRO 54/1b. Mar d-eo noazus skouer an «douristed» dre-holl e Breiz. ●(1935) BREI 400/3c. an nebeut a douristed a zeu. ●(1935) BREI 423/1b. An douristed, ken stank ha merion er vro-man. ●(1964) LLMM 107/411. a-benn ma' errufe an douristed.

  • touristañ
    touristañ

    v. intr.

    (1) Faire le touriste.

    ●(1994) HETO 8. da douristañ d'on zro ivez.

    (2) De tourisme.

    ●(1976) LLMM 178/365. he bro troet da dachenn dourista. ●(1994) HETO 24. oh o vond d'ober eun dro douristañ evel an aotrounez ive.

    (3) [empl. comme subst.] Tourisme.

    ●(1964) BAHE 40/58. komz eus an touristañ.

  • tourjonañ
    tourjonañ

    v. tr. d. Agacer (les dents).

    ●(1876) TDE.BF 628b. Tourjouna, v. a., tr. «Agacer, parlant des dents.»

  • tourjonet
    tourjonet

    adj. Agacées, en parlant des dents.

    ●(1876) TDE.BF 628b. Tourjounet eo va deñt, tr. «j'ai les dents agacées.» ●Tourjounet eo va deñt gañt ann avalou, tr. «les pommes m'agacent les dents.»

  • tourked
    tourked

    m. –où cf. torkad

    (1) Bouquet.

    ●(1727) HB 122. Un tourquet spern eguis curunen.

    ●(1867) FHB 135/246b. Ho staga a reat gant guedigner pe tourkejou great gant eun doare ozil. ●(1874) FHB 489/145b. sancla a rejont eun tourket spern var he benn e giz curunen. ●(1890) ARK 105. Eunn tourked, great gant skourrou spern.

    ●(1904) ARPA 316. eur gurunen great deuz eun tourked spern.

    (2) Lien de balai.

    ●(1732) GReg 574a. Lien de balai, tr. «Tourqed. p. tourqedou.»

    ●(1876) TDE.BF 628b. Tourked, s. m., tr. «Lien d'un balai.»

    (3) Muselière.

    ●(1917) KZVr 204 - 28/01/17. Tourked (gourel), tr. «muselière.»

  • tourked-blev
    tourked-blev

    m. Chignon

    ●(1924) NFLO. un chignon, tr. «eun tourked-bleo.»

  • tourkedet
    tourkedet

    adj. Muselé.

    ●(1917) KZVr 204 - 28/01/17. tourkedet, tr. «muselé.»

  • tourlant
    tourlant

    m. –où Roue du moulin à eau

    ●(1956) BAHE 9/4. ar wazh-dour (…) da boulladiñ dirak Milin Gerlouet, ha lammat dre an dailh da lakaat an tourlan da vont en-dro. ●(1964) BAHE 40/47. Met da gentañ-holl e rankas Bertina gwelout ar vilin. Dishañval e oa diouzh hini ar Pont Kozh. Amañ e oa barazhioù d'an tourlant, e-lec'h loaioù, en askont d'an dour bihan. ●48. tourlant = rod-vilin. ●(1997) HYZH 209/37. tourlan = rod-vilin.

  • tourleñvañ
    tourleñvañ

    v. intr. Pleurnicher.

    ●(1931) VALL 567a. Pleurnicher, tr. «tourléñva.»

  • tourlonkañ
    tourlonkañ

    voir tarlonkañ

  • tourlourou
    tourlourou

    m. –ed (ichtyonymie) Araignée de mer.

    ●(1924) DIHU 158/128. (Groe) Tourlourou, tr. «araignée de mer.» (Dastumet de Vleimor 1913). ●(1925) DIHU 172/343. (Groe) Tourlourou, tr. «(s. m.) araignée de mer.» Dastumet de Vleimor. ●(1970) GSBG 28. (Groe) toulorou, tr. «araignée de mer.»

  • tourm
    tourm

    v. = (?) variante de : stourm, tempête ? coquille (?).

    ●(18--) MILg 234. Karguet ar c'hornad ha taned / mar tourm chetu c'hui nec'hed / ma ne ro avel ho piben / e chachit warnizi e ven.

  • tourmant
    tourmant

    m. –où

    I.

    (1) Tourment, supplice.

    ●(1499) Ca 199b. Tourmant. g. idem. ●(1557) B I 562. A te eno naz vezo mez / En iain goude da finuez / Noz dez en lastez pan vezy / En creiz an cisternn inffernal / En tan ha tourmant ha scandal / En un hual maz tripaly, tr. « N'auras-tu pas de honte, là, après ta mort, quand tu seras torturé nuit et jour dans l'ordure, au sein de la citerne infernale, dans le feu et l'horrible tourment, trépignant, enchaîné ? » ●(1575) M 689. Da monet coupetant, dadouen tourmant gantaff, tr. «A aller justement supporter le tourment avec lui.» ●(1612) Cnf 4b. tourmant eternel an ifferñ.

    ●(c.1680) NG 452. En tourmanteu cruel. ●1097. En tourmant, en anquin / En des a ré dannet. ●(1710) IN I 372. n'o divise gallet jamæs ar vourrevien e ober dre an tourmanchou. ●(17--) CBet 434. tourmancho divlas, tr. «intolérables tourments.» ●(17--) EN 3018. evid acustumin dius poan a tourmand, tr. «pour vous accoutumer à la peine et au tourment.» ●(17--) VO 120-121. Blaouahein e rér a pe za chongeal én ou zourmanteu.

    ●(1911) BUAZperrot 562. e kreiz an tourmanchou. ●879. tourmanchou iskiz a oue kavet evit o lakât d'ar maro.

    (2) Tourment moral.

    ●(1741) RO 296. Ma son meurbet en doan en langour a tourment. ●(1792) BD 4611. Mar ameus tourmacho te eo a so quiriec, tr. «Si j'ai des tourments, c'est toi qui en es la cause.»

    (3) Bruit.

    ●(c.1680) NG 1268. Er cri hac en tourmant / A ra er ré dannet.

    II. (météorologie)

    (1) Tourmente.

    ●(14--) N 882. Gant an tourmant oz dismantaf, tr. «Avec la tourmente qui se déchaîne.» ●(1633) Nom 220a. Tempestas, hyems : tempeste : tempest, drouc amser tourmant. ●Procella : orage, tourmente de mer, tempeste de vents : oraig, tourmant an mor, tempest en auelyou.

    ●(1792) BD 3758. ermor tourmancho bras, tr. «dans la mer de grandes tempêtes.»

    ●(1859) MMN 2. Pa zao eur barr avel, pa zigoes an tourmant. ●(1869) SAG 203. eun tourmant a ioa, a lakea ar skolaich oll da grena. ●(1888) SBI II 300. Oh ! gwassa bar tourmant a dior ! tr. «Oh ! l'horrible tourmente qui éclate !»

    ●(1959) BRUD 7/84. Tourmant braz zo bet hirio. ●(1968) RCMB III 57. Tourmen zo bet, pastur a zo, tr. «Il y a eu de la tempête, la récolte sera bonne.» ●(1971) CSDC 37. Tourman zo bet, setu vo teil war an aod. ●(1974) THBI 226. An tourman duva, neus distaget gleut al liorz.

    (2) Tourmant amzer : tempête.

    ●(1877) BSA 224. e zao eun tourmant amzer spountus.

    (3) Tourmant ruz : grosse tourmente.

    ●(1925) BILZ 108. glao, avel, tourmant ru. (…) Tourmant ru, tempête rouge. ●171. Tourmant ru. An avel a skrije, a yude. ●(1947) YNVL 148. N'eo ket avel a ra houmañ. Tourmant ruz, ne lavaran ket. ●(1970) GSBG 75. (Groe) tormant ru, tr. «tempête rouge (c.-à-d. violente).»

  • tourmantañ / tourmantiñ
    tourmantañ / tourmantiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Tourmenter, supplicier.

    ●(14--) N 794. Laqueomp trotant e tourmantaf, tr. «Faisons-le tourmenter, en attendant.» ●(1499) Ca 199a. Tourmantaff. g. tormanter. ●(1557) B I 30. Ha da em empleig diligant / Espediant do tourmantaff, tr. «emploie toi avec diligence et avec soin pour les tourmenter.» ●(1575) M 2109. tan ha dour, disaour ho tourmant, tr. «le feu et l'eau cruellement les tourmentent.» ●(1576) Cath p. 22. maz gourhemenas ez vihe punisset ha tourmantet an goardou, tr. «il ordonna qu'on punît et qu'on tourmentât les gardes.»

    ●(1659) SCger 91a. persecuter, tr. «tourmenti.»

    ●(1907) VBFV.fb 75a. persécuter, tr. «tourmantein.»

    (2) Tourmenter, importuner.

    ●(1977) PBDZ 797. (Douarnenez) o tourmantiñ ac'hanon, tr. «me rendant la vie impossible.»

    (3) Tourmenter, faire souffrir.

    ●(c.1680) NG 7. Nannë ha sehet ou tourmantou.

    ●(1848) GBI II 262. he gwent kriz hi zourmante, tr. «le mal d'enfant la tourmantait cruellement.»

    (4) Tourmenter.

    ●(1659) SCger 119b. tourmenter, tr. «tourmanti.»

    ●(1911) BUAZperrot 37. eun dra dalc'h mat ouz e dourmanti.

    II. V. impers. (météorologie) Faire une tourmente.

    ●(1925) BILZ 171. Tourmanchi a ra.

    III. V. intr.

    (1) (en plt du vent) Souffler violemment.

    ●(17--) VO 68. ur bodad coæd é péhani é tourmant dalh-mat un ahuél luem ha spealhus.

    (2) (en plt de qqn) Se tourmenter moralement.

    ●(1902) TMJG 345. N'ê ket hep rêzon e tourmantê Glaouda Gô.

    IV. V. pron. réfl. En em dourmantañ : se tourmenter.

    ●(1821) SST 259. é leh clem ha hum dourmantein el me rer quer liès.

  • tourmantet
    tourmantet

    adj. Souffrant, malade.

    ●(1576) Cath p. 18. peheny a estime a vihe castizet ha tourmantet dre an iunou, tr. «elle qui, pensait-il, devait être amaigrie et malade par suite des jeûnes.»

  • tourmantin .1
    tourmantin .1

    coll. (botanique) Mélèzes.

    ●(1954) VAZA 163. Bez’ eus a bep tu dezho ur menez meinek, pikoloù re a-wechoù, gant koadeier stank eus an traoñ d’an nec’h, gwez bezv ken lintrus hag arc’hant, sapr ha tourmantin eeunoc’h ar c’hef anezho eget korzennoù dir : alese e veze tennet gwechall ar gwellañ gwernioù evit al listri dre lien.

    ►gwezenn-dourmantin f. Mélèze.

    ●(1866) FHB 58/44b. dindan eur vezen dourmantin.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...