Recherche 'Ger...' : 43 mots trouvés
Page 1 : de ger (1) à gerzier (43) :- gerger
m., adv. & pron. –ioù
I. M.
A.
(1) Mot.
●(1499) Ca 103b. Guer. g. mot. ●(c.1500) Cb. g. nom qui a cinq cas disemblables en vng mesme nombre. b. vn guer en deueux pemp cas dihauall. ●(c. 1501) Donoet 2-18. guiriou correlatiff pen guirio[u, tr. « mots corrélatifs ou les mots » ●(1530) J 25a. Penaux bishuyquen ma guenou / Ez caffe lesir dre guiryou / Da comps an cafuou so em coudet, tr. «Comment jamais mes lèvres pourraient-elles rendre par des paroles le deuil qui est dans mon cœur.» ●(1530) Pm 273. stir ho guyriou, tr. «de toute la force de leurs paroles.» ●(1575) M 163. vn guer disesperanç, tr. «un mot de désespoir.» ●1395. Yuez pepret preder, an hueruder an guyriou, tr. «Réfléchis toujours aussi à l'amertume des paroles.» ●2023. hep guer gaou, tr. «sans mentir.» ●(1576) Cath p. 10. hac euitce quement guer so a dle bezaff confermet gant daou pe try test, tr. «Et pourtant, toute parole doit être confirmée par deux ou trois témoins.» ●(1633) Nom 191b. Tessera, symbolum : le mot du guet : an mot de guet, an guer euit en em entend.
●(1659) SCger 81b. mot, tr. «guer p. iou.» ●(1732) GReg 640b. Mot, parole, tr. «Gûer. p. gûeryou. Van[netois] guer. guir. p. yëu.» ●Deux ou trois mots, tr. «Daou, pe dry guer.» ●Un petit mot, tr. «Ue guericq.» ●De petits mots, tr. «Gueryouïgou.» ●(17--) TE 416. en dén-ze ne zeuhantéras quêt ur guir.
●(1856) GRD 293. hou kirieu a zihue antand. ●(1860) BAL 180. Guall-c'her ebed ne deue eus e c'hinou. ●(1876) TDE.BF 226b. Ger, s. m., tr. «Parole, mot, promesse ; pl. iou.»
●(1924) BILZbubr 40/898. Daou c'hir.
(2) Ger gaou : parole mensongère, mensonge.
●(1575) M 2023. hep guer gaou, tr. «sans mentir.» ●2802. hep comps guer gaou, tr. «sans dire un mot de faux.» ●(1580) G 201. Hep comps faout en bet na guer gou, tr. «Sans dire aucun mensonge ni un mot faux.»
●(1962) TDBP II 449. hep lavaret ger gaou ebet, tr. «sans mentir.»
(3) Tapañ, pakañ ub. e ger : prendre qqn au mot.
●(1943) FATI 84. abalamour ma ouie e oa eun tammig hir he zeod ha m'he doa aon da veza tapet e ger. ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 350. (Kleder) paka e ger : asanti dioustu d'eur c'hinnig, d'eur mennad, d'eur marc'had, mil skoued am eus goulennet evit va bioc'h ha paket e ger dioustu.
(4) Paroles, conversation.
●(1908) FHAB Du 329. Ne oue ket kals a c'her gant an dud epad koan.
(5) Ce dont on parle.
●(1854) GBI II 104. N'eûs gir gant-han met d'ho lac'ha ! tr. «Et il ne parle que de vous tuer !» Kerkent hag ar ger : aussitôt dit que fait.
(6) Kerkent hag ar ger : aussitôt dit que fait.
●(1895) GMB 300. ken kent ag ë' gir, aussitôt dit que fait.
(7) War ger ub. : à la demande de, sur l'ordre de.
●(1880) SAB 126. cousgoude, var ho ker, pa lavarit ober, e tolin ar roued.
●(1904) BSAB 27. War e c'hir rank senti ar mor, / Hag ar prizonio a zigor.
(8) Ger chimik : néologisme (en mauvaise part).
●(1972) BAHE 75/76. zoken ma rank ehanañ un tammig pa gej gant gerioù chimik ken hir hag Aviel Sul ar Beuz !
(9) Question, mention. cf. anv
●(1978) BAHE 99-100/68. Harnezet evel ma oa ha kozh evel ma oa, ne oa ger ebet gantañ da saveteiñ e vuhez.
B.
(1) Parole, promesse.
●(1874) POG 114. Hervez he c'her, diouc'h ar bez zo zavet.
(2) Kenderc'hel e c'her : tenir parole.
●(1530) Pm 40. Eual maz grattas ent hasou / Ez quendelch roen tir e guiryou, tr. «Comme il (le) promit avec bonté / Le roi de la terre tient parole.»
(3) Dont war e c'her : revenir sur sa parole, ne pas tenir sa promesse.
●(1915) HBPR 222. ha beza e zo (...) beleien (...) goude beza touet a zo deuet var ho ger. ●(1928) LEAN 40. An tad ne zeuas ket var e c'her, met gouzanv a reas muioc'h.
(4) Ober daou c'her eus unan : se démentir.
●(1872) ROU 80b. Se démentir, tr. «Ober daou c'her eus a unan.»
(5) Den a c'her, d'e c'her : homme de parole.
●(1869) FHB 248/312a. hag an Aotrou X... a zo den a c'her. ●(1895) GMB 300. Pet[it] Trég[uier] eun dén d'i c'hir, un homme de parole.
●(1920) AMJV 109. An aotrou Gignoux a ioa den a c'her. ●(1923) FHAB Gouere 266. tud a enor ha tud a c'her int. ●(1959) TGPB 79. N’out ket den d’az ker, Iwerzhonad brein !
(6) Reiñ e c'her : donner sa parole.
●(1909) NOAR 56. Roet em eus va ger. ●(1920) FHAB Meurzh 260. me am eus roet va ger, hag a zalc'ho d'am ger.
(7) Mont a-enep e c'her : se dédire.
●(1878) EKG II 269. e ken kaz me defe va c'hoar Mari c'hoant da vont a enep he ger.
●(1904) SKRS I 153. Nan, nan, va faotrik, ne da ket enep da c'her.
(8) Mankout d'e c'her : ne pas tenir sa parole.
●(1732) GReg 696a. Manquer de parole, tr. «mancqout d'e c'her.»
●(18--) SAQ I 314. hag en desped d'ho bolontez vad, e rankont mankout d'ho ger.
(9) Tennañ e c'her : dégager sa parole.
●(1732) GReg 257b. Degager sa parole, tr. «Tenna e c'her.»
(10) Derc'hel d'e c'her : tenir sa parole.
●(1856) VNA 191. Tiendrez-vous votre parole ? tr. «Derhel e rehait-hui d'hou quir ?»
●(1909) KTLR 192. Ar pillaouer hen doa dalc'het d'he c'her. ●(1920) FHAB Meurzh 260. me am eus roet va ger, hag a zalc'ho d'am ger.
(11) Bezañ gwirion d'e c'her : être fidèle à sa parole.
●(1923) KNOL 269. Eur roue a dle beza gwirion d'e c'her.
(12) Krediñ war c'her : croire sur parole.
●(1857) HTB 93. Kredomp war c'hir, hag en em fisiomp war furnez ha galloud krouer ha perc'hen ar c'horf hag an ine. ●(1866) FHB 73/163a. ar c'habiten ne grede ket dezho var ho guer.
(13) Ober diouzh ger ub. : faire ce que dit qqn.
●(1732) GReg 291b. Nous ferons selon son dire, tr. «Ny a rayo diouc'h e c'her.»
(14) Troc’hañ da u.b. e c’her : couper la parole à qqn.
●(1942) DADO 10. Astenn a ra Gwilho e vrec’h evit komz, hogen Kato a drouc’h d’ezañ e c’her.
C.
(1) Gerioù bras : insultes.
●(1870) FHB 286/199b. ar geriou braz a fuche (lire : fuc'he) a groze.
●(1909) FHAB C'hwevrer 62. Ar gerioù bras a fuc'he.
(2) Gerioù dibrenn : gros mots, propos obscènes.
●(1955) VBRU 133-134. gerioù dibrenn ha mallozhioù.
(3) Gerioù vil : gros mots.
●(1903) ADBr xviii 346. ha mateze girio vil ar zul warlerc'h.
(4) Ger ar brezel : mot du guet.
●(1659) SCger 81b. mot du guet, tr. «guer ar bresel.»
(5) E berr gerioù : en peu de mots.
●(1838) OVD 186. é bèr guirieu. ●(1876) TIM 105. é bèr guirieu.
II. Adv.
(1) A-c'her : verbalement.
●(1872) ROU 107b. Verbal, tr. «a c'her.»
(2) Dre c'her : verbalement.
●(1872) ROU 107b. Verbal, tr. «Dre c'her.» ●(1880) SAB 111. da gelenn ahanomp-ni dre scuer abars en ober dre c'her.
(3) En ur ger : bref, enfin.
●(1954) LLMM 42/13. an aezenn-noz, ar stêrig, evned munut, netraigoù na weler ha na glever ket, petra bennak m’ouzer emaint aze ez kichen : en ur ger, ar vuhez !
III. Pron. ind. (Pas un) mot.
●(1864) SMM 87. Plijadurezou, ebatou, danvez, arc'hant, setu a betra e comzer ; mes eus an eternite, ger.
IV.
(1) Mont e c'her gant ub. : lorsque qqun dit ce que vous vouliez dire avant vous.
●(1927) TSPY 9 (L) L. ar Floc'h. Aet eo va ger ganeoc'h, Lan.
(2) Rannañ ur ger : dire qqchose.
●(1935) ANTO 100 (T) *Paotr Juluen. Kuit da ranna eur ger, ha sonnet gant an nec'h.
(3) Intent diwar hanter-c’her : comprendre à demi-mot.
●(1954) LLMM 42/16. Intentet en deus Korneiev diwar hanter-c'her.
- ger-ardamez
- ger-diforch
- ger-gourc'hemenn
- ger-ha-ger
- ger-mellger-mell
m. (grammaire)
(1) Article.
●(1931) VALL 38b. Article (gramm.), tr. «ger-mell pl. geriou-.» ●(1947) YBBK 231. Ar ger-mell eo ger-harpañ an anv, ur gwir anv-gwan eo. (…) Daou c’her-mell a zo.
(2) Ger-mell strizh : article défini.
●(1947) YBBK 231. ar ger-mell strizh, anezhañ un anv-gwan diskouezhañ.
(3) Ger-mell amstrizh : article indéfini.
●(1947) YBBK 231. ar ger-mell amstrizh, anezhañ un anv-gwan niveriñ.
- ger-ouzh-ger
- ger-renerger-rener
m. (grammaire) Sujet. cf. rener (8)
●(1931) VALL 715a. Sujet (gramm.), tr. «gér-rener m. pl. geriou-rener.»
- ger-renetger-renet
m. (grammaire) Complément. cf. renadenn
●(1931) VALL 138a. Complément (gramm.), tr. «gér-renet m.»
- ger-stur
- gerbelgerbel
coll. = (?) Gerbes (?).
●(1926) SAHE 23. ha soken pennou dremen ar gerbel a ioa teir guech muioc'h a c'hreun enno eged ar re a ioa dareet var o gar.
- gerc'h / geurc'h / geurzhgerc'h / geurc'h / geurzh
adj. adj. cf. gres
I. Attr./Épith.
(1) (en plt de qqn) Prompt à agir.
●(1818) HJC 203. A pe üai un den guerh armet i hoarne i di, tout er pèh e arpartène dehon e zo i sureté. Mæs, a p'en hum gave de zonet unan guerhoh aveit hon. ●(1861) BSJ 138. Sant Pièr, attàu guerh de rescond, e sàuas é voéh aben. ●178. attàu é oent guerh de lâret : ne dostet quet d'ein. ●222-223. Hur Salvér e demalas é Apostol a vout quer guerh-cé de scoein. ●(1896) HIS 95. berpet é oé gerh de reskoñd.
●(1904) DBFV 88a. gerh, geurh, tr. «adj. vif, prompt à agir.» ●(1931) VALL 597b. Prompt, tr. «V[annetais] gres, gers, gerh, geurh.»
(2) (en plt de la foi de qqn) Ardent.
●(1861) BSJ 143. n'en dé quet guerh hou fé.
II. Adv. Vite, vivement.
●(1787) BI 50. ean ë sauai guerh éit h'enn adorein. ●(1790) MG 148. Eit me acource de labourad guerh.
●(1861) BSJ 136. Simon Pier, é credein é oé rah er réral d'er memb chonge guet-hou, e sàuas guerh é voéh hag e laras d'é Væstr : Devat pihue é yehemb-ni ? ●(1896) HIS 116. Zaché e zichen enta, gerhan ma hel.
●(1904) DBFV 88a. gerh, geurh, tr. «adv. vivement, vite.» gerhan ma hel, tr. «le plus vite qu'il peut.» ●(1976) KOYO 42. Ne oe ket anezhañ aet geurzh en hent.
- gerdarzh
- gerdarzhadurezh
- gerdongerdon
s. Récompense. cf. garedon
●(1633) Nom 205a. Auctoramentum : guerdon : an guerdoun á douc vnan dreist an re all.
- géred
- gerennoùgerennoù
voir geriennoù
- gergailhgergailh
voir krogailh
- geriadurgeriadur
m. –ioù Dictionnaire.
●(1847) GON.FB 233a-b. Dictionnaire, s. m. Recueil de tous les mots d'une langue ou d'une science, mis par ordre, tr. «Ann dastum euz a holl c'hériou eur iéz ou eul lañgach, pé eur skiñt, lékéat é reiz. Gériadur, m.» ●(1847) GON.FB.HV 477b. Lexique, s. m. Recueil des mots d'une langue moins étendu qu'un dictionnaire, tr. «Gériadurik, m. Pl. gériadurigou. H. V.» ●829a. Vocabulaire, s. m. Liste de mots ordinairement par ordre alphabétique, tr. «Gériadurik, m. H.V.»
●(1910) EGBT 162a. giriadur, tr. «m. pl. io, dictionnaire.» ●(1921) RNDLmocaer VIII-IX. e kevér er brehoneg hag é heriadur. ●(1934) BRUS 290. Un dictionnaire, tr. «ur gériadur.» ●(1935) BREI 413/1c. danvez evit ur geriadur.
- geriadurezh
- geriadurour
- geriadurouriezh
- geriaouageriaoua
v. intr. Collecter des mots.
●(1927) FHAB Gouere 152b. Ouspenn «geriaoua», hervez ali an aotrou Perrot.
- geriaoueggeriaoueg
f. –où Vocabulaire, glossaire, lexique.
- geriaouek
- geriawour
- geriawouriezh
- geriennoù / gerennoùgeriennoù / gerennoù
plur.
(1) Certains mots, quelques mots.
●(1732) GReg 640b. Certains mots, tr. «Guerennou.»
●(1903) MBJJ xiv. Mar zo girienno ha n'int ket anaveet. ●(1910) MBJL 132. girienno zôz. ●79. 'n eur lenn ar girienno-ze. ●(1931) VALL 481b. certains mots, quelques mots, tr. «gériennou.»
(2) Ur geriennoù bennak : quelques mots.
●(1923) SKET I 125. Eur geriennou bennak diwar-benn bro an Teir Stêr.
- gerikgerik
interj. Onomatopée qui imite le bruit que l'on fait en aiguisant un couteau.
●(1766) MM 1129-1131. hé gontel a zic'hodellas / tuf, tuf, a goude el lemmas, / guéric, guéric, guéric, guéric, tr. «son couteau, il le dégrégua ; tf, tf ; après quoi, l'aiguisa, grrric, grrric, grrric.»
- gerlinkgerlink
m. –où (marine) Carlingue de navire.
●(1633) Nom 151a. Carina : la carine, ou carene : an lastr plaçc, an guirlincq.
●(1659) SCger 19b. carine, tr. «guirlincq.» ●(1732) GReg 131b. Calingue, ou carlingue, ou escarlingue, contrequille d'un navire, tr. «Güirlincq. güerlincq. garlincq. pp. ou.» ●652b. Carlingue, ou escarlingue, ou carene, ou contrequille, tr. «Guirlincq. garlincq. guerlincq.»
- German
- german
- germaneg
- germanegouriezhgermanegouriezh
f. Germanisme.
●(1941) ARVR 33/2c. studi ar c'hermanegouriezh, studi ar yezhoù germanek, studi istor, lennegezh, hengounioù ha sevenadurioù pobloù hanternozel kar d'imp, ar C'hermaned.
- germanek
- germesgermes
s. (botanique) Espèce de fleurs.
●(1870) FHB 292/244a. fleur e pep liou, ross ruz, germes glas ha melen.
- gernegerne
= (?).
●(1915) HBPR 72. Kovez, badezi ha prezek zoken a reont eb goulen tamm va aotre. N’eo gerne. Na ellan ober badiziant nag euret ebet.
- gersgers
voir gres
- gervel / gelvel / galvel / galviñgervel / gelvel / galvel / galviñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Appeler de la voix.
●(1499) Ca 104a. Gueruell. g. appeler. ●(1576) Cath p. 9. euit ho gueluer en necessite, tr. «quand on les appelle dans la nécessité.» ●26. peheny he galue alyes en esicour, tr. «qui l'appelait souvent à son secours.» ●29. goude se ez galuas an guerhes Cathell, tr. «Ensuite il appela la vierge Catherine.» ●(1580) G 1003. Gueluet ma map abret da dont dam mettou, tr. «Appelez mon fils, vite, pour venir vers moi.»
●(1659) SCger 153a. gueruel p. galuet, tr. «apeller.»
●(1829) CNG 44. Eit ha calvein. ●(1849) LLB 165. er hloh e son eid galwein peb unan.
●(1906) BOBL 17 février 74/3a. ma oa bet red gelven ar maër. ●(1907) AVKA 18. Galvel a reas endro dehan oll Brinsed ar veleien. ●35. o c'helvel an ozac'h yaouank. ●154. Galvel a reas ur bugel bian. ●(1921) LABR ii. cheleùet-on e hierhuel en ankeu. ●(1927) CONS 1161. Houman en he beo a oa eur Gatel-Gollet o c’helvel ar baotred el lec’h-se.
(2) Gervel di =
●(1928) BFSA 134. galvet di eus ar broioù pella.
(3) Gervel eno =
●(1903) MBJJ 26. ar gouarnamant a c'halv eno menec'h sant beneat.
(4) Gervel da dest : assigner comme témoin.
●(1732) GReg 61a. Attester, appeler à témoin, tr. «guervel da dèst.»
(5) Gervel da : appeler comme.
●(1921) PGAZ 40. an aotrou Doue her galve da veleg.
(6) Bezañ galvet : être nommé.
●(1689) DOctrinal 185. E tat avoa galvet Porphius Aurelianus, den gentil pinvidic, ha moyennet bras, eux à Provinç Penohen.
II. V. pron. réci. En em c'hervel : s'appeler.
●(1889) ISV 351. mouez ar c'houezidi oc'h en em c'helver evit dont varnomp.
III. Gervel toaz d'ar forn : voir toaz.
- GêrveurGêrveur
n. de l. Ar Gêrveur : Belle-Île-en-Mer (île).
(1) Ar Gêrveur.
●(1744) L'Arm 1b. Mé zou ér Guervér. ●2a. E' - han d'er Guervér. ●303a. Er Roué a brésante er Bersonnageu ag enn Oriand hag er Gæværr ; hag enn E’sscob ou ra d’enn neimb eñ-déss er Roué pligétt hannhuein dehou. ●349a. à zrebu er Guærvérr bétt Breste.
●(1844) DMB 56. oueit trema er Guervér. ●(1863) MBF 89. Etré Kiberen ag er Gerver. ●90. A pe vehet ér Gerver. (…) Mar doh arhoarek, kerhet ag er Gerver de Hoad ha de Hœdik. ●92. eid mont a Giberen d’er Gerver.
●(1902) LZBg Mae 101. Er Gervér. ●(1905) DIHU 4/68. er mor hum foèuas azrebi inizen Groé betag er Gerveur. ●(1906) DIHU 16/271. ha pelloh é huélér / Houad, Hédig hag er Gerveur. ●(1927) GERI.Ern 282. er Gervér. ●(1939) DIHU 333. er Gér-Veur. ●1943 CHDI 95. Dreist er Gerveur chetu Goulfar.
(2) Enez-ar-Gerveur.
●(1732) GReg 88b. Enès ar guær-veur. ●295a. Pe guéhyd a so eveus a Enès ar guer-veur da Naffnet ?
●(1857) CBF 130. Enez-ar-Ger-Veur. ●(1869) TDE.FB xviib. enez ar Ger-Veur. ●(1876) TDE.BF 187b. Enez Ar Ger-Veur. ●(c. 1890) CFB 42b. Enez ar Guer-Veur.
●(1914) ARVG mae 75. Enez ar Gêr-Veur, stum eur votez-ler d'ei, eo ar vrasan hag ar binvidikan a Vreiz. ●(1927) GERI.Ern 134. enez ar Ger-veur.
(3) Kerveur.
●(1910) IBRK 86. aotrou Gerveur ha Konk-Kerne.
(4) (Ancien) Gwezel : voir Gwezel.
(5) Blason populaire.
●(2002) PDIB 71. marc'h ar Gerveur ! « cheval de Belle-Île » C'est de cette manière que les gens de la petite île de Hœdic désignent les sots !
- gerz .1
- gerz .2
- gerziergerzier
plur. gorz