Devri

Recherche 'Gwask...' : 47 mots trouvés

Page 1 : de gwask (1) à gwaskus (47) :
  • gwask
    gwask

    m./f. & prép. –où

    I. M./F.

    A.

    (1) Pression.

    (1906) HIVL 158. ne oé ér mél eskern droug erbet, mes èl ma oé neoah goask ar er vélen-sé hag èl mé ma hi en des bili ar er nerhenneu, é kavé get hou é oé en dra-sé e oé kauz ma oé marù é ziùhar.

    (2) Oppression.

    (1530) Pm 220. lamet a goasq, tr. «délivré d'oppression.»

    (3) Bezañ er gwask, e gwask : avoir des difficultés, être accablé.

    (1866) FHB 61/70a. hep douet he vreur a zo er wask. ●(1872) GAM 47. Ar rouanteleziou all a vusc'hoarze o velet ar Frans e beac'h hag e goask. ●(1890) MOA 102a. Il est accablé, tr. «e goask ema

    (1911) BUAZperrot 72. an dleourien er gwask. ●(1913) FHAB Ebrel 122. pa vez eleiz o rei an dourn an eil d'egile, e rear traou burzudus ha den ne vez er gwask. ●(1932) FHAB Kerzu 497. Evit ma ne vezo den e gwask, eo mat lakat pep tra en e blas, hag ar bec'h e kreiz ar c'hravaz ! ●(1935) FHAB Du 348. ar re a ra ar brezel eo ar re a oar ervat ne vezint ket er gwask endra ma pado hag e c'hellint zoken dastum arc'hant e gwad ar vrezelourien. ●(1964) BRUD 18/32. marteze pa vo bet er wask e teuio dezi eur begad furnez.

    (3) Kaout gwask = kaout poan.

    (1895) FOV 240. Liès em bezé goask, tr. «Souvent ce n'était pas sans peine.»

    (1912) RVUm 327. Imbrill goudé Pask, / Tud ha loñned en devé goask (Pluv[igner]).

    (4) Bezañ e gwask ar poanioù : être accablé de douleurs.

    (1866) FHB 57/36b. evel-se ive e vije e doug he oll buez e goasc ar poaniou.

    (5) Ober gwask = ober poan.

    (1896) HIS 61. énebour erbet ne hellè gobér goask dehé.

    (1925) VINV 41. Ind ou des en tu de lakat ur galon de blégein dehé hemb gobér rè a hoask dehi.

    (6) Lakaat, teurel gwask war ub. : oppresser qqn.

    (1913) HIVR 9. a pe fauté dehé lakat goask ar ou sujité. ●(1922) FHAB Gouere 216. Eun dervez avat e voe laket gwask warnan gant soudarded distro eus ar brezel. ●(1922) EOVD 238. én tantasion, en diaul e daul goask arnamb.

    (7) Presse, foule.

    (1732) GReg 751b. Presse, foule des gens qui se pressent, tr. «goasq

    B. (domaine de l'édition)

    (1) Ar wask : la presse, les journaux.

    (1935) BREI 425/2b. Ar c'helaouennou, pe ar wasg, o deus o zud karget eus al labour-se.

    (2) Deuet er-maez eus ar wask : paru.

    (1949) KROB 5/12. deuet eo pelloc'h er maez eus ar wask al levr nevez a c'hortozed pell 'zo.

    II. M.

    (1) Fissure, fente, lézarde, inserstice.

    (1868) FHB 167/86b. plench hag a ioa goascou discloz etrezho. ●(1876) TDE.BF 261a. Gwask, s. m., tr. «Joint entre deux pierres maçonnées. E gwask ar vein, dans le joint de deux pierres maçonnées ou deu pierres superposées naturellement.» ●(1889) ISV 347. peder pe bemp contellasen e goask ho gouriz.

    (1907) MVET 16. Pa yud an avel viz dre wask an nor zerret. ●(1923) KTKG 8. ar ieoten kuzet e guask ar roc'h. ●(1928) BFSA 72. gwaskou o tigeri er mogeriou. ●(1943) SAV 28/38. azezet e gwask an daol.

    (2) =

    (1907) AVKA 242. Bea oa ur pentiegez, a blantas ur winien, a lakaas endro dehi ur c'hae, a gleuzas ur wask hag a zavas un tour evithi.

    (3) Abri.

    (1925) FHAB Ebrel 127. eun nebeudig gwez, met en o gwaskou ne ziouane, kerkent all, nemet drez gouez ha koz tammou spern fall.

    (4) E gwask : à l'abri.

    (1866) FHB 63/84a. Neuze ez eont da buchat e goask eur roc'h.

    III. Loc. prép. Dre-wask : parmi, à travers.

    (1866) FHB 78/202a. ez eas dre eur voazen vor tro distro dre voasc ar c'herreg. ●(1872) ROU 106b. A trav[ers] les barreaux, tr. «dre voasc ar bizier.»

    IV.

    (1) Chom e fri er wask : voir fri.

    (2) Lakaat re hir e viz er gwask : voir biz.

    (3) Bezañ e viz er gwask : voir biz.

  • gwask-sistr
    gwask-sistr

    f. Bâtiment où se trouve le pressoir.

    (1902) PIGO I 79. deuz al leur d'ar wask-jistr. ●84. zavet tôliou en-dro d'al leur, 'barz ar wask-jistr.

  • gwask-taol
    gwask-taol

    m. Recoin pour la table.

    (1931) VALL 723a. recoin pour la table, tr. «gwask-taol

  • gwask-tro
    gwask-tro

    f. Presse rotative.

    (1931) VALL 589b. presse rotative, tr. «gwask-tro

  • gwaskad
    gwaskad

    m. –(pathologie) Accès, attaque (de douleur, etc.).

    (1870) FHB 265/32b. Aliez en devez goascadou poan ? ●(1890) MOA 102b. Accès de douleur, tr. «goaskad poan.»

    ►sans compl.

    (1872) ROU 72a. Accès, de douleur, tr. «goascad, goascadou.» ●(1874) FHB 510/318b. Eur goascad he devoue neuze.

  • gwaskadeg
    gwaskadeg

    f. –où Presse, foule.

    (1732) GReg 751b. Presse, foule des gens qui se pressent, tr. «goasqadecg

    (1927) GERI.Ern 199. gwaskadeg f., tr. «foule, presse.»

  • gwaskadenn
    gwaskadenn

    f. –où

    I. (pathologie)

    (1) Accès (de douleur), attaque.

    (1860) BAL 188. Pa zante ar goascadennou poan o tont. ●(1874) FHB 510/319a. ep goascaden boan ebet. ●(1890) MOA 102b. Accès de douleur, tr. «goaskadenn boan.»

    (1909) FHAB Mezheven 172. dihunet gant eur waskaden boan e kreiz e uvre. ●(1928) BFSA 255. e-kreiz ar gwaskadennou poan en doa da c'houzanv.

    ►sans compl.

    (1860) BAL 240. Pa deue goascadennou deza. ●(1867) LZBt Genver 248. e tigasaz Doue eur waskaden divezan d'ann Tad Jiakinto ; an derjen domm a goueaz e-kreiz he diad braz a vugale. ●(1872) ROU 72a. Accès, de douleur, tr. «goascadenn, goascadennou.» ●(1877) BSA 239. Rentet oa pare, hag an dervez varlerc'h, ne jome an disterra merc euz eur seurt guascaden. ●(1889) ISV 265. Pa deue eur voascaden d'an hini clanv. ●(1894) BUZmornik 424. e kreiz ar goaskadennou skrijuz e deveze gant he c'hlenved.

    (1911) SKRS II 235. varlerc'h eur voaskaden a lakeas anezhan e danjer da vervel. ●(1911) BUAZperrot 361-362. Viktor a c'houzanvas gwaskadennou kenta ar verzerenti. ●(1915) MMED 289. barrou poan, goaskadennou. ●(1932) BSTR 202. D'ar c'houec'h-var-'n-ugent a viz gwengolo, en doe eur waskadenn eus ar re grisa.

    (2) Entorse.

    (1732) GReg 352a-b. Entorse, detorse, tr. «goasqadenn. p. goasqadenou.» ●Prendre une entorse, tr. «ober ur voasqadenn

    (3) Défaillance, évanouissement.

    (1659) SCger 37b. defaillance, tr. «gouascaden.» ●89a. pasmoison, tr. «goascaden.» ●(1732) GReg 254b. Défaillance, pamoison, évanoüissement, tr. «goasqadenn. p. goasqadennou

    II. (autres domaines)

    (3) (météorologie) Nuage.

    (1861) BSJ 248. un dihoeldèd vras e holas en doar, ur hoascaden dû e guhé en hiaul.

    (4) (astronomie) Éclipse.

    (1732) GReg 317b. Eclipse, obscurcissement d'une Planete, tr. «Goasqadenn. p. goasqadennou.» ●Eclipse du Soleil, interposition de la Lune entre la Terre & le Soleil, qui nous dérobe la vûë de ce Pere de la nature, tr. «Ur voasqadenn var an héaul.» ●Eclipse de la Lune, lorsqu'elle passe toute, ou une partie dans l'ombre de la terre, tr. «Goasqadenn var al loar.»

    (4) Motte (de fruits pressés).

    (1938) WDAP 2/104. sistr melen-ruz o redek diouz ar waskadenn.

    III. Sens divers.

    (1974) TDBP III 205. Ar c’hi n’e-nevoa graet nemed ur waskadenn d’am brec’h, tr. « le chien n’avait fait qu’(exercer) une pression sur mon bras »

  • gwaskadur
    gwaskadur

    m.

    I. Action de fouler, de presser.

    (c.1500) Cb 94a-95a. [goascaff] Inde hec perstrinctio / nis. g. forte estrainte. b. goaschadur cre.

    (1732) GReg 429a. L'action de fouler, tr. «goasqadur

    II. (résultat de pression, de foulage)

    (1) Marc.

    (1633) Nom 71b. Folliculi, vel retrimenta vuarum : le marc : an marc an gouascadur ves an ræsin. ●72a. Magma, recrementum vnguentorum fex, lutum, crassamentum, sedimentum : le marc : an marc, an goüascadur. ●102b. Vinaceus, vinaceum : le marc de raisins : an marc pe gouascadur an ræsin.

    (1732) GReg 601a. Marc, le restant d'une chose, tr. «goascadur.» ●Marc de pommes, tr. «goasqadur avalou.» ●Marc de raisin, tr. «goasqadur résin.»

    (2) Jus, coulis.

    (1633) Nom 278b. Infusio : ius espais : ius pe gouascadur teu.

    (1927) GERI.Ern 199. gwaskadur, tr. «coulis.»

  • gwaskadurezh
    gwaskadurezh

    f. Action de fouler, de presser.

    (1732) GReg 429a. L'action de fouler, tr. «Goasqadurez

  • gwaskajoù
    gwaskajoù

    plur. Marc.

    (1957) ADBr lxiv 4/462. (An Ospital-Kammfroud) Gwaskachou : n. pl. – nom formé (...) sur un infinitif, (gwaska). Ne s'emploie aussi qu'au pluriel pour désigner la pulpe de pommes pressées : ar zaout a lamm gand ar gwaskachou-avalou, med tozona o dent deo a reont. ●(1957) PLBR 50. gwaskajou, gwaskachou, tr. «marc (de pommes).»

  • gwaskañ .2
    gwaskañ .2

    voir gwaskat

  • gwaskañ / gweskel .1
    gwaskañ / gweskel .1

    v.

    I. V. tr.

    A. V. tr. d.

    (1) Presser, épreindre, pour exprimer un liquide.

    (1499) Ca 94b. Goascaff. g. estraindre / ou estressier. ●(c.1500) Cb 94a-95a. [goascaff] Jtem perstringo / gis / xi / ctum. g. estraindre fort. bri. goschaff cre. ●Jtem premo / is / pressi / sum. g. estraindre. b. b. goaschaff.

    (1659) SCger 53b. etraindre, tr. «goasca.» ●96b. presser, tr. «guesquel p. goasquet.» ●150b. goasca, tr. «estraindre.» ●(1732) GReg 280b. Tordre, & detordre le linge qu'on lave, tr. «Guësqell, ha divesqell al lyenaich goëlc'het.» ●362a-b. Épreindre, faire sortir le jus, à force de presser, tr. «guësqel ur frouëzenn qen na zeu an dour anézy.»

    (1928) TAPO 8. Gweskell ar c’houez.

    (2) Opprimer.

    (1910) MBJL 37. gwaskan ar gatoliked. ●(1911) BUAZperrot 382. gwaska a rea e bobl.

    ►[empl. comme subst.]

    (1911) BUAZperrot 336. Evit digeri hent, Jann a reas eur gwaska d'ezo. ●864. Meur a waska a reas d'ar C'hallaoued, abalamour ma klaskent kabestra Breiz.

    (3) Oppresser.

    (1659) SCger 86a. oppresser, tr. «goasca

    (1902) MBKJ 157. Eunn all a vezo gwasket gant ar c'hlenved. ●(1907) PERS 359. an anken a deuaz da waska ar re a oa en iliz.

    (4) Fouler.

    (c.1718) CHal.ms ii. fouler, tr. «goasquein, mahein, foulein, saudrein, groufoulein.»

    (5) (en plt d'une maladie, etc.) Tourmenter.

    (1848) GBI I 490. Gant an dersienn 'on bet gwasket, tr. «j'ai été tourmenté par la fièvre.» ●(1889) ISV 451b. Hirio 'ma 'r rem oc'h da voasca.

    (6) Résumer.

    (1612) Cnf.epist 34. Dré an raeson-man, me Bellec indin hac ignorant, oz aznauout (dré an testenny à cals à Doctoret) pennaus an Confessional-man è berr compsou à brihatta hac à goasq quelennadurezou à importãcc bras, ha meurbet necesser.

    (7) Navrer, blesser.

    (1659) SCger 83a. naurer, tr. «goasqua

    B. V. tr. i.

    (1) Tourmenter.

    (1862) JKS 230. pa wasko ar boan war-n-hoc'h.

    (2) Gwaskañ war an imor : réprimer ses humeurs.

    (1855) BDE 843. red-é goasquein ar en imur eit bihuein mad guet pep-sort tud.

    (1906) KANngalon Genver 19. derc'hel mad da bedi, da voaska var he himour.

    (3) Gwaskañ war e anken : prendre sur soi.

    (1895) GMB 266. Pet[it] Tréc[orois] gwaskañ war i añken, tr. «prendre sur soi, retenir l'expression du chagrin qu'on ressent.»

    II. V. intr.

    (1) Serrer vers un côté, appuyer sur.

    (1920) KZVr 365 - 29/02/20. E lec'h mont d'al linenn gentan (...) e waskomp eun tamm muioc'h a zehou. ●(1967) BAHE 51/24. Ha me neuze da waskañ war an tu kleiz, etrezek ar reter. ●(1967) BAHE 52/32. Gwaskañ war un tu : charreat, bleniañ war an tu-se. «Gwask 'ta muioc'h war an tu dehou, ne welez ket ar wetur all-se o tont ?»

    (2) Lutter.

    (1907) FHAB Eost 172. evit an dud o diche gwasket start er vrezel.

    III. V. pron. réfl. En em waskañ : se nouer, se serrer.

    (1924) BILZbubr 43-44/1026. hag e gorzailhenn en em waskas pa zavas war taolenn e envor skeudenn ar re a garie.

    IV. Gwaskañ war ur gor : voir gor.

  • gwaskat / gwaskañ
    gwaskat / gwaskañ

    v. intr. (pathologie) Tousser.

    (1879) ERNsup 155. gwaskat, Plouaret, tousser. ●(1895) GMB 266. Gwaska veut dire tousser, dans quelques cantons des Côtes-du-Nord.

    (1927) GERI.Ern 199. gwaskañ T[régor], tr. «tousser.»

  • gwasked
    gwasked

    m. –où

    (1) Abri.

    (1650) Nlou 131. Pan o'an mabic bihan ganet, / En dastumas en touez fouen glas, / Hac en laquas en hegouasquet, tr. «lorsque le petit enfançon fut né, / l'enveloppa dans du foin vert, / et le mit dans son giron.»

    (1659) SCger 150b. goasquet, tr. «abri.» ●(1732) GReg 6a. Abri à couvert du vent, de la grêle, tr. «Goasqed. p. Goasqedou.» ●229a. Couvert, abri, lieu à l'abri des injures du tems, tr. «Goasqed. p. goasqedou.» ●(c.1785) VO 25. coædeu idan péré é cavér attàu goasquet.

    (1856) VNA 105. Allons à l'ombre, tr. «Damb d'en dichaul, pé d'er gouasquæd.» ●(1876) TDE.BF 234b. Goasked, gouasked, et aussi gwasked, s. m. C[ornouaille], tr. «Abri pendant le mauvais temps.» ●(1889) ISV 454a. Me ro goasked ha goudorenn / da gement a zo em c'hichen.

    (1905) KANngalon Genver 305. red oa d'ezho klask goasked en tu benag. ●(1920) AMJV 51. al lestr a rankas klask ar goasked en eur porzik. ●(1927) GERI.Ern 199. gwasked m., tr. «Abri, ombrage.» ●(1959) TGPB 99. Ar mousig er gwasked dindan ar skoutilh a-dreñv !

    (2) (empl. spéc. Ouessant) Abri pour les moutons.

    (1945) GRDI 38. La nuit, ils [les moutons] s’abritent derrière les roches et les goaskeddou, ces murets de pierres sèches que vous voyez partout sur la lande. ●(1985) OUIS 25note. Gwasked, pluriel Gwaskedou, tr. « abris à moutons constitués par trois petits murs disposés en étoile ». ●173. de curieux muretins en forme d’étoile à trois branches, tr. « gwaskedou ».

    (3) E gwasked : à l'abri (d'un mur, etc.).

    (1906) KANngalon Du 251. Ober a rajont d'ar sarjant azeza e goasked eur c'hleuz.

    ►sens fig.

    (1926) FHAB C'hwevrer 52. e gwasked an Iliz katolik !

    (4) Er gwasked ouzh : à l'abri (du vent, etc.).

    (1866) FHB 61/68a. El lec'hic distro-ze hag er gwasked ouz an avel fall e tiouanaz ar blantennic.

    ►sans compl.

    (1732) GReg 229a. A couvert des vents, de la grêle, &c., tr. «Er goasqed

    (1955) STBJ 108. Daoust da ze e kavis eur c'hras beza er gwasked.

  • gwaskedek
    gwaskedek

    adj.

    (1) Touffu, feuillu.

    (1744) L'Arm 385a. Touffu, tr. «Coasquædêc

    (1927) GERI.Ern 199. gwaskedek, tr. «touffu.» ●(1931) VALL 746a. Touffu, feuillu, tr. «gwaskedennek

    (2) (Bois) sombre.

    (1931) VALL 698b. (bois) sombre, tr. «gwaskedek

  • gwaskedenn .1
    gwaskedenn .1

    f. –où

    (1) Lieu abrité.

    (1732) GReg 6a. Abri à couvert du vent, de la grêle, tr. «Gouasqeden.» ●(1732) GReg 229a. Couvert, abri, lieu à l'abri des injures du tems, tr. «Goasqedenn. p. goaqedennou.» ●(1787) BI 57-58. N'enn dèss quet à verite é-vout ér oäsquedenn é pedein, à pè zelier bout ér parc é poéniein.

    (1849) LLB 794. Eid kawet kloarizion é dan ou goeskeden. ●1665. Goeskeden er gué.

    (1925) FHAB Mezheven 225. dindan gwaskedenn denval ar gwez du. ●(1957) DSGL 6. ul léh ér oaskedenn, tr. «un refuge ombragé.» ●(1927) GERI.Ern 199. gwaskedenn f., tr. «lieu abrité.»

    (2) Ombre projetée.

    (1843) LZBg 1 blezad-2l lodenn 68. ér hoasqueden tihouel e daul er mannéyeu-zé. ●(1849) LLB 1665-1666. Goeskeden er gué se (…) / Eid er guérein iouank e zou béhus ha marwel.

    (1910-15) CTPV I 57. Deit te azé d'er hoechéden, tr. «venez vous asseoir à l'ombre.»

    (3) Reiñ, teurel gwaskedenn : donner de l'ombrage, de l'abri du soleil.

    (1849) LLB 674. É streaw bareu digor hag é rein goeskeden. ●678. Ne dauleint goeskeden nameid ar hun nied. ●680. Ind e rei mui a goed ha mui a hoeskeden. ●853-854. plantet gué nehué, / Eid turul goeskeden ar hou mabig Rene.

  • gwaskedenn .2
    gwaskedenn .2

    f. –où Coulis, pressée.

    (1732) GReg 221b. Coulis, jus coulé, filtré par la chauffe &c., tr. «goasqedenn.» ●Coulis de perdrix, de pigeons, tr. «Goasqedenn clugiry, pichoned.»

  • gwaskedennek
    gwaskedennek

    adj.

    (1) De bon abri.

    (1942) VALLsup 2a. de bon abri, tr. «gwaskedennek

    (2) (en plt de qqn) Sombre, de mauvaise humeur.

    (1927) GERI.Ern 199. gwaskedennek, tr. «sombre, de mauvaise humeur.» ●(1931) VALL 698b. (personne) habituellement sombre, tr. «gwaskedennek

  • gwaskedennet
    gwaskedennet

    adj. Abrité, ombragé.

    (c.1785)VO 53. un hend-benac gouasquedennét.

    (1928) BFSA 145. ar chapel santel a zo gwaskedennet ganti [an iliz vraz].

  • gwaskedenniñ
    gwaskedenniñ

    v.

    (1) V. tr. d. Abriter, ombrer, ombrager.

    (c.1785) VO 80. gùé d'ur goasquedennein, tr. (GMB 266) «abriter, ombrager.»

    (1927) GERI.Ern 199. gwaskedenni, v. a., tr. «abriter.»

    (1931) VALL 3b. Abriter, tr. «gwaskedenni

    (2) V. intr. s'abriter.

    (1927) GERI.Ern 199. gwaskedenni, v. m. (lire : n), tr. «s'abriter.» ●(1931) VALL 3b. S'abriter, tr. «gwaskedenni

  • gwaskediñ
    gwaskediñ

    v.

    (1) V. tr. d. Abriter.

    (1650) Nlou 140. Gant azlan loeznet, Rez é goarezet, clet de goasquedaff, tr. «par l'haleine des bêtes / il est justement abrité, pour le garder bien chaudement.» ●401. En vn merchauci, ty difflas, Ez voe milet en gouasquedas, tr. «Dans une écurie, maison infâme, / ce furent des animaux qui l'abritèrent.»

    (1906-1907) EVENnot 3. (Porzh-Gwenn) Gwaskedi ar park a rei ar gwe ze ; ze ne rei ket a drouk d'ean rak douar fall e ha red e ve rei temz a-vern d'ean arok kât mann ennan, tr. «Abriter.» ●(1927) GERI.Ern 199. gwaskedi, v. a., tr. «abriter.» ●(1931) VALL 3b. Abriter, tr. «gwaskedi

    (2) V. intr. Se mettre à l'abri, s'abriter.

    (1732) GReg 6a. Se mettre à l'abri du vent, tr. «Goasqedi. pr. goasqedet.» ●(17--) ST 206. Gwaskedi, mar be fall, tr. «et nous mettre à l'abri de quelque buisson, quand il serait mauvais [le temps].»

    (1879) BMN 174. N'euz guezen ebed evit mont da voaskedi pa vez fall ha criz an amzer.

    (1907) KANngalon Meurzh 347. Deuit, emezhan dezho, da voazkedi dindan va mantel. ●(1913) NECH 13. Ken gwaz avel hag erc'h ma renke ar brini – Er c'hleuzennou dero chom da waskedi. ●(1927) GERI.Ern 199. gwaskedi, v. m. (lire : n), tr. «s'abriter.» ●(1931) VALL 3b. S'abriter, tr. «gwaskedi

    (3) V. pron. réfl. En em waskediñ : se mettre à l'abri.

    (1910) MBJL 57. e teu laboused (…) d'en em waskedi dindan he delio.

  • gwaskell
    gwaskell

    f. –où

    (1) (harnachement) Caveçon.

    (1732) GReg 140a. Cavesson, espece de bride, ou de muserole qu'ont met sur le nez du cheval, qui sert à le dompter, tr. «goasqell. p. goasqellou

    (18--) SAQ II 196. evel eul loen mud a rank mond, trei, chomm a zav pa vez eur waskel houarn en he fri.

    (2) = (?) Tranchée (?).

    (1904) ARPA 248. eur penn-tiegez a blantas eur viniec, a gaeas tro var dro d'ezhi, a gleuzas ennhi eur voaskel. ●(1913) AVIE 257. Goudézé ean e laka ur garh tro ha tro dehi, e doul ur hoaskel abarh.

    (3) Support de chandelle fixé au mur.

    (1857) CBF 29. unan a zo er waskell (...) Morceau de bois ou de fer fixé au mur et qui tient la chandelle.

    (1905) HFBI 88. ar goulou roussin à voa var élum ébars ar chiminal, gant eur pennad ibil plantet er voguer, ac a servic'he [serviche] d'en délc'her éno, ac a vézé hanvet ar goaskel. ●(1927) GERI.Ern 199. gwaskell f., tr. «morceau de bois, pointu du côté qu'on fixe dans la cheminée, etc., pour brûler de la chandelle de résine.»

    (4) Pressoir, presse.

    (1732) GReg 752a. Petit pressoir, fait en forme d'auge, dont le fond est plein de trous, tr. «goasqell. ur voasqell. p. goasqellou.» ●963a. Vis de pressoir, tr. «Güerzid goasqell. ur verzid goasqell.» ●(1752) PEll 384. Gwaskell, Pressoir à faire le vin, le cidre &c.

    (1847) FVR 201. Evit benviou ha listri, e oe kemeret ar veal, ar waskel, ar varikenn, ann alar, ann oged, ar ball, ar vann, ar c'hreur, etc. ●(1849) LLB 1028. sterdein er masad er hoaskel.

    (1906) KPSA 15. e doare ar bod-rezin da c'houde ma vez bet dindan ar waskel. ●(1907) VBFV.bf 26a. goaskel, f. pl. eu, tr. «pressoir (à cidre).» ●(1934) BRUS 244. Le pressoir, tr. «er oaskel –leu, f.»

    (5) Pince.

    (1872) GAM 5. evel eur c'hi a ve stardet striz eur vouaskel var he lost.

    (6) Piège, endroit où on est coincé, piégé.

    (1859) MMN 101. clask a rea en em denna eus ar c'hoaskel e pehini oa dalc'het, mes en aner.

    (7) Abri.

    (1752) PEll 384. Gwaskell, Pressoir à faire le vin, le cidre &c. M. Roussel ajoûtoit la signification d'Abri.

  • gwaskellañ
    gwaskellañ

    v. tr. d.

    (1) = (?).

    (1877) FHB (3e série) 24/198a. an hini a rank ar justiss da ziarben ha da ouaskella abalamour d'he c'homzou foll.

    (2) Coincer, fixer.

    (1877) FHB (3e série) 34/272a. evel ma commanse gouall denvalaat e c'houezaz eur c'houlaouen roussin hag he ouaskellaz er voger.

  • gwaskellenn
    gwaskellenn

    f. Petite presse.

    (1982) PBLS 117. (Langoned) gwaskellenn, tr. «petite presse (en particulier pour le castrage des chevaux, taureaux…).»

  • gwaskenn
    gwaskenn

    f. –où (pathologie)

    (1) Attaque, accès.

    (1792) BD 1047. eur voasquen eo honnes, tr. «C'est une attaque.»

    (2) Toux.

    (1732) GReg 821b. Rheume qui tombe sur la poitrine, qui fait beaucoup tousser, tr. «Goasqenn. ar voasqenn.» ●Avoir un rhûme de poitrine, tr. «Cahout ar voasqenn.» ●Le rhûme le fait beaucoup tousser, tr. «Terrupl a ra o paçzaat gand ar voasqenn.» ●933b. Tousser, avoir la toux, tr. «cahout ar voasqenn

    (1876) TDE.BF 261b. Gwasken, s. f., tr. «Rhume de poitrine qui cause de l'oppression.»

    (1906-1907) EVENnot 13. (Priel) N'e ket eun tam paz eveldout en neuz ar c'hontroler, eur gwir wasken en euz tapet, tr. «un rhume accompagné de toux, catarrhe.» ●(1910) EGBT 163a. gwasken, f., tr. «toux.» ●(1927) GERI.Ern 199. gwaskenn f., tr. «rhume de poitrine.» ●(1961) BAHE 27/20. gant ar berr-anal pe ar waskenn.

  • gwaskennadenn
    gwaskennadenn

    f. –où (Une) toux.

    (1980) LLMM 210/265. e toull an nor e rae ur waskennadenn.

  • gwaskennet
    gwaskennet

    adj. Bezañ gwaskennet : avoir la toux.

    (1919) BUBR 2/41. raouiet ha gwaskennet. ●(1964) BAHE 38/62. Gwaskennet eo un tammig.

  • gwaskenniñ / gwaskennat
    gwaskenniñ / gwaskennat

    v. intr. Tousser.

    (1827/29) VSA 1322. ar pourf a voasquene. ●(1879) ERNsup 155. gwaskenn, Perros, tousser. ●(1891) RECe xii 272. ann dud o waskenni, evel ma ve custum da glewed, d'ar c'houlz-ze ar bloaz, en ilizou.

    (1906-1907) EVENnot 13. (Priel) Gwaskennat e ra da ginderv Gwilh, tr. «Tousser sérieusement.»

  • gwasker
    gwasker

    m. –ion

    (1) Fouleur.

    (1732) GReg 429a. Celui qui foule ainsi [la vendange], tr. «Goasqer. p. goasqéryen

    (2) Oppresseur.

    (1847) FVR 80. Ar gwasker Robespierr. ●271. diskulia he waskerien. ●305. ne c'hortoent nemed ar mare d'en em dizober deuz ho gwaskerien.

    (1910) MBJL 11. enep da Skosiz, o gwaskerien. ●27. ar brezel hir hag euzus o deus Breiziz bet d'ober ouz o gwaskerien. ●(1911) BUAZperrot 754. eur brezel a eneb gwaskerien e vro. ●(1923) LZBt Gwengolo 28. gwasker ar gristenien. ●(1939) KOLM 73. Dalbéh é ma é spi seùel krog er ré goasket énep d'ou goaskerion.

    ►[empl. comme épith.]

    (1908) BOBL 12 décembre 207/1b. dic'halloud eo an tu gwasker, a-nez truchiri. ●(1908) PIGO II 129. ar Gall suner, ar Gall gwasker. ●(1935) BREI 425/3c. ar gouarnamant nazi gwasker ha trabaser.

    (3) Hypocrite.

    (1967) BAHE 52/32. Gwasker(ien) : Tud o kaozeal brav hag o washaat a-hend-all, tud dre zindan.

  • gwaskerell
    gwaskerell

    f. –où Presse à imprimer.

    (1744) L'Arm 303b. Presse (…) D'ouvrier & particuliêrement d'Imprimerie, tr. «Goassquerêll. f.» ●Mettre en presse, tr. «Laquad ér ouasquerêll

    (1878) BAY 14. goaskerel, tr. «presse.»

    (1907) VBFV.bf 36a. goaskerel, f. pl. eu, tr. «presse (d'imprimerie).» ●(1934) BRUS 276. Une presse d'imprimerie, tr. «ur hoaskerel –leu.» ●(1944) VKST Genver 18. moulet eo bet end-eeun war gwaskerellou ar Vatikan.

  • gwaskerellañ
    gwaskerellañ

    v. tr. d. Imprimer.

    (1927) GERI.Ern 199. gwaskerella, tr. «imprimer.» ●(1931) VALL 379a. Imprimer un livre, tr. «gwaskerella

  • gwaskereller
    gwaskereller

    m. –ion Imprimeur.

    (1927) GERI.Ern 199. gwaskereller, tr. «imprimeur.»

  • gwaskerez
    gwaskerez

    f. –ioù

    (1) Pressoir.

    (1889) ISV 171. flastret en eur pressouer pe en eur voaskerez chist.

    (1938) WDAP 2/104. Eno edo ar waskerez gant he loc'h savet uhel, sistr melen-ruz o redek diouz ar waskadenn a oa enni.

    (2) Lakaat ar waskerez =

    (1897) HMV 37. Le jeu favori des femmes était alors de mettre le coz et la goaskérez aux grands gars. Cela se pratiquait ordinairement dans les grandes journées de travail, soit à faire des fagots soit à couper la lande ou écobuer, dans lesquelles les meilleurs gars se trouvaient. Après le dîner ces gens allaeint faire la sieste dans les courtils autour de la ferme ou dans les issues de l'aire à battre ; lorsque les femmes en trouvaient un isolé et dormant bien sur le dos, elles allaient à lui quatre ou cinq et sautaient chacune sur un bras ou une jambe de façon que l'homme ne puisse plus bouger. La cinquième femme déboutonnait alors la culotte et la remplissaiet de terre, de boue ou de bouse de vache ; cela s'appelait laka ar c'hoz et ne faisait pas grand mal au patient, mais l'autre jeu était pire : ici la femme restée libre préparait un gros bâton fendu, puis dans cette fente qu'elle ouvrait avec ses deux mains comme on ouvre un piège elle introduisait les organis «générationis exe pace per hominis». Cela s'appelait lakad ar voaskeres.

  • gwaskerezh .1
    gwaskerezh .1

    f. –ioù Atelier d'imprimerie.

    (1927) GERI.Ern 199. gwaskerez f., tr. «atelier d'imprimerie.»

  • gwaskerezh .2
    gwaskerezh .2

    m.

    (1) Foulage, action de fouler.

    (1732) GReg 429a. L'action de fouler, tr. «goasqérez

    (1927) GERI.Ern 199. gwaskerez m., tr. «action de fouler.»

    (2) Oppression.

    (1889) ISV 268. ober eur vad bennag d'he vreudeur a c'houzanve eur voaskerez ker cris.

    (1913) AVIE 272. bout e vou goaskereh bras ar er vro.

    (3) Imprimerie (métier).

    (1927) GERI.Ern 199. gwaskerez m., tr. «imprimerie.»

  • gwasket .1
    gwasket .1

    adj.

    (1) Pressé.

    (1499) Ca 94b. Goasquet. g. destrains. ●(1633) Nom 265b. Contusio : contusion : contusion, da lauaret eo vn dra á deu da couezfuiff goude bezaff gouasquet.

    (1982) PPBA 41. (Argol) Foenn gwasket, tr. «Du foin pressé.»

    (2) Opprimé.

    (1939) KOLM 73. Dalbéh é ma é spi seùel krog er ré goasket énep d'ou goaskerion.

  • gwasket .2
    gwasket .2

    adj. Abrité.

    (1633) Nom 233b. Apricus locus : vn lieu où le Soleil frappe tousiours : vn læch pe en hiny ez squo an eaul bepret ; læch tomm ha gouasquet baradoes an grachet.

    (1659) SCger 102a. lieu ou on est a recoy, tr. «lec'h goasquet

    (1876) TDE.BF 234b. Goasked, gouasked, et aussi gwasked, s. m. C[ornouaille], tr. «Abri pendant le mauvais temps. Ce substantif, en Cornouaille, s'emploie parfois à la manière d'un adjectif et possède un comparatif : goasketoc'h. Mont enn eur goasked, se mettre à l'abri. Eul lec'h goasketoc'h, un lieu plus abrité qu'un autre.» ●(1895) GMB 266. pet[it] Trég[uier] goasketoc'h, plus à l'abri.

    (1903) MBJJ 131. en eul læc'h goasked bennag. ●347. muioc'h diriskl, avad, ha muioc'h goasket. ●(1925) BUAZmadeg 141. mont d'an tu all da glask eul leac'h goasketoc'h. ●(1931) FHAB Genver 1. mont d'an ti, el lec'h m'eo sklêr ha gwasket ha laouen en em gaout asamblez. ●(1965) KATR 22. e penn gwasketa euz ar jardin.

  • gwaskijenn
    gwaskijenn

    f. Lieu abrité.

    (1941) FHAB Meurzh/Ebrel 35. (Skrignag) Gwaskijenn, eul lec'h goudor : «Er gwaskijenn e tle kana ar goukou, a-benn bremañ.»

  • gwaskin
    gwaskin

    voir gwaskon

  • Gwaskogn
    Gwaskogn

    n. de l. Gascogne.

    (1659) SCger 62a. Gascogne, tr. «Goascogn

    (1927) GERI.Ern 199. Gwaskogn, tr. «Gascogne.»

  • Gwaskon
    Gwaskon

    m. –ed Gascon.

    (1927) GERI.Ern 199. Gwaskon, tr. «Gascon.»

  • gwaskon / gwaskin
    gwaskon / gwaskin

    m.

    I.

    (1) Résidus de farine d'avoine trempée.

    (1896) GMB 629-630. pet[it] tréc[orois] ziladur farine d'avoine qu'on met à tremper le soir, et qu'on passe au tamis le lendemain pour faire de la bouillie (les résidus, qu'on donne aux porcs, s'appellent gwaskon.

    (1919) DBFVsup 27a. goaskon (Arg[oad]), tr. «résidu d'une infusion de farine d'avoine.» ●(1931) VALL 589b. résidu pressé, tr. «gwaskon.» ●(1942) ARVR 57/4e. Ar «gwachon» a vez graet eus ar brenn a chom war c'horre an tamouez : hennez n'eo mat nemet da rei d'ar moc'h. ●(1982) MABL I 29. (Lesneven) Gwachin edo pezh 'veze tennet dac'h a' c'herc'h, a' brenn, a' c'hroc'hen, gwachin dac'h a' c'herc'h, gwachin eo an anv 'veze graet… ●(1982) MABL II 75. (Lesneven) gwachin : pell bihan ar c'herc'h, an tammoù grosoc'hik, ar c'hroc'hen, ar brenn dac'h a' c'herc'h. ●(1982) PBLS 17. (Sant-Servez-Kallag) gwaskin, tr. «boules de son d'avoine fermentée que l'on donnait aux cochons.»

    (2) local. Jus qui sort du pressoir.

    (1957) PLBR 97. Gwaskon, goaskon, est le mot qui désigne, aux environs de Quimperlé, le jus qui sort du pressoir.

    II. Ar bleiz o tebriñ gwaskon ouzh al loar : voir bleiz.

  • gwaskonaj
    gwaskonaj

    m. Gasconnisme.

    (1927) GERI.Ern 199. gwaskonaj, gwaskonach, tr. «gasconnisme.»

  • gwaskonañ
    gwaskonañ

    v. Gasconner.

    (1927) GERI.Ern 199. gwaskona, tr. «gasconner.»

  • gwaskonerezh
    gwaskonerezh

    m. Gasconnade.

    (1927) GERI.Ern 199. gwaskonerezh m., tr. «gasconnade.»

  • gwaskoni
    gwaskoni

    f. Oppression.

    (1937) TBBN 41. É amzér goaskoni (oppression) Breih.

  • gwaskus
    gwaskus

    adj.

    (1) Qui presse, resserre.

    (1927) GERI.Ern 199. gwaskus, tr. «qui resserre.»

    (2) Oppressif.

    (1931) VALL 514b. Oppressif, tr. «gwaskus

    (2) Tyrannique.

    (1931) VALL 764b. Tyrannique, tr. «gwaskus

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...