Devri

Recherche 'Gwiz...' : 7 mots trouvés

Page 1 : de gwiz (1) à gwiziegezh (7) :
  • gwiz
    gwiz

    f. –i

    I.

    (1) Truie.

    (1499) Ca 104b. Gues. g. truye. l. hec porca / ce. ●(1633) Nom 34b. Porca : truye, coche : vn guys, banó. ●Scropha : truye : guys, gues. ●59b. Sumen : les tetins d'vne coche qui a cochonné : diubron vn guis ez deffè dozuet è perchil. ●216a. Grunnitus, suum est, stridor suis : grognement : grouingnamant, dochal eguis vn guys.

    (1659) SCger 27a. coche ou truie, tr. «gues p. guisi.» ●122a. truie, tr. «guès p. guisi.» ●153a. gues p. guisi, tr. «truie.» ●(1732) GReg 943b. Truie, la femelle du verrat, tr. «Güès. güis. pp. güisy. (Van[netois] id[em]) Treg[or] gouïs. pr. gouïsy.» ●La truïe cherche le verrat, tr. «Tourc'ha a ra ar vès, ou, ar vis.» ●La truïe est pleine, tr. «Leun eo ar vès.» ●La truïe a cochonné, tr. «Dozvet, ou, doët, eo ar vis

    (1838) CGK 13. He bleo reud vel reun ar gouïzi. (…) cravad keïn eur vouïz hüdur.

    (2) Mamm-wiz : truie mère.

    (1868) FHB 153/388a. eur vam-viz a zo ledan, a zo kovek, a ro bep bloaz moc'higou dioc'h an dousen.

    (3) Bragoù toull gwiz =

    (1838) CGK 12. Cepet ar brago toul gouiz, al lero marellet.

    (4) C'hoari toull ar wiz : jouer au jeu de crosse.

    (1867) MGK 5-6. ourouller (…) Sonnette. – Cette expression, onomatopée, usitée dans le haut Léon, n'est, que je sache, consignée dans aucun dictionnaire breton. Elle rappelle un cri des enfants du même pays : ouroull, ouroull, pep hini d'he doull ! jouant à une sorte de jeu de crosse, c'hoari toull ar wiz. Un des joueurs est préposé à la garde de la truie, ar wiz, et va la promener au loin. En son absence, les autres enfants quittent leur demeure (kear), et viennent chez la truie s'amuser à qui mieux mieux. Celle-ci profite de ce moment pour arriver à l'improviste et s'emparer d'un des kear des joueurs tenus, à son approche et avant de rentrer chez eux, de mettre leur crosses chez la truie, et, les tournant rapidement, de s'écrier : ouroull, ouroull, pep hini d'e doull ! Si l'un des joueurs en retard trouve, en arrivant, sa place prise par la truie, il doit alors aller la promener et remplacer celui qui l'accompagnait précédemment. Le mot ouroull me semble différent de horel, balle ou pierre qui sert au jeu de crosse. Ce jeu, comme beaucoup d'autres encore en usage dans nos campagnes armoricaines, paraît remonter à une haute antiquité et n'est pas sans quelque rapport avec l'emblème que les anciens Gaulois représentaient sur leurs monnaies : une laie au pied d'un chêne.

    II. fam. (en plt de qqn)

    (1) Gwiz-Spagn : femme avare.

    (1942) VALLsup 16a. femme avare, tr. «gwiz-Spagn triv.»

    (2) Putain.

    (1732) GReg 766b. Double putain, tr. «Treg[or] gouïs. p. gouïsy. ce mot siginifie dans le propre, une truïe.»

    (1906) BOBL Meurzh-Ebrel. me 'soñje d'in e oas eur plac'h yaouank onest ? Padal n'out nemet eur wiz ! (d'après KBSA 211).

    III. (botanique) Lou gwiz : vératre blanc, ellébore blanc.

    (1633) Nom 94a. Veratrum album, elleborus albus : viraire, veratre, ellebore blanc : an euor guen, lou guys.

    IV.

    (1) Bezañ war kein ar wiz : être sans place, sur le pavé.

    (1912) MELU xii 411 (Go-Kerfod). Bean war gein ë wis, tr. E. Ernault «Etre sur le dos de la truie (sans place, sur le pavé). Kerfot.»

    (2) Bezañ lart evel ur wiz : être très grasse.

    (1962) TDBP ia 34 (T). Ha honnez, 'vel ouzout, a zo lard 'vel eur wiz, tr. J. Gros «et celle-là, comme tu le sais, est grasse comme une truie.»

    (3) Sallañ ar wiz etre : (?).

    (1922) LZBt Meurzh 33 (T). ar brotestanted a zo war ged hag e vo sallet ar vouiz etreomp.

    (4) Bezañ moc'h bihan gant ar wiz : voir moc'h.

  • gwiz-ouez
    gwiz-ouez

    f. Laie.

    (1732) GReg 558a. Laie, la femelle d'un sangier, tr. «Guës-gouëz. p. guïsy-gouëz.» ●(1744) L'Arm 212b. Laie, tr. «Gùiss-goué. f.»

    (1869) KTB.ms 15 p 238. pa gavas ur vouiz gouez.

    (1914) DFBP 194bb. laie, tr. «Gwiz-ouez

  • gwizad
    gwizad

    voir gwiziad

  • gwiziad / gwizad
    gwiziad / gwizad

    f. –où Portée de porcelets.

    (1931) VALL 762b. portée de la truie, tr. «gwiziad f.» ●(1972) BRUD 41/14. en eur hraou bennag o veilla eur wiziad moh bihan. ●(1988) TOKO 62. eur wizad moh bihan a oa trouskennet.

  • gwiziañ / gwiziiñ
    gwiziañ / gwiziiñ

    v. pron. réfl. En em wiziañ da : reconnaître la suzeraineté de.

    (1910) ISBR 213. hum huiziein e hran d'oh èl en duged e zou bet ém rauk. ●(1937) TBBN 63. arlerh en Overen e ta rah en Eutruné, peb unan d'é dro, d'hum huizien (reconnaître la suzeraineté) d'en dug neùé. ●(1939) ANNI 27. éh et ol d'en em uiziein d'er roué Gunther.

  • gwizieg
    gwizieg

    m. gwizion Vassal.

    (1910) ISBR 133. Er ré hum laké, a ou fen ou unan, édan mestroni un eutru, e vezé groeit guizion anehé. (…) En eutru e zifenné é huizion hag ou madeu hag er guizieg e zelié bout sudard en eutru.

  • gwiziegezh
    gwiziegezh

    f. Vassalité.

    (1910) ISBR 133. Er feur groeit étrézé e oé ur huiziegeh ha merch er feur ur rann doar pé ur garg benak én eutrunieh.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...