Devri

Recherche 'Noaz...' : 39 mots trouvés

Page 1 : de noaz-1 (1) à noazus (39) :
  • noaz .1
    noaz .1

    m. –ioù

    I.

    (1) Dommage.

    ●(1612) Cnf 19a. an noas pe-heny à deu à hané.

    ●(1710) IN I 126-127. e vouarantissa diouz quement noas a glasque an Hæretiquet da ober dezàn. ●(1727) HB 570. Hor goalc'hit e peb fæçon / Diouz noas ha diouz pec'het. ●(1728) Resurrection 1170. Hac ho miro ous noas. ●2233. hep cauet noas. ●(1744) L'Arm 255b. Action de nuire, tr. «Næss. m.»

    ●(1847) FVR 361b. Gand ar peuc’h e vo dic’haouet / Ann noaz hag ar gwall e t’euz gret.

    ●(1907) VBFV.fb 79a. préjudice, tr. «néz, m.»

    (2) Querelle.

    ●(1732) GReg 659a. Noise, demêlé, querelle, tr. «Noës. p. noêsyou.» ●(1744) L'Arm 318a. Querelle, tr. «Noæss.. æsieu» ●(17--) CSbsm 1. dré noéz ha castimant.

    ●(1847) FVR 31. Ha dizanaoudegez, krizder, drougiez ha noaz.

    II. [en locution]

    (1) Ober noaz da ub. : nuire à qqn.

    ●(14--) N 865-866. Me a gray noas mar bez brases / Me gray dezi spes opressur, tr. «Et qu'elle soit enceinte, je lui ferai du mal ; / Je l'opprimerai, bien certainement.»

    ●(1787) BI 113. hemb gobér næze d'é yehet. ●(1790) MG 15. ne rant næz de zén.

    ●(1838) OVD 132. gobér ur faute péhani ne hroa næz de zén erbet. ●133. hemb gobér næz d'en nessan.

    (2) Ober (an) noaz : nuire.

    ●(1744) L'Arm 255b. Nuire, tr. «Gobérr – næss.» ●(1790) MG 197. m'er flaté d'em zro d'er mæstr, eit gobér en noæz.

    (3) Klask noaz ouzh ub. : chercher à nuire à qqn.

    ●(1732) GReg 659a. Chercher noise, tr. «clasq noës.»

    ●(1861) BSJ 156. é sigur clasq noès doh-tou.

  • noaz .2
    noaz .2

    voir noazout

  • noazadur
    noazadur

    m. –ioù Action de nuire.

    ●(1732) GReg 664a. L'action de nuire, tr. «Noasdur. noasadur.»

  • noazañs
    noazañs

    f. Action de nuire.

    ●(1732) GReg 664a. L'action de nuire, tr. «noasançz.»

  • noazer
    noazer

    m. –ion Homme qui cherche à nuire.

    ●(1732) GReg 659a. Celui qui cherche noise, tr. «noëser. p. yen.»

    ●(1902) LZBg Gwengolo 233. ma nen dint ket noézerion.

  • noazerezh
    noazerezh

    m. Querelle.

    ●(1744) L'Arm 318a. Querelle, tr. «noêzereah.»

    ●(1907) VBFV.bf 56b. noézereh, m. pl. eu, tr. «querelle, gronderie.»

  • noazet
    noazet

    adj. Grondé.

    ●(1790) MG 67. bout chipotet, ha noæzét liès hemb n'em bai méritét. ●79. Me souplou de vout noæzét.

    ●(1863) MBF 36. Ne véhet ket nueset, tr. «Vous ne seriez pas grondés.»

  • noazetiñ
    noazetiñ

    v. tr. d. Gronder.

    ●(1895) FOV 267. nuézetted véhent bet, tr. «on aurait grondé les jeunes gens.»

  • noazh .1
    noazh .1

    adj. & adv.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de qqn) Nu.

    ●(14--) Jer.ms 250. Dyvysquet noaz hennoaz quezyen, tr. «Dévêtus, nus, ce soir, captifs.» ●(1499) Ca 146a. Noaz. g. nuz. ●(1576) Gk II 102. Guiscafu an ré noaz.

    ●(1659) SCger 84b. nud, tr. «noas.» ●161b. noaz, tr. «nu.» ●(c.1680) NG 1755. Qu'en noeh el pe oué ganet. ●(1732) GReg 663b. Nud, ou nu, nuë, tr. «Noaz. Van[netois] nuah. noéh.» ●(17--) EN 2508. voair e doulin en creis an jlis dierhen ne ben noais, tr. «à genoux au milieu de l'église, déchaussé, la tête nue.»

    ●(1849) LLB 772. hanter nueh. ●(1879) GDI 15. gusqein er ré e zou nuah. ●(18--) SAQ I 294. bet ounn noaz.

    ●(1911) BUAZperrot 111. he zreid noaz.

    ►[empl. avec un adv. intens.] Totalement nu.

    B. par ext.

    (1) (en plt de meubles) Sans nappe.

    ●(1928) KANNgwital 313/226. an aoteriou a ves noas.

    (2) (en plt d'une arme blanche) Tiré de son fourreau.

    ●(14--) N 850. Hac a clezef noaz ho lazaff, tr. «Le tuer d'une épée nue.»

    ●(1845) GBI I 476. Ar pognard-noaz vont em c'halon. ●(1849) GBI II 356. Hag en he zorn ur gontel noas. ●(1867) FHB 138/270a. klezeier noas... ●(1878) EKG II 212. he gleze noaz enn he zourn. ●(18--) SAQ I 94. ho zabren noaz en ho dourn. ●(18--) SBI II 262. Eur zabrenn noaz ouz ma c'hoste, tr. «Un sabre nu à mon côté.»

    ●(1908) PIGO II 141. eur c'hleze noaz 'n e zorn.

    (3) Dépourvu de végétation.

    ●(1849) LLB 622. É leh hou lanneu nueh, penauz digas koedeu. ●(1884) LZBt Meurzh 56. enn kreiz eur vro hag a zo noaz mar zo.

    ●(1921) BUFA 118. ur ioh rehér nuèh.

    C. sens fig.

    (1) Nu, décharné.

    ●(17--) VO 109. ne chomai meid en ésquern nuah.

    (2) Gwin noazh : vin pur (non mêlé d'eau).

    ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 350. (Skaer) Noaz. Gwin noaz : hep berad dour ebet ebarz.

    II. Adv.

    A.

    (1) En em ziwiskañ noazh : se dévêtir complètement.

    ●(1790) MG 201. ne fautehai quet hum ziusq nuah.

    (2) En noazh : nu.

    ●(1530) J p. 82a [1672]. Da meruell en crouc-prenn en noaz, tr. «mourir tout nu sur un gibet.»

    ●(1659) SCger 84b. mettre a nud, tr. «laquat e noas.»

    ●(1963) EGRH II 149. en-noazh, tr. « nu (adv.). »

    (3) En noazh-bev : complètement nu.

    ●(1840)

    (4) Ez noazh : nu.

    ●(1904) ARPA 304. a dec'has dioutho ez-noaz.

    (5) A-noazh =

    ●(1903) MBJJ 285. e oant a-noaz ha druilhennek.

    (6) Adv. intens. Paour noazh : très pauvre.

    ●(1900) MSJO 96. Jesus a varv evel m'oa deuet er bed, paour-noas. ●(1902) PIGO I 190. an ti a oa paour noaz.

    B. Loc. adv. A-blat-noazh =

    ●(1767) ISpour 407. Benediction unn Tatt, émé er Scriture, a laqua ti er vugalé de vout sonn, mæss malediction ur Vam enn distruge à blad-nuah. ●(1790) Ismar 198. Bénidiction un tad, é-mé ar Scritur, e laq ti é vugalé de vout sonn : mæs malediction ur vam en distruge a blad-nuah.

    III.

    (1) Bezañ lakaet, taolet war an noazh, en noazh : être ruiné.

    ●(1859) SAVes 10-11. Chetu én laqeat en noas, / Ha forcet marteze, siouas ! D'asten an dorn a dy da dy, / Da c'houlen bara da zebri ! ●(1891) MAA 140 (L) Ao. Kerne. kalz famillou a zo bet taolet var an noaz.

    ●(1909) FHAB Gwengolo 280. rag dre ar c'hollou-ze an dud diskrog a vez lakeat var an noaz hag ar re binvidik ne vezont ket pell evit beza diskaret. ●(1915) MMDE 168-169 (L) Y.-V. Madec. Karget en deus a vadou ar re a ioa o tua gant an naon, hag ar re o doa kals a zanvez en deus lakeat var an noaz. ●(1915) HBRE 39 (L) K. Jezegou. N'ho doa nemet ho farrez evit beva. Ma vijent dibarrezet e vijent lakeat var an noaz. ●(1925) BUAZmadeg 419 (L) Y.-M. Madec. Ha lakeat en deuz var an noaz ar re o doa kalz a zanvez. ●(1955) LLMM 55/23 (T) Jobig 'n Herri. Ne ankouajont ket pediñ evit o zad hag o mamm, na zoken evit o eontred, petra bennak ma oant bet lakaet war an noazh gant ar re-mañ. ●(1960) LLMM 79/80 (T) *Jarl Priel. O vezañ m'en devoa lakaet e nizez war an noazh.

    (2) Bezañ lakaet war an douar noazh : voir douar.

    (3) Noazh evel ma dorn : voir dorn.

    (4) Noazh evel ur preñv : voir preñv.

    (5) Noazh evel ur ranig : voir ran.

    (6) Noazh evel pa oan ganet : voir ganet.

    (7) Noazh evel ur pesk : voir pesk.

  • noazh .2
    noazh .2

    m.

    (1) Mont en e noazh : se mettre nu.

    ●(1790) MG 200. ha coutant assés vehai un dén a monèt én é nuah.

    (2) Lakaat ub. war an noazh : mettre qqn sur la paille.

    ●(1907) PERS 293. tud lakeat var an noaz gant ar goaleuriou. ●(1915) HBRE 39. Ma vijent dibarrezet e vijent lakeat var an noaz.

  • noazh-barbilh
    noazh-barbilh

     adj.

    (1) Tout nu.

    ●(1930) FHAB Meurzh 88. Epad an hanv ar vugale a vez noaz perpilh. ●(1931) VALL 501b. tout nu, tr. «noaz-barbilh.»

    (2) En noazh-barbilh : tout nu.

    ●(1847) BDJ xvii. Darn he laka hen noaz berbil.

    ●(1912) FHAB Mezheven 185. redet en noaz perpilh. ●(1930) FHAB Meurzh 88. Epad an hanv ar vugale a vez noaz perpilh.

  • noazh-bev
    noazh-bev

     adj.

    (1) Tout nu.

    ●(1732) GReg 663b. Nu comme on est sorti du sein de sa mere, tr. «Noaz-beo.»

    ●(1878) BAY 20. nuah biw, tr. «nu vif, tout nu.» ●(1890) MOA 70. Tout nu, tr. «noaz-beo.»

    ●(1931) VALL 501b. tout nu, tr. «noaz-beo.»

    (2) En noazh-bev : tout nu.

    ●(14--) Jer.ms 230. Querz hennoaz en noaz beu ha deux breu en geudet, tr. «Marche ce soir tout nu et viens vite dans la cité.»

    ●(1862) JKS 380. va c'horf enn noaz-beo.

  • noazh-blouc'h
    noazh-blouc'h

     adj. Tout nu.

    ●(1890) MOA 70. Tout nu, tr. «noaz-bloc'h T[régor].»

    ●(1931) VALL 501b. tout nu, tr. «noaz-blouc'h.»

  • noazh-dibitilh
    noazh-dibitilh

    adj. Tout nu.

    ●(1659) SCger 84b. nud, tr. «noas dibitill.» ●mettre a nud, tr. «diuisqua noaç dibitill.» ●(1732) GReg 663b. Nu comme on est sorti du sein de sa mere, tr. «noaz-dibitilh.»

    ●(1931) VALL 501b. tout nu, tr. «noaz-dibitilh.»

  • noazh-dibourc'h
    noazh-dibourc'h

    adj. Tout nu.

    ●(1931) VALL 501b. tout nu, tr. «noaz-dibourc'h.»

  • noazh-ganet
    noazh-ganet

    adj.

    (1) Tout nu.

    ●(1659) SCger 84b. mettre a nud, tr. «diuisqua noas ganet.» ●(1732) GReg 663b. Nu comme on est sorti du sein de sa mere, tr. «noaz-ganet.»

    ●(1931) VALL 501b. tout nu, tr. «noaz-ganet.»

    (2) En noazh ganet : nu comme au premier jour.

    ●(1688) MD I 6. beza scourgezet betec ar goat en noaz ganet. ●(1688) MD II 18. Perac ezouc'h lequet en nôas ganet.

  • noazh-glan
    noazh-glan

    adj. Tout nu.

    ●(1790) MG 201. nuah-glan ital en deur.

    ●(1831) RDU 239. Hun sant, eit mouguein gronce én é squêndeu en tan, / Liés én eerhegui en hum roulai nuah glan. ●(1862) JKS 414. paour-glez ha noaz-glann. ●(1890) MOA 70. Tout nu, tr. «noaz-glann.»

    ●(1931) VALL 501b. tout nu, tr. «noaz-glan.»

  • noazh-glez
    noazh-glez

    adj.

    (1) Tout nu.

    ●(1870) MBR 70. Va mamm, pa'z ounn bet ganet gan-e-oc'h ez oann noaz-glez ; rak-se ive ez eo red d'in mont kuit hep kemeret netra, tr. «Ma mère, quand vous m'avez enfanté j'étais entièrement nu, c'est pourquoi il me faut vous quitter sans rien emporter.» ●(1890) MOA 70. Tout nu, tr. «noaz-glez.»

    ●(1931) VALL 501b. tout nu, tr. «noaz-glez.»

    (2) En noazh-glez : tout nu.

    ●(1862) JKS.lam 210. Adam enn noaz-glez a zo stlapet war ann douar milliget.

  • noazh-kaer
    noazh-kaer

    adj. Dépourvu de végétation.

    ●(1893) LZBg 51vet blezad-4e lodenn 212. manéieu ihuél ha nuah-caër.

  • noazh-pidiboulc'h
    noazh-pidiboulc'h

    adj. Tout nu.

    ●(1896) GMB 509. pet[it] tréc[orois] noaz pi-diboulc'h.

  • noazh-pik
    noazh-pik

    adj. Dépourvu de végétation.

    ●(1884) LZBt Meurzh 57. Ar vro zo noaz pik.

  • noazh-pilh
    noazh-pilh

    adj.

    (1) Tout nu.

    ●(1530) J p. 134b. noaz pill hep barr dillat, tr. «absolument nu, qu'on ne lui laisse aucun vêtement.»

    ●(1659) SCger 84b. nud, tr. «noaspill.» ●mettre a nud, tr. «diuisqua noas-pill.» ●161b. noaz pill, tr. «nu.» ●(1732) GReg 663b. Nu comme on est sorti du sein de sa mere, tr. «noaz-pilh.» ●(1744) L'Arm 255b. Tout nud, tr. «Nuah-pill.»

    ●(1818) HJC 338. ion (…) e achapas nuèh pille à ou dehorn.

    ●(1913) AVIE 310. skanpet nuah pill a zré ou dehorn. ●(1931) VALL 501b. tout nu, tr. «noaz-pilh.»

    (2) Dépourvu de végétation.

    ●(1921) PGAZ 5. douarou noaz-pill.

  • noazh-pilh-dibitilh
    noazh-pilh-dibitilh

    adj. Tout nu.

    ●(1732) GReg 663b. Nu comme on est sorti du sein de sa mere, tr. «noaz pilh-dibitilh.»

  • noazh-pilh-pourc'h
    noazh-pilh-pourc'h

    adj. Tout nu.

    ●(1732) GReg 663b. Nu comme on est sorti du sein de sa mere, tr. «noaz-pilh-pourc'h.»

  • noazh-pilhenn
    noazh-pilhenn

    adj.

    (1) Tout nu.

    (2) En noazh-pilhenn.

    ●(1874) POG 79. ma derchel enn noaz pillen.

  • noazh-pitilh
    noazh-pitilh

    adj. Tout nu.

    ●(1970) GSBG 327 (Groix). nwex pǝtij, tr. «tout nu.»

  • noazh-pourc'h
    noazh-pourc'h

    adj. Tout nu.

    ●(1732) GReg 663b. Nu comme on est sorti du sein de sa mere, tr. «noaz-pourc'h.»

    ●(1931) VALL 501b. tout nu, tr. «noaz-pourc'h.»

  • noazh-puilh
    noazh-puilh

    adj.

    (1) Tout nu.

    (2) En noazh-puilh : tout nu.

    ●(1854) GBI I 522. En noaz-puill 'fell d'in ho kwelet ! ●(1869) KTB.ms 15 p 116. a lakaas anehan en noaz-puill.

  • noazh-putiran
    noazh-putiran

    adj.

    (1) Tout nu.

    (2) En noazh-putiran : tout nu.

    ●(1941) SAV 19/41. e voe en noaz-petiran rag-eeun d'ezañ.

  • noazhadur
    noazhadur

    m. Nudité.

    ●(1744) L'Arm 255b. Nudité, tr. «Nuahadurr.. reu. m.» ●(17--) TE 18. nuahadur en dén santel Noé.

    ●(1855) BDE 836. er gloéz, en nan, en nuahadur.

  • noazhded
    noazhded

    f. Nudité.

    ●(1732) GReg 663b. Nudité, tr. «noazded.»

  • noazhder
    noazhder

    m. Nudité.

    ●(1499) Ca 146a. [noaz] Jtemhec nuditas / tis. g. nuette. b. noazder.

    ●(1659) SCger 84b. nudité, tr. «noasder.» ●(1732) GReg 663b. Nudité, tr. «Noazder.»

  • noazhegezh
    noazhegezh

    f. Nudité.

    ●(17--) TE 456(2). cuhein é nuahegueah.

  • noazhiñ
    noazhiñ

    v. tr. d.

    (1) Dénuder.

    ●(1821) SST 44. Ean e gommandas en nuahein, er staguein doh ur pilær, ha en dispen a dauleu.

    (2) sens fig. Noazhiñ ub. a : dépouiller qqn de.

    ●(1861) JEI 226. Disquennet en dès ean-memb ag é Drôn éternel eit salvein mab-dén péhani en doé bet er maleur de gouéh étré deourne en diaulèd, peré en doé ean nuahet a beb sorte græce ha goalvlesset én é ol squêndeu. ●285. nuahet oé bet a ol er madeu ag er græce.

  • noazhtroad
    noazhtroad

    adj. Nu-pieds.

    ●(1499) Ca 146a. [noaz] Jtem hic et hec nudipes / dis. g. nuz piez. b. noaztroat.

  • noaziñ
    noaziñ

    voir noazout

  • noazour
    noazour

    m. –ion Querelleur.

    ●(1732) GReg 771b. Querelleur, celui qui querelle, tr. «Van[netois] noésour. p. eryon, ouryan.»

  • noazout / noaziñ / noaz
    noazout / noaziñ / noaz

    v.

    I. V. tr. d. Quereller.

    ●(1732) GReg 664a. Nuire, tr. «Van[netois] noésout. noéseiñ.» ●(1790) MG 135. eit ne vezén quet bet obligét d'ou noæz abad en dé. ●(1792) HS 212. guet eah à vout noüézet, pé scoeit.

    ●(1905) BREH 75. tuchant é oé é nuézein hag é letat é vrér. ●(1934) DIHU 276/83. Job Borvran e noézè é baotr.

    II. V. tr. i.

    A.

    (1) Noazout da : nuire à.

    ●(1612) Cnf 54a. éguit noasout dezaff. ●69a. na gallo nep aduerser noasout diff. ●(1621) Mc 27. euit noas dan hantez (lire : hentez).

    ●(1659) SCger 84b. nuire, tr. «nouasout.» ●85a. offencer, tr. «nouazout.» ●(1710) IN I 11. Ar venanen, eme Aristod a den ar mel eus ar fleurachou, hep noasout dezo. ●(1732) GReg 664A. Nuire, tr. «Noasa da ur re. noasout d ur re. ppr. noaset.»

    ●(1856) GRD 249. dégass er marhue ha næzein d'en hani clan. ●(1879) MGZ 180. ne c'hellint ket noazout dehoc'h. ●(1890) ARK 37. noazout d'ho feiz.

    (2) Noazout ouzh : nuire à.

    ●(1862) JKS 101. piou a gredfe noazout ouz-omp ?

    ●(1903) MBJJ 138. Koustet an euz ive d'ar C'hresianed noazout oute. ●(1907) AVKA 330. eva a raint binim marvel, ha na noazo ket outhe. ●(1908) PIGO II 133. ne oa ket gouest da noazout ouz den ebet. ●(1910) MAKE 32. noazout ouz brud vad ma yontr koz.

    ►absol.

    ●(14--) N 55. Hoguen Doe, roen tir, a miro || dit tra hedro na noaso quet, tr. «Mais Dieu, le roi de la terre, empêchera qu'aucun malheur t'arrive.» ●(1530) Pm 176. Eno nep tro ne noaeso quet, tr. «Là jamais ne nuira.» ●(1612) Cnf 19a. gant volontez hac youl da noasout.

    B. Noazout gant ub. : quereller qqn.

    ●(1922) EOVD 227. mar hun es komanset a noézein getou, ne vern penaus é hrei, jamés ne veemb koutant, ha dalhmat é veemb é kas trouz dehou.

    III. V. pron. réci. En em noazout : se quereller.

    ●(17--) TE 67. èl ma hassaiai en trenoz accordein deu Hebrus e gavas doh hum noæs.

  • noazus
    noazus

    adj.

    (1) Nuisible, nocif.

    ●(1499) Ca 146a. g. nuysant. b. noasus.

    ●(1659) SCger 84b. nuisible, tr. «noazus.» ●(1732) GReg 204b. Contraire, nuisible, tr. «Noasus.» ●Le maigre vous est contraire, tr. «Ar vigel a so noasus deoc'h.» ●664a. Nuisible, tr. «Noasus. Van[etois] noésus.» ●Dire des mensonges nuisibles au prochain, tr. «Lavaret gueyer noasus.»

    ●(1856) GRD 335. treu næzus d'en inean. ●(1877) BSA 112. an avelach diroll ken noazus d'ar plant iaouanc. ●(18--) SAQ I 88. Labour a enep Doue 'zo labour noazus.

    ●(1905) KANngalon Ebrel 378. var digarez ebet, ne dleomp kemeret, da lenn, traou hag a c'helfe beza noazuz d'hon ene. ●(1907) PERS 120. n'ez euz netra ken noazuz d'an ene hag al labour da zul (…) ho labour a zo noazuz d'ho korf koulz ha d'hoc'h ene.

    (2) Querelleur.

    ●(1732) GReg 18b. Celui, ou celle qui est sujet à agacer les autres, tr. «noëzus.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...