Devri

Recherche 'a-ba...' : 19 mots trouvés

Page 1 : de a-ba (1) à a-bazou-kazh (19) :
  • a-ba
    a-ba

    conj.

    (1) Quand.

    ●(1744) L'Arm 194a. A-l'importun, tr. «A bé berderérr bihannan.» ●208b. Pédeenneu de laréd a bé yétt é baige. ●216b. Demain à votre lever, tr. «Arhoarh a bé ou pé saouehaitt.» ●221b. Lorsque, tr. «A-bé.» ●312b. Prude, tr. «Devod a b'i sélérr.» ●316a. Quand, tr. «Pé : A bé.»

    (2) Puisque.

    ●(1744) L'Arm 169a. Il étoit yvre, puisque la langue lui fourchait, tr. «Meau ouai a bé guemére ur guir eid enn aral.»

  • a-bad
    a-bad

    prép. & conj.

    I. Prép.

    (1) temp. Tout le long de, pendant.

    ●(1790) MG 57. abad en dé. ●119. abad er suhun. ●(1790) Ismar 288. abad er blæ. ●(1792) HS 108. Ne larein quet péguement à boénieu enn dèss bet à bad enn amzér-hont. ●202. Ean e guerhass dré er guér à bad unn dé hemp laret guir. ●(17--) TE 133. durand ma labourènt abad en noz.

    ●(1839) BESquil xiii. abad hou puhé. ●613. goleit a éerh abad er gouyan. ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 67. Abad en ol amzér-zé. ●(1856) VNA 106. Je ne saurais rien faire durant la chaleur, tr. «Ne fehen gobér ur vad abad en tuémder.»

    ●(1904) DBFV 1b. abad, prép., tr. «pendant, durant.» ●(1942) DIHU 372/96. Tremen e hra kériz abad en dé.

    (2) spat. Le long de.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 119. Abad un hent quen hir.

    II. Loc. conj. A-bad ma.

    (1) Tant que.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 123. ne hrér droug erbet dehou abad ma chome abarh. ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 32. abad ma vehen dirac-tai.

    (2) Alors que.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 123. Ha perac é pardonnant-ind d'ou anemisèd, abad m'hum vanje er réral ?

  • a-baladennoù
    a-baladennoù

    adv. Par pleines pelles.

    ●(1872) GAM 35. laza an eulfennou tan a daolit, c'hui, a beladennou (lire : a baladennoù), var ar c'holo seac'h.

  • a-baladoù
    a-baladoù

    adv. Par pleines pelles.

    ●(1897) EST 74. margeu / E daulér ér pressoér a baladeu.

  • a-ballenn
    a-ballenn

    adv. (en plt d'une flaque d'eau) En nappe.

    ●(1872) ROU 92a. Nappe d'eau sur le chemin, après une grande pluie, tr. «Dour a-ballenn var an ent, goude glao braz.»

  • a-band
    a-band

    conj. Quand. cf. pand

    ●(1744) L'Arm 343a. Le vin Nantes roussit, quand il est tiré ou quand il est au bas, tr. «Er gùin Nannéd a rouze, a beenn dé teènnétt pé a benn-dé à-goæss paré.» ●(1792) BD 983. aban don curunet, tr. «depuis mon couronnement.»

  • a-bann
    a-bann

    adv.

    (1) Chom a-bann da sellout ouzh udb., ub. : rester regarder qqc., qqn avec étonnement, contempler.

    ●(1860) BAL 184. o choum a-ban da zellet ouz ar mor braz. ●(1883) MIL 135. Rivod (...) a jom a ban da zellet ous goad he vreur o redek.

    ●(1913) KZVr 25 - 24/08/13. A-bann, tr. «(regarder) en s'arrêtant, avec étonnement, (rester) en contemplation, L[éon].» ●(1923) AAKE 63. chom a ban da zellet outi o vervel. ●(1934) PONT 189. ma zo kalz tud hag a jom a bân da zellet outi.

    (2) Sellout a-bann ouzh udb., ub. : regarder avec étonnement.

    ●(1872) ROU 78b. Contempler, tr. «sellet a-ban ouz.» ●(1880) SAB 238. ac endra m'oant a-ban c'hoas o sellet.

    ●(1925) FHAB Mae 186. oc'h arvesti, o sellet a-ban ouz an dud. ●(1934) PONT 83. An daou vugel, a bàn o sellet outi.

    (3) Chom a-bann : rester interdit.

    ●(1911) BUAZperrot 288. P'en em gavas e tal ar bez e chomas a ban, o welet e oa strinket ar mean golo divarna. ●395. Yan Vergas, o welet ar burzud-ze, a jomas a-bann, sebezet holl.

    (4) Chom, menel a-bann da soñjal en udb. : rester réfléchir à qqc.

    ●(1868) KMM 229. Abars mont larcoc'h, manit ama da gompren, da zonjal a-ban er goulennou-ma : (…).

    (5) Chom a-bann da selaou : rester écouter.

    ●(1883) MIL 172. chom a reas a bân da zilaou ar vouez dudius-se.

  • a-baouez
    a-baouez

    prép. & adv.

    (1) Prép. A-baouez + inf. : venir de.

    ●(1865) LZBt Here 34. unan euz ar penno braz a zo a baouez mervel. ●(1899) LZBt Meurzh 5. Abaouez caout eun tamm peadra on. ●(1874) POG 22. Ec'h oc'h a-baouez, ma Doue, en em lakaad d'ar maro evid-oun. ●23. ar c'hras oc'h a-baouez rei d'in. ●27. ec'h ounn a-baouez beza absolvet. ●(1891) RECe xii 274. an hini a oa a baouès merwel.

    ●(1918) LZBt Mae 11. Daou visioner Pa-Keou a zo abaouez ober zin ar groaz goude o c'hoan.

    (2) Adv. Il y a un instant.

    ●(1962) TDBP I 108. a-baouez, tr. «il n'y a qu'un instant.» ●(1969) BAHE 59/34 . A-baouez em eus e welet o tonet a-lammat.

  • a-bar ma
    a-bar ma

    loc. conj. A-bar ma : autant que.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 8. é rein dorn dehai a bar ma helle.

  • a-bare
    a-bare

    adv. En bande, par équipe.

    ●(1921) GRSA 407. de droieu hantér noz é tivago aman Saozoned a baré. ●(1932) GUTO 36. donet e hrè (…) inéañneu a baré de geni dehon donézoneu. ●(1939) KOLM 68-69. é ta a baré, koh ha iouank.

  • a-bareadoù
    a-bareadoù

    adv. Par équipes.

    ●(1939) RIBA 70. hag éh ant a baréadeu.

  • a-barfet
    a-barfet

    adv.

    (1) Sérieusement.

    ●(1787) BI 24. hanaüein a-barfæt er santeleah. ●43. hi ë pratiquai à barfæt enn ol vertuyeu. ●(1790) Ismar 382. chongeal a barfæt.

    ●(1821) SST 92. chongeal a barfait. ●274. Chonget a barfait peb-unan / En hou finieu devehan. ●(1838) OVD 62. chongeal a barfæt é brastet infini en Eutru Doué. ●(1831) RDU 70. ha chonget a barfæt én deværieu a me houciance. ●(1861) JEI 296. Chonget a barfæt pihue-é en hani e hùélet cousquet dirac oh.

    (2) Parfaitement.

    ●(1861) BELeu 82. me Mab (…) em har a barfæt. (…) a p'en d'oh eurus a barfæt. ●(1867) BSSo 22. er guélet e zas dehou a barfæt.

  • a-barfeted
    a-barfeted

    adv.

    (1) Pour de bon, à dessein, exprès, délibérément.

    ●(1612) Cnf 61b. Mezuiff anezaff è hunan, pé dré ré arall à barfeted.

    ●(1659) SCger 47b. A escient, tr. «abarfetet.» ●98a. de propos deliberé, tr. «arbarfetet (sic).» ●127a. A barfetet, tr. «a escient.» ●(1732) GReg 102b. Tout de bon, sans feinte, tr. «a-barfeded.» ●261a. De propos deliberé, tr. «a-barfeded.» ●365b. A bon escient, serieusement, à dessein, tout de bon, tr. «a barfeded.»

    (2) Sérieusement.

    ●(1732) GReg 611a. Mediter, penser, considerer avec attention, tr. «songeal a-barfededd.» ●819b. Rêver à quelque chose ; y penser fortement, tr. «Songeall a-barfededd èn un dra-bennac.» ●861b. Serieusement, tr. «A-barfededd.» ●(1752) BS 727. e sonchsont a barfetet da guemer ar moyennou da executi o dessin. ●752. songeal a barfetet en e silvidiguez.

    ●(1834) SIM 263. en un oad e pehini ne sònjer qet a barfetet. ●(1862) BSH 16. Songet a parfeted, me ho suply ma zad.

    ●(1913) KZVr 25 - 24/08/13. A-barfeted, tr. «sérieusement.»

  • a-bartout
    a-bartout

    adv. De partout.

    ●(17--) TE 357. Donnèt e rait a-bartout. ●(c. 1785) VO 76. eit ma veint guélét a bartout.

  • a-barzh
    a-barzh

    prép., adv. & conj. cf. e-barzh

    I. Prép.

    A. [devant un. subst.]

    (1) Dans.

    ●(1824) BAM 36. evit en em laquat er stad hac er guir e pehini emedoc’h abars ho pec’het.

    (2) Avant.

    ●(1824) BAM 317. ar graguez yaouanc abars o c’henta guilloud. ●(1857) CBF 17. abarz kreisteiz, tr. «avant midi.» ●(1866) FHB 73/163b. tri bloaz abarz he varo.

    (3) D’ici.

    ●(14--) N 777-778. Fallacryez sorcerezou / A gruif hep gou a parz dou dez, tr. «je ferai (…) / De funestes sortilèges, / Sans mentir, dans deux jours.»

    ●(1870) MBR 162. abarz diou pe beder heur war-n-ugent ama. ●(1878) EKG ii 219. abarz eun anter-heur aman, eman ho lizer e Kastel.

    (4) A-barzh e : dans, en.

    ●(1575) M 3080. Abarz ez ty, tr. «En ta maison.»

    ●(c.1680) NG 666. Abarh en ty Pillat.

    B. [devant un v.]

    (1) Avant de.

    ●(1710) IN I 426. abarz echui. ●(1732) GReg 62b. Avant que de lire, tr. «Abarz leenn.»

    ●(1834) HEB 349. Mæs abarz partial e pedas ur mignon dezàn da gaout sourci eus e c'hreg hac eus e vugale. ●363. desqui a reas dezo ar C'hatechis, hac erfin o badeas abarz o c'huitaat. ●(1857) CBF 29. Abarz mont d’ann oferen, tr. «Avant d’aller à la messe.» ●(1860) BAL viii. Abarz coves.

    ●(1942) SAV 23/64. a-barz kas al libell.

    (2) A-barzh da : avant de.

    ●(1857) LVH 12. abarh d’er gobér.

    II. Adv.

    A. temp.

    (1) Avant.

    ●(1847) BDJ 52. E-leac’h ober fea warnhon, evel ma rea habars.

    (2) D’ici peu.

    ●(1908) FHAB Du 342. a nebeudou soken e save c’hoant ganti da essa ; abars n’eo ken eur c’hoant bihan e devoa ken, mes eun ioul bras.

    (3) A-barzh pell : avant peu, rapidement.

    ●(1964) ABRO 9. A-barzh pell em boe gouiziegezh war ar jedoniezh ha skiant ar verdeadurezh hag e tapis difazi an tu da embreger ar gouelioù, da roeñvat ha da sturiañ.

    B. spat.

    (1) Dedans.

    ●(1499) Ca 3a. Abarz. g. dedans. ●g. dedans mettre. bretonice. lacat abarz. ●(c.1500) Cb 9a. Abarz. gal. dedans. ●14b. [antren] g. entrer dedans. b. antren abarz. ●(1575) M 3235. Abarz ha mæs, tr. «Dedans et dehors.»

    ●(17--) TE 99. Moïse e zressas en Tabernacl ha col er péh e oai de laquad abarh. ●(17--) EN 3339-3440. an dour o viruin, / ma voan toled a bars, evid ma discornin, tr. «l’eau était à bouillir, / en sorte que je fus jeté dedans pour me dégeler.»

    (2) (danse) Kas a-barzh : danse du pays vannetais.

    ●(1963) TDBB 305. Suivant les terroirs le kas abarh est venu modifier une danse qui en était encore au stade ronde ou déjà au stade chaîne ouverte.

    (3) Attr. (jeu) Bout a-barzh : compter, à cache-cache.

    ●(1913) BUKE 6. Hoariamb ataù. Più e vo abarh ?

    III. Loc. adv.

    (1) A-barzh ar fin : à la fin.

    ●(1894) BUZmornik 10. Abarz ar fin e timezas, hag e devoue kalz bugale. ●358. Abarz ar fin zoken e roaz d’ezhan eur vountadenn hag her pilaz enn eur bern pri-raz.

    ●(1905) HFBI 66. més abars ar fin, he rankent plegua ho c’hribéllou savet gant’ho ken huel, araok.

    (2) A-barzh-fin : à la fin.

    ●(1910) MAKE 94. A barz fin, e tigouezas gantan Noun.

    (3) A-barzh fin ar gont : en fin de compte.

    ●(18--) AID 471. Me a voye en dige abars fin ar gont, tr. «Moi, je savais qu’avant la fin du compte.»

    (4) A-barzh-koulz : avant le moment, trop tôt.

    ●(1732) GReg 62b. Avant le tems, tr. «abarz cours.»

    (5) A-barzh-nebeut : avant peu, d’ici peu.

    ●(1877) EKG i 9. n’edo ket azindan-zivin e viche, abarz nebeut, goulennet diganthan ar memes tra. ●192. Abarz nebeut oa pemp muntrer a renk. ●237. e viche abarz nebeut skubet an dud-fall-se divar an douar. ●(1878) EKG ii 67. her gouzout a rign abarz nebeut.

    (6) A-barzh-nebeut amañ : avant peu, d’ici peu.

    ●(1877) EKG i 244. abarz nebeut aman, me a vezo adarre distro en ho touez.

    (7) A-barzh-nemeur : avant peu, d’ici peu.

    ●(1710) IN I 247. abarz nemeur e teuor d’en em hardizzat. ●(1732) GReg 477a. Il guérira dans peu, tr. «selvel a rayo abarz nemeur.»

    ●(1857) CBF 98. am euz aoun na zistagfe ar chans vad diouz-in abarz nemeur, tr. «je crains, avant peu, de voir changer ma bonne fortune.» ●(1864) SMM 214. hor receo abars nemeur. ●(1876) TDE.BF 583a. Spanaat a raio ar glao abars nemeur, tr. «la pluie cessera bientôt.» ●(1877) EKG i 277. abarz nemeur e velchomp daouzek pe bemzek soudard var loan. ●(1878) EKG ii 170. abarz nemeur n’en devezo mamm ebed ken. ●(1889) SFA 228. her greot abarz nemeur. ●275. e z’ign abarz nemeur d’he velet d’ar bed all. ●(1894) BUZmornik 847. Abarz nemeur a oue treac’h d’ar venac’h all dre he aked d’ar bedenn.

    ●(1911) BUAZperrot 38. Abarz nemeur e varvas eskop Poitiers. ●(1922) FHAB Du 333. e vije abarz nemeur test eus a draou souezus.

    (8) A-barzh-nemeur amañ : avant peu, d’ici peu.

    ●(1878) EKG ii 193. abarz nemeur aman, ne deuio ken ar veleien da gounta d’eomp ho zorc’hennou diskiant.

    ●(1921) PGAZ 10. rag abarz nemeur ama e vezo skrivet gant an tad Jean-Louis. ●59. hag aoun am euz na veac’h kastizet gant Doue abarz nemeur ama.

    (9) A-barzh-pell : avant longtemps.

    ●(1909) KTLR 131. Abarz pell, e vo mouget an ezennig halan a deu c’hoaz divar he muzellou glazennet. ●(1910) MAKE 44. hag abarz pell eun hanter eus ar reun oa touzet diwar beg o ferc’hen. ●(1935) SARO 19. Hen diskouez a reas a-barz pell.

    IV. Loc. conj.

    (1) A-barzh ma : avant que.

    ●(1732) GReg 62b. Avant que je mange, tr. «abarz ma tébrin.» ●282b. Devant que, conjonction, auparavant que, tr. «abarz ma.» ●545b. Avant que le jour se passe, tr. «Abarz ma trémeno an deiz.» ●(1752) PEll 3. Abars ma sevân, avant que je me lève.

    ●(1860) BAL 3. abars ma varvin… ●(1870) MBR 66. Abarz ma’z aio kuit. ●(1877) EKG i 115. abarz ma teui an deiz. ●(1878) EKG ii 168. Abarz ma teuot da glask ac’hanoun-me da ober va fask.

    ●(1957) BRUD 2/42. Esoh, avad, e oa he spered evid an derhent hag an hast da weled hoaz dremm garet he mab, a-barz ma vije douget d’ar bez, a roe nerz dei da zifrea ar gwellika ma helle.

    (2) A-barzh neuze : d’ici lors.

    ●(1962) EGRH I 3. a-barzh neuze conj., tr. « d’ici lors »

  • a-bastelloù
    a-bastelloù

     adv. (Couper) en grands morceaux.

    ●(1732) GReg 721b. Couper par grandes pièces, tr. «trouc'ha a bastellou.» ●(1792) BD 3321-3322. na voellan nemert corffo maro / tut sacaget abastello, tr. «je ne vois que des corps morts, / des gens massacrés (mis) en pièces.»

  • a-bavadoù
    a-bavadoù

    adv. À coups de patte, de main.

    ●(1932) BRTG 38. Er sant (…) e chaboutè kelion doh ou spontein a baùadeu.

  • a-bazoù
    a-bazoù

    adv.

    (1) Pas à pas.

    ●(1557) B I 378. Rac me he guelas a pasou / Ouz tremen membry hebiou, tr. «car je viens de la voir aller par ici, pas à pas, je le jure.»

    (2) À pas (légers, etc.).

    ●(1857) GUG 4. Er marhue, er jugement hag en éternité / E za a bazeu bras hag e dosta bamdé. ●(1942) DHKN 14. A bazeu skanù é tostan dehè. (…) Hag ean araok, a bazeù bras.

  • a-bazoù-kazh
    a-bazoù-kazh

    adv. À pas de chat, sans bruit.

    ●(1925) DIHU 173/355. Ean e daulas é voteu, hag a bazeu kah, e zas de ben fonapl a dap el laer aral. ●(1974) YABA 21.09. mé de voned ar é lerh a bazeu kah. ●(1974) LIMO 21 septembre. A bazeu kah, tr. «à pas de chat.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...