Recherche 'a-bell...' : 10 mots trouvés
Page 1 : de a-bell (1) à a-bellvro (10) :- a-bella-bell
adv., prép. & adj.
I. Adv.
A. spat.
(1) De loin.
●(1499) Ca 10a. Apell. g. de loing.
●(1659) SCger 74a. de loin, tr. «a bell.» ●127a. A bell, tr. «de loin.»
●(1834) SIM 55. An den en deveus furnez a vel a bell hac en em dalc'h var e eves. ●(1857) GUG 111. Ind e zas ol a bêl. ●(1878) EKG II 132. e viche guelet a-bell.
●(1911) SKRS II 204. guelet a-bell tour iliz Plouian.
(2) Au loin.
●(1878) EKG II 22. Ne zaleiz ket da glevet kan ha iouc'herez a-bell.
●(1902) PIGO I 28. rag-se eta e tiskouezaz d'ei ar seurt tân-ze a bare a-bell, en eur c'houlen petra oa. ●223. ma vije klevet a-bell eur gaouen-gaz oc'h huanadi. ●(1909) KTLR 48. A bell e klevaz er parkeier an dud o kana.
(3) Loin.
●(1878) EKG II 33. En em lakaat a riz enn hent, mez ne iz ket a-bell.
●(1908) PIGO II 145. Ne oa ket êt a-bell. ●(1909) FHAB C'hwevrer 36. ne dal ket ar fret mont a bell. ●(1912) MMPM 45. e wen kasset a bell var beven an Azi. ●(1915) HBPR 151. mont a bell, da zervicha ar c'houarnamant. ●(1923) ADML 41. divar gern ar grec'hen e vezo gwelet a bell. ●42. an oll o doa mall da velet a dost ar pez ne velent c'hoaz nemet a bell.
B. temp. Il y a longtemps, d'une époque éloignée.
●(1867) MGK v. Setu aman danevellou koz hag o tont a bell.
●(1902) PIGO I 119-120. Eun nozvez deuz ar goanv, me 'gomz d'ac'h euz a-bell.
C. sens fig.
(1) De loin, de beaucoup.
●(1557) B I 291. Guell ve dif appell lesell bro, tr. «J'aime beaucoup mieux quitter le pays.» ●596. Ma contell a pell en guelhaff, tr. «Mon couteau est de beaucoup le meilleur.»
(2) Grandement.
●(1557) B I 249. En tra man a pell ez fellsoch, tr. «Vous avez commis là une grande faute.»
(3) A-bell ac'hano : il s'en faut.
●(1910) MBJL 140. n'int ket feuket o welet kement-se : a-bell ac'hane.
(4) Sellout a-bell : prévoir.
●(1878) EKG II 105. Mez me, ho mestr, a rank sellet a-bell ha diouall a bep tu.
II. Loc. prép. A-bell diouzh : loin de.
●(17--) EN 3345. cleued a ren crial a bel bras diusin, tr. «j'entendais crier bien loin de moi.»
●(1857) HTB 75. hep gout pe ni a zo a daost, pe ni a zo a bell dioutan.
●(1912) MMPM 29. en eur assuri dezan ne ïafen morse a bell dioutan.
III. Adj.
A. Attr./Épith.
(1) Loin.
●(1907) AVKA 2293. An hini a gle ma gwerza n'ema ken a-bell. ●(1919) BUBR 6/161. Ar Voched n'emaint ket a-bell.
(2) Qui est d'un pays étranger, lointain.
●(1909) KTLR 13. kemer eur vaouez deuz a dost : ar gedon a bell a ia oll da lern.
B. Épith.
(1) Lointain, éloigné.
●(1870) FHB 306/355a. eun enezen a bell ha didud. ●(1878) EKG II 310. er broiou a-bell. ●(1889) SFA 61. Kas a ra ive-ta he vreudeur, daou ha daou, da brezek e broiou a bell.
(2) Kar a-bell : parent éloigné, à distance.
●(1732) GReg 693b. Parent éloigné, tr. «qar a-bell.»
- a-bell-amzera-bell-amzer
adv.
(1) Depuis longtemps.
●(14--) N 115. Goude ma angoes ham estlam / en placc man flam a pell amser, tr. «Après mon angoisse et ma misère en ce lieu même, si longtemps.»
●(1727) HB 134. môez ar Brophedet oc'houlen a bell-amser. ●(1792) CAg 5. M'a solitt à bêel-amzere.
●(1829) CNG 43. A bêl-amzer é torrés é lézen. ●(1857) GUG 73. M'ha solit a bêl-amzer. ●(1877) BSA 58. A bell amzer ec'h anaveze he finijennou hag he vertuziou.
●(1922) EMAR 74. eun tavancher / Penseliet, graet a bell amzer.
(2) (?) De tous temps (?).
●(1890) BSS 16. Den ebet ne dle beza souezet e ve bet kement a zevotion e Breiz-Izel da zant Serves evel a zo bet a bell amzer.
(3) A-bell-amzer kent =
●(1839) BESquil 248. Hoant bras en doé, a bêl-amzér quênt, d'hum dennein én un deserh.
- a-bell-broa-bell-bro
voir a-bellvro
- a-bell-da-bella-bell-da-bell
adv. temp. De loin en loin.
●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 174. monnet e hrér d'ou gùélet a bêl de bêl.
●(1954) VAZA 74. ne vezes e-dro din nemet un toullad devezhioù a-bell da-bell. ●116. ne leme homañ (...) nemet a bell da bell. ●(1955) VBRU 92. nemet ma teue renerez ar c'hlañvdi da welout a-bell-da-bell daoust ha bev e oamp bepred.
- a-bell-droa-bell-dro
adv. Dans un large rayon.
●(1902) PIGO I 55. ar flammou a zave beteg an Ne, hag an dud, a bell-dro, a oe spountet braz.
- a-bell-gozha-bell-gozh
adv. Depuis très longtemps.
●(1905) IVLD 1. Kear Lourd a zo anezhi a bell goz. ●(1915) MMED 40. an dud o doa sounj euz a bell goz a gomzas euz an traou a ioa bet diskleriet d'ezo. ●109. daouzek den a galoun, kristenien stard, a zasprenas an iliz evit ma vije henoret ar Verc'hez enni evel a bell goz. ●164. eun daolen vurzuduz euz an Itroun-Varia hag a ioa d'he dud a bell goz. ●215. an Itroun Varia a Gereloun, a zo tud ken devot d'ezi e Plouenan, a bell goz. ●(1925) KANNgwital 275/2. anavezet a bell goz er barrez.
- a-bell-kenta-bell-kent
adv. & conj.
(1) Adv. Depuis longtemps.
●(17--) TE 221. péhani n'hi doai croaidur er bet eit bout hi diméét a-beèl quênt. ●251. péhani e huannadai a beèl quênt dirac Doué. ●(c. 1785) VO 85. Ul lod-vat memb ag er-ré e sentai doh-t'hi a beèl quent, hé huittai dré valigueance.
●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 51. é oé conzet d'emb a bêl-quênt. ●(1861) BSJ 111. en dén santel-cé péhani e oé a bêl-quent én ou misq. ●(1879) GDI 18. mæs a bêl quent, ha quentéh èl m'en doé crouéet mab-dén, ean en doé scrihuet é lézen én é galon.
●(1906) HPSA 16. e hoér skuéh a bèl kent doh er gortoz. ●(1932) BRTG 112. Hoanteit bras é oè geton diméein a bel kent.
(2) Loc. conj. A-bell-kent ma : lontemps avant que, bien avant que.
●(1839) BESquil 357. Èl ma hanàué, a bêl-quênt ma arrihuas, er momand ag hé marhue.
- a-bell-zoa-bell-zo
adv. Il y a longtemps.
●(c.1500) Cb 104b. [guez aral] Jtem quondam. aduer. g. ia piecza. b. a pell so.
●(1847) FVR 154. C'houi, ma fobl ker, eme-z-han, a doueller a bell-zo. ●(1869) FHB 256/370a. A bell zo e c'hourenomp. ●(1877) EKG I 155. ar pez zo c'hoarvezet a bell zo. ●(1894) BUZmornik 152. ann dra-ma a zo anavezet a bell zo.
●(1906) KANngalon Du 253. Setu ama eur skuer kaer var gementze ha n'eo ket a bell zo. ●(1906-1907) EVENnot 28. Me anve anean a bell zo, tr. «depuis longtemps, de longue date.» ●(1924) BILZbubr 41/948. Oh ! diod eo a bell zo, eme Jarlig koz.
- a-belloc'ha-belloc'h
adv. & interj.
(1) Adv. Désormais.
●(c.1718) CHal.ms i. desormais Ie ne ferai plus cela, tr. «birhuiquen, biquen ne ouran mui endrase, a belloh n'ourein mui endrasé.» ●(17--) BSbi 1039-1040. O marhue, marhue hemb truhé te souffrein zou calet. / A belloh n'ellan mui, me hanal e vanq t'eign. ●1091. N'ellan mui à belloh supportein men drougueu.
●(1908) NIKO 17. A belloh / Un dén n'ha kuél mui, tr. «Aussi bien, on ne te vois plus guère.» ●(1932) DIHU 249/42. A belloh é kredein é ma obér toulleu én doén e hra er michérour...
(2) Loc. interj. À la fin !
●(1934) BRUS 91. A la fin ! tr. «abèloh !»
- a-bellvroa-bellvro
adv.
(1) D'un pays lointain.
●(1650) Nlou 195. Try Roue trauél à pell bro, tr. «Trois rois, par voyage de pays lointain.»
●(1659) SCger 36b. de loin, tr. «a bell bro.» ●(1727) HB 578. an traou preciuss pere a vez digacet abell-bro.
●(1846) BBZ II 100. Gwelet eunn itron a bell vro, tr. «voyant une dame d'un lointain pays.» ●(1849) GBI II 208. Me eo ho preurik a bell-bro, tr. «C'est moi votre frère chéri de pays lointain.» ●(18--) SBI II 118. ha na eo ket a bell-bro, tr. «et qui n'est pas de lointain pays.»
●(1902) MBKJ 151. tud o tivale, a bell bro, a-dreuz hag a-hed ! ●(1904) DDKB 90. Ar varzed 'zo deut a bell vro, tr. «Les Bardes sont venus de pays lointains.» ●(1931) VALL 246b. (venir, être) d'un pays éloigné, tr. «a-bell-vro.»
(2) À l'étranger, dans les pays lointains.
●(1894) BUEr 106. pidi rer anean kenkouls a bell-bro vel en Breiz-Izel.