Recherche 'a-bouez...' : 5 mots trouvés
Page 1 : de a-bouez (1) à a-bouez-traon (5) :- a-boueza-bouez
[brpm a boes < a .1 + pouez]
Prép., adv. & conj.
I. Prép.
A. [devant un subst.]
(1) Par.
●(1847) FVR 375. Redek dre ar meneiou, / War ho kein ho pugale samet, / A bouez ann dorn ho pried.
●(1911) BUAZperrot 68. Red eo e gas da Zamas a bouez an dourn. ●801. staget a zistribilh a bouez o diskoaz pe a bouez o zreid. ●839. o veza tapet krog e traon e zilhad, e klaskas e ruza a-bouez e zent.
(2) À la force de.
●(1659) SCger 165a. a boes e divvrec'h, tr. «de toute sa force.»
●(1847) FVR 248. hac en eur sevel anezo a bouëz o divreac'h.
(3) A-bouez poan a-walc'h : à force de peines, à grand-peine.
●(1868) FHB 192/288a. abouez poan avoalc'h, e teuaz abenn d'he zenna ac'hano. ●(1868) FHB 199/337b. abouez poan ha c'hoezen avoalc'h e teujont abenn. ●(1889) ISV 384. abouez poan avoalc'h oc'h en em denna er meas dre an toull prenestr.
(4) Habillé de, en.
●(1941) DIHU 360/276. Arriù oè dija réral éno, lod a bouéz ou roched, merhed a bouez ou huloteu.
(5) Bezañ a-bouez diouzh ub. : pouvoir rivaliser avec qqn.
●(1878) EKG II 275. tud ho ti n'int ket a-bouez diouzomp-ni.
●(1942) VALLsup 139b. ils ne peuvent rien contre nous, tr. «n'int ket a bouez diouzimp.»
(6) A-bouez gant : en équilibre avec.
●(1931) VALL 269a. en équilibre avec, tr. «a-bouez gant.»
(7) A-bouez e vrec’h : à la force des bras.
●(1954) VAZA 166. o hejañ o boned a-bouez o brec’h.
B. [devant un v.]
(1) À condition de.
●(1869) FHB 253/349b. abouez kemeret poan ha caout bolontez vad. ●(1890) BSS 23-24. un induljans plenier ive d'ar breudeur a d'ar c'hoarezet a zo brema er vreuriez-ze a d'ar re a vezo enni divezatoc'h a bouez coves gant glac'har d'o fec'hejou. ●(1893) IAI 196. Ar voundianed, da viana, a leveroc'h d'in, o devezo, a boez paea, mistri mad d'ho bugale.
●(1922) FHAB Gwengolo 262. e c'heller, a-bouez komz gant ar re a zo aet en tu all d'o dek vloaz ha tri-ugent, klevet anezan c'hoaz.
(2) À force de.
●(1911) BUAZperrot 55. hag a bouez beza louzaouet e teuas da barea. ●102. Abouez poania a zevri, e teuas a benn eus e daol. ●119. hag a bouez ober awalc'h varnezan, e teuas a benn d'e lakât da zizrei d'e vro.
II. Adv. Bezañ a-bouez : être en équilibre.
●(1872) ROU 71a. A-boez emaïnt, tr. «ils sont en équilibre. Se dit aussi au figuré.»
●(1913) KZVr 25 - 24/08/13. A-bouez, tr. «(ils sont) en équilbre, L[éon].
III. Loc. conj. A-bouez ma : à (la) condition que.
●(1872) ROU 92b. Moyennant que, tr. «a boez ma.» ●(1890) BSS 23. a bouez mo devezo keus d'o fec'hejou a m'o devezo covesseet a communiet, pe ma ne hellont ket en ober, a boues m'o devezo ur guir glac'har d'o fec'hejou.
●(1900) MSJO 270. a boues ma vint lavaret gant glac'har ha devosion.
- a-bouez-korfa-bouez-korf
[brpm a bouez hor c’horf < a .1 + pouez + korf]
adv. De toutes ses forces.
►[form. comb.]
P1 a-bouez hor c'horf
●(17--) ST 98. Roeviomp a bouez hor c'horf, tr. «Ramons de toutes nos forces.»
- a-bouez-nerzha-bouez-nerzh
[a .1 + pouez + nerzh]
adv. De toutes ses forces.
►[form. comb.]
S3m a-bouez e nerzh
●(1902) LZBg Gwengolo 228. Raksé é teli en dén a bouiz é nerh harpein (…) Brediah er Fé. ●(1907) VBFV.bf 62b. a bouiz é nerh, tr. «de toutes ses forces.» ●(1931) GUBI 24. Er iouankan d'é dro e den a bouiz é nerh.
P3 a-bouez o nerzh
●(1825) COSp 194. tennein e rant a bouis ou nerh ar é vambreu eit ma tarrihueint guet en toulleu groeit aguênt ér hoêt eit en tachein.
- a-bouez-penn / a-bouez ar penna-bouez-penn / a-bouez ar penn
[mbr aboes an penn, brpm a-bouës-penn < a .1 + penn]
adv. À tue tête.
●(1557) B I 680. Da comps diff crenn apoes an penn, tr. «pour me parler en haut, très clairement.»
●(1732) GReg 211a. A cor et à cri, tr. «A-bouës-penn.»
●(c.1825-1830) AJC 130. da grial a boes pen. ●3441. nin a grie a boes pen. ●(1857) GUG 44. Hudal e hrant a bouis-pèn, avel chàss counaret. ●(1893) LZBg 51vet blezad-4e lodenn 184. er gânnenneu vràuan e oé bet choéjet ha cânnet a bouis er pèn.
●(1907) PERS 162. Krial a ra, a bouez penn, da c'houlen sikour. ●(1914) KANNgwital 141/450. o kana a bouez penn soniou udur. ●(1929) MKRN 20. Ne glever en dro d'eoc'h met hopal a bouez-penn, tr. «on n'entend autour de soi que crier à tue-tête.»
►[form. comb.]
S1 a-bouez ma fenn
●(17--) EN 3409. ma criis a boes (ma) fen, tr. «que je criai à tue-tête.»
●(c.1825/30 AJC 1965. me hoarse a boes ma fen.
S2 a-bouez da benn
●(1920) MVRO 54/1e. Sut a-bouez da benn, double dichou !
S3m a-bouez e benn
●(1659) SCger 165a. a boes e ben, tr. «a pleine teste.» ●(c.1718) CHal.ms ii. Il crie de toute sa force, tr. «crial ara a boës é ben.» ●(1792) BD 5184. na sesse o crial boes eben drer ruyo, tr. «il ne cessait de crier à tue-tête, dans les rues.»
●(c.1825/30) AJC 6864. hac a grias voar echouanted a boes eben. ●(1849) LLB 307. er polpegan e gri a bouiz é ben. ●(1888) SBI II 38. Ken a gommanso 'r c'hoz totillon / Abouez he benn da grial forz, tr. «Jusqu'à ce que commence le vieux grognon / A tue-tête, à crier à la force.»
S3f a-bouez he fenn
●(1790) MG 298. hi e zamantai hac e griai a bouis hé fèn.
●(1856) GRD 376. é ouilein a bouis hé fèn.
●(1922) BUPU 4. Hi hum lakas de grial a bouiz hé fen.
P1 a-bouez hor penn
●(c.1680) NG 1025. Canamp nouel ihuel a-boues hon (pen).
●(1829) CNG 81. Cannamb Noël ihuel a bouis hun pèn.
●(1903) MBJJ 32. «Kenavo ! Kenavo !» a huchomp d'ê a-bouez hon fenn.
P2 a-bouez ho penn
P3 a-bouez o fenn
●(1792) CAg 60. Ur vanden h'en anjulie, / Hac ë-cri à-bouis hou phèn.
●(1870) MBR é »é. he c'hoarezed a c'hoarze a boez ho fenn.
●(1919) BSUF 31. er vugalé ol d'ur voéh a huché a bouiz ou fen.
- a-bouez-traoña-bouez-traoñ
[brpm a bouës traoun < a .1 + pouez + traoñ / traou]
adv. Vers le bas.
●(1732) GReg 793b. Regarder en bas, tr. «Sellet a bouës traoun.»