Recherche 'aber...' : 11 mots trouvés

• aber
  aber

  [vbr aber, mbr aber, vgall aper, aperou (pl., ms aꝑou), vco aber gl. gurges, pict aber (cf. Aber-deen), gael inbhir < britto tardif *abberos "embouchure de rivière" < britto *adbero-, *adberos "embouchure de rivière" < IE *ad "vers" + bher "porter" (IGWe ad & bher, EDPC 24, 62, DGVB 69b, Falileyev 9, GPCY 2b)]

  M./f. –ioù, –i (géographie)

  (1) Embouchure d’un fleuve, d’une rivière, etc.

  ●(vBr) DGVB 51a (Godefroy 21b). Des vaisseaux bien adoubez / Sont a l’aberhavre du fleuve ●note L. Fleuriot : glose bretonne entrée dans le texte (…) époque indéterminée.

  ●(1633) Nom 87a. Iuncus leuis, mariscus : ionc marisc : broüen mor, broüen an aber.

  ●(1732) GReg 249a. Décharge d’une riviere, d’un ruisseau dans un autre, ou dans la mer, tr. «Aber. p. aberyou.» ●331a. Embouchure, l’endroit par où les rivieres se jettent dans la mer, tr. «Aber. p. aberyou.»

  ●(1910) ISBR 7. ter ster, abéri ledan ha don dehé. ●(1912) MMPM 101. ar vag var an eor en eun aber kloz. ●(1923) SKET i 19. en aber al Liger.

  (2) Confluent.

  ●(1732) GReg 195b. Confluent, le lieux ou deux rivières se joignent, & mêlent leurs eaux, tr. «Aber diou stær. p. aberyou.»

  (3) Abri pour les bâteaux, mouillage, havre.

  ●(1889) ISV 80. edo an oll bagou euz an enez oc’h eana en tamouigou aber a zervich dezho da berzier mor.

• Aber
  Aber

  hydronyme An Aber : L’Aber (Crozon).

  ●(1943) ARVR 107/2. Neuze e tremen dre Zineol, Argol, an Aber, traezhenn Vorgad, ha Lostmarc'h. ●(1943) TNKN 15. an Aber, etre Kraozon ha Terrug.

• Aber-Ac'h
  Aber-Ac'h

  nl. & hydronyme. L’Aber-Wrac’h (source à Tremaouezan, 30 km de long).

  I

  (1) Aber-Ac'h.

  ●(1543) Cco 22. Abrah. ●(1546) Cco 38. Abrah. ●(1548) Cco 64. abrah.

  ●(1942) ARVR 84/1. Teir a zo anezho : Aber Ac'h, Aber Venead hag Aber Iltud. ●(1948) ARGV 5. Pa gonfonto Aber-Ac’h / e tigonfonto beg Bourc’h-Ac’h.

  (2) An Aber-Ac’h.

  ●(1846) BAZ 142. ar bae galvet hirio an Aber-Rac’h.

  ●(1909) MMEK 232. var ribl an Aber-Rac’h. ●(1924) FHAB Ebrel 136. an Aber-Ac’h hag an Aber venniget. ●(1931 FHAB Gouere/266. an Aber-Ac'h. ●(1943) ARVR 120/4. an Aberac'h. ●(1981) ANTR 222. Dispar eo traonienn an Aber-Ah evid seurt redadeg gand ar zav-diskenn a-big a gaver war he riblou hag ouz diribin he zorgennou. ●(1995) LMBR 84. Abaoe an amzer goshañ e kaver anv eus Aber-Ac’h. 85 o c’hoari dibaouez tro an Aber Ac’h.

  (3) An Aber-Wrac'h.

  ●(1893) IBR 119. ar variken en em arretaz en Abervrac'h.

  ●(1904) SKRS I 21. Tri vreur belek, ginidik euz ar barrez a ioa skol gantho e chapel Sant Anton, eur japel savet var ribl an Abervrac'h. ●(1905) ALMA II. enn Aberwrac’h. ●(1910) ISBR 7. en Aber-Vrah. ●(1914) ARVG Mae 79. An Aber-Wrac'h. ●(1926) FHAB Mae/176. chapel sant Anton, war ribl an Aber-Wrac'h.

  (4) Aber-ar-Wrac'h.

  ●(1919) DGEShy 2. Aber ar Wrac'h.

  (5) Aber-Wrac'h.

  ●(c.1600) Cco 81. abervrah.

  ●(1716) PEll.ms 4. Aber-wrac’h. ●(1732) GReg 249a. aber-vrac'h. ●331a. aber-vrac'h. ●560a. Porz Aber-vrac'h ê goëled Leon, a c'halvét tro-all porz qeinvan; dre'n a becg ma lazét eno bep miz ur buguel bihan oud ar vronn, èn enor da un divinite faos a adorét èl lec'h-ze.

  ●(1868) GMB 327. Argad Abervrac’h. ●(1879-1880) SVE 197. Aber-Wrac'h.

  ●(1927) CONS 360. Hag Uzin-dre-lanô Aber-Wrac’h.

  (6) Aber-Gwrac'h.

  ●(c.1687) VEach 62. ar Mari ames á Aber grach en Escobti Leon.

  II.

  (1) Légende locale.

  ●(1732) GReg 560a. Porz Aber-vrac'h ê goëled Leon, a c'halvét tro-all porz qeinvan; dre'n a becg ma lazét eno bep miz ur buguel bihan oud ar vronn, èn enor da un divinite faos a adorét èl lec'h-ze.

  (2) Proverbe.

  ●(1876) TDE.BF 805. Pa vez ann trouz-mor dioc'h Penfoull / E c'hell pep-hini choum enn he doull; / Pa vez ann trouz-mor dioc'h ann Elez, / E c'hell pep-hini mont d'he zevez.

  ●(2003) TRMOR 89. Trouz mor deus Penn Foull / E c'hell pep hini chom en e doull / Trouz mor deus an Aelez / E c'hell pep hini mont d'e zevezh.

  (3) Dicton.

  ●(2003) TRMOR 89. Trouz mor en Aelez / Ra z aio pep hini d'e zevezh / Ha da glask pikoù panez.

  (4) Prophétie

  ●(1948) ARGV 5. Pa gonfonto Aber-Ac’h / E tigonfonto beg Bourc’h-Ac’h.

  ●(2003) TRMOR 63. Pa goñfonto an Aber Ac'h / E tigoñfonto Beg Bourac'h / Ha pa goñfonto Pariz / E tigoñfonto Touriz.

  III. [Toponymie locale]

  ●(1876) TDE.BF 805. Pa vez ann trouz-mor dioc'h Penfoull / E c'hell pep-hini choum enn he doull; / Pa vez ann trouz-mor dioc'h ann Elez, / E c'hell pep-hini mont d'he zevez. ●Note Troude : "Ann Elez, les Anges, petite bourgade près de l'Aber-Vrac'h". (Voir aussi DDPB 71).

  ●(1926) FHAB Mae/176. chapel sant Anton, war ribl an Aber-Wrac'h.

  ●(2003) TRMOR 63. Pa goñfonto an Aber Ac'h / E tigoñfonto Beg Bourac'h / Ha pa goñfonto Pariz / E tigoñfonto Touriz. ●note des éditeurs : « Beg Bourac'h est le nom d'une pointe rocheuse dans l'Aber Wrach et Touriz celui d'un rocher, portant une tourelle, non loin de là ».

• Aber-Benniged
  Aber-Benniged

  hydronyme L’Aber-Benoît (source à Saint-Divy, 30 km de long).

  (1) Aber-Benniged.

  ●(1716) PEll.ms 4. Aber-benighet. ●(1732) GReg. 249a. aber benniguet. ●331a. aber-Benniguet.

  ●(1910) ISBR 7. en Aber-Beniget. ●(1958) BRUD 3/16. divreh arhant an Aber-Benniget.

  (2) Aber-Venniged.

  ●(1546) Cco 46. Abreum [= *Aberuen(iget) ?]

  ●(1914) ARVG Mae 79. An Aber-Vinniget. ●(1924) FHAB Ebrel 136. an Aber-Ac'h hag an Aber venniget.

  ►Aber-Benead.

  ●(1988) MIBB [titre]. Milinoù an Aber-Benead.

  ►Aber-Venead.

  ●(1942) ARVR 84/1. Teir a zo anezho : Aber Ac'h, Aber Venead hag Aber Iltud. ●(1943) TNKN 15. Aber Venead.

• Aber-Ildud
  Aber-Ildud

  hydronyme L’Aber-Ildut (Bas-Léon).

  (1) Aber-Ildud.

  ●(1543) Cco 22. Abrildut. ●(1546) Cco 38. Abrildut. ●(1546) Cco 46. Abu. ●(1548) Cco 64-65. aberildut. ●(1576-1600) Cco 80. abrildut.

  ●(1716) PEll.ms 4. Aber-Ildut. ●(1732) GReg 249a. Aber-ildud. ●331a. Aber-jldud.

  ●(1925) BUAZmadeg 560. en eun haor hanvet abaoue Aber-Ildud. ●(1942) ARVR 84/1. Teir a zo anezho : Aber Ac'h, Aber Venead hag Aber Iltud. ●(1943) TNKN 15. Aber Iltud.

  (2) An Aber-Ildud.

  ●(1877) EKG I 118. Ar re-ze a Vrest a gaf d'ezho eo ken eaz galoupat ar vro-man adalek an Aber-Ildut beteg Landunvez ha Kerzent, dre greiz ar pri hag ar vouillenn.

  ●(1911) BUAZperrot 400. Douara a eure en Aber-Ildud. ●1911 BUAZmadeg 574. douara a rejont oll e bro Leon, en eun haor hanvet abaoue an Aber-Ildud. ●(1928) FHAB Here 10/403. Karradou mein-ben a voe chalbotet eus an Aber-Ildut. ●(1935) SARO 13. Ar gredenn e touaras Ronan el lec'h-se a zo ken aes da zifenn, eget an hini a ra d'ezan douara en Aber-Ildut.

  ► An Aber.

  ●(2003) TRMOR 38. Truilhennoù an Aber / Teileien Ploñger / Moc'h Trezian.

  (3) (minéralogie) Mein an Aber : granit blanchâtre de l’Aber-Ildut.

  ●(1907) FURB 11/205. Les tailleurs de pierre, dit M. Le Page, "désignent les divers granits sous le nom du lieu de leur provenance. Ainsi : mein an Aber (blanchâtre); mein Kersanton, ar C'hersanton (bleu); mein an Drenek (noirâtre). Le granit jaunâtre se nomme mean-melen, mein velen. Il existe une sorte de granit friable, facile à tailler; on l'appelle mean goack."

  (4) Blason populaire : voir truilhenn.

• Aber-Oded
  Aber-Oded

  n. de l. Bénodet.

  ●(1732) GReg 331a. Penn odet. (& par adoucissement; Benn-odet. aber odet.

• aberzh
  aberzh

  m. –ioù Sacrifice.

  ●(1914) DFBP 295a. sacrifice, tr. «Aberz.» ●(1915) RNDL 121. En Overen (…) hag e rér mab-dén hag hé Aberh, tr. «La messe dont la Victime s'appelle le fils-de-l'homme.»

• aberzhad
  aberzhad

  m. –ed Victime d'un sacrifice.

  ●(1931) VALL 74a. Bouc émissaire, tr. «aberzad-dibec'ha.»

• aberzhañ / aberzhiñ
  aberzhañ / aberzhiñ

  v. tr. d. Sacrifier.

  ●(1914) DFBP 174b. immoler, tr. «Aberzi.» ●295a. sacrifier, tr. «Aberza.»

• aberzher
  aberzher

  m. –ion Sacrificateur.

  ●(1914) DFBP 295a. sacrificateur, tr. «Aberzer.»

• aberzhiñ
  aberzhiñ

  voir aberzhañ