Devri

Recherche 'abred...' : 4 mots trouvés

Page 1 : de abred (1) à abredin (4) :
  • abred
    abred

    adv. & m.

    I. Adv.

    A.

    (1) Tôt.

    ●(1530) Pm 237 (Mab Den). Hep goap apret parfet detal, tr. «Sans moquerie, tôt, parfaitement, exactement.» ●(1575) M 448. Ma ne goelaff affet, dam pechet à pret mat, tr. «Si je ne pleure sérieusement mon péché de bonne heure.» ●1003-1004. à pret mat, tr. «de bonne heure.» ●(1580) G 83. Guenoch ma reet abret mat, tr. «Avec vous conduisez-moi bientôt.»

    ●(1710) IN I 145. un nebeut abretoc'h. ●(1732) GReg 930a. Tot, promptement, sans tarder, tr. «a-bred.» ●Assez tot, tr. «abred avoalc'h.» ●Trop tot, tr. «re abred.» ●(1790) MG 358. sehuel abrèttoh de vitin. ●(1792) BD 1177. nin vo minoret abret mat, tr. «Nous serons tôt orphelins.»

    ●(1834) SIM 146. An den-se a voa chommet intanv abred. ●(1867) GBI I 266. Ha me poursu ma marc'h, o sonjal bout abred, tr. «Et moi de presser mon cheval, pensant arriver de bonheur.»

    ●(1907) PERS 167. an dud a deue abred. ●(1913) AVIE 58. En trenoz, abret mat. ●(1920) FHAB Meurzh 263. Abred e teuas d'ezan ar c'hoant da veza beleg. ●(1927) GERI.Ern 7. abret adv., tr. «de bonne heure.»

    (2) À temps.

    ●(14--) Jer.ms 115. Foll eu apret ne quempreder, tr. «Fou est à temps ne (?) s'y conforme (?)» ●(1530) Pm 251 (Tremenuan). A pret preder ez mecherou, tr. «A temps, réfléchis à tes œuvres.»

    ●(1927) GERI.Ern 7. abret, adv., tr. «A temps.»

    (3) (en plt de qqn, d'une horloge) En avance.

    ●(1857) CBF 31. Ann horolach a zo re abred dioc'h ann heol, tr. «L'horloge avance.»

    ●(1978) PBPP 2.1/9. (Plougouskant) abred out, tr. «tu es en avance.» ●abred eo an horolaj, tr. «l'horloge avance.»

    (4) Abred-abred, abred-kaer, abred-mat : très tôt.

    ●(1904) SKRS I 7. Ho mamm a ioa bet en em gemeret abred-abred da zeski dezho ho c'hreansou. ●(1906) KANngalon Genver 17. abred kaer, kerkent ha ma tigore an ôr. ●(1911) BUAZperrot 288. abred abred da vihana. ●(1931) GUBI 211. Ha memb er ré vihan abret mat e houié / Hanù er beleg santél.

    (5) Ken abred : déjà, si tôt.

    ●(1727) HB 256. o commanç quen-abret-se da scuilla e C'hoad evidomp. ●(1752) BS 37-38. A red oa din-me hoc'h anaout quen diveat, evit ho coll quen abred !

    ●(1869) TDE.FB 251b. Vous êtes déjà arrivé, tr. «deuet oc'h ken abred.» ●(18--) GBI II 454. deut ken abred d'hon gwelet, tr. «venue si tôt nous voir.»

    ●(1927) GERI.Ern 277. ken-abret, tr. «sitôt.»

    (6) Ken abred all : aussitôt.

    ●(1907) AVKA 63. Ken abred-all Jesus a zantas e oa et un nerz diouthan.

    (7) Après, ensuite.

    ●(14--) N 1127. En hanu an tat han mab apret // quet queffret hac an speret glan, tr. «Au nom du Père et du Fils ensuite, et en même temps du Saint-Esprit.» ●(1575) M 1-5. En hano an Tat, han Map apret / Roe ha croer, han Glan Speret, tr. «Au nom du Père, du Fils ensuite, / Roi et créateur, et du Saint-Esprit.»

    (8) Vite.

    ●(1580) G 1003. Gueluet ma map abret da dont dam mettou, tr. «Appelez mon fils, vite, pour venir vers moi.»

    B. Loc. adv.

    (1) Abred an deiz : tôt le matin.

    ●(1910) MAKE 3. abred an deiz eo c'hoaz.

    (2) Abred pe ziwezhat : tôt ou tard.

    ●(c.1785) VO 65. er gouli e zaccor abred pé dehuehad. ●(1790) MG 342. hui e credai é vezai arrihuét gueneoh abrèd pé dehuehad.

    ●(1834) SIM 76. hac e zeo ar c'hriminal punisset abred pe divezat. ●(1847) FVR 72. abred pe zivezad ez a ann taol da fall.

    ●(1911) BUAZperrot 101. a lakaio e jaden da goueza, abred pe zivezad. ●121. Doue her graio, abred pe zivezat.

    (3) An abretañ ar gwellañ : le plus tôt possible.

    ●(1916) KANNlandunvez 53/373. Mad eo. Eur vez oa guelet tud o c’hedal an Anjelus e kichen an hostaliri, prest d’en em ampoezouni an abretta ar guella. ●(1932) KWLB 15. an abreta ar gwella.

    (4) D'an abretañ : au plus tôt.

    ●(1913) HIVR 61. Me garehé ma vehé saùet a neùé d'en abretan. ●(1919) BSUF 35. ma vehé bet lakeit Uisant ar en autérieu d'en abretan. ●(1922) BUPU 10. distruj en daulen d'en abretan.

    (5) Abred eo anezhi : il est tôt.

    ●(1738) GGreg 32. Il est de bonne heure, tr. «Abrèd eo anézy.»

    II. Adj. épith.

    A. (en plt de qqn)

    (1) Dégourdi.

    ●(1877) FHB (3e série) 11/85b. Paotr abred gant an dra-ze : Assa, eul Lamboliard !

    ●(1924) BILZbubr 42/974. pôtr abret, lemm ha prim. ●(1962) TDBP II 11. eur plah gwall abred, tr. «une fille bien dégourdie.»

    (2) Qui se lève tôt.

    ●(1956) LLMM 56/26. Leon ar Berr, hag a oa paotr abred peurvuiañ.

    (3) Précoce, hâtif.

    ●(1826/31) PPA 16. Clemantin a voa eur botres abret ac a voyee conta cojou, tr. «Clémentine était une jeune fille précoce, qui savait conter des histoires.»

    ●(1978) PBPP 2.1/9. (Plougouskant) honnezh zo plac'h abred, tr. «c'est une fille précoce.»

    (4) iron. Un peu sot.

    ●(1927) GERI.Ern 7. abred adj., tr. «par ironie, (homme) de peu d'esprit, un peu sot.»

    B. Komunion abred : première, petite communion.

    ●(1935) KANNgwital 391/65. Bugale ar Paskou solanel a bugaligou ar gomunion abred.

    C. (agriculture)

    (1) (en plt de la terre) Qui produit des primeurs.

    ●(1958) BLBR 110/2. Douar Rosko n'eo ket heb gwir e-neus brud : douar euz ar henta, douar abred. (d'après Kannadig Landi Meurz-Here 1957).

    ●(2000) PCRMM 832. (Plougastell-Daoulaz) Er bord ar mor ac'he, oa douar ni n'oa disposet evit ober sivi abred, douar kalz abretoc'h, tomoc'h.

    (2) (en plt des fruits, des légumes) Précoce, hâtif.

    ●(1633) Nom 71a. Vua præcia, præcoqua : hastiveaux : ræsin á præt.

    ●(1732) GReg 441a. Fruits précoces, tr. «Frouëz abred.» ●(1744) L'Arm 300a. Précoce, tr. «Abrétt.»

    ●(1905) DIHU 6/99. en avaleu abret get en avaleu devéhat. ●(1927) GERI.Ern 7. abret adj., tr. «(fruit) précoce.» ●(1933) ALBR 74. Vit kaout avalou-douar abred abred. ●(1934) BRUS 131. Hâtif, tr. «abret.» ●(1942) DHKN 47. groeit get avaleu abret.

    III. M. War an abred : au début d'un moment donné, précocement.

    ●(1962) TDBP II 11. Du-mañ war an abred e oa kaer ar herh, tr. «chez nous au début (de la saison) l'avoine était belle.»

    IV.

    Re abred e kan ho kilhog : voir kilhog.

  • abredik
    abredik

    adv. De bien bonne heure, un peu trop tôt.

    ●(1927) GERI.Ern 7. abredik adv., tr. «de bien bonne heure.» ●(1962) EGRH I 3. abredik adv., tr. « un peu trop tôt. » ●(1981) ANTR 113. Evid paka louarn pe had / Sevel abredig a zo mad.

  • abredikaat
    abredikaat

    v. intr. Venir, se lever, être un peu plus tôt.

    ●(1962) EGRH I 3. abredikaat v., tr. « venir, se lever, être un peu plus tôt. »

  • abrediñ
    abrediñ

    v. intr. (en plt d'une horloge) Avancer.

    ●(1962) TDBP II 11. abreji a ra an orolaj, tr. «l'horloge avance.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...