Devri

Recherche 'aes...' : 8 mots trouvés

Page 1 : de aes (1) à aester (8) :
  • aes
    aes

    adj.

    I. Attr. / Épith.

    A. (en plt de qqn)

    (1) Aisé, riche, qui vit dans l'aisance.

    (1499) Ca 5a. Aes. g. aise. l. opiparus a / um. ●(c.1500) Cb 11a. Ays. g. aise. l. opiparus / a / um. Item opipo / as / aui/ are / atum / estre aisement / ou esiouir ou renoueller. b. bezaff ays pe bezaff ioyeux.

    (1862) JKS 60. Easa den eo hen-nez ! Peger pinvidik eo, peger gallouduz eo, peger braz ha pegen enoret eo !

    (2) Bezañ aes da ub. : avoir les moyens, vivre dans l'aisance.

    (1894) BUZmornik 251. Mar d-eo eaz d'ehoc'h.

    (1982) HYZH 147/20. (Treboull) ar re vie aesoc'h dezho un tammig.

    (3) À l'aise.

    (1575) M 3369-3370. eno ez vezo æs, / Plen ouz regnaf gantaf hep santaf gæs, tr. «il sera à l'aise, / Régnant pleinement avec lui sans éprouver de gêne.»

    (1844) GBI II 458. Ha kalonig hag hen 'zo ês ? tr. «Votre petit cœur est-il bien aise ?» ●(1870) MBR 32. na n'en em gavez-te ket eaz ama ? tr. «Ne te trouves-tu pas bien ici ?»

    (4) Tranquille, soulagé.

    (1894) BUZmornik 795. he spered ne oue eaz aoualc'h nemed pa glevaz o devoa gounezet.

    (5) D'humeur facile.

    (c.1500) Cb 11a. estre aisement / ou esiouir ou renoueller. b. bezaff ays pe bezaff ioyeux.

    (1860) BAL 5-6. evelato eo un ebad beza o veva ganti abalamour d'e spered eaz, bepred laouen ac ingal. ●(1889) SFA 113. Eur spered eaz-kenan a zen oa.

    (1911) BUAZperrot 78. deuet da veza êsa den a oufet en em gaout gantan. ●843. Eur spered eaz hag eun doare chentil a blij da bep unan.

    (6) Bezañ aes war e aheloù =

    (1922) IATA 30. Ha neuze ma nout ket eaz avalc'h var da aelou, ouspenn aman e vezo bara hag amann da zibri evit Goulc'han...

    (7) Bout aes bras a =

    (1906) HIVL 55. Mar dé Rouañnéz en nean é en Intron-sé, e lar ean de Vernadet, é vein és bras a sekour, a gement ma hellein, seùel dehi un iliz.

    (8) =

    (1919) BUBR 2/41. Perak e vez dalc'hmat ar memeus rumm a vez kaset da laza ? Daoust hag hen n'eo ket ken aes e vuhez d'an eil ha d'egile ?

    (9) Lakaat ub. aes : soulager qqn.

    (14--) N 898. Ne deux gruec na amiegues || dam laquat aes da appessy, tr. «Il n'y a pas de femme ni d'accoucheuse pour me délivrer et calmer (mes souffrances).»

    B. (en plt de qqc.)

    (1) Facile.

    (1659) SCger 55a. facile, tr. «æs.» ●(1732) GReg 98b. Facile à blesser, tr. «eaz da vleçza.» ●(1790) MG 311. de zésquein en treu æssan.

    (1878) EKG II 25. N'oa ket eaz dign her gouzout. ●78. easoc'h oa ive, evit guir. ●105. C'houi a zo eaz d'eoc'h lavaret, va zud paour.

    (2) Kambr-aes : cabinet d'aisances.

    (1499) Ca 30b. Cambr aes. g. chambres priuees.

    (1732) GReg 449b. Garderobe, privé, tr. «ar gampr-æz.» ●565b. Latrine, lieux privez, tr. «campr-æz

    (3) (équitation) Mont d'ar paz aes =

    (1732) GReg 486b. Hacquenée, tr. «marc'h a ya d'ar pas-æz

    II. Adv.

    A.

    (1) Aisément, richement, avec aisance.

    (c.1500) Cb 11a. [ays] oppare ad. g. aisement. b. ent ays. ●(1650) Nlou 64. A do grat mat hac aes, / Ho tretas a tra spes, tr. «et selon leur gré et avec aisance / il les traita, c'est notoire.»

    (1907) PERS 264. an doare da veva eaz.

    (2) Facilement.

    (1580) G 324-326. Mo groay aes dre raeson / Mar plyge da Roe an tron / e pep faesceon dymelcony, tr. «Je vous rendrai facilement avec raison, / S'il plaît au roi du ciel / De toute façon sans tristesse.» ●(1633) Nom 193a. Impressionem facere : faire emprainte, assaillir : assail, en em cannaff mat hac æs.

    (1710) IN I 136. pehini a alfac'h eas aoualc'h da sicour. ●(1790) MG 311. er galon ne change quet quen-æz-ce.

    (1866) SEV 31. Mervel a rear eaz.

    (1908) PIGO II 19. Breman marteze e kousko ês. ●(1912) MMPM -. e peder essoc'h ha startoc'h. ●(1928) BFSA 18. Arc'hant a c'houneze aes a-walc'h, hag o dispign a rae aesoc'h c'hoaz. ●(1936) PREZ 79. Aes e c'hellomp en em fazia.

    (3) Kavout aes : trouver agréable.

    (1910) MAKE 44. An aotrou a gave eaz ha na dinte ger ebet.

    B. Loc. adv.

    (1) A-aes-vat : facilement, sans difficulté.

    (1905) IVLD 53. Ne c'helle ket, a ez-vad, poeza var he divesker. ●(1908) FHAB Here 305. Ne oa ket c'hoas en em gavet, a eas vad, hon tri hailhoun. ●314. araog m'eo diskennet a eas vad eus ar vezen. ●(1909) FHAB Kerzu 354. Ne c'helfemp ket a eaz-vad paea ar paper, ar voulladur ha fors mizou all.

    (2) Aesoc'h a se : d'autant plus facilement.

    (1621) Mc 79. ha da nos ez gre hot aessoch a se vn examen ves ho consciancc.

  • aesa
    aesa

    voir aesaat

  • aesaat / aesa
    aesaat / aesa

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Faciliter.

    (1659) SCger 55a. faciliter, tr. «æsa

    (1902) KANNgwital 1/1. rei dez'ho kuzul vad var galz traou a c'hell easaat ho buez. ●(1906) KANngalon Meurzh 64. easaat ha dousaat buez an dud.

    (2) Mettre à l’aise.

    (1659) SCger 128b. Æsa, tr. «mettre a son aise.»

    (3) Soulager (qqn) d’un mal.

    (1710) IN I 167. eleac'h soulagi ho calon hac easa ho speret.

    (1942) DHKN 253. ne garehen ket kaout unan lovr de ésat bamdé.

    II. V. tr. i.

    (1) Aesaat da ub. : Soulager qqn de sa maladie.

    (1907) BSPD I 19. ésat e hré d'er ré klan. ●(1913) AVIE 124. ésat d'er ré klan. (...) éseit d'er ré lovr. ●(1927) GERI.Ern 139. ésat (da), tr. «soulager, guérir V[annetais].» ●(1982) PBLS 629. (Langoned) al lousoù-se 'neus aessaet din, tr. «ce médicament m'a soulagé.»

    (2) Aesaat da gleñved, da zrougoù ub. : soulager la maladie, les maux de qqn.

    (1906) HIVL 66. guellat de zrougeu nen des chet a ésat dehé. ●(1967) LIMO 17 février. ésad d'er hlenued.

    III. V. intr.

    (1) Guérir.

    (1910) DIHU 59/76. épad ma vehé bet gar é dad-koh é ésat. (...) sekouret Mataud de ésat fonaploh.

    (2) Aesaat da ub. : voir sa santé s'améliorer.

    (1918) BNHT 11. Hé mam a ésas dehi aben, ha kent pèl arlerh é oé guelleit.

    IV. V. impers. (en plt d'un malade) Aesaat da ub. : voir sa santé s'améliorer.

    (1906) HIVL 73. Paut a dud klan neoah e zou bet éseit dehé. ●(1919) BSUF 42. Deustou m'en doé klasket remedeu (…) n'ésé ket tam erbet dehou.

    V. [empl. comme subst.] Guérison.

    (1906) HIVL 159. ol er vedisinerion e laré splann ne oé ket a ésat dehou.

  • aesadenn
    aesadenn

    f. –où Rémission, amélioration de santé.

    (1804) RPF 135. ur momandic-benac à æssadèn.

    (1906) HIVL 65. er vedesinerion n'ou des chet gellet rein ésaden erbet d'é lagad déheu. ●(1927) GERI.Ern 139. ésadenn f, tr. «Retour à la santé.»

  • aesaenn
    aesaenn

    f. –où Rémission, amélioration de santé.

    (1821) SST 56. A ne vou quet a achiument, pé ahoel un essaën benac d'er poénieu-zé.

    (1962) EGRH I 5. aesaenn f. -où, tr. « maladie : diminution de la gravité d’une maladie. »

  • aesaer
    aesaer

    m. –ion Guérisseur.

    (1969) LIMO 27 juillet. sent aéserion er Vro.

  • aested
    aested

    f. Commodité, facilité.

    (1931) VALL 136b. Commodité, tr. «aested f.» ●290a. Facilité, tr. «aested f.»

  • aester
    aester

    m. Commodité, facilité.

    (1931) VALL 136b. Commodité, tr. «aester m.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...