Devri

Recherche 'aez...' : 21 mots trouvés

Page 1 : de aez-1 (1) à aezoni (21) :
  • aez .1
    aez .1

    m.

    (1) Aise.

    ●(1931) KANNgwital 339/24. An den (...) ne fell dezhan netra, nemet hervez e eas hag e blijadur. ●(1935) FHAB C'hwevrer 53. arabat gortoz kaout eus ar plasou brao-ze, e c'hounezer enno arc'hant bras, e berr amzer, gant aes war ar c'horf.

    (2) Aisancen, moyens financiers.

    ●(1910) MBJL 51. tud a renk uhel, avat, d'ar peurvuian tud hag o deus êz da studian. ●(1911) BUAZperrot 24. skoliit ho pugale diouz an eaz ho peus d'hen ober. ●257. e gerent n'o devoa ket a eas d'e skolia. ●(1925) FHAB Du 422. evit netra da gement hini n'en doa ket a aes da baea. ●(1934) KOMA 35. – Aes ho peus ! – Ya, me eo roue Frans. ●(1950) KROB 31-32/17. Pennher Kervrugeg a felle dezañ degemeret an dereata ma c'hellfe e durzunell yaouank, peogwir en doa aes d'hen ober. ●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 36. (Skrignag) Diouz an aes / eo kas ar zaout er maez. (Da lavaret eo e ranker reiza an dispignou war ar gounidou).

    (3) Facilité, commodité, occasion.

    ●(14--) N 158. pan guelaf aes, tr. «quand j'en verrai l'occasion.»

    ●(1732) GReg 185a. Commodité, aise, facilité, tr. «Eaz. æz.» ●Vous ferez cela à votre commodité, tr. «An draze a reot èn o c'heaz.»

    ●(1911) BUAZperrot 672. er gear ma n'eus ket a eaz da vont d'an iliz.

    (4) En e aez : à l'aise financièrement.

    ●(1790) MG 3. ranteu erhoalh eit bihuein én hou c'æz. ●12. bihuein én hou c'æz. ●23. pouvaiiein dehai lonnèt, péré ou laquei én ou æz én amzér de zonnèt. ●334. de vihuein én hé æz. ●(1792) BD 580. Mar doch enochebat nos hade / nac ebars enoches, tr. «Si vous êtes en ébat nuit et jour, / et dans l'opulence.»

    ●(1834) SIM 10. ha da veva én é-unan en e eaz.

    ●(1912) MMPM 130. ar c'henta a ïoa en he eaz hag an eïl hen doa poan o veva. ●(1934) PONT 12. He zud a oa labourerien douar, en o eaz.

    (5) En e aez : à l'aise, sans gêne.

    ●(1870) MBR 2. red eo oc'h-penn e ve pep-hini enn he eaz. ●(1878) EKG II 92. Va c'hredi a chellit, me n'edon ket em eaz.

    ●(1929) MKRN 26. c'hui o debro 'n ho eaz, tr. «vous le mangerez à votre aise.»

  • aez .2
    aez .2

    voir ahez

  • aezamant .1
    aezamant .1

    adv. Aisément.

    ●(1621) Mc 78. an pez a grehot æsamant.

  • aezamant .2
    aezamant .2

    m. –où

    (1) Aise, confort, bien-être.

    ●(1580) G 621. Quen paout eou ho faoutou en esamantou bras, tr. «Si nombreuses sont vos fautes dans les grandes voluptés.»

    ●(1659) SCger 128b. Æsamant, tr. «aise.» ●(c.1680) NG 513. Aysement er bet-man. ●1430. Guet ray a aisement, é houemp er baradoues. ●(1732) GReg 185a. Commodité, aise, facilité, tr. «eazamand. æzamand.» ●Vous ferez cela à votre commodité, tr. «An draze a reot èn o c'heazamand.» ●(1744) L'Arm 10b. Aise, tr. «Aisemant. m.» ●(1790) PEdenneu 158. ne glasquan meit me æzemand ér béd. ●(1792) BD 1897. Ar corff na fel desan nemert eesamant, tr. «Le corps ne veut que son confort.» ●3184. ma esamant agaran muan, tr. «c'est mon bien-être que j'aimerai le plus.»

    ●(1876) TDE.BF 198b. Ezamañt, s. m. V[annetais], tr. «Aise, commodité.»

    ●(1919) BUBR 10/269. An dud a zo er gaer en o êzamant. ●(1922) EOVD 170. ézemant en dañné.

    (2) Confort, aisance financière, bien-être.

    ●(1744) L'Arm 10b. Aisance, tr. «Aisemant.. teu. m.» ●(1790) MG 51. durand ma hoaih ar en doar, hui e hoès bet ol hou c'æsemant ha plijadur. ●52. èl ma heèll en dud pihuiq ou doud ol en æzemanteu-ze.

    ●(1913) HIVR 13. aveit degas ézemant ér vro. ●(1921) BUFA 100. é viùein én ézemant.

    (3) Biens.

    ●(1790) PEdenneu 126. poén en dès men deulegad ivius é huélèt æsemant me Nessan.

    (4) Facilité.

    ●(1732) GReg 391a. Facilité, maniere aisée dont on fait quelque chose, tr. «Eazamand. p. eazamanchou. æzmanand. p. chou. Van[netois] aesemant. p. ëu.»

    (5) Amélioration de santé.

    ●(1920) FHAB Meurzh 268. n'euz forz pe seurt tersien ha pe seurt klenved o devoa ezamant ha yec'hed a gavent holl gantan.

    (6) Kaout aezamant (da ober udb.) : avoir le libre choix (de faire qqc.).

    ●(1920) AMJV 71. E Mana, peb hini en doa eazamant pe da joum eno, pe da vont kuit.

    (7) Ober e aezamant : faire ses besoins.

    ●(c.1500) Cb. [official] g. vesseau a pisser / ou a chier : quon appelle official. p. pot pe bacin da den da ober eassemant.

    ●(1955) STBJ 122. hep beza bet amzer d'ober o êzamant.

    (8) Bezañ en aezamant da ub. : être d'un accès facile.

    ●(1852) MML 17. eur mene pehini e oa en esamant dezi.

    (9) Commodité.

    ●(1931) VALL 136b. Commodité, tr. «aezamant m.»

  • aezañ
    aezañ

    voir ahezat

  • aezañs
    aezañs

    f. Aisance.

    ●(1834) SIM 10. Douguen a rê e gôf bras gant calz a êzans. ●(1857) LVH 68. en dès aesance aveit laquat é berr guirieu hilleih a dreu.

  • aezat
    aezat

    voir ahezat

  • aezet
    aezet

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Facile, aisé.

    ●(1834) SIM 93. na vez netra êzettoc'h. ●(1869) KTB.ms 14 p 23. na euz netra a ezetoc'h.

    ●(1902) PIGO I 91. an ezetan da gavout. ●(1903) MBJJ 47. æzet aoalc'h e teu ganin pep poz. ●(1907) AVKA 60. Petra an aezeta. ●(1926) FHAB Kerzu 456. Ezet eo gouzout. ●(1929) MKRN 88. Dre mine Kerguz e kave Paolik an esekan diskenn, tr. «C'est par la montagne de Kerguz que Paolik estimait le chemin le plus facile pour descendre.»

    (2) À l'aise.

    ●(1834) SIM 196. ec'h eller trei ha distrei, ec'h eller en em gaout êzet mad.

    II. Adv.

    (1) Bien.

    ●(1842) GBI II 442. Dibr d'in-me ma marc'h, dibr-han êset, tr. «Selle-moi mon cheval, selle-le bien.»

    (2) Facilement.

    ●(1903) MBJJ 59. evel-se e tremen æzed ha dizrouk.

  • aezetaat
    aezetaat

    v.

    (1) V. tr. d. Faciliter.

    ●(1896) LZBt Meurzh 21. ezetat ar beajo entre Lastourville ha Lambarené.

    ●(1907) BOBL 04 mai 136/3c. Evit ezetaat an donemonea dindan ar c'hohi. ●(1920) MVRO 65/1a. Ar araokaat, hervez an doare ma komprener anezan, a c'hall servichout da astenn buhez an den, ha d'he ezetaat. ●(1935) BREI 419/1c. aezetaat ar beva ebarz ar vro... ●(1936) BREI 459/4a. aezetaat an hent d'ar veajourien.

    (2) V. intr. Devenir plus facile.

    ●(1919) MVRO 6/1a. ar vuhez na c'hallo aezetaat tamm abet.

    (3) V. impers. (en plt de la santé de qqn) Aezetaat da ub. : s'améliorer.

    ●(1866) FHB 89/293a. Evel ma he guelas an dên clân a ezeteas d'ezhan.

    ●(1900) ANDP 23. Goude, e teuaz da ezetâd d’ean. ●(1974) TDBP III 207. Pa oa lavaret dezañ e oa aezetaet d’e wreg e-nevoa bet evel ur sederadenn, tr. « lorsqu’on lui dit que sa femme allait mieux, il eut comme une expression de joie (il devint plus gai) »

  • aezetamant
    aezetamant

    adv. Facilement.

    ●(1834) SIM 186. ar vanite e deus recevet ur cheric vian, hac a guemer gout ezetamant. ●(1866) HSH 172. Charlmagn er gouneas æsetamant dre zouçter. ●204. ec'h allent æzetamant rapari ho c'holl.

  • aezh .1
    aezh .1

    m.

    (1) Gaz.

    ●(1870) FHB 299/301b. Eur ballon a zo eur c'houizighell vraz, greet gan paper pe gan seiz kotet, ha leunyet a ez, pehini a ra d'ezha beza skànv, skànvoc'h eged an er. ●302a. hen leunya a rit, neket a er, met a ez. ●302b. ez e brezoneg hag e galleg gaz.

    (2) Vapeur.

    ●(1752) PEll 6. Aez, monosyll. En Leon, Eaz, vapeur chaude, exhalaison (…) Sing. Aezen. Diminutif Aezennic. ●256. Eaz, Singulier Eazen, & Ezen. C'est le même que Aez expliqué ci-devant en son rang, & prononcé à la mode de Léon. C'est une vapeur chaude.

    ●(1909) BROU 201. (Eusa) Vapeur se traduit par éaz. ●232. Vapeur d'eau, tr. «Éaz.»

  • aezhenn
    aezhenn

    f. –où

    I.

    (1) Exhalaison, effluve, effluence.

    ●(1752) PEll 6. Aez, monosyll. En Leon, Eaz, (…) exhalaison (…) Sing. Aezen. Diminutif Aezennic.

    ●(1846) DGG 216. e c'hinou a zo evel ur bez digor ; dre'n ezen-fal a leusq, e squign ar maro dre oll. ●(1860) BAL 10. ar c'huez anezo a bella an ezennou fall. ●13. da zantout an ezenn vad o tont ac'hano.

    ●(1917) KANNgwital 170/194. an ezennou bilimuz. ●(1925) FHAB Mae 162. mouget gant eun êzenn bunumus. ●(1936) PREZ 62. Ar c'heuz na c'hell grizienna, en eur galon, hag a zav outi, c'hoaz, ezen fall ar pec'hed. ●(2003) ENPKP 78. (Ploueskad) Ec'hen ar gwin, tr. (p. 80) «les effluves du vin.»

    (2) Souffle.

    ●(1846) DGG 6. an ezen eus e halan. ●(1877) EKG I 47. mez ezenn ar zaout a zalc'ho tomm avoualac'h d'ehoc'h.

    ●(1909) KTLR 64. eun azen a ziou, eun eujen a gleiz : ho aezen a domme ar c'hrouadur. ●131. Abarz pell, e vo mouget an ezennig halan a deu c'hoaz divar he muzellou glazennet.

    (3) Vapeur (d'eau, etc.).

    ●(1752) PEll 6. Aez, monosyll. En Leon, Eaz, vapeur chaude, Sing. Aezen. Diminutif Aezennic. ●256. Eaz, Singulier Eazen, & Ezen. C'est le même que Aez expliqué ci-devant en son rang, & prononcé à la mode de Léon. C'est une vapeur chaude.

    ●(18--) SAQ II 10. An ezen a zao divar an dour a bign en ear.

    ●(1927) GERI.Ern 128. éhenn V[annetais] f., tr. «Vapeur, buée.» ●(1929) FHAB C'hwevrer 51. Eur wech berniet ar foenn a deu da c'houezi hag an ezenn-domm-ze a ya kuit dre gern ar bern.

    (4) Gaz.

    ●(1900) KEBR 13. An aezen skanv, tr. « Le gaz léger » ●An aezennou skanv, tr. « Les gaz légers ». ●(1919) BUBR 1/19. An aezennou mougus, ne oa bet anezo da vad nemed eur wech.

    (5) Mont da aezhenn, en aezhenn : se volatiliser.

    ●(1931) VALL 789b. se volatiliser, tr. «mont da (ou en) aezenn.»

    (6) Direction du vent.

    ●(1927) GERI.Ern 128. éhenn V[annetais] f., tr. «direction du vent.»

    II.

    A. (météorologie)

    (1) Brise, petit vent.

    ●(1752) PEll 6. Aez, monosyll. En Leon, Eaz (…) petit vent doux & agréable. Sing. Aezen. Diminutif Aezennic.

    ●(1903) CDFi août. eur banne aezenn-vor a rafe vad d'am penn melenet. (d'après KBSA 12). ●(1909) KTLR 181. Eun ezennik evelkent a c'hueze var ar guez. ●(1921) PGAZ 97. e teuaz eun ezenn ien. ●(1922) EMAR 12. en distera aezen / E klemm en huanadenn. ●(1954) VAZA 167. un drugar hepken pa bleg aezenn glouar an hañv da wentañ o fond c’hwek. ●(1963) LLMM 99/266. hag o skant du a lugerne e giz braouigoù a-youl an heol hag an aezenn.

    (2) Aezhenn an avel : souffle du vent.

    ●(1878) EKG II 45. trouz ezenn an avel o vont dre ar guez dero.

    ●(1911) BUAZperrot 429. An ezen-avel a nij dreist ar meaziou.

    (3) Aezhenn-noz : brise du soir (?).

    ●(1954) LLMM 42/13. an aezenn-noz, ar stêrig, evned munut, netraigoù na weler ha na glever ket, petra bennak m’ouzer emaint aze ez kichen : en ur ger, ar vuhez !

    B.

    (1) Un aezhenn vuhez : un souffle de vie.

    ●(1907) PERS 186. Va c'hiniterv, emezhan, (…) pa viot var dro re glanv ha toc'hor, ne ehanit morse da gomz d'ezho, keit ha ma velot eun ezen vuez ennho. ●355. An Aot. Vianney, pell a oa, n'en doa mui nemed eun ezen vuez.

    (2) Aezhenn ar marv : le souffle de la mort.

    ●(1925) FHAB Genver 30. Siouaz ! ne c'hellas ket lavaret hirroc'h : koueza a reas war he gwele, skoet gant ezenn ar maro.

  • aezhenn-leskiñ
    aezhenn-leskiñ

    f. Gaz.

    ●(1935) ANTO 27. Deut 'oa a-dra-sur an tredan pe an aezenn-leski da c'hwita.

  • aezhennañ / aezhenniñ
    aezhennañ / aezhenniñ

    v.

    (1) V. intr. S'évaporer.

    ●(1911) DIHU 69/221. aveit parrat doh en anho a èhennein (évaporer) épad en han.

    (2) V. tr. d. Volatiliser.

    ●(1931) VALL 789b. Volatiliser, tr. «aezenna.»

  • aezhennek
    aezhennek

    adj. Gazeux.

    ●(1968) BAHE 57/22. evajoù aezhennek.

  • aezhennus
    aezhennus

    adj. Vaporeux, qui produit des vapeurs.

    ●(1962) EGRH I 5. aezhennus a., tr. « vaporeux, qui produit des vapeurs. »

  • aezhur
    aezhur

    voir ezeur

  • aeziñ
    aeziñ

    v. pron. réfl. En em aeziñ.

    (1) S'enrichir.

    ●(1790) MG 320-321. A oudé pegource é ma dihuènnet hum æzein, a pe eèllér hemb gobér gueu doh en nessan ! ●392. de hum æzein diar goust er-ré-ral. ●(1790) Ismar 249. hum æzein diar é goust.

    ●(1838) OVD 160. hum æzein én ur ziæzein hun nessan (…) Perac enta é hoantehemb-ni en diæzein eit hum æzein ?

    ●(1922) EOVD 162. Perak enta é hoantehemb-ni en diézein eit hum ézein ni-memb ?

    (2) Se soulager, faire ses besoins.

    ●(18--) SBI II 206. Mont eure ar vagerès e-mès da em êzin, tr. «La mère-nourrice alla se soulager.»

  • aezipl
    aezipl

    adj. Facile, aisé.

    ●(1557) B I 313. rac nen deu quet / Possibl aesibl, tr. «car il n'est pas facile, il n'est pas possible.»

  • aeziplded
    aeziplded

    f. Facilité, aisance.

    ●(1575) M 1927. En Barnn se impossibl, terribl hep æsibldet, tr. «Dans ce jugement, ce serait impossible terriblement et point facile.» ●2148. Ez eo vn tra horribl, terribl hep aesibdet, tr. «c'est une chose horrible, terrible, sans agrément.»

  • aezoni
    aezoni

    f. –où

    (1) Biens, aisance.

    ●(1732) GReg 185a. Commiditez, biens de fortune, tr. «æzoñny.»

    ●(1927) GERI.Ern 12. aezoni f., tr. «aisance.»

    (2) Commodité.

    ●(1931) VALL 136b. Commodité, tr. «aezoni f.»

    (3) Facilité.

    ●(1732) GReg 391a. Facilité, maniere aisée dont on fait quelque chose, tr. «eazouny. p. eazounyou. æzôny. p. æzônyou.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...