Recherche 'anken...' : 10 mots trouvés
Page 1 : de anken (1) à ankenus (10) :- ankenanken
f. –ioù
I. (sens moral)
A.
(1) Angoisse.
●(14--) N 253. Maz vizimp franc, dianc diouz pep anquen, tr. «Pour que nous soyons libres et dégagés de tout souci.» ●(1499) Ca 8a. Ancquen vide in cuez cest tout vng. ●(1575) M 1177. Hac ho groa da bout stanc, hep coufranc gant ancquen, tr. «Et les font être épuisés par l'angoisse, sans répit (?).» ●3423-3424. En croas gruiet atachet credet plen, / Hep nep coufranc da gouzaff stanc ancquen, tr. «En croix fixé, attaché, croyez bien, / Sans aucune consolation (?) pour souffrir dure angoisse.» ●(1650) Nlou 4. ez viomp oll tasset / Da bezaff bizuiquen, en ancquen ha penet, tr. «nous fûmes tous condamnés / à être à jamais dans l'angoisse et la douleur.»
●(c.1680) NG 1097. En tourmant, en anquin / En des a ré dannet. ●(1790) MG 32. Anquin ha joé e mès én un taul.
●(1849) LLB 1183. ged meh ha ged ankin. ●(1869) HTC 257. Eun anken vraz a ioa var he speret. ●(18--) SBI II 145. Eur valis vraz hac eun ankenn / A zo etre ar vêleïenn, tr. «Une grande colère et une (grande) angoisse / Se sont déchaînées parmi les prêtres.»
●(1904) DBFV 8a. ankin, m. pl. ieu, tr. «chagrin, douleur.» ●(1909) FHAB Mezheven 161. n'em eus lavaret ger divarbenn an ankeniou. ●(1911) BUAZperrot 832. o c'hennerzi a rea en o ankeniou. ●(1912) MMPM 24. e rankaz tremen dre grigin an ankeniou.
(2) Gwaskañ war e anken : prendre sur soi.
●(1895) GMB 266. Pet[it] Tréc[uier] gwaskañ war i añken, tr. «prendre sur soi, retenir l'expression du chagrin qu'on ressent.»
(3) Anken sall : angoisse qui ronge.
●(1575) M 2545. Maz dellez bizuicquen. bout yen en ancquen sall, tr. « Qu’il mérite d’être à jamais glacé dans l’angoisse piquante »
(4) Anken yen : angoisse terrible.
●(1728) RE 173. Goude an anquen jen, ha tempest hac estlam.
B.
(1) Regret.
●(1499) Ca 8a. Ancquen. vide in cuez cest tout vng. ●(1580) G 407. hep anquen na enoe, tr. «sans regret ni ennui.»
●(1904) DBFV 8a. ankin, m. pl. ieu, tr. «regret (a, de).»
(2) Kaout anken : éprouver du regret.
●(1790) PEdenneu 168. Rac p'em behai anquin a me fehedeu.
C.
(1) Douleur, peine.
●(1530) Pm 101 (Tremenuan). Da bezaff franc a pep anquen (variante : ancquen), tr. «Libre de toute douleur.» ●(1575) M 2424. Ancquenou poaniou'n maru, tr. «Les douleurs, les peines de la mort.»
●(1838) CGK 6. mantret gant an ancqen. ●(1877) EFV 10. Un dén santel e laré guet anquin.
(2) Bezañ en anken : être dans la peine, la douleur.
●(1911) BUAZperrot 639. Bep wech ma vefoc'h en anken.
(3) Ober anken da ub. : causer du chagrin à qqn.
●(1899) HZB 67. E vugale a reas añken da Zavid en pep stum.
II. (sens physique) Douleur, mal.
●(1557) B I 500. pan santaff an huez anezaff, am holl ancquen em retren, tr. «quand je sens son agréable odeur, je suis dégagée de tous mes maux.» ●(1633) Nom 258b-259a. Odontalgia, dentium dolor : douleur de dents : drouc dènt, ancquen en dènt. ●261a-b. Dysentaria, tormina : mal des entrailles : drouc en entraillou, ancquen en bouzellou. ●261b. Lumbago : douleur du rable & des reins : drouc queïn, ancquen en diuscoaz. ●263a. Dolor : douleur : poan, ancquen.
●(c.1680) NG 1850-1851. muy a anquin / Euit vr groec mil blé en pouen.
- ankenalankenal
voir ankeniañ
- ankenekankenek
voir ankeniek
- ankenetankenet
voir ankeniet
- ankeniañ / ankenal / ankeniñankeniañ / ankenal / ankeniñ
v.
(1) V. intr. S'angoisser.
●(1659) SCger 129a. anquenia, tr. «auoir peine.»
●(1939) RIBA 13. Hag hé de hlaharein ha de ankénal.
(2) V. tr. d. Angoisser.
●(17--) TE 6. anquinein é voès dré ur refus huerhue.
●(1900) FHAB Gwengolo 156. p'en em gav ar goual-amzer / Da ankenia al labourer. ●(1904) DBFV 8a. ankinein, v. a., tr. «affliger.» ●(1911) BUAZperrot 363. Ne reont van 'vit ankenia, bugale ha gwragez. ●(1912) MMPM 79. ho tenzoriou ne rint nemet ankenia hoc'h ene.
(3) V. pron. réfl. En em ankeniañ : s'angoisser.
●(1787) BI 74. hidihuë pehein, arhouah hum anquinein. ●(1792) CAg 16. En Inean-zè ë-hum anquinn, rac ma hé dèss péhet.
●(1838) CGK 15. Na neus quet da nem anqueina (lire : anquenia). ●(1838) OVD 144. un dén péhani e chérisse er burtæt, e hum anquinou bras eit en disterran faute achappet guet-ou inemb d'er vertu-zé. ●(1856) GRD 17. A pe vér clan, hum néancein, hum anquinein e rér.
●(1912) BOEG 88. Mem boulom keh, perak en hum ankinet hui ?
- ankeniek / ankenek
- ankeniet / ankenetankeniet / ankenet
adj.
(1) Angoissé.
●(1849) LLB 1382. é seleu ankinet.
●(1942) HERV 168. sellou ankeniet.
►[empl. comme subst.]
●(1970) BHAF 128. gand an ankeniet e oant.
(2) Tourmenté.
●(14--) N 1855-1856. Me so gant terzien ancquenet / Ha hy quen jonisc, ne quis quet, tr. «Je suis tourmenté de la fièvre, / Et c'est une forte jaunisse, qui ne part pas.»
- ankeniñankeniñ
voir ankeniañ
- ankenius / ankenusankenius / ankenus
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Angoissant.
●(1575) M 1388. en sourpren ancqenus, tr. «dans la confusion angoissante. »
●(1844) DMB 6. Men déieu stank, men déieu ankinus, tr. « Mes jours si nombreux, mes jours remplis d’angoisses ! » ●(1849) LLBg I 54. Ankinusèt glahar ! ●(1878) EKG II 44. eun tammik klemm bian hag ankeniuz.
●(1904) DBFV 8a. ankinus, adj., tr. «affligeant, douloureux.» ●(1907) PERS 148. pa deue derveziou ankeniuz. ●(1915) HBPR 133. ar seurezed oa ankenius ho doare.
(2) Angoissé.
●(1922) EMAR 16. D'am c'halon gwall-ankenius.
II. Adv. Avec angoisse.
●(1790/94) PC I 212. A dar sort gos a dar miliç – Eo e qeusit qen anqenius.
- ankenusankenus
voir ankenius