Devri

Recherche 'anken...' : 10 mots trouvés

Page 1 : de anken (1) à ankenus (10) :
  • anken
    anken

    f. –ioù

    I. (sens moral)

    A.

    (1) Angoisse.

    (14--) N 253. Maz vizimp franc, dianc diouz pep anquen, tr. «Pour que nous soyons libres et dégagés de tout souci.» ●(1499) Ca 8a. Ancquen vide in cuez cest tout vng. ●(1575) M 1177. Hac ho groa da bout stanc, hep coufranc gant ancquen, tr. «Et les font être épuisés par l'angoisse, sans répit (?).» ●3423-3424. En croas gruiet atachet credet plen, / Hep nep coufranc da gouzaff stanc ancquen, tr. «En croix fixé, attaché, croyez bien, / Sans aucune consolation (?) pour souffrir dure angoisse.» ●(1650) Nlou 4. ez viomp oll tasset / Da bezaff bizuiquen, en ancquen ha penet, tr. «nous fûmes tous condamnés / à être à jamais dans l'angoisse et la douleur.»

    (c.1680) NG 1097. En tourmant, en anquin / En des a ré dannet. ●(1790) MG 32. Anquin ha joé e mès én un taul.

    (1849) LLB 1183. ged meh ha ged ankin. ●(1869) HTC 257. Eun anken vraz a ioa var he speret. ●(18--) SBI II 145. Eur valis vraz hac eun ankenn / A zo etre ar vêleïenn, tr. «Une grande colère et une (grande) angoisse / Se sont déchaînées parmi les prêtres.»

    (1904) DBFV 8a. ankin, m. pl. ieu, tr. «chagrin, douleur.» ●(1909) FHAB Mezheven 161. n'em eus lavaret ger divarbenn an ankeniou. ●(1911) BUAZperrot 832. o c'hennerzi a rea en o ankeniou. ●(1912) MMPM 24. e rankaz tremen dre grigin an ankeniou.

    (2) Gwaskañ war e anken : prendre sur soi.

    (1895) GMB 266. Pet[it] Tréc[uier] gwaskañ war i añken, tr. «prendre sur soi, retenir l'expression du chagrin qu'on ressent.»

    (3) Anken sall : angoisse qui ronge.

    (1575) M 2545. Maz dellez bizuicquen. bout yen en ancquen sall, tr. « Qu’il mérite d’être à jamais glacé dans l’angoisse piquante »

    (4) Anken yen : angoisse terrible.

    (1728) RE 173. Goude an anquen jen, ha tempest hac estlam.

    B.

    (1) Regret.

    (1499) Ca 8a. Ancquen. vide in cuez cest tout vng. ●(1580) G 407. hep anquen na enoe, tr. «sans regret ni ennui.»

    (1904) DBFV 8a. ankin, m. pl. ieu, tr. «regret (a, de).»

    (2) Kaout anken : éprouver du regret.

    (1790) PEdenneu 168. Rac p'em behai anquin a me fehedeu.

    C.

    (1) Douleur, peine.

    (1530) Pm 101 (Tremenuan). Da bezaff franc a pep anquen (variante : ancquen), tr. «Libre de toute douleur.» ●(1575) M 2424. Ancquenou poaniou'n maru, tr. «Les douleurs, les peines de la mort.»

    (1838) CGK 6. mantret gant an ancqen. ●(1877) EFV 10. Un dén santel e laré guet anquin.

    (2) Bezañ en anken : être dans la peine, la douleur.

    (1911) BUAZperrot 639. Bep wech ma vefoc'h en anken.

    (3) Ober anken da ub. : causer du chagrin à qqn.

    (1899) HZB 67. E vugale a reas añken da Zavid en pep stum.

    II. (sens physique) Douleur, mal.

    (1557) B I 500. pan santaff an huez anezaff, am holl ancquen em retren, tr. «quand je sens son agréable odeur, je suis dégagée de tous mes maux.» ●(1633) Nom 258b-259a. Odontalgia, dentium dolor : douleur de dents : drouc dènt, ancquen en dènt. ●261a-b. Dysentaria, tormina : mal des entrailles : drouc en entraillou, ancquen en bouzellou. ●261b. Lumbago : douleur du rable & des reins : drouc queïn, ancquen en diuscoaz. ●263a. Dolor : douleur : poan, ancquen.

    (c.1680) NG 1850-1851. muy a anquin / Euit vr groec mil blé en pouen.

  • ankenal
    ankenal

    voir ankeniañ

  • ankenek
    ankenek

    voir ankeniek

  • ankenet
    ankenet

    voir ankeniet

  • ankeniañ / ankenal / ankeniñ
    ankeniañ / ankenal / ankeniñ

    v.

    (1) V. intr. S'angoisser.

    (1659) SCger 129a. anquenia, tr. «auoir peine.»

    (1939) RIBA 13. Hag hé de hlaharein ha de ankénal.

    (2) V. tr. d. Angoisser.

    (17--) TE 6. anquinein é voès dré ur refus huerhue.

    (1900) FHAB Gwengolo 156. p'en em gav ar goual-amzer / Da ankenia al labourer. ●(1904) DBFV 8a. ankinein, v. a., tr. «affliger.» ●(1911) BUAZperrot 363. Ne reont van 'vit ankenia, bugale ha gwragez. ●(1912) MMPM 79. ho tenzoriou ne rint nemet ankenia hoc'h ene.

    (3) V. pron. réfl. En em ankeniañ : s'angoisser.

    (1787) BI 74. hidihuë pehein, arhouah hum anquinein. ●(1792) CAg 16. En Inean-zè ë-hum anquinn, rac ma hé dèss péhet.

    (1838) CGK 15. Na neus quet da nem anqueina (lire : anquenia). ●(1838) OVD 144. un dén péhani e chérisse er burtæt, e hum anquinou bras eit en disterran faute achappet guet-ou inemb d'er vertu-zé. ●(1856) GRD 17. A pe vér clan, hum néancein, hum anquinein e rér.

    (1912) BOEG 88. Mem boulom keh, perak en hum ankinet hui ?

  • ankeniek / ankenek
    ankeniek / ankenek

    adj.

    (1919) DBFVsup 2b. ankinek, adj., tr. «triste, affligé.»

  • ankeniet / ankenet
    ankeniet / ankenet

    adj.

    (1) Angoissé.

    (1849) LLB 1382. é seleu ankinet.

    (1942) HERV 168. sellou ankeniet.

    ►[empl. comme subst.]

    (1970) BHAF 128. gand an ankeniet e oant.

    (2) Tourmenté.

    (14--) N 1855-1856. Me so gant terzien ancquenet / Ha hy quen jonisc, ne quis quet, tr. «Je suis tourmenté de la fièvre, / Et c'est une forte jaunisse, qui ne part pas.»

  • ankeniñ
    ankeniñ

    voir ankeniañ

  • ankenius / ankenus
    ankenius / ankenus

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Angoissant.

    (1575) M 1388. en sourpren ancqenus, tr. «dans la confusion angoissante. »

    (1844) DMB 6. Men déieu stank, men déieu ankinus, tr. « Mes jours si nombreux, mes jours remplis d’angoisses ! » ●(1849) LLBg I 54. Ankinusèt glahar ! ●(1878) EKG II 44. eun tammik klemm bian hag ankeniuz.

    (1904) DBFV 8a. ankinus, adj., tr. «affligeant, douloureux.» ●(1907) PERS 148. pa deue derveziou ankeniuz. ●(1915) HBPR 133. ar seurezed oa ankenius ho doare.

    (2) Angoissé.

    (1922) EMAR 16. D'am c'halon gwall-ankenius.

    II. Adv. Avec angoisse.

    (1790/94) PC I 212. A dar sort gos a dar miliç – Eo e qeusit qen anqenius.

  • ankenus
    ankenus

    voir ankenius

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...