Devri

Recherche 'arme...' : 31 mots trouvés

Page 1 : de arme (1) à armez (31) :
  • arme
    arme

    f. –où

    (1) Armée.

    (1633) Nom 51b. Annona militaris, stellatura : munition de viures, ou les viures d'vne armée, ou d'vn camp : munition á beuançc, pe beuançc á vn armè pe á vn campaing. ●150b. Classis : troupe ou flotte de nauires, vne armée : vn flot listry, vn banden listry, armè. ●188b. Copiæ, manus : armée : armè.

    (1732) GReg 51a. Armée, tr. «Arme. p. armeou.» ●254b. Défaire une armée, tr. «Trec'hi da un arme.» ●(1744) L'Arm 17a. Armée, tr. «Armé.. éyeu f.»

    (1854) PSA II 301. En nihue armé e oé é combattal. ●(1882) BAR 167. arme an Turket. ●(1894) BUZmornik 124. eun arme vraz. ●(18--) SAQ I 93. Diou arme a zo tal-ha-tal.

    (1927) GERI.Ern 25. arme f., tr. «armée.» ●(1957) AMAH 247. holl bennoù bras an arme, nemet unan hepken, de Gaulle, hag a dremene dre-se evit un oristal diahelet krenn.

    (2) Arme a vor : marine de guerre.

    (1869) SAG 48. diou arme a vor.

    (3) Korf-arme : corps d'armée.

    (1859) MMN 18. e meur a gorf-arme.

    (1976) LLMM 175/120. ar pemzekvet korf arme.

    (4) Sevel un arme : lever une armée.

    (c.1680) NG 1414. hac enf seuel un armé.

    (5) (religion) Arme an neñvoù : les phalanges célestes.

    (1945) GPRV 8. Sant Mikêl, «kabiten arme an Neñvou» pe c'hoaz «balañser an eneou».

  • arme-douar
    arme-douar

    f. Armée de terre.

    (1905) BOBL 01 juillet 41/1a. evid flepaat ha distruja hon arme-douar.

  • arme-vor
    arme-vor

    f. Armée de mer.

    (1633) Nom 150b. Classis procincta : vn armade preparée à la guerre : armè mor preparet da monet dan bresel. ●187b. Naumachia, prælium nauale, pugna naualis : guerre sur mer : bresel á mor, armè mor. ●188b. Copiæ nauales : armée par mer : armè mor, armè dre'n mor.

    (1732) GReg 51b. Armée navale, tr. «Arme-vor. p. armëou-vor

    (1910) MBJL 116. eun aluzenner eus arme-vor Bro-Zôz.

  • arme-zouar
    arme-zouar

    f. Armée de terre.

    (1732) GReg 51a-b. Armée sur terre, tr. «Arme-zoüar. p. armëou-zoüar

  • armead
    armead

    f. –où Armée, considérée en nombre de soldats.

    (1900) LZBg 57 blezad-1 lodenn 59. Un arméad tud e za d'hobér brezel d'emb. ●(1927) GERI.Ern 25. armead f., tr. «armée.» ●(1939) MGGD 3. eun armead soudarded.

  • armeadeg
    armeadeg

    f. –où Mobilisation.

    (1976) LLMM 175/115. ar gerioù strafuilhus a c'halve an dud d'an armeadeg, ha deiz kentañ an armeadeg a oa d'an eil a viz Eost 1914.

  • armel / arbel
    armel / arbel

    f. –ioù, armili (mobilier) Armoire.

    (1499) Ca 11a. Armel. g. armoyre.

    (1659) SCger 9a. armoire, tr. «armel, p. iou.» ●(c.1718) CHal.ms ii. buffet, tr. «credanc', armél, armelieu, armener armenerieu.» ●(1732) GReg 51b. Armoire, meuble de bois, tr. «Armell. p. armellyou

    (1840) GBI II 330. Arbell 'r sakramant, tr. «la niche du Saint-Sacrement.» ●(1867) FHB 125/165a. c'huec'h armelic vihan distalav. ●(1868) GBI II 300. Me 'm eûs em armel tric'houec'h mil skoed, tr. «J'ai dans mon armoire dix-huit mil écus.» ●(1878) EKG II 69. an arbeliou a oue divarc'het. ●82. ar gueleou hag an armeliou.

    (1909) NOAR 49. Divarc'ha a reas an arbeliou, an tiretennou. ●(1910) EGBT 67. C'hwi a lako ma dilhad war ar lansen 'barz an armel. ●(1955) STBJ 149. an horolaj en he arbel, gant eur mell momeder koueor lugernus. ●(1957) AMAH 245. gweleoù, ur pres, un daol, keder hag un armelig da glenkañ al listri-kegin. ●(1980) EBSB 52. (Ar vro vigoudenn) arbel, arbili, tr. «armoire(s).» ●(1986) DPSB 38. (Rieg) Dans la région, on dit arvel pour armel (armoire).

  • armel-houarn
    armel-houarn

    f. Coffre-fort.

    (1931) VALL 130b. Cofffre-fort, tr. «armel-houarn f.»

  • armel-levrioù
    armel-levrioù

    f. (ameublement) Bibilothèque.

    (1931) VALL 65b. Bibliothèque (meuble), tr. «armel-levriou f.»

  • armel-sakr
    armel-sakr

    f. Tabernacle.

    (1931) VALL 723a. Tabernacle de l'autel, tr. «armel ou arbel sakr

  • armelad / armeliad
    armelad / armeliad

    f. –où Contenu d'une armoire.

    (1929) FHAB C'hwevrer 68. eun armeliad aour hag arc'hant. ●(1959) BRUD 8/31. eun armelad arhant.

  • armeler
    armeler

    f. –ioù

    (1) Armoire.

    (c.1718) CHal.ms ii. buffet, tr. «credanc', armél, armelieu, armener armenerieu.» ●(1732) GReg 51b. Armoire, meuble de bois, tr. «Van[netois] Armelér. p. armeléryéü.» ●(1744) L'Arm 17a. Armoire, tr. «Armenére.. rieu : Armlére.. rieu. f.»

    (2) Miroir.

    (1919) DBFVsup 3b. armenér, armelér, m., tr. «miroir ; glace. – Ailleurs, miloér et plaisamment marveillour, menteur.»

  • armeliad
    armeliad

    voir armelad

  • armener
    armener

    voir armeler

  • Armeniad
    Armeniad

    m. –ed, Armeniiz Arménien.

    (1903) MBJJ 118. an Armeniaded (kristenien dianket-all). ●204. manati Armeniiz.

  • Armenian
    Armenian

    m. –ed Arménien.

    (1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 102. cand fameil hérétik, jacobitèd hag arméniénèd. ●(1884) LZBt Meurzh 47. Ann Armenianed n'int ket nemeur a dra.

  • armenian
    armenian

    adj. Arménien.

    (1884) LZBt Meurzh 46. Eskop armenian Trezibond.

  • armeniat
    armeniat

    adj. Arménien.

    (1903) MBJJ 205. levrio armeniad dirake (...) ar gloareged armeniad. ●(1955) VBRU 71. ar varc'hadourien armeniat.

  • armerezh
    armerezh

    f. Armurerie.

    (1633) Nom 128a. Armarium : armoirie : armerez.

  • armeri
    armeri

    f. Arsenal.

    (1927) GERI.Ern 25. armeri V[annetais]f., tr. «arsenal.»

  • armeria
    armeria

    (botanique) Mauves.

    (1964) BRUD 18/24. bleuniou armeria (...) Armeria : bleuniou a ziwan en tevennou (mauves).

  • armerzh
    armerzh

    m. –où

    I. Économie, épargne.

    (c.1718) CHal.ms ii. mesnagement espargne, tr. «espergn' ispergn' menagemant, amerh

    (1854) PSA I 17. n'en dé quin un amerh déliet ha divlam, doh péhani ne zélier quet hum guemer.

    (1904) DBFV 11a. armerh, amerh, m. pl. eu, tr. «ménagement, épargne, lésine.» ●(1927) GERI.Ern 25. armerh, amerh V[annetais] m. pl. eu, tr. «Epargne, action de ménager ; lésine.»

    II. En armerzh.

    (1) (en plt d'argent) De côté, économisé.

    (1767) ISpour 261. Mar à unan é glasque, hac enn dess énn armérh.

    (1936) DIHU 296/29. Ha forh bouid n'ou dè ket. Neoah é vehè gellet druat ou fredeu brema ; 3.000 lur hon es én armerh ; met er hapitén ne ven ket ma vo dispignet ur blank anehè. Neoah é mant reit demb aveit guellad predeu er soudarded. ●(1939) DIHU 334/248. lakat (...) ur blankig benak en armerh.

    (2) par ext. En réserve.

    (1944) DIHU 390/27. Met, sellet, eit ur blé, / Em es guin én armerh. ●(1986) LIMO 07 mars. Gwahazé eid er ré n'o doé ket bevans en amerh ! ●Bévans en Amerh, tr. «provision de bouche en réserve.»

    ►sens fig.

    (1942) DHKN 161. Un tammig bourapted demb hoah én armerh.

  • armerzhañ / armerzhiñ / armerzh
    armerzhañ / armerzhiñ / armerzh

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) (en plt d'argent, de biens) Économiser.

    (c.1718) CHal.ms i. Il m'a epargné beaucoup de peine, tr. «ean endes espergnet louat a boen din, Ie uoulois dire endes arbouilet, mais mr d'Ing. [= Mr d'Inguiniel] dit q' ce mot aussi bien qu' amerrein, n'est bon q' pour le menagement.» ●(1790) MG 12. armerhein treu hé mæstr. ●136. armerh dehai un draicq-benac.

    (1856) GRD 118. Hemb armerh tra erbet eid en amzér de zonnèt, ind e zispign én ur suhun er péh e vehé treu erhoalh eid ou mâguein ur mis. ●123. Ur vuhé èl-cé e ziscoa liès mad mui a avarice eid ur sourci ræsonabl d'armerhein.

    (1907) BSPD I 14. ne oé ket anehon eit amerh tra (...) bamnoz é amerhen ataù un dra bennak. ●(1927) GERI.Ern 25. armerhein, amerhein, amerrein v. n. et a., tr. «épargner, ménager.» ●(1982) PBLS 149. (Langoned) armerz, tr. «économiser.»

    ►absol.

    (1767) ISpour 77. ean e-hum vantou é ouaire menagein, dastume danné, armerh. ●(c.1785) VO 136. Armerhét a guement tu zou. ●(1790) Ismar 121. hum vantein e houiér armerh.

    (1912) AHBT 22. kaer hun es bet amerhein d'er stertan.

    (2) Mettre de côté, garder pour plus tard.

    (17--) TE 77. e gavas corromplèt ha prinhuedeét er hani [er mann] ou doai armèrhét.

    (1904) DBFV 11a. armerhein, amerhein, v. a., tr. «épargner (en ne prenant plus d'une chose), ménager, mettre de coté.» ●(1919) DBFVsup 2a. amerh, amerhein (Arv[or], B[as] v[annetais]). V. armerh.

    (3) Gérer.

    (1790) MG 352. me ouair, quer clous èl hanni, armèh ha campènnein un tiegueah.

    (1855) BDE 4. A[r]merhed enta quen erhad en amzér, ma hellehed bamdé leinein én ul livr mat benac. ●(1861) BSJ 179. tennein er hoard ag é dreu guet-hou, rac n'ou armerhé quet erhat.

    B. par ext.

    (1) Garder (une place pour qqn d'autre).

    (1909) NIKO 223-224. kerhet, inéan mem brér, / De gemér er léh-kaer en des armehet d'oh.

    (2) Préserver.

    (1940) DIHU 349/106. manegeu lér ar ou dehorn, aveit armerh ou hrohen flour...

    (3) Réserver (un moment).

    (1790) PEdenneu 43. armerh ur momand-benac én déuéh.

    (4) =

    (1790) PEdenneu 41. Armerhet er moyandeu e rinquet impléein eit feahein er vince.

    (5) Épargner, ménager.

    (1838) OVD 182. ret-é, èl ma larér, impléein bean en tan hag an hoarne, ha ne zeliér quet armerhein ur garanté péhani e zou quer contrel de garanté Doué.

    (6) Ménager.

    (1954) BGUE 34/22. Adal er penn ketan betag en achiùmant, o halon é tridein get hon hanni, ne amerhant ket deomb o braùadenneu nag o strakadeu deuhorn, nag o gourhemenneu en tuemman.

    II. V. tr. i.

    (1) Armerzh àr e amzer : prendre sur son temps.

    (1838) OVD 75. Armerhet ar hou ç'amzér ur momandicg benac quênt hou prèd de noz.

    (2) sens fig. =

    (1884) MCJ 54. Trugairé d'oh (...) a hou pout armerhet t'ein d'anàuein ha d'inourein hou Calon adorabl !

    III. V. pron. réfl. En em armerzh : se préserver, se ménager.

    (1861) BELeu 145. èl ma omb dré natur douguet d'hum amerh.

  • armerzherez
    armerzherez

    f. –ed Femme économe.

    (1932) BRTG 119. mar oè ur galaùeréz pé un armerheréz.

  • armerzherezh
    armerzherezh

    m. Épargne.

    (1962) EGRH I 8. armerzerezh m., tr. « épargne »

  • armerzhet
    armerzhet

    adj. De côté, économisé.

    (1913) AVIE 193. Bout ha es madeu a leih armehet eit paut a vléieu.

  • armerzhour
    armerzhour

    m. –ion Intendant.

    (1861) BSJ 176. Arlerh é hras [Jesus] dehai d'hanàuèt é ma bet laqueit de vout armehour ty é Dad, eit rannein d'é bobl er vâgadur cuhet idan conzeu Doué.

  • armet
    armet

    adj.

    (1) Armé.

    (14--) Jer.ms 161. hac armet mat an Romanet dydreu, tr. «et bien armés (sont) les Romains là-bas.» ●(1499) Ca 107b. Hanter armet. g. demy arme. ●(1633) Nom 189b. Centuria : centaine : cant den armet. ●289a. Centurio, qui centum numero prœrat militibus : Centenier : Cantener, vnan en deus gallout voar cant den armet.

    (1727) HB 278. ûr vanden tud armet-clos. ●(1792) BD 2469. tut armet, tr. «des gens armés.»

    (1860) BAL 12. guell armed evit ar re all. ●(1878) EKG II 150. armet kloz oc'h ive.

    (1904) KANngalon Du 252. an dud armet. ●(1908) PIGO II 140. eur vandenn tud armet.

    (2) (Rames) en places.

    (1925) BILZ 140. ar ronviou a zo armet.

  • armeür
    armeür

    s. Armure.

    (1633) Nom 182b-183a. Pectorale : halecret, armure de la poictrine, poictral : halacret, armeur an peutrin, peutral.

  • armeürer
    armeürer

    m. Armurier.

    (c.1500) Cb 16b. Armeurer. g. armurier.

  • armez
    armez

    s. Armoise.

    (1633) Nom 79b. Artemisia : armoise, l'herbe de sainct Iean : lousaouen sant Ian, armes.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...