Devri

Recherche 'askorn...' : 14 mots trouvés

Page 1 : de askorn (1) à askornus (14) :
  • askorn
    askorn

    m. eskern

    I. (anatomie)

    (1) Os.

    (1499) Ca 12a. Ascorn. g. cest vng os. ●34a. Melenn a ascorn g mouel. ●(c. 1501) Lv 235/121. arcornn gl. Os. ●(1575) M 160. Ha'n esquernn en carnel, cruel eo ho guelet, tr. «Et les os dans le charnier, dont la vue est cruelle.» ●(1612) Cnf 23b. esquern tut maru. ●(1633) Nom 13b. Os : os : asqorn. ●14a. Medulla : mouëlle : an mel an esquern. ●60b. Pulpa, torus : poulpe, chair sans os : quic ep asquorn. ●136b. Elidere crura : rompre les os : terriff an esquern. ●267b. Strigosus, momogrammus, macilentus : eslancé, fors maigre : vnan treut, vnan á ve treut quy, vnan na ve nemet esquern.

    (1659) SCger 130a. ascorn, pl. esquern, tr. «os.» ●(c.1680) NG 1483. Ha hy mait vn ascornë nen doué douh te costé. ●1695. Toullet bet en ascournë. ●1758. bet en ascourn. ●(1710) IN I 337. un ascorn eus e esquern. ●(1727) IN 338. un ascôrn eus e esquern. ●(1732) GReg 680b. Os, partie solide du corps, tr. «Azqourn. azqôrn. p. æsqern.» ●(1792) BD 2121. crenan ra ma esquern, tr. «Mes os tremblent.» ●3202. quic hac esquern nin ho draillo, tr. «nous les briserons chair et os.» ●(17--) TE 3. Hui-zou un ascourn a me ésquern.

    (1838-1866) PRO.tj 188. ascornigou mad da lippat. ●(1849) LLB 1173. ker seh ind el iskern. ●(1854) PSA II 272. é isquern e zou ol diflosquet.

    (1927) GERI.Ern 28. askourn, askorn m.pl. eskern, tr. «Os, ossement.» ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 345. ledan e dal, hag balegek eskern e jodou.

    (2) Askorn melek, bouedennek : os à moelle.

    (c.1718) CHal.ms iv. sauouret, tr. «ascourn' boedennec, ascourn' melec

    (3) Os (matière).

    (1925) SFKH 4. ur goutel troed askorn.

    II. par ext.

    (1) Noyau de fruit.

    (1699) Har 15. ascorn, tr. «noiau de fruit.» ●(1732) GReg 658b. Noiau, partie dure de certains fruits, tr. «askorn. p. æskern

    (1838) OVD 185. m'hé chairrér arré clos én hé ascourne [un alamanden]. ●(1849) LLB 932. Iskern kiriz ha prun.

    (1927) GERI.Ern 28. askourn, askorn m.pl. eskern, tr. «noyeau de fruit.» ●(1933) OALD 45/217. eva dour diwar eskern mesper. ●(1940) SAV 17/54. eur mell bern eskern-kignez.

    (2) Rouchet, pièce du métier à tisser.

    (1732) GReg 925a. Le rouchet, tr. «An asqorn

    III. sens fig.

    A.

    (1) Gros morceau, grosse part.

    (1919) DBFVsup 4a. askorn, m., fig., tr. «le gros morceau ; la grosse part d'un bien.»

    (2) Askorn mat, askorn bras : belle corpulence.

    (1919) DBFVsup 4a. askorn mat, ou bras, tr. «belle corpulence.»

    (3) Chose convoitée par plusieurs.

    (1986) DPSB 42. (Rieg) 'maint o daou war memes askorn, tr. «ils veulent tous les deux la même chose (le même poste, la même fille…).»

    B. Krign-askorn.

    (1) Entremetteur de mariages.

    (1732) GReg 354b. Entremetteur, mediateur entre les amans pour faire un mariage, tr. «Corn[ouaille] & Van[netois] Crign-asqorn. p. crignæsqern

    (2) Radoteur.

    (1982) PBLS 411. (Langoned) krign-askorn, tr. «radoteur, geignard.»

    IV.

    A. Askorn.

    (1) Deuet eo an askorn en e lec'h : s’entendre à nouveau.

    (1942) VALLsup 65. Ils s'entendent maintenant (après une contestation), tr. F. Vallée «deut eo an askorn en e lec'h

    (2) Peseurt askorn n'emañ ket en e blas : ce qui ne va pas.

    (1970) BHAF 26 (T) E. ar Barzhig. Goude beza komprenet edo an askorn-se ne oa ket en e blas, e halvas e wreg a drohas da bep hini ahanom eun tamm brao a vara-menaj gand pasteil warnañ.

    (3) Lakaat an askorn en e blas : arranger les choses.

    (1909) LZBt Du 35 (T). Rein a ran dean, eur werenad win tom-bervet, peadra da lakaet eun askorn n'he blas. ●(1955) MIPO 16 (T) *Abnoni . Diêz e vo an askorn da lakaad en e blas. ●(1958) BLBR 108/7 (T) *Abnoni. Setu perag ez on deuet beteg amañ da weled ha n'eus ket a leh da lakâd an askorn 'n e blas. ●(1987) LLMM 242-243/186 (T) J. Konan. Setu ma'z oa divec'h-naet, disammet a-grenn, o spered. Aet e oa an askorn d'e blas.

    (4) Lakaat un askorn torret en e blas : remédier avec fermeté.

    (1877) FHB (3e série) 7/51a (L) Karanteg. Ar bouillonz-man, emezhan d'in, a lakafe an ascourn torret en he blas.

    (1910) FHAB C'hwevrer 59 F. Kergoat. Eur veltadik odevi, eus an hini mad, eus an hini a laka an askorn torret en e blas, eus an hini a laka tomder en izili ar re goz eveldomp-ni. ●(1938) SAV 11/38 F. Jonkour. Ar boeson-se, eme Renan, a ziskuiz ar re skuiz, hag a gas an askourn torret d'e blas. ●(1970) BHAF 85 (T) E. ar Barzhig. C'hoarzin a raem an eil ouz egile, mad ar gwin ken e oa mad, peadra da lakaad eun askorn torret 'n e blas, ya 'vat, Aotrou Person, kerkoulz hag hemañ.

    (5) (Prlt du cidre) Bezañ barrek da lakaat un askorn torret en e blas : il a du degré.

    (2020) TREGO 31 a viz kerzu p. 35d. Barrek eo da lakat un askorn torret en e blas, tr. « il pourrait remettre un os cassé en place, il a du degré. »

    (6) Derc'hel mat d'e askorn : ne pas changer d’avis.

    (1941) GWAL 136-137/392 (K) Y. ar Gow. Eun den aheurtet e oa, ha derc'hel a rae mat d'e askorn.

    (7) Gortoz an askorn : attendre l’héritage.

    (1912) RVUm 235 (Gu). Gortoz en askorn, tr. P. ar Gov «Attendre l'os : attendre l'héritage.»

    (8) An askorn bras : le meilleur morceau, morceau de choix.

    (18--) SAQ ii 56 Ao. Kere. Tadou ha mammou karit mad ho pugale; mez dalc'hit stard d'an askourn braz... ha kig outhan beteg ho maro.

    (1981) ANTR 102 (L) *Tad Medar. Gand ar maner e chomo adarre an askorn braz a lavar hemañ.

    (9) An tan en he askorn bras : être de galante humeur.

    (1902) CRYP VI 61. Man 'n tan en askorn bras, / Hag en hini bihen, zo was, tr. E. Ernault «Le feu est au grand os, Et au petit, qui pis est.» ●(1902) CRYP VIII 267 (T). 'Man an tân 'barz oskorn bras d'ei, tr. E. Ernault «elle a le feu au grand os, elle est de galante humeur. Trég[or].»

    (10) Krignat an askorn : faire des mariages en tant qu’entremetteur.

    (1732) GReg 603b (Ku). Faire des mariages, en qualité d'entremetteur, tr. G. Rostrenenn «H[aute] Cor[nouaille] Crignat an asqorn

    (11) Lipat e askorn : se ruiner.

    (1912) MELU XI 300 (Ku). Lipad e askorn, tr. E. Ernault «Lécher son os, = manger son avoir, se ruiner. (Haute Corn[ouaille].)»

    (12) Ober kozh askorn : vivre longtemps.

    (1911) DIHU 71/251 (G) *Ab Guenel. Sioah ! er skriùagnour flour-sé ne oé ket deli dehon gobér koh askorn.

    (13) Ober kozh askorn : rester longtemps au même endroit. Cf. faire de vieux os.

    (1935) DIHU 291/236 (G) L. Herrieu. Plouz n'en des ket : ar golon lin é ma daù demb kousket. Met ne hreemb ket koh askorn aman merhat.

    (14) (Treut, sec'h) evel un askorn : très sec.

    (1849) LLB 1173 (G) J. Gwilhom. O loned divalaw ! ker seh ind el iskern. ●(1866) FHB 75/183a (L) K. A nez ho loened korn / A zeui da veza treut ha sec'h 'vel eunn askorn.

    (1929) FHAB Eost 295 G. Dewi. Bez e oa eno eun dek buoc'h bennak, sec'h evel eun askourn.

    (15) Bezañ nemet an askorn (nemet ar pevar askorn) eus ub. : être extrêmement maigre.

    (1914) KZVr 58 - 12/04/14. N'eus 'met an askorn anê, tr. «ils n'ont plus que la peau et les os.» Corn[ouaille].» ●Ne oa anezan nemet ar pevar askorn. Batz.

    B. [plur.] Eskern.

    (1) Kac'hat eskern : accoucher.

    (1896) MELu VIII 117 (T-Trevereg). Kac'het eskern, tr. E. Ernault «Rendre des os (accoucher).»

    (2) Kouezhañ evel ur sac'had eskern : tomber maladroitement en faisant du bruit.

    (1825-1830) (Go) J. Conan AJC 4232. Hac equeas enon vel eur sahad esquern, tr. F. Favereau «Il tomba là, comme un sac d'os».

    (3) Ober kozh eskern : vieillir.

    (1940) SAV 18/19 (K) Y. ar Gow. Hag anat eo d'an holl na ray ket koz eskern ken nebeut.

    (4) Bezañ trempet betek e eskern : être archi-trempé. Cf. être trempé jusqu’aux os.

    (1958) BRUD 5/35 (L) *Mab an Dig. Er straed zon e kouezas er poull dour a oa e-kichenn park Saig an Neinj, trempet beteg e eskern.

    (5) Mont e sac'had eskern d'ober sukr (d'an Normandi) : mourir.

    (1877) FHB (3e série) 19/155b (L) *Mik an Dourdu. Diojen a zo eat he eskern da ober sucr, mil fell zo, e goueled an douar.

    (1929) EMPA 10 (T) *Paotr Juluen. Ma talc'hez da vont war an tu-ze ez ay abretoc'h eget koulz da sac'had eskern d'ober sukr d'an Normandi.

    (6) Bezañ ... betek mel e eskern : voir mel.

    (7) Ober bleud gant eskern ub. : voir bleud.

    (8) Ober sutoù gant eskern ub. : voir sut.

    (9) Ober brenn eus eskern ub. : voir brenn.

  • askorn-gouzoug / askorn ar gouzoug
    askorn-gouzoug / askorn ar gouzoug

     m. Clavicule.

    (1633) Nom 21b. Clauicula, iugulus : l'os de gauion : asquorn an gouzoucq.

  • askorn-kroaz
    askorn-kroaz

    m. (anatomie) Os des mâchoires.

    (1889) CDB 171. Ann askorn-kroaz hag ar josken, tr. «l'os des mâchoires et la joue.»

  • askorn-morzhed
    askorn-morzhed

    m. Fémur.

    (1931) VALL 299a. Fémur, tr. «askourn-morzed m. pl. eskern-morzed

  • askorn-skoaz
    askorn-skoaz

    m. =

    (1633) Nom 271b. Alatus, pterigodes : à qui les os des espaules sortent fort : vnan en deux asquorn ez scoaz vhel bras, pehiny a sorty cals bras.

  • askornadur
    askornadur

    m. –ioù Ossature.

    (1931) VALL 519a. Ossature, tr. «askournadur m.»

  • askorneg
    askorneg

    m. askorneion Homme ossu.

    (1821) GON 20a. Askournek m, tr. «Celui qui a de gros os. Pour le pl. du subst. askournéien. Hors de Léon, askornek

  • askornegez
    askornegez

    f. –ed Femme ossue.

    (1821) GON 20a. Askournégez s. f, tr. «Celle qui a de gros os. Pl. ed. Hors de Léon, askornégez

  • askornek
    askornek

    adj. Ossu.

    (1633) Nom 272b. Mutoniatus, vasatus : bien membru ; vn den memprêt mat, chambedecq, asquornecq.

    (1732) GReg 612b. membru, uë, tr. «asqornecq.» ●681a. Les paisans du païs de Carhaix sont communément trapus, & ossus, tr. «Pautred Kerahès a so peurvuyâ crenn hac asqôrnecq.» ●(1774) AC 32. ar c'han asquornec eus ar vassin etre ar sorohel ac ar vouzellen diveza, tr. «le canal osseux du bassin, entre la vessie & le rectum.»

    (1821) GON 20a. Askournek adj, tr. «Qui a de gros os.» ●(1872) ROU 60. Ascorneg, tr. «osseux.»

    (1906) KPSA 130. e benn askournek, digompez. ●(1936) DIHU 296/22. Eit pellat azohein er semeill askornek. ●(1950) KROB 28-29/15. war gein askornek eun teuz a varc'h. ●(1950) KROB 30/12. kredi a rae dezañ gwelet an Ankou askornek.

  • askornekaat
    askornekaat

    v. intr. Maigrir.

    (1919) DBFVsup 4a. askornekat, tr. «maigrir.» ●(1927) GERI.Ern 28. askornekât V[annetais] v. n., tr. «maigrir.»

  • askornet
    askornet

    adj. [suivi d'un adj.] Qui a des os (durs, gros, etc.).

    (1869) FHB 237/221a. merc'hed diwar ar meaz, paizantezed askornet kaled. ●(1872) ROU 60. ascorned rust, tr. «osseux.»

    (1900) KAKE 247. Askornet mad. ●(1914) KZVr 58 - 12/04/14. askornet rust, tr. «qui a les os durs.» ●(1958) BLBR 114/2. eul (lire : eur) mell den, askournet groz. ●(1972) SKVT I 81. Du, askornet-moan, rafin ha difreüs. ●(1973) SKVT II 63. war zivhar askornet sovaj.

  • askornidigezh
    askornidigezh

    f. Ossification.

    (1914) DFBP 230b. ossification, tr. «Askornidigez

  • askorniñ / askornañ
    askorniñ / askornañ

    v. Ossifier.

    (1914) DFBP 230b. ossifier, tr. «Askorni.» ●(1927) GERI.Ern 28. askourna, askorna v. a. et n., tr. «(s')ossifier.»

  • askornus
    askornus

    adj.

    (1) Osseux.

    (1904) DBFV 12b. askornus, adj., tr. «osseux.» ●(1914) KZVr 58 - 12/04/14. askornus, tr. «osseux.»

    (2) Ossifiant.

    (1927) GERI.Ern 28. askornus adj., tr. «ossifiant.» ●(1931) VALL 519a. Ossifiant, tr. «asko(u)rnus

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...