Devri

Recherche 'ata...' : 30 mots trouvés

Page 1 : de ata-1 (1) à atav (30) :
  • ata .1
    ata .1

    interj. Eh bien.

    ●(1907) DRSP 24. Ha ’ta Nuz dont a rez ! ●(1922) IATA 6. Ata, Charlez, koaniet ar zaout ? ●15. Ata, Iann, mont a ra mad ganeoc’h atao ? ●(1972) SKVT i 49. «A ’ta ! Veig. Te zo o c’horiñ vioù ? »

  • atach
    atach

    m. –où

    I. Attache, lien.

    ●(1633) Nom 158a. Emblema : attaches pour enrichir les vaisseaux d'argent ou d'or : attachou pe staguellou euit orniff an vessel archant pe aoür.

    II. sens fig.

    (1) Attachement.

    ●(1688) MD II 42. Dre oc'h attach da vadou ar bet ma. ●(1710) IN I 414. an attaich ouz traou ar bed. ●(1732) GReg 59a. Attachement, attache, affection, tr. «attaich.»

    ●(1846) DGG 451. an ini a so re-hastet da zestum madou, an ini o mir gant un atach re-vras.

    (2) Kaout atach ouzh : être attaché à.

    ●(1710) IN I 262. d'an amourouses sot pe ouz hini en devoa bet attaich a ziaguent. ●(1732) GReg 59a. Qui a de l'attachement pour les biens de ce monde, tr. «nep en deus attaich evit madou ar bed.»

    ●(1824) BAM 302. mar hoc'heus c'hoas attaich oc'h unan bennac [eus oc'h oll pec'hejou]. ●305-306. an attaich evit al Levriou fall. ●368. an attaich re vras ho pezo oc'h an traou crouet.

  • atachamant
    atachamant

    m. –où

    (1) Attache.

    ●(1633) Nom 254a. Coagmentum, commissura : iointure, attachement, liaison : iointeür, attaigamant, liesonnou.

    (2) sens fig. Attachement.

    ●(1829) HBM 12. an attachamant ameus d'ar vezen gnez-se (lire : guez-se). ●(1854) MMM 111. un attachamant re dener.

  • atachet
    atachet

    adj. Attaché.

    ●(1575) M 3423-3424. En croas gruiet atachet credet plen, / Hep nep coufranc da gouzaff stanc ancquen, tr. «En croix fixé, attaché, croyez bien, / Sans aucune consolation (?) pour souffrir dure angoisse.» ●(1612) Cnf 77b. An dorn dehou ves hon Saluer attachet en lancroas.

  • atachiñ
    atachiñ

    v. pron. réfl. En em atachiñ ouzh : s'attacher à.

    ●(1710) IN I 77. en em attachi outo a so bepret domachus.

  • atahin
    atahin

    m. –où

    I.

    (1) Provocation.

    ●(1744) L'Arm 8b. Agacement, iritation, tr. «Attahin. m.» ●9a. Agression, tr. «Attahin m.» ●(1792) CAg 71. Guet atahign ind ë lare, / Mou salud Roué er Juivet. ●(1838) OVD 263. Dispriset enta en attahigneu-zé e hroa d'oh hou ç'anemis.

    ●(1904) DBFV 13a. atahin, m. pl. eu, tr. «attaque, provocation, dispute, querelle.» ●(1927) GERI.Ern 29. atahin m., tr. «Provocation, dispute, querelle.» ●(1937) TBBN 62. de bellat peb atahin doh en Iliz ha doh pobl Breih.

    (2) Ober atahin da u.b. : provoquer qqn.

    ●(1790) Ismar 104. en attahign e rér d'er-ré-ral eit hoarhein.

    ●(1861) BSJ 76. hag ean e yas én arben d'en attahin e glasquent gobér dehou.

    ●(1907) BSPD I 416. unan ag en duchentil, en doé groeit atahin dehon épad ma oé eskob.

    (3) Klask atahin gant ub. : provoquer qqn.

    ●(1790) MG 170. Me rescond deoh neoah ne hantein quet mui hou Marion, pourvou ne glasquou quet ehue hatahign gueneign. ●(17--) TE 179. ind hum avisas arrè a glasq attahign guet er Juivèt.

    II. Agresseur.

    ●(1904) DBFV 13a. atahin, tr. «agresseur, celui qui agace.»

  • atahinaj
    atahinaj

    m. Provocation.

    ●(1767) ISpour 151. A pé refuser drè attahignage unn accord honnest. ●(1790) Ismar 223. A pe refusér dré attahignage, un accord honest.

    ●(1910) ISBR 56. En ol vilonaj hag atahinaj e vezé groeit d'er sant a berh Konomor. ●(1922) EOVD 251. Disprizet enta en atahinaj e hra d'oh hous anemiz.

  • atahinal / atahiniñ / atahinañ
    atahinal / atahiniñ / atahinañ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Provoquer, agacer.

    ●(1659) SCger 98b. prouoquer, tr. «attaïna.» ●(1710) IN I 257. ar vignounaich monden-mâ a zeu da droubli ar jujamant, en hevelep-fæçon ma soinch d'ar re a vez attaïnet ganti penaus e reont ervat endra reont droug. ●(1744) L'Arm 8b. Agacer, iriter, tr. «Attahinein.» ●(1767) ISpour 32. int ou attaheign, e ra goab à nehai. ●400. hemp jamæss hou attahignal. ●(c.1785) VO 20. ne zet mui d’atahaignal me halon. ●(1790) Ismar 196. a ou attahignal ar guemènt-ce.

    ●(1838) OVD 157. chongeu lubrique, péré ne hroant meit attahinal en isprid hag er galon. ●(1861) BSJ 152. Donnèt e hrant hoah enta d'en attahinal. ●(1893) LZBg 51vet blezad-4e lodenn 194. perac é tet-hui de m'attahinein ?

    ●(1904) DBFV 13a. atahinein, atahinal, v. a., tr. «exciter, provoquer, taquiner, importuner, agacer, ergoter, solliciter (le cœur).» ●(1912) BUEV 67. en diaul e zé elsé d'atahinein en eutru Viannei. ●(1913) HIVR 18. n'hel ket atahinein en tad, ean e atahinou er verh. ●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. Atahina, tr. «agacer, exciter, provoquer. Leon-Uhel.» ●(1927) GERI.Ern 30. V[annetais] atahinein, atahinal v. a., tr. «agacer, exciter, provoquer.» ●(1939) RIBA 79. Kendalhet e oè bet de zonet ar ou zro, d'ou atahinal, de drouzal dohtè.

    (2) sens fig. Taquiner.

    ●(1969) LIMO 01 février. En dé-sé, éh oem éh atahinein er guispér.

    II. V. pron. réfl. En em atahinañ.

    (1) S'acharner.

    ●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. en em atahina, tr. «s'acharner. Leon-Uhel.» ●(1927) GERI.Ern 30. en em atahina, tr. «s'acharner.»

    (2) S'adonner avec passion.

    ●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. en em atahina, tr. «s'adonner, se livrer avec passion. Leon-Uhel.» ●(1927) GERI.Ern 30. en em atahina, tr. «s'adonner passionnément.»

  • atahiner
    atahiner

    m. –ion Provocateur.

    ●(1732) GReg 18b. Celui qui agace, tr. «atahinour. p. atahineryon.» ●(1744) L'Arm 8b. Celui qui agace, tr. «attahinour.. nerion. m.»

    ●(1904) DBFV 13a. atahinour m. pl. –nourion, –nerion, tr. «agresseur, celui qui agace.»

  • atahinerez
    atahinerez

    f. –ed Provocatrice.

    ●(1744) L'Arm 8b. Celle qui agace, tr. «Attahinouréss.. ésétt. f.»

    ●(1904) DBFV 13a. atahinour m. pl. –nourion, –nerion, atahinouréz, f. pl. ed tr. «agresseur, celui qui agace.»

  • atahinerezh
    atahinerezh

    m. Action de provoquer.

    ●(1904) LZBg Du 246. er ré zeùéhan-men e hras er goahan atahinereh d'er relijion kristén. ●(1904) DBFV 13a. atahinereh, m. pl. eu, tr. «provocation.»

  • atahinet
    atahinet

    adj.

    (1) =

    ●(1849) LLB 1884. Mar dint attahinet.

    (2) Adonné (au vin).

    ●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. atahinet d'ar gwin, tr. «adonné au vin. Leon-Uhel.»

  • atahinus
    atahinus

    adj. Provocateur.

    ●(1659) SCger 30a. contentieux, tr. «attaïnus.» ●(1732) GReg 18b. Celui, ou celle qui est sujet à agacer les autres, tr. «attaynus.» ●(1767) ISpour 21. tutt (...) attahinuss. ●117. ur Vouéss attahignuss ha coleruss. ●(1787) BI 102. bourdeu attahinuss ar-gouste er ré-ral. ●(1790) Ismar 108. tud (...) attahignus. ●149. ur voès attahignus ha colèrus.

    ●(1831) RDU 44. a ean en dès un himur diæz, caignus pé attahinus.

    ●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. atahinus, tr. «chicaneur, qui provoque, agressif.»

  • atak
    atak

    m. –où Attaque.

    ●(17--) EN 1452. dre besord coste ecommansin an atac, tr. «par quel côté je commencerai l'attaque.» ●2634. ar hentan atac a beurs an drouc spered, tr. «la première attaque de par le mauvais Esprit.»

    ●(1825) COSp 53. én un drivet attaque.

  • atakamant
    atakamant

    m. –où (pathologie)

    (1) Malaise cardiaque.

    ●(1977) PBDZ 748. (Douarnenez) atakamant, tr. «malaise (cardiaque).»

    (2) Attaque de paralysie.

    ●(1977) PBDZ 748. (Douarnenez) atakamant, tr. «attaque (de paralysie).»

  • atakiñ
    atakiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Attaquer.

    ●(1659) SCger 9b. assaillir, tr. «attaqui.» ●10a. attaquer, tr. «attaqui.» ●(1727) IN (avis) vii. d'am attaqui franchamant. ●(1744) L'Arm 18a. Assaillir, tr. «Attaquein.» ●(17--) TE 81. attaquein ur bobl diarm.

    ●(1825) COSp 63. peh anemiset e telier attaquein. ●(1831) MAI 166. attaquet gant ar laournez. ●(1850) MOY 232. En em arguilomp oll, evit n'em gonclui / En pe fèçon ellout buan o attaqi.

    ●(1977) PBDZ 748. (Douarnenez) atakiñ, tr. «attaquer.»

    (2) Provoquer.

    ●(1659) SCger 98b. prouoquer, tr. «attaqui.»

    II. V. pron. réfl. En em atakiñ ouzh : s'attaquer à.

    ●(1621) Mc 50. Oz bezaff vn preu douar en em atac ouz Doué oll puisant.

  • atakour
    atakour

    m. –ion Attaquant.

    ●(1744) L'Arm 18a. Assaillant, tr. «Attaquour.. rion. m.»

  • atalier
    atalier

    m. –où Atelier.

    ●(1918) LZBt Mae 34. eur skol hag eun atelier amunuzerez.

  • atampi
    atampi

    voir atapi

  • atanazi
    atanazi

    s. (botanique) Tanaisie.

    ●(1633) Nom 90b. Parthenium mas : athanasie : atanasy, pauot mal.

  • atañsion
    atañsion

    f.

    (1) Attention.

    ●(1839) BSI 3. un attacion respedus evit prezançz Doue.

    (2) Ober atañsion àr : faire attention à.

    ●(1790) MG 156. Groeit attantion ar er péh e yan de larét teoh.

  • atant .1
    atant .1

    m., conj., adv. & prép. –où

    I. M.

    A.

    (1) = (?) chance (?).

    ●(1935) CDFi 15 juin. mont (....) da glask atant war al listri.

    (2) Espoir.

    ●(1876) TDE.BF 26. Enn atañt kaout he lod, tr. «dans l'espoir d'avoir sa part.»

    ●(1924) NFLO. espoir. après espoir, tr. «goude beza bet atant.»

    (3) Facilité.

    ●(1766) MM 533. m'ho pé hu an seurt attanchou, tr. «si vous aviez, vous, les mêmes facilités.»

    (4) Kaout, bezañ atant da c'hoarzhin =

    ●(1868) FHB 186/233a. Atant a voue eno, evel a ellit cridi, da c'hoarzin d'an doctor. ●(1889) ISV 448a. Atant voue d'an holl da c'hoarzin.

    ●(1941) ARVR 10/3d. An alvokad, diouz e du, en deus bet atant vat da c'hoarzin d'ar spont ha d'an enkrez eus e gamalad.

    ►

    ●(1866) FHB 65/101a-b. ha me ho lez da zonjal pebez atant evit ar botret-ze ! Pebez c'hoars, pebez hu, pebez jolori a zavas eno !

    (5) Kavout atant : avoir l'occasion.

    ●(1868) FHB 203/375a. Ep dale e cavaz atant da derri he c'hoant. ●(1876) TDE.BF 656b. Atañt, s. f., tr. «Occasion.» ●Bez' en deuz atañt vad da voñt di, tr. «il a eu une belle occasion pour aller là.»

    (6) War an atant : sur les rangs.

    ●(1873) FHB 463/362a. er voti a zo meneg anezhan en derveziou-ma, ne deuz, a gaf din, nemet daou var an atant.

    B. (en plt de qqn) Prétendant.

    ●(1866) FHB 79/212b. He zad hag ar re vras eus ar vro a fallas dezho he c'hontraign da zimizi, rag cavet o doa evithi eun atant dioc'h ho doare.

    II.

    (1) Loc. conj. Dre an atant ma : parce que.

    ●(1877) FHB (3e série) 4/31b. Ar varnedigez-se a zo bet torret abaoue dre 'n attant n'oa ket bet heuillet eur poent benag euz al lezen. ●(1877) FHB (3e série) 7/55b. Ar maïz dre 'n attant m'en deuz deillou ledan a bag eaz gliz an env.

    (2) Loc. adv. Dre an atant-se : par conséquent.

    ●(1866) SEV 216. Dre 'nn atant-ze, n'em beuz ezomm mui nemet da gemeret va flijadur.

    (3) Loc. prép. En atant da : à cause de.

    ●(1877) FHB (3e série) 15(1)/120a. Aotrou'n Eskob Metz, en attant da hanter-cantved ar Pab, en doa sounjet...

  • atant .2
    atant .2

    m. –où (agriculture) Ferme, exploitation agricole.

    ●(1867) MGK 87. Iann-diek / O kaout enn he atant tamall, rebech, abek. ●(1869) FHB 210/5a. re a labourerien dioc'h an atanchou a gaver en hor parresiou.

  • atant .3
    atant .3

    m. Homme savant.

    ●(1985) ADEM 9. (An Arradon) Un «atant» eo ! ●un «atant» = un den gouizieg.

  • atantiñ .1
    atantiñ .1

    v. tr. d. =

    ●(1922) BUBR 16/118. e-keit ma vezin (...) oc'h atanti tan dindan ar c'heuneud.

  • atantiñ .2
    atantiñ .2

    v. Diriger une exploitation agricole.

    ●(1931) VALL 15a. diriger une ex[ploitation agricole], tr. «atanti.»

  • atapi
    atapi

    m. cf. intampi

    (1) Manie.

    ●(1955) STBJ 133. A-viskoaz he devoa bet an atapi-se.

    (2) Zèle.

    ●(1907) FHAB Gouere golo 3. pa'z euz kement a atapi etouez an dud da zevel prisiou evit lakaat traou an douar da vont war well.

    (3) Appétence, intérêt.

    ●(1931) FHAB Ebrel 135. E atapi ous an aour hag an danvez a oa divent.

    (4) Kaout an atapi, kaout, kemer an atapi da : avoir la manie de.

    ●(1941) SAV 20/18. (Pleiben) Atapi, ano gourel. Loariegez, hervez Vallée, «manie», e galleg. Sk. : Ar mec'hieg-mañ en deus kemeret an atapi da zibri e ivinou. ●(1949) KROB 10/9. Epad an hañv am eus atao atampi / da gaout aer da va fenn. ●(1955) STBJ 82. Yann (...) en devoa an atapi da vont da c'houlenn merc'hed hep kemerout nikun ebet morse. ●221. Atapi : «manie», e galleg.

    (5) Kaout, kemer atapi gant ub., udb. : être inquiet, préoccupé au sujet de qqn, qqc.

    ●(1924) NFLO. inquiet. je suis inquiet à ton sujet, tr. «atampi am eus ganez.» ●s'interesser. s'i[ntéresser] beaucoup à qq'un, tr. «kaout atampi gant ub.» ●se préoccuper de. Pierre se préoccupe de sa toupie, tr. «Per a gemer atampi gant e gornigell.»

  • atapiañ
    atapiañ

    v. S'enticher de qqc.

    ●(1948) LLMM 8/64. (Rosporden) Atapian v. mont sot gant un dra bennak ha dreist-holl gant e arc'hant. Dont da vezañ pizh. A c'hellfe bezañ skrivet atapilhan.

  • atapiet
    atapiet

    adj. Bezañ atapiet gant udb. : ne penser qu'à qqc., être très intéressé par qqc.

    ●(1928) FHAB Mae 176. ha pa welas e oa atapiet a-zoare gand ar c'hoari. ●(1928) FHAB Kerzu 443. Paotred yaouank a zo ha n'int atapiet ken nemet gant ar «Sports». ●(1929) FHAB Meurzh 101. Yann ken atapiet e oa gand e gevridi en devoa da ober. ●(1931) VALL 31b. s'appliquer, tr. «beza atapiet gant, popul.» ●32a. disposé à s'appliquer, tr. «atapiet gant popul.» ●(1948) KROB 6/10. E Kerzilienn, oa atapiet kenañ an dud gant «Tro Vro-C'hall».

  • atav
    atav

    adv.

    I. Adv.

    (1) Toujours.

    ●(1732) GReg 931a. Toujours, tr. «Atau. ato.»

    ●(1834) SIM 120. Lavaret mad a renn atao, e pije grêt ar pautr afêçon. ●(1868) FHB 193/294b. plantennou ato glaz. ●(1880) SAB 175. beza prest atao da vont er bale.

    ●(1910) FHAB C'hwevrer 48. Red eo bet hed ar veach, ha red e vezo atao.

    (2) [en tête d'énoncé] Toujours est-il que.

    ●(1838-1866) PRO.tj 186. Ato, ar plac'hik / He deuz rez beguel / Ar c'hoanta maoutik / Euz a Vreiz-Izel.

    II. Loc. adv.

    (1) Atav-atav : sans cesse.

    ●(1732) GReg 146a. sans cesse, tr. «atau-atau.»

    (2) Biken-atav : très souvent.

    ●(1958) BLBR 109/14. Biken atao Cette expression, surprenante à première vue, est très usitée pour énoncer la répétition fréquente d'un acte. «Kaoud a reot biken ato Yann en ti-ze.» (Vous trouverez très souvent Jean dans cette maison.) Un acte continu, ininterrompu, exige «ato» seul. (St-Segal. Y. Madec, 1942.).

    (3) Dalc'hmat-atav : tout le temps, constamment.

    ●(1911) BUAZperrot 237. ne vefemp ket dalc'h mat atô o kaout abeg ennan. ●506. dalc'h mat atô e veze o pedi. ●693. mes dalc'h mat atô e tigaser d'eomp ivez ar zonj eus an ifern.

    (4) Atav de : en tous cas ; (?) toujours est-il que (?).

    ●(1979) VSDZ 73. (Douarnenez) amzer fall oa atav-de pa oamp erruet e Kameled, tr. (p. 236) «en tous cas, il faisait mauvais temps quand nous étions arrivés à Camaret.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...