Devri

Recherche 'badez...' : 10 mots trouvés

Page 1 : de badez (1) à badezourez (10) :
  • badez
    badez

    m.

    I.

    (1) Baptême.

    ●(14--) N 467. Deomp da clefuet stat a badez, tr. «Allons entendre les devoirs du chrétien.»

    (2) Lakaat ub. en badez : baptiser qqn.

    ●(1557) B I 169. Hoguen quentaff gant guelhaff stat / Ef fell hoz lacat en badez, tr. «mais d'abord je veux vous bien disposer à recevoir le baptême.»

    (3) Kemer ar stad a vadez : se faire baptiser.

    ●(1557) B I 661. Maz duy leal ho bugalez / Da quempret an stat a badez, tr. «que leurs enfants viennent à bien, pour recevoir la grâce du baptême.»

    (4) Derc'hel, dougen ub. ouzh vadez / badez : tenir un enfant sur les fonts baptismaux.

    ●(1732) GReg 79a. Tenir sur les fonds de baptême, quelque enfant, tr. «Derc'hel ouc'h vadez.»

    ●(1857) CBF 60. Derc'hel eur bugel oc'h badez, tr. «Tenir un enfant sur les fonts du baptême.»

    ●(1914) KZVr 67 - 21/06/14. Badez, Trég[uier] bade, sans article, ni aucun déterminatif, ne doit pas avoir de pluriel, comme kêr, maison, kovez, confesse. ●Bet eo o tougen anezan oc'h badez., tr. «il l'a tenu sur les fonds de baptême, Milin, mieux que derc'hel ouz vadez.» ●(1967) BAHE 51/10. ar re o devez dalc'het ouzh Vadez.

    II. [en apposition]

    (1) Chapel-vadez : chapelle où l'on baptise les enfants dans une église.

    ●(1914) KZVr 67 - 21/06/14. chapel vadez (et chapel ar vadiziant), tr. «chapelle où l'on baptise dans les églises, J. Moal.»

    (2) Anv-badez : nom de baptème.

    ●(1744) L'Arm 301b. Prénom (que nous appelons, Nom de Batême & que nous distinguons du Surnom, qui est celui de Famille), tr. «Hannhuë badé. m.»

    ●(1857) CBF 47. Pe hano badez en deus-hen ? tr. «Quel nom de baptême a-t-il ?» ●(1867) BUE 11. hano he du pe he hano bade.

    ●(1914) KZVr 67 - 21/06/14. hano bade(z), tr. «nom de baptême.» ●(1927) GERI.Ern 35. hano bade(z), tr. «nom de baptême.»

    (3) Kabell-badez : chrémeau.

    ●(1914) KZVr 67 - 21/06/14. kabell-badez, tr. «chrémeau, petit bonnet de baptême.»

    (4) Glanded vadez : innocence baptismale.

    ●(1914) KZVr 67 - 21/06/14. ar c'hlanded vadez, tr. «l'innocence baptismale.»

    (5) Maen-badez : fonts baptismaux.

    ●(1929) MANO 93. Troad ar groaz a zo sanket er maen-badez.

    III. Skeiñ war e vadez/ar vadeziant : le frapper sur la tête.

    ●(1914) KZVr 67 - 21/06/14 (T). Skei war e vade, e benn bade, tr. Emile Ernault «le frapper sur la tête, Trég[uier] war ar vadeiant, idem.»

  • badezañ
    badezañ

    voir badeziñ

  • badezed
    badezed

    m. [adj. verb. substantivé] Celui qui est baptisé. cf. badezet

    ●(1576) H 52. Entre nep a badez hac an badezet, tr. « Between him who baptized and the baptized. »

  • badezer
    badezer

    voir badezour

  • badezet
    badezet

    adj. cf. badezed

    I. Baptisé.

    ●(1847) MDM 23. bugale badezet.

    ●(1912) KANNgwital 113/121. kristenien badezet. ●(1921) PGAZ 56. eun den badezet. ●(1931) GUBI 122. d'er hroèdur badéet.

    II. sens fig., plais.

    (1) (en plt de boissons alcoolisées) Allongé d'eau.

    ●(1732) GReg 961a. Vin trempé, tr. «burlesquement on dit : guin badezet.»

    ●(1908) KMAF 22. gwin badezet da roi d'ar re hanter-vezvet. ●(1910) MAKE 81. Em barrikennou n'eus ket jistr badezet.

    (2) (en plt du café) Dans lequel on a rajouté un trait d'alcool.

    ●(1957) BRUD 2/47. kafe dispar badezet gand eur banne mad a lampig bet o koza.

    III.

    (1) Bezañ badezet gant eoul gad : voir eoul.

    (2) Bout badezet gant soubenn gwadegenn : voir soubenn.

    (3) Badezet gant olev mab : voir olev.

    (4) Badezet gant olev merc'h : voir olev.

    (5) Bezañ badezet gant ur beleg mezv : voir beleg.

  • badeziadez
    badeziadez

    f. –ed Fille à baptiser.

    ●(1950) ANTK 32. Amañ emañ ar vadeziadez.

  • badeziant
    badeziant

    f. –où

    I.

    (1) Baptême.

    ●(14--) N 980. Dalch badizient hac a hent mat, tr. «Reçois le baptême, de bonne part.» ●(1499) Ca 16a. Badizyent. g. baptesme. ●(1530) Pm 137. Da reif dan tut criz badizient, tr. «Pour donner aux gens barbares le baptême.» ●(1575) M 702. homan oa Badyziant, tr. «c'était le baptême.» ●(1576) Cath p. 15. an sacrament a badiziant, tr. «le sacrement du baptême.» ●(1576) H 52. dre an sacramant a badezyant. ●(1633) Nom 198a. Baptisma, baptismus : Baptesme : Badizyant. ●224b. Dies lustricus : le iour de Baptesme : dez an Badyzyant.

    ●(1659) SCger 12b. baptesme, tr. «badiziant.» ●(c.1680) NG 1493. receuë badient. ●(1710) IN I 67. dan deiz eus va Badiziant sacr. ●127. an hano, a zo bet deputet deoc'h abaoue ho padiziant. ●(1744) L'Arm 25b. Bâtême, tr. «Badien ou Badienntt.. teu. f.» ●(1790) MG 289. quênd er Vadiènt. ●(1792) BD 1915. renonsian doue arvadeyant, tr. «renoncer à Dieu, au baptême.» ●2021. doue ha badeyant, tr. «à Dieu et au baptême.»

    ●(1838) CGK 30. badiancho ep cleyer. ●(1838-1866) PRO.tj 194. kloc'h iliz ar baroz o c'hervel d'eur vadiant. ●(1847) FVR ix. pe eured pe badiziand. ●164. N'eou ket otreet na d'ann tad na d'ar vamm ober ar vadiant. ●(1864) SMM 98. c'hui pehini a zalc'h ken nebeut da bromessaou ho padiziant. ●(1877) EKG I 4. rei ar vadiziant. ●249. A benn eur pennad goude-ze, e oue great kloc'h-galf, evel evit ar badichantou. ●(1879) GDI 169. bâdient ur hrechén.

    ●(1904) DBFV 15a. badéent, badien, f. pl. –nteu, tr. «baptême.» ●(1912) MMKE 50. iliz ma Badeiant ! ●(1931) GUBI 126. Fidél de Zoué hur badéent. ●175. Er vadéent e houlen.

    (2) par ext. Les gens du baptême.

    ●(1976) HYZH 108/54. (Douarnenez) o c'hortoz ar vadian da zon e-maez.

    (3) Badeziant sioul : baptême d'enfant illégitime.

    ●(1928) LLLM II 12-13. En Bretagne, il n'y a généralement pas de sonnerie de cloches pour les baptêmes d'enfants illégitimes. Ces baptêmes sont dits «silencieux» (ar vadeziant zioul). ●(1938) BRHI 11. Pour un pauvret, venu par-dessus le marché, le baptême eût été silencieux (badiziant sioul), c'est-à-dire sans sonnerie.

    (4) Gouel ar Vadeziant : l'épiphanie.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 49). goel an vadizyent, épiphanie. ●(1499) Ca 95b. Goel an vadizyent. g. la tiphaine.

    ●(1904) DBFV 15a. gouil er vadient, tr. «l'Epiphanie.» ●(1907) VBFV.fb 37b. Epiphanie, tr. «gouil er Vadéent.»

    (5) Dour ar vadeziant : eau baptismale.

    ●(1889) SFA 4. epad m'edor o skuilla var he benn dour ar Vadiziant.

    (6) Kaier ar badeziantoù : registre des baptêmes.

    ●(1860) BAL 168. en eur discuez de vugale caïer ar badiziantou.

    (7) Gouel ar badiziant : fête des rois.

    ●(1659) SCger 57a. feste des Roys, tr. «gouel ar brdiziant (lire : badiziant).»

    II. [en apposition]

    (1) Kabell-badeziant : chrémeau.

    ●(1732) GReg 167b. Chremeau, petite coëffe d'enfant que l'on baptise, tr. «cabell-badizyand. p. cabellou-badizyant.» ●176b. Petite coëffe d'en enfant qu'on va bâtiser, tr. «Cabell-badizyand. Van[netois] cabell-badyen.» ●(1744) L'Arm 58b. Chremeau, tr. «Cabeell-badieentt. m.»

    (2) Maen-badeziant : fonts baptismaux.

    ●(1633) Nom 198a. Baptisterium : les fonts : an mæn badizyant, an mæn fount.

    ●(1868) FHB 183/213a. ho talc'het em euz var ar mean-badeziant.

    (3) Kavell-badeziant : berceau.

    ●(1907) FHAB Kerzu 315. 590 krouadur kaset d'ar c'havel badisiant. ●(1911) BUAZperrot 164. Miret a eure e werc'hded adalek e gavel badiziant betek e gavel bez. ●871. edoug hor buez penn da benn, eus ar c'havell-badeziant d'ar c'havel-bez.

    III. Badeziant an drovan : baptême des tropiques.

    ●(1943) TRHS 62. lidoù ar Vadeziant a vez graet diouti «Badeziant an Drovan ».

    IV.

    (1) Skeiñ war ar vadeziant : voir badez.

    (2) Reiñ ur begad mat a holen da ub. deiz o badeziant : voir holen.

  • badeziñ / badezañ
    badeziñ / badezañ

    v. tr. d.

    (1) Baptiser.

    ●(1499) Ca 16a. Badezaff. g. baptizer. ●(c.1500) Cb 20b. ga. cest le lieu a baptiser. b. an font da badezaff. ●(1557) B I 173. dam badezaff / En fez Jesu Crist, tr. «me baptiser dans la foi de Jésus-Christ.» ● 177. Breman en fez oz badeziff, tr. «Maintenant, je vous baptiserai dans la foi.» ●(1576) H 52. Entre an heny so badezet hac an tat pazron ha mampazron, tr. « Between him who is baptized and the godfather and godmother. » ●(1580) G 26. Ez vezo en feyz bldezet (lire : badezet), tr. «Il sera baptisé dans la foi.»

    ●(1659) SCger 12b. baptiser, tr. «badeza.» ●(1744) L'Arm 25b. Bâtiser, tr. «Badeein.» ●(1792) BD 2016. en ylis pa voan badeet, tr. «à l'église quand j'étais baptisé.»

    ●(1803) MQG 5. Pa dizas Dom Jacqes Braguez e badezi. ●(1847) FVR 25. lakaat badezi ho bugale. ●64. badeza ar vugale. ●(1877) EKG I 239. beleien (…) a vadeze ar vugale en eur zont var an douar.

    ●(1904) DBFV 15a. badéein, v. a., tr. «baptiser.»

    ►absol.

    ●(1557) B I 170. Jesu (…) / A ordrenas en diasez / Dann holl re e ffez badezaff, tr. «Jésus a (…) ordonné à tous, expressément, de baptiser dans la foi.»

    ●(c.1680) NG 367. Pa gafuesant sant Iehan, / E vadeignë en deur, / E riuier a Jordan.

    ●(1847) FVR 164. Hon c'hatekiz a disk d'imp penoz a hell ann holl badein, mar deou red a grenn. ●(1869) HTC 161. el leac'h m'edo Ian o vadezi. ●(1896) HIS 91. predeg e hra, badéein e hra.

    ●(1901) LZBg 59 blezad-4e lodenn 204. Red é dehou (...) badéein, diméein. ●(1911) BUAZperrot 389. Prezeg, offerenna ha badezi a reant enni.

    (2) Être baptisé.

    ●(14--) N 915-916. Me oz supli tut an ty man || douguit breman hep ehanaff / An mab bihan heruez an fez || gant carantez da badezaff, tr. «Je vous supplie, gens de cette maison, portez maintenant sans tarder / Le petit enfant à baptiser selon la foi, avec amour.»

    ●(1792) BD 5092. pa nis da vadein, tr. «quand j'allai être baptisé.»

    ●(1915) HBPR 78. Ar vugale a vije kaset, oll, da vadezi da Henvic. ●(1924) SBED 3. Pe iamb de vadéein / Bihañnik d'en iliz. ●(1955) STBJ 51. e voen kaset d'an iliz da vadezi.

    (3) sens fig., plais. Allonger, couper d'eau.

    ●(1732) GReg 937b. Tremper le vin qu'on donne aux autres, tr. «Burlesquement badeza ar guïn.»

    ●(1908) FHAB Du 345. ne veze na diennet na badezet al leaz.

  • badezour
    badezour

    m. –ion

    (1) Homme qui baptise.

    ●(1499) Ca 16a. Badezour. g. baptiste.

    ●(1659) SCger 130b. badezour, tr. «Baptiste.» ●(1744) L'Arm 25b. Baptiste, tr. «Badéour. m.» ●(1790) PEdenneu 346. Er badéour pé badéourès e zeli quemér deur mat.

    ●(1923) LZBt Gouere 21. Goude ar vadeïant, an ofern laret gant ar badeer, ha komunion ar gristenien neve.

    (2) N. pr. Yann-Vadezour : Jean-Baptiste.

    ●(1710) IN I 362. Ian Vadezour, eme hor Salver, a so deut.

    ●(1824) BAM 127. Sant Ian-Badezour diaraozàn, a c'halvas ar Pharisianed, lignez an aeret-viber. ●(1882) BAR 57. Clevet e devoe gant an eal e oe o tougen sant Ian-Vadezour, hag e oe var he c'huec'h miz dougerez.

  • badezourez
    badezourez

    f. –ed Femme qui baptise.

    ●(1790) PEdenneu 346. Er badéour pé badéourès e zeli quemér deur mat.

    ●(1904) SKRS I 50. Eur vadezourez, da heur ar maro. ●(1923) LZBt Gouere 23. Diou leanez, badeerezed.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...