Recherche 'balañs...' : 8 mots trouvés
Page 1 : de balans (1) à balansus (8) :- balañsbalañs
f. –où
I.
(1) Balance.
●(1499) Ca 16b. Balancc. g. idem. ●(1575) M 1251. Try abec so egal, leal diouz an balanç, tr. «Trois raisons sont égales, justement d'après la balance.» ●(1633) Nom 209a. Libra : balance : balançc. ●Trutina, statera : grande balance : balançc bras. ●Trutina momentana : trébuchet, balance d'orfèure : trebuchet, balançou vn offebrer, bindedou. ●209b. Examen : la languette du trébuchet, ou de la balance : languet an balançc.
●(1732) GReg 76b. Balance, instrument pour peser, tr. «Balançz. p. balançzou.» ●(1744) L'Arm 25a. Balance, tr. «Balance.. eu. f.» ●(1790) MG 88. N'en dès quet a valanceu eid pouisein en ihue-garanté-zé. ●(1792) BD 4728. gant da valanso / ha te ray just da vusurio, tr. «avec tes balances, / feras-tu équitablement des mesures ?» ●4901. teuletint er valans, tr. «Jetez-les dans la balance.»
●(1838) CGK 16. Pa yelo fantic er valanç. ●(1877) BSA 233. En eur boueza oberou santes Anna, e velimp ne d'int ket scanv, guinta a rint balansou an Aotrou Doue. ●(18--) SAQ I 20. skudel ar valanz.
●(1904) DBFV 16a. balans, m. pl. eu, tr. «balance.» ●(1909) KTLR 190. Ar gouarnour hen dastumaz hag hen taolaz er valanz.
►[au plur. après un art. ind.] Ur balansoù : une balance.
●(17--) TE 459. én é zourn ur balanceu.
●(1934) BRUS 272. Une balance, tr. «ur balanseu.»
►Ur re valañsoù : une balance.
●(1962) EGRH I 11. Pour « une balance » on emploie d’ordinaire ur balañsoù, ur re valañsoù.
(2) Balancier.
●(1732) GReg 76b. Balancier, verge de fer d'une horloge, tr. «balançz. an horolaich.»
(3) Plateaux d’une balance.
●(1962) EGRH I 11. balañs f., tr. « plateaux, bras d’une balance. »
(4) (comptabilité) Ober ar valañs : faire la balance.
●(1633) Nom 208a. Putare rationes, vulgaris lingua, claram facere rationem, vocat : faire la balance és contes : ober an balançc en countou, aiustiff an count.
II. par ext. Équilibre.
●(1557) B I 472. Nen deu quet egal e balancc, tr. «sans jamais garder son équilibre.»
III. sens fig.
(1) Incertitude.
●(1530) Pm 169. Quement a creth dre nep doutancc / (…) / Nenn dey am haual en balancc, tr. «Quiconque croit (?) avec quelque doute (?) / (…) N'iras pas, il me semble, dans l'incertitude.»
(2) Bout àr valañs : balancer, hésiter.
●(c.1785) VO 71. Er voéh-ce e oai hani ur verh youanq ar valange itré er græce hac en natur.
●(1838) OVD 42. Méditation un inean péhani e zou ar valance étré er Baraouis hag en ihuerne. ●(1854) PSA I 62. Mar d'omb én arvar, mar d'omb ar valange. ●310. é ma ar valange étré é gousciance (…) hag é garg. ●(1854) PSA II 126. bout ar valange aveit gout petra credein.
(3) Bezañ e balañs : balancer, hésiter.
●(1850) JAC 85. biscoas ne voa bet va speret en balanç.
●(1904) DBFV 16a. e balans, tr. «(être) en suspens, incertain.»
(4) Danger.
●(1659) SCger 36a. danger, tr. «balancç.»
(5) Bezañ e balañs da : être en danger de.
●(1659) SCger 36a. il est en danger de mourir, tr. «ema e valancç da veruell.» ●(c.1718) CHal.ms i. Il est en danger de mort, tr. « ema é ualanç de uerüel. » ●(1732) GReg 242b. Il a été en danger de mourir, tr. «bez' e bet ê balançz da goll e vuëz.»
(6) Bout e balañs e vuhez : être en danger de mort.
●(c.1718) CHal.ms i. Il est en danger de mort, tr. « ema é ualanç e uuhé. »
- balañsañbalañsañ
voir balañsiñ
- balañser .1
- balañser .2balañser .2
m. –ioù Balancier.
●(1732) GReg 76b. Balancier, verge de fer d'une horloge, tr. «Balançzer. p. balançzerou.» ●(1744) L'Arm 25a. Balancier, tr. «Balancér.. rion. f.»
●(1890) MOA 136a. Balancier, tr. «Balansour.»
●(1904) DBFV 16b. balansér, m. pl. ieu, tr. «balancier.» ●(1942) DIHU 373/98. balansér en orloj é luskellat a glei de zeheu.
- balañserezh
- balañsiñ / balañsañbalañsiñ / balañsañ
v.
I. V. intr.
(1) Se balancer.
●(17--) TE 371. dihaval doh corz e blæg hac e valange guet peb sort ahuél.
(2) Balañsiñ en udb. : être indécis, balancer.
●(1818) HJC 274. p'hou pehai en distèran fé ac ne volancehèh quet en hou calon. ●275. meit ne valançeo enn i greden.
(3) Hésiter.
●(1774) AC 25. a dle besa impliget ep balanci, tr. «doit être employé, sans hésiter.»
(4) Balañsiñ war udb. : être indécis sur qqc.
●(1834) APD 8. Nonpas credi, doueti, balanci var un articl hepqen eus a Feiz.
II. V. tr. d.
(1) Peser.
●(1499) Ca 16b. Balanczaff. g. balancer peser.
●(1659) SCger 91b. peser, tr. «balanci.» ●(1732) GReg 716a. Peser à la balance, tr. «Balanci. pr. balancet.»
(2) Balañsiñ ouzh : comparer à.
●(1728) Resurrection 1679-1680. Dre ma jmpiete aso bet quen diulas / Ne ouffet balansin ous netra quer ponner.
(3) Consulter.
●(1659) SCger 30a. consulter, tr. «balanci.»
III. V. pron. réfl. En em valañsiñ : s'équilibrer.
●(1710) IN I 402. evel ma teu ar guenanigou da guemeret grouanennou mein etre o divesquer pa vezont surprenet gant an avel var ar meas evit gallout en em valanci en ear.
- balañsinenn
- balañsus