Devri

Recherche 'bale...' : 27 mots trouvés

Page 1 : de bale-1 (1) à balevart (27) :
  • bale .1
    bale .1

    m. & adv. –où, –ioù

    I. M.

    A.

    (1) Marche, action de marcher.

    ●(1868) KMM 51. Tenn oa ar bale, ha diez an ent a-dreuz ar meneziou. ●(1877) BSA 286. evel trouz bale eun niver bras a dud.

    ●(1905) IVLD 18. Va zreid, divoazet euz ar bale, a deuaz da goenvi. ●(1919) LZBl Genver 33. eur vro kaer kenan da velet, mez tenn ha difounn d'ar bale. ●(1923) KNOL 149. Ne gouie ket pegement a vale en doa da ober hag en doa aon da veza re ziwezad. ●(1927) GERI.Ern 36. bale m., tr. «action de marcher.»

    (2) Marche, promenade.

    ●(1849) LLB 293. é valéieu noz. ●(1860) BAL 18. ober baleou. ●(1870) MBR 190. Evelato, ne voa ket echu, na tost zo-ken, he valeou gant-han, tr. «Et pourtant il était bien loin d'avoir terminé ses voyages.» ●(1872) GAM 19. ar mear a iea da ober eur bale d'ar prospital. ●(1874) FHB 502/251b. ar baleou niverus en doa renket da ober.

    ●(1903) MBJJ 169. mont d'ober eur bale. ●(1904) DBFV 16b. balé, m. pl. eu, ieu, tr. «promenade.» ●(1933) IVGV 34. Graet am eus eur bale enni. ●(1927) GERI.Ern 36. bale m., tr. «promenade.»

    (3) Allure, démarche, façon de marcher.

    ●(1838) CGK 32. Eur bale quer manivicq. ●(1877) EKG I 268. hor bale dichek ha faeuz.

    ●(1921) PGAZ 13. drant ha skanv he bale. ●(1957) BRUD 1/52. penaoz n'am-eus ket anavezet da vale ? ●(1959) BRUD 7/18. Eur bale kamm moarvad, pe jorgell, pe imparfall. ●(1983) PABE 62. (Berrien) eur bale palao, tr. «une démarche gauche, lourde.»

    (4) Ar bale bro : les voyages.

    ●(1911) BUAZperrot 34. Ar bale-bro a zigor ar spered.

    B. [en locution]

    (1) Mont er bale : se mettre en route, partir.

    ●(1872) ROU 73b. Allez-vous-en, tr. «it er bale.» ●94a. Partez, tr. «it er bale.» ●(1880) SAB 175. beza prest atao da vont er bale.

    (2) Bezañ war ar bale/war vale : être debout, veiller.

    ●(1904) DBFV 16b. ar valé, tr. «(être) sur pied.» ●(1914) KZVr 67 - 21/06/14. Bean war 'r bale, tr. «être sur pieds ; veiller, Trég[uier] ; bout (ou chom) war vale, veiller, ne pas aller se coucher H[au]te-Corn[ouaille] Besco.» ●(1931) GUBI 79. Un dé ma oen ar er valé tostig tra de Huéned. ●(1957) AMAH 53. ne vane war vale nemet an isletanant Bouvier ha me. ●243. ur vaouez oberiant-dreist na selle ket berr ouzh he foan keit ha ma veze war vale.

    (3) Tro-vale : tour de promenade.

    ●(1904) DBFV 16b. tro balé, tr. «tour de promenade, tour, expédition, exploration.»

    II. Adv.

    (1) War vale : à pied.

    ●(1911) BUAZperrot 349. pa ne c'helle mui ober hent var vale, e rea anezan en eur c'harr.

    (2) Bezañ war vale : se promener.

    ●(1970) BHAF 26. 'Hanta, paotred, war vale ez oh ?

    (3) A-vale : à pied.

    ●(1977) TDBP II 30. Me a vo paotr (ou : plah) a-vale disul, tr. « je serai garçon (ou : fille) de promenade (de sortie) dimanche ».

    ●(2000) PCRMM 658. (Plougastell-Daoulaz) M'a ze da d'eomp m'ont avale / Vo ked aez m'ont war eun droad, tr. «Si on doit marcher pour rentrer / ça ne sera pas facile sur un seul pied.»

  • bale / baleañ .2
    bale / baleañ .2

    v.

    I. V. intr.

    (1) Se promener, cheminer, marcher.

    ●(1530) J p. 42a. Ha quement re a baleo / Glan dren bro, tr. «et tous ceux qui passeront par le pays.» ●193a. Mar bale nep tro en broman, tr. «s'il se promène jamais dans ces lieux.» ●206a. Ouz vale, tr. «en cheminant.» ●(1557) B I 131. Huy a bale dren broezou, tr. «Vous voyagez de pays en pays.» ●275. Ne alhes fifual na bale, tr. «tu ne peux remuer ni marcher.» ●(1580) G 394. Dre an bro un dro crenn bale tenn a mennaf, tr. «Par le pays une bonne fois je veux me promener hardiment.» ●(1647) Am 685. List an oristal dre'n sall da bale, tr. «Laissez l'original se promener dans la salle.»

    ●(1659) SCger 95b. pourmener, tr. «bale.» ●(1732) GReg 160b. Cheminer, se promener, tr. «Bale. pr. baleët.» ●(1792) BD 398. na sessan o valle, tr. «Je ne cesse de marcher.» ●1001. baleet emeus partout dre ar contrée, tr. «J'ai parcouru partout la contrée.» ●1068. nen deus nep meudessin davalle voar masro, tr. «Il n'y a pas de médecin mpour venir me soigner.»

    ●(1838) CGK 4. Bale sioul vel al logod. ●(1847) BDJ 35. o valea / E dicheolen ar cedrenhou. ●(1877) EKG I 286. va goad a rede puill, chaflika a rea em boutou dre ma valeen.

    ●(1904) DBFV 16b. balé, v. n., tr. «se promener, voyager.» ●(1924) SBED 28. Un dé é falé barh er hoed. ●(1927) GERI.Ern 36. bale v. n., tr. «se promener.» ●(1931) GUBI 193. Arlerh em bout bet é Ploué / Un herrad baléet.

    (2) Bale ouzh, war : marcher sur.

    ●(1878) EKG II 109. baleomp var soudarded Canclaux.

    ●(1911) BUAZperrot 458. Bretoned ha Gallaoued a en em glevas da vale outo [an Normaned].

    (3) sens fig. (en plt de coups) Voler.

    ●(1908) PIGO II 118. Malloziou ha toliou a valee stank etre ar jendarmed hag an dud.

    II. V. tr. d.

    (1) Bale e zaoulagad, e selloù : promener son regard.

    ●(1866) LZBt Genver 70. eur Pastor mad en deuz baleet he zello aketuz dre ann holl broio.

    ●(1910) MBJL 70. Skwizan a ra an nen o vale e zaoulagad war ar sort treo.

    (2) Bale e votoù-koad war an hentoù : parcourir les chemins.

    ●(1926) ARVG (niv 7 gouere) 146. Me ’oa ive o vale ma botou koad war henchou ar barrouz, hag en em gavis gant Per…

    (3) Bale ub. : promener qqn.

    ●(1910) MBJL 77. da gerc'hat he beajourien evit o bale dre gêr. ●(1978) LLMM 188/181. dirak an dud da vale ar merc'hed war al lenn.

    (4) Bale ub. : envoyer qqn promener.

    ●(1914) KZVr 67 - 21/06/14. Bremaïk m'ho paleo ! tr. «je vais vous faire marcher, déguerpir, Milin.» ●(1927) GERI.Ern 36. me ho paleo, tr. «je vous ferai déguerpir.»

    (5) Bale ub. : suivre, filer qqn.

    ●(1902) PIGO I 100. Ouz e vale, e oa muioc'h a c'hoant d'ean da welet pelec'h ha penôz e tremene e vreur-kaer e amzer.

    (6) Bale hent(où) : parcourir les chemins (de).

    ●(1868) FHB 200/348a. Ropars a vije bet guelloc'h gantha beza o vale hent.

    ●(1954) VAZA 20. biken ne vo gwelet sebezusoc'h oristal o vale heñchoù Priel.

    (7) Bale bro : parcourir du pays.

    ●(1902) PIGO I 24. ni a yelo hon daou da vale bro. ●(1964) KTMR 15. A-viskoaz e-noa bet daou venoz : bale bro ha skrapa peadra da veva.

    (8) Bale ur marc'h : faire marcher un cheval.

    ●(1904) DBFV 16b. balé, v. a., tr. «faire marcher, (un cheval).»

    III.

    (1) Bale eeun (gant an hent) : obéir sans discuter. Cf. kerzhet eeun, gant an neudenn war-eeun.

    ●(1908) KMAF 12 E. Crocq. Ah ! Fanchik-Fall, me gred e ranki chench kalz da zoare ha bale eünoc'h gant an hent, da vihana ma ec'h eus an disterra c'hoant da uza kalz a vouteier en ti-man. ●(1908) KMAF 19 E. Crocq. An nep a zo eveldon dindan ar Gouarnamant ne c'hello morse bale re-eün, re zoun. ●(1923) AAKL 46 (L) Y.-V. Perrot. Ha ! diaoc'h, breman e vo gwelet ha c'houi a valeo eün !... ●(1933) FHAB Genver 12 *Lizik. Me a gav d'in, e rank an Aotrou Person bale eün ganti !

    (2) Bale moan : marcher droit, filer doux.

    ●(1931) VALL 536. Il doit marcher au pas, être soumis, tr. F. Vallée «rankout a ra bale moan.» ●(1958) ADBR LXV-4 510 (K-An Ospital Kammfroud). L'expression Bale moan signifie «marcher droit» (au fig.), mais surtout «filer doux» : Klevet e-noa e bater, bale moan a ree o vond kuit.

    (3) Bale strizh : marcher les fesses serrées.

    ●(1958) ADBR LXV-4 510 (K-An Ospital Kammfroud). Marcher les fesses serrées (sens propre) se dit : bale striz.

    (4) Bale kempenn : marcher droit.

    ●(1861) MILg 246 (L) F. Gourc'hant. E rankfemp c'hoaz, ni kannaded, / Beza gwisien ar Jesuisted, / Lezel hor strak, plega touchenn, / Ha war ho guer bale kempenn.

    (5) Bezañ gwellañ den zo o vale : le meilleur homme que l’on puisse avoir.

    ●(1928) FHAB Mae 171 (L) Y.-V. Perrot. Er Faou, e veve gwechall eur soner, gwella den a oa o vale, ma n'en divije ket bet karet, re, en holl, e vanne.

    (6) Kas da vale : envoyer paître.

    ●(1732) GReg 685a. Je vous envoirai paître, tr. G. Rostrenenn «Me o caçzo da vale.»

    ●(1908) PIGO II 39 (T) E. ar Moal. Ha kaset da vale evel eur stoupaer. ●(1910) MBJL 32 (T) Clerc. Ma ! eme Herri : êt ar Pab da vale gant e lezenno. ●(1911) RIBR 151 (L) K. ar Prat. Ar vaouez-ma na oe ket kaset da vale koulskoude. ●(1931) VALL 525. au fig. envoyer paître, tr. F. Vallée «kas da vale (express. relevée).» ●(1957) AMAH 60 (T) *Jarl Priel. Biskoazh en e vuhez soudard n'en divije kredet e c'helled kas ofiserien da vale en ur stumm ken dichek.

    (7) Bale war roudoù ub. : voir roudoù.

    (8) Na vale war un troad : voir troad.

    (9) Boiar a vale : voir Boiar.

  • balead
    balead

    m. –où Promenade.

    ●(1866) FHB 82/240a. bemdez ez a e kear da ober baleadou.

    ●(1929) MKRN 179. Balead… Promenade. – Oc'h ober eur balead ?

  • baleadenn
    baleadenn

    f. –où

    (1) Promenade.

    ●(1889) ISV 262. da ober eur valeaden dre vouelet Leon.

    ●(1902) PIGO I 45. Ar valeaden a achuaz eur pennadik 'raog koan. ●(1910) MBJL 78. epad ma baleaden dre Londrez. ●129. ec'h afe hon oll indervez gant ar valeaden-ze. ●(1924) ARVG Ebrel 83. ha baleadenn pe, gentoc'h, pignadeg evit gwelet doare ar mene. ●(1925) SFKH 15. deustou ma oé un tammig hir er valéaden. ●(1935) BREI 406/2a. Met doare an amzer hag a splet kement en eur valeadenn, en eur pirc'hirinaj ne ra ket nemeur. ●(1957) AMAH 206. Bemdeiz e ranken ivez ober gant kalz diegi ur valeadennig. ●(1963) LLMM 99/266. hag a gase bep sul ha bep gouel-berz un nebeut tud lezirek na gave netra welloc’h da ziduiñ o amzer eget ur valeadenn.

    (2) Voyage.

    ●(1857) HTB 68. an den iauank en difoa eun tam baleaden a bemzek de, pe a daer zun d'ober.

  • baleadenniñ
    baleadenniñ

    v. intr. Se promener.

    ●(1965) KATR 24. baleadenni a-hed an aot. ●28. da valeadenni war varh-houarn.

  • baleañ
    baleañ

    voir bale .2

  • baleant .1
    baleant .1

    adj.

    I. Épith. Errant.

    ●(1874) FHB 480/79b. ar brezegerien baleant-ze. ●(1874) FHB 506/281a. ar varc'hadourien baleant-ze a gaver e pep leac'h.

    II. Adv.

    (1) Bevañ baleant : vivre en nomade.

    ●(1868) FHB 169/102a. ar Sarazined a veo baleant.

    (2) Mont baleant : s'enfuir.

    ●(17--) ST 336. setu daou zen vechant / O sailla dreist ar vur, hag o vont baléant, tr. «voilà deux drôles, qui sautent par dessus le mur et qui prennent la fuite.»

  • baleant .2
    baleant .2

    m. –ed

    (1) Homme qui aime se promener.

    ●(1732) GReg 27a. C'est un allant, qui aime à aller, tr. «ur baleand eo.»

    (2) Vagabond.

    ●(1732) GReg 224b. Coureur, vagabond, tr. «Baleand. p. baleanded.»

    ●(1866) FHB 85/265b. buez eur baleant. ●(1866) FHB 94/335a. baleanted o vont eus a guær var ar meaz. ●(1874) FHB 471/6b. ar valeanted eveldhan.

    ●(1962) EGRH I 11. baleant m. -ed, tr. « chemineau. »

  • baleantañ
    baleantañ

    v. intr. Vagabonder.

    ●(1914) DFBP 334b. vagabonder, tr. «Baleanta.»

  • baleantez
    baleantez

    f. –ed Prostituée.

    ●(1732) GReg 225a. Coureuse, femme prostituée, tr. «Baleandès. p. baleandesed.»

  • baleantour
    baleantour

    m. –ion Promeneur.

    ●(1978) PBPP 2.1/7. (Plougouskant) pe deus ur baleantour pe deus un abandonet 'tez muiañ a druez ?, tr. «as-tu plus pitié d'un promeneur ou d'un abandonné ?»

  • baleata
    baleata

    v. intr. Déambuler.

    ●(1931) VALL 182b. Déambuler, tr. «baleata.» ●(1955) VBRU 48. ourzien ha bleizi o valeata er straedoù ken stank ha chas. ●71. lenn, baleata pe boanial da zeskiñ ar rusianeg.

  • baled
    baled

    s. –où (architecture) Auvent, avant-toit.

    ●(1499) Ca 17a. Balet. g. idem. l. hic cheruchus / chi. ●(c.1500) Cb 21a. Balet / alias scubell. g. idem. l. cherusus / i.

    ●(1732) GReg 72a. Auvent, petit toit de planches qu'on met au-dessus des boutiques pour les garantir de la pluie tr. «baled. p. balegeou, baledou apateiz.»

    ●(1895) GMB 52. baled, auvent, Gr., v. fr. balet, poitevin id., gall. balog, f. «pincle, turret».

    ●(1927) GERI.Ern 36. baled C[ornouaille] m., tr. «Auvent de boutique.»

  • baleek
    baleek

    adj. Qui cause des allées et venues.

    ●(1914) KZVr 67 - 21/06/14. Pask gloek / Est baleek, tr. «(si) Pâques (est) pluvieux, août sera de même), causant bien des allées et venues (aux moissonneurs) H[au]te-Corn[ouaille] Besco.»

  • baleer
    baleer

    m. –ion

    I.

    (1) Promeneur.

    ●(1732) GReg 27a. C'est un allant, qui aime à aller, tr. «ur baleeur eo.»

    ●(1857) CBF 52. Eur baleer kaer oc'h, tr. «Vous êtes un fier promeneur.» ●(1889) ISV 366. sounn he benn ganthan, baleer diroufen.

    ●(1903) MBJJ 60. eun hent braz, dalc'hmad goloet a valeerien.

    (2) Marcheur.

    ●(1732) GReg 602b. Marcheur, tr. «baleër. p. yen.»

    ●(1977) PBDZ 639. (Douarnenez) baleour, baleourien, tr. «bon marcheur.»

    II. [en apposition]

    (1) Manac'h-baleer : religieux mendiant.

    ●(1909) NOAR 5. ha hi gwelet eur manac'h baleer en e zav e-kichen dor ar voger. ●(1911) BUAZperrot 275. bez e vezo eur manac'h baleer.

    (2) Marc'hadour-baleer : marchand ambulant.

    ●(1911) BUAZperrot 176. Neuze ec'h en em reas marc'hadour-baleer, hag e rede ar vro o werza taolennou ha levriou santel.

    (3) Marvailher-baleer : barde errant.

    ●(1909) NOAR i. N'ho peus ket a zonj (…) eus ar varvailherien-valeerien-ze, a rede gwechall henchou hor bro.

  • baleer-bro
    baleer-bro

    m. baleerion-vro Celui qui parcourt du pays ; vagabond.

    ●(1964) KTMR 6. kê da weled piou eo ar baleer-bro-ze.

  • baleer-noz
    baleer-noz

    m. baleerion-noz Coureur nocturne.

    ●(1868) FHB 173/132a. tri baot-distro, tri lakipod, tri valeer-noz, pe 'vit lavaret guel, tri laer-touet.

  • baleer-skritelloù
    baleer-skritelloù

    m. Homme-sandwich.

    ●(1925) DIHU 164/214. baléour-skritelleu get ur Sinéma.

  • baleg .1
    baleg .1

    m. –où

    (1) (architecture) Saillie.

    ●(1633) Nom 142a. Proiectura, corona, lorica testacea : saillies, larmies : balegou, balirou.

    ●(1732) GReg 838b. Saillie, avance d'un bâtiment, tr. «balecg. p. balegou.»

    ●(1927) GERI.Ern 37. baleg m., tr. «Saillie d'architecture.»

    (2) War valeg : saillant, qui fait saillie.

    ●(1931) VALL 671a. Saillant, qui fait saillie, tr. «war valeg.»

  • baleg .2
    baleg .2

    m.

    (1) Appréhension. cf. balc'heg

    ●(1732) GReg 810b. Repugnance, opposition qu'on a à faire une chose, tr. «(H[aute] Cor[nouaille]) balecg em eus e vont. balecg so guenañ e vont.»

    ●(1927) GERI.Ern 37. baleg m., tr. «dégoût, répugnance C[ornouaille].»

    (2) Chagrin, inquiétude.

    ●(1732) GReg 146b. Chagrin, inquiétude, tr. «balecq.»

  • baleg-karr
    baleg-karr

    m. Pièce qui termine la charrette.

    ●(1962) EGRH I 12. baleg-karr m., tr. « pièce qui termine la charrette. »

  • balegek
    balegek

    adj. Qui forme saillie, saillant, proéminent.

    ●(1931) VALL 671a. Saillant, qui fait saillie, tr. «balegek.» ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 345. ledan e dal, hag balegek eskern e jodou.

  • balegiñ
    balegiñ

    v. intr. Faire saillie, saillir.

    ●(1931) VALL 597a. Se projeter, apparaître en avant, tr. «balegi.» ●671a. faire saillie, tr. «balegi.» ●saillir, en parl. d'un bâtiment, tr. «balegi.» ●719a. Surplomber, tr. «balegi.»

  • balen
    balen

    m. –ed (ichtyonymie) Baleine.

    ●(1499) Ca 17a. Balen. g. balaine de mer. ●(c.1500) Cb 21a. g. le lieu ou len prent les balaines. b. an lech ma quemerer an balenet. ●gal. cest celuy qui vend ou prend les balaines. bri. nep a quemer / pe a guerz balenet. ●(1633) Nom 44a. Balæna : balene : balen.

    ●(1659) SCger 12a. ballaine, tr. «balen.» ●(1727) HB 361. Balen ha pesquet. ●(1732) GReg 487b. Harponner, darder, accrocher avec le harpon, tr. «Treanti balened &c.» ●(1744) L'Arm 25a. Baleine, tr. «Balein.. nétt. m.»

    ●(1866) FHB 88/281a. lonket gant eur balen. ●(1869) HTC 105. Jonas a dremenas tri dervez ha teir nozvez e corf ar balan. ●(1869) KTB.ms 14 p 214. ar balenn. ●(1880) SAB 146. bet tri dervez e cof ur baleen.

    ●(1904) DBFV 16b. balèn, m. pl. ed, tr. «baleine.» ●(1909) LZBt Du 12. pesketerez ar balenned. ●13. Deuz miz du da viz meurz, a ve kemeret, (...) eur balenn bemdez. ●(1934) BRUS 255. Une baleine, tr. «ur balèn –ed, m.»

  • balevard
    balevard

    m. –ed

    (1) Imbécile.

    ●(1919) DBFVsup 5a. balevard (Lang[uidic], s., tr. «imbécile.»

    (2) =

    ●(1942) DHKN 74. balevarded e oè er ré goh.

  • balevardaj
    balevardaj

    m. Bavardage.

    ●(1790) MG 121. hac e cheleu guet plijadur cant-sort balivardage ?

  • balevart
    balevart

    adj. Imbécile.

    ●(1919) DBFVsup 5a. balevard (Lang[uidic], adj., tr. «imbécile.» ●(1934) BRUS 134. Imbécile, tr. «balevart.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...