Devri

Recherche 'banal...' : 10 mots trouvés

Page 1 : de banal-balan (1) à banalenn-balanenn (10) :
  • banal / balan
    banal / balan

    [vbr (NL) banadl-, bannadl-, mbr balazn, balan, banadl- (NL), banazl- (NL), brpm balan, bazlan (forme influencée par les écrits mbr), benal, bonal, vcorn banathel g. genesta (Campanile 11-12), corn banal (Lhwyd), vgall banadil, mgall banadyl (GPCY 253b) < britto *banatlo- où la finale -tlo montrerait un suffixe d’instrument, d’où le double sens « genêt » et « balai » ? (Delamarre 65, EDPC 53-54) ; le vfr balain « balai (de jonc) » et « genêt » (FEW 232b) serait le descendant d’un gaulois *balano- (Delamarre 65), ou peut-être un emprunt direct au breton du nord (Lambert 189) ; le br et le corn montre une évolution identique avec la réduction de -adl à -al (le gall conserve toujours -adl, sauf au sud parfois, GVB 110), cependant le br seul montre l’alternance bal-/ban- au nord, alors que le vannetais et le sud en général gardent systématiquement ban-] cf. banaleg

    Coll.

    I.

    (1) (botanique) Genêts.

    ●(1499) Ca 109a. Hat balazn. g. semance de genestz. ●(c.1500) Cb 21a. g. cest vne maniere dabre comme genestre / qui est moult amere. b. haual ouch balazn / haso hueru. ●(1633) Nom 103b. Genista : genest : balan. ●169a. Storea, teges, matta : natte : cloüeden pe goloen græt á broüen pe á balan pe canab.

    ●(1659) SCger 62a. genest, tr. «balan.» ●(1732) GReg 455a. Genet, arbrisseau, tr. «Bazlan. baëlan. balan. bañnal. (Van[netois] bonal. benal. belan.»

    ●(1849) LLB 373. E droh lann, drein, bonal. ●651. Er bonal goarniset a voketeu milein. ●(1878) EKG II 88. eur parkad balan.

    ●(1904) DBFV 20a. benal, bonal, belann, tr. «genêt.» ●(1927) GERI.Ern 36. balan T[régor] baelan, V[annetais] benal m., tr. «Du genêt.» ●(1981) ANTR 148. balan ar balanegou.

    (2) (en plt d'une maison) Qui a un toit en genêts.

    ●(1838) CGK 19. Adieu did va zi balan, var leynicq ar grec'hen.

    (3) Jav-banal : entremetteur de mariage.

    ●(1919) DBFVsup 34b. jau benal, tr. «entremetteur de mariage.»

    II.

    (1) Na zont war skoulmoù balan : voir skoulm.

    (2) Stank evel kerez war ur bod balan : voir kerez.

  • banal-bugel / balan-bugel
    banal-bugel / balan-bugel

    [banal/balan + bugel .2]

    Coll. (botanique) Houx fragon, fragon épineux, fragonnette Ruscus aculeatus.

    ●(1925) BILZ 106. Balan-bugel, tr. «arbustre à la tige cannelée, souple et forte, aux feuilles rudes, armées d’une épine très dure, qui sert à balayer les bateaux.»

  • banal-louarn / balan-louarn
    banal-louarn / balan-louarn

    [banal/balan + louarn]

    Coll. Prêle des champs.

    ●(1918) KZVr 294 - 20/10/18. balan louarn, tr. «prêle des champs.»

  • banal-Spagn
    banal-Spagn

    [banal + Spagn]

    Coll. (botanique) Genêt d’Espagne.

    ●(1939) DIHU 339/330. ur bodad bonal-spagn.

  • banala
    banala

    [banal + -a .8]

    V. tr. Chercher, cueillir des genêts.

    ●(1970) GSBG 245. (Groe) bǝna:la, tr. «ramasser du genêt.»

  • Banaleg
    Banaleg

    [voir banaleg]

    N. de l. Bannalec.

    I. Banaleg.

    ●(1050) Vallerie II 20 (Bernard Tanguy). Plebs Banadluc.

    ●(1160) Vallerie II 20 (Dom Morice). Bannadlauc. ●(1216) Vallerie II 20. Banadloc. ●(1220) Vallerie II 20 (Cartulaire Quimper). Banadloc. ●(1270) Vallerie II 20 (Cartulaire de Quimper). Banazlec. ●(1296) Vallerie II 20 (Cartualire de Quimper). Banazloc. ●(1368) Vallerie II 20 (Cartulaire de Redon). Banazleuc. ●(1398) Vallerie II 20 (Bernard Tanguy). Banazlec & Baznalec. ●(1516) Vallerie II 20 (Cartulaire de Redon). Banazlec. ●(1636) Vallerie II 20. Banadec & Banalec.

    ●(1847) FVR 150. skrivet am euz bet ar Ganaouen, e Bannalek. ●(1865) FHB 2/16a. D’ar meurs 7, Bannalec, da 10 heur. ●(1867) BBZ III 457. E Bannalek zo'r pardon kaer. ●(1873) OLLI 777. Histoar ar yaouanquis pé Chançon neves composet gant an den yaouanc d’eus a barres Bannalec var sujet he vestres Er bloaves 1873. ●(1876) BJM 151. An Tad Maner a reas c’hoaz missionou en Kerne, e Bannalec, e Trebriant (Trebrivant). ●(1878) SVE 965. Personn Banalek a zo galouper. ●(1890) MOA 19a. Bannalek, ou Banlek.

    ●(1905) ALMA 66. Bannalec. ●(1906) SAQ I viii. Er bloavez 1873, an Aotrou Quere, oa hanvet da bersoun e Bannalec. ●(1925) ARVG 3/61. En Breiz an eus seiz ti, ar brasan, hini Gourin, demdost da Geraez; ar re all e Brest, Briek, Edern, Bannalek, Langonnet. ●(1933) BREI 332/4c. en devoa galvet da Vannaleg holl archerien ar c'hanton.

    II.

    (1) Dicton : Person Banaleg zo galouper. Cf. 1912 MELU 344 & DDPB 509-510.

    ●(1878) SVE 965. Personn Banalek a zo galouper.

    (2) Dicton.

    ●(1929) MKRN 182. Petra zo né ganeoc'h ba Bañnlek. – Cheta chiouaz ! plac'h paour, chi cher-ni 'n eus taget chi chemener bras chiou merh(e)d !, tr. « Qu'y a-t-il de nouveau à Bannalec ? – Hélas ! ma pauvre fille, voilà que le chien de notre village à nous a étranglé le chien du grand tailleur, aujourd'hui, ma parole. »

    (3) Blason populaire : voir Duig.

    (4) Nom de famille.

    ●(1970) NFBT 5 N° 25. Bannalec.

  • banaleg / balaneg
    banaleg / balaneg

    [vbr (NL) banadluc, bannadlauc, mbr banadloc (NL), banazlec (NL), banazloc (NL), banazleuc (NL), balaznec (Catholicon), brpm balanec, benalec, bonalec, corn banallek, banathlek (Nance 9b), mgall banadlawc (GPCY 254c) < banal/balan + -eg] cf. Banaleg

    F. –i, –où, banaleier Terrain couvert de genêts, genêtière.

    ●(1124-1125) Credon ch. 391 (GVB 109). benalec.

    ●(1230) (1886) REC 7/207. -banazlec. ●(1232) (1886) REC 7/208. -banelec. ●(1239) (1886) REC 7/206. -banalec. ●(1268) (1886) REC 7/205. -balanec. ●(1499) Ca 16b. g. genescoy. b. balaznec. ●(c.1500) Cb 21a. g. genestrier. b. balaznec.

    ●(1659) SCger 62a. lieu plein de genest, tr. «balanec.» ●(c.1718) CHal.ms ii. Lieu planté de gen'est, tr. «bonalec, benalec.» ●(1744) L'Arm 172a. Genetaie, tr. «Benalêc.. légui. f.»

    ●(1847) FVR vii. er c'hoajou, er balaneier. ●(1868) KTB.ms 14 p 13. war lez ur valanek vraz. ●(1878) EKG II 92. Mond a reant a-hed ar valanek. ●(1878) BAY 14. benalek, benalegi, tr. «genetaies.»

    ●(1904) DBFV 20a. benaleg, bonaleg, belanneg, tr. «champ de genêt.» ●(1912) MMKE X. al lutuned o korollât en kreiz eur valaneg. ●(1927) GERI.Ern 36. balaneg, baelaneg, benaleg, tr. «champ de genêt.» ●(1931) GUBI 193. Ha pelloh hoah ur venaleg.

  • Banalegiz
    Banalegiz

    [Banaleg + -iz]

    Pl. Habitants de Bannalec.

    ●(1870) FHB 295/268b. Ar re a anavez Bannalegiz.

    ●(1915) HBPR 84. Bannalegis, neuze, en em gemeras a hent all.

  • banalek / balanek
    banalek / balanek

    [banal/balan + -ek]

    Adj. Qui est couvert de genêts.

    ●(1868) GBI i 496. ’N ur parkik bihan balanek, tr. «Dans un petit champ de genêts.»

  • banalenn / balanenn
    banalenn / balanenn

    [mbr balaznenn, brpm bonalen, benalen(n), corn banallen, banathlen (Nance 9b), mgall banhadlen, banadlen < banal/balan + -enn]

    F. –où

    (1) Pied de genêt.

    ●(1499) Ca 16b. Balaznenn. ga. genesce.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. un genest, tr. «bonalen p. bonal, benalen, benal.»

    ●(1904) DBFV 20a. benalen, bonalen, belannen, f. pl. –nneu tr. «plant de genêt.» ●(1927) GERI.Ern 36. balanenn, baelanenn, benalenn, tr. «plant de genêt.»

    (2) Verge de genêt.

    ●(1744) L'Arm 172a. Verge de genêt, tr. «Benalênn.. Benalênneu. f.» ●359b. Sion (..) De Verges, tr. «Mercheu er venaleenn énn ihuë-fessenn.» ●399a. Verge (...) A foetter, tr. «Benaleênn. f.»

    ●(1904) DBFV 20a. benalen, bonalen, belannen, f. pl. –nneu tr. «verge de genêt.» ●(1927) GERI.Ern 36. balanenn, baelanenn, benalenn, tr. «branche ou baguette de genêt.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...