Devri

Recherche 'barn...' : 16 mots trouvés

Page 1 : de barn-1 (1) à barnour (16) :
  • barn .1
    barn .1

    f./m. –où, –ioù

    I. F. (droit)

    A. (action de juger)

    (1) Jugement.

    ●(1521) Cc [barner]. Idem Censura re. g. iugement de court deglise. brit. barn en les ylis. ●(1530) Pm 274. na deuhent quet / Dan barnn, tr. «ne pas venir / Au jugement.» ●(1575) M 1274. prydiry an barnou, tr. «méditer les jugements.» ●1871-1872. barnn den, so ven hep soutenanç, tr. «le jugement de l'homme, qui est vain, sans appui.»

    ●(1659) SCger 131a. barn, tr. «iugement.» ●(1732) GReg 550b. Jugement, Sentence renduë, tr. «Barn.»

    ●(1847) FVR 41. eul lezen / Garvoc'h eged ann holl varno.

    ●(1907) AVKA 69. ma barn a zo herve ar lealdet.

    (2) Mont e barn gant ub. : aller en justice avec qqn.

    ●(1913) AVIE 82. Ha mar bé unan benak é klah monet genis é barn eit lemel te sé genis, lausk hoah ha vantel de vonet getou.

    (3) Lakaat ub. e barn : juger qqn.

    ●(1847) FVR 149. Chetu kenta ober ar Gonvansion : he brasa hag he gwasa a oe lakaat ar Roue e barn.

    (4) (Lakaat) barn war ub. : juger qqn.

    ●(1866) LZBt Ebrel 105. dibennet raktal hep barn e-bed war-n-he.

    (5) Dougen ur varn : rendre un jugement.

    ●(1732) GReg 550b. Rendre un jugement injuste, tr. «Douguen ur varn disleal.»

    (6) Barn izel : basse juridiction.

    ●(1732) GReg 888a. juridiction subalterne, tr. «barn isel.»

    B. (lieu du jugement)

    (1) Cour.

    ●(1732) GReg 223b. Cour, lieu où les Juges exercent leur Juridiction, tr. «barn. p. barnyou, barnou.» ●552b. Juridiction, Tribunal, où l'on plaide, tr. «Barn. p. barnou.»

    (2) Ar gador-varn : le tribunal.

    ●(1878) EKG II 198. Ar gador-varn e deuz roet ar varnedigez a zo aman varlerc'h.

    (3) Lez-varn : tribunal.

    ●(1868) FHB 167/87b. alier e lezvarn Roazon.

    ●(1910) MBJL 176. Neuze e tigasont anê dirag o lezio-barn.

    (4) Ti-barn : tribunal.

    ●(1866) LZBt Gouere 138. ac'hane am c'haser da di-varn ann dorfetourien.

    ●(1906) KPSA 207. e ti-barn Pilat. ●(1907) KANngalon Gwengolo 488. er meaz euz an tiez barn.

    II. F. (religion)

    (1) Ar varn ziwezhañ : le jugement de Dieu, jugement dernier.

    ●(1659) SCger 71a. iugement dernier, tr. «barn diueza.» ●(1732) GReg 550b. Le Jugement dernier, tr. «Ar varn divezã.»

    ►absol.

    ●(1575) M 643. An Barnn á vezo striz, ha piz, tr. «Le Jugement sera sévère et rigoureux.»

    (2) Deiz, devezh ar varn (ziwezhañ) : le jour du jugement dernier.

    ●(1638) Peiresc 4. Que na vezo deuez ar varn, tr. «Jusqu'à ce que ce soit le jour du jugement.»

    ●(1803) MQG 10. C'hoarzit eta ho coalc'h ac'hann da zeiz ar varn. ●(1872) DJL 37. Ha da ze ar Varn, eüruz nep vo divlam.

    ●(1903) MBJJ 120. hag e vefomp adbueet gantan de ar varn divezan.

    (3) Lez-varn ar binijenn : confessionnal.

    ●(1911) BUAZperrot 627. Epad ar c'hoarïz, e chome e lez-varn ar binijen, adaleg peder heur diouz ar mintin beteg kreiz deiz, da govez e c'hoazed.

    III. M. (philosophie) Jugement.

    ●(1962) EGRH I 12. barn m., tr. « jugement (en philosophie). »

    IV.

    A.

    (1) Gant gwir varn : à juste titre.

    ●(1866) FHB 69/131b. Ret a oe senti, hag e leverjont etrezho : gant guir-varn eo e c'houzanvomp kement-ma, rak pec'het hor boa enep hor breur.

    (2) Ober gwir varn =

    ●(1866) FHB 96/347b. Doue a ra guir-varn abred pe zivezad.

    B. [terme qui renforce les adv. interrog.]

    (1) Penaos ar varn ? : comment diable ?

    ●(1943) FHAB Gouere/Eost 325. Holl edont eno, ha gant nec'hamant e c'houlennent penaos ar varn e oa bet dallet ken trumm all ar baotred yaouank.

    (2) Pelec'h ar varn ? : où diable ?

    ●(1945) DWCZ 11. E pelec’h ar varn eo bet ar vaouez kaez-se o pesketa eun ano evel hennez ?

    IV. Gortoz betek trompilh ar Varn : voir trompilh.

  • barn / barnañ / barniñ .2
    barn / barnañ / barniñ .2

    v.

    I. V. tr. d.

    A. Juger, rendre la justice.

    ●(1499) Ca 18a. Barnn. g. iuger.

    ●(1659) SCger 71a. iuger, tr. «barn.» ●131a. barn, tr. «iuger.» ●(1732) GReg 551a. Juger un procès, tr. «Barn ur procès.» ●Le procès est jugé, tr. «Barnet eo bet ar procès.»

    ►absol.

    ●(c.1500) Cb 22a. gal. iuger selon droit et raison. b. barnn heruez guyer. ●(1530) Pm 162. Arre da vn dez goude henn / Ez duy da barnn, tr. «De nouveau, un jour après cela, / Il viendra juger.»

    B. Juger (qqn).

    ●(14--) N 611. na barn den bizuiquen, tr. «ne juge jamais personne.» ●(1575) M 41. Penaux diouz plom ha scuezr, ez barnher pechezrien, tr. «Qu'au plomb et à l'équerre on jugera les pécheurs.» ●618. hon barno á tro scaff, tr. «il nous jugera de façon prompte.» ●1743-1744. An sot (…) / A barnnas fresq escuit, euit nep residanç, tr. «Le sot (…) / Il le condamna tout de suite, sans aucun délai.» ●(1650) Nlou 17. Da barn bras ha bihan, tr. «pour juger grands et petits.»

    ●(1904) DBFV 18a. barnein, v. a., tr. «juger.» ●(1908) PIGO II 114. an hini a vo barnet aman breman-zouden-Doue.

    ►absol.

    ●(1621) Mc 56. barnet em eux re pront. ●102. barnet gueneuff re prontamant.

    (2) Barn d'ar + subst. : condamner à.

    ●(1575) M 1742. Dan maru las gant casty, ho barnas, tr. «A la mort terrible avec souffrance il les condamna.»

    ●(1847) FVR 74. Fransez Bothorel, euz a Bloezal, a oe barnet da dri bloaz prizoun. (…) ho eiz barnet d'ar maro. ●(1866) LZBt Ebrel 108. barnet eo bet ann den-man d'ar maro. ●(1877) EKG I 233. e viche barnet raktal d'ar maro an nep a esache ober an disterra drouk d'he zoudarded. ●(1878) EKG II 234. Ne zaleaz ket da veza kaset da Vrest, el leac'h ma oue barnet d'ar maro. ●(1880) SAB 173. da lacaat barn aneza d'ar maro.

    ●(1904) DBFV 18a. barnein, v. a., tr. «condamner (de, a).»

    (3) Barn da + v. : condamner à (être, faire, etc.).

    ●(1866) FHB 90/298a. barnet da zouguen evit bepret ar skeul-c'houzoug.

    ●(1904) DBFV 18a. barnein, v. a., tr. «condamner (de, a).» ●(1924) FHAB Eost 296. e oa o vont da vezan barnet da veuda daouzek kant pez aour d'ar marc'hadour.

    II. par ext. & sens fig.

    A. par ext. Juger, considérer.

    ●(1872) DJL 24. Ha rabad e z'eo barn mac'h deuz he chupen.

    ●(1911) BUAZperrot 622. An dud ne ouezont barn o nesa nemet divar nij, ne reant nemet Salaün ar Foll anezan. ●(1913) AVIE 162. Ne iet ket ha barnein revé en dianvéz.

    B. sens fig.

    (1) Assigner, fixer.

    ●(1862) JKS 409. pa vezo deuet ann deiz a zo bet barnet gan-e-hoc'h.

    (2) Ensorceler.

    ●(1962) TDBP II 33. Te n'out ket bet barnet en noz ? tr. «n'as-tu pas été condamné la nuit par une herbe magique qui rend amnésique et égare les gens ?»

    (3) (météorologie) =

    ●(1978) BZNZ 38. (Lilia-Plougernev) An avelioù uhel hag izel a gustum barnañ an amzer, tr. (THAB 1/26) «Ce sont les vents du nord et les vents du sud qui font le temps. Ils sont les "juges" du temps.»

    III. V. pron. réfl. En em varnañ : se juger.

    ●(1710) IN I 51. ret e din en em varn bremâ va-unan.

    ●(1824) BAM 43. mar duit da en em varn hoc'h-unan. ●(1862) JKS.lam 340. ne gredann ket en em varn va-unan. ●(1874) POG 146. en em varna a rann ma-unan.

  • Barnabaz
    Barnabaz

    n. pr. Barnabé.

    ●(1499) Ca 18a. Barnabas. g. idem.

    ●(1659) SCger 131a. Barnabasq, tr. «Barnabé.»

  • barnadeg
    barnadeg

    f. –où

    (1) Jugement collectif.

    ●(1930) GWAL 22/82. Gwaz Doue, amañ eo, en hor c'horn-bro, e viot beziet, d'eoc'h da veza en hon touez da zeiz ar Varnadeg.

    (2) Barnadeg veur : jugement dernier.

    ●(1929) GWAL 18/94. an dachenn ma c'hortozo ho korf pred ar Varnadeg-Veur.

  • barnadenn
    barnadenn

    f. –où Jugement porté, sentence.

    ●(1931) VALL 409b. Jugement porté, sentence, tr. «barnadenn, f.»

  • barnajiñ
    barnajiñ

    v. tr. d. Barnajiñ ur gaoz : répandre un bruit.

    ●(1953) LLMM 43/14. Ya, barnajet e vez a-wechoù kaozioù ha n'int ket kar d'ar wirionez. ●(1994) LLMM 283/116. Piv en deus barnajet ar gaoz-se ?

  • barndi
    barndi

    m. –où Tribunal.

    ●(1937) TBBN 17. E oent ér barndi.

  • barnedigezh
    barnedigezh

    f. –ioù

    (1) Jugement.

    ●(1659) SCger 71a. iugement faux, tr. «bardiniguez (lire : barnidiguez) faos.» ●(1710) IN I 235. eme vezo ar Roue eus ar beorien hac eus ar Rouanez en e varnidiguez vras. ●293. barnidiguezou an dud. ●(1732) GReg 192b. Condamnation, jugement qui condamne, tr. «Barnediguez a gondaun.» ●550b. Jugement, Sentence renduë, tr. «barnediguez. barnidiguez.»

    ●(1862) JKS 334. n'omp ket evit anaout barnedigesiou Doue. ●(1878) EKG II 197. Ma vefe unan-bennag hag en defe diskred var ar varnedigez-se. ●235. he varnedigez d'ar maro.

    ●(1906) BOBL 13 janvier 69/2d. da gas barnidigez ar barner a beuc'h dirag al Lezvarn a Dorridigez. ●(1911) SKRS II 90-91. Ar brassa sent ho deuz krenet gant ar spount rag barnedigez an Aotrou Doue. ●(1931) VALL 409b. Jugement porté, sentence, tr. «barnedigez, f.»

    (2) Reiñ ur varnedigezh : rendre un jugement.

    ●(1878) EKG II 198. Ar gador-varn e deuz roet ar varnedigez a zo aman varlerc'h.

    ●(1936) PRBD 23. hervez ma wel anezo, a dro vat pe a dro fall, ar barner a ro e varnedigez.

    (3) Dougen ur varnedigezh : rendre un jugement.

    ●(1732) GReg 550b. Rendre un jugement injuste, tr. «Douguen ur varnediguez faos.»

    ●(1911) BUAZperrot 118. pa oue douget ar varnedigez-ze. ●285. kerkent ha ma vez douget ar varnedigez en e eneb.

    (4) Terriñ ur varnedigezh : casser un jugement.

    ●(1838-1866) PRO.tj 181. Evit lacquat terri ar varnediguez.

  • barner / barnour
    barner / barnour

    m. –ion

    (1) Juge.

    ●(14--) N 1426. Vn barner mat hep nep atfer, tr. «Un bon juge, sans nul doute.» ●(1499) Ca 18a. Barner. g. iuge. ●(1557) B I 172. Croer ha barner souueren, tr. «créateur et juge souverain.» ●(didascalie après 543). Claudin he presant dan barneur, tr. «Claudin la présente au juge.» ●(1576) Catechism 22 (= RECE 47, 108). Entré an caus, hac an caus, An lofr, hac an heny na deu lofr, hac é guelez variabl, auys an barneryen so en ha porzyou, tr. « entre la cause et la cause, le lépreux et celui qui n’est pas lépreux, et que tu trouves divergent l’avis des juges qui sont dans tes portes. »

    ●(1659) SCger 71a. iuge, tr. «barner.» ●131a. barner, tr. «Iuge.» ●(c.1680) NG 63. Dirac er Barner general. ●(1710) IN I 49. ar Barneur souveren. ●293-294. abalamour na dint quet barnerien an eil-re var o hentez. ●361. ur barner injust. ●(1732) GReg 266b. Denonciation, accusation, tr. «accus dirac barneur.» ●700a. Le juge a fait là un passe-droit, tr. «Un dreist-guïr èn deus great ar barneur eno.»

    ●(1869) FHB 251/330a. Eno, pa zave afer etre eur re bennag, e teuent avechou d'am c'haout evit va lacat da varner etrezho. ●(1891) AGB 5. evelse e vezont er memez amzer tamallerien ha barnerien !

    ●(1904) DBFV 18a. barnér, barnour, tr. «juge.» ●(1907) AVKA 188. ar barner disleal-ze. ●(1931) GUBI 46. de gavouit Barnour er hanton. ●(1936) PRBD 23. hervez ma wel anezo, a dro vat pe a dro fall, ar barner a ro e varnedigez. ●(1957) CONS 357. ac’hanta, kaer am eus beza ive eur barnour diere, me a lavar, n’ez eo ket gwir kement-se.

    (2) Mestr-barner =

    ●(1905) IVLD 82. mestr-barner Lourd a gemennaz da Vernadett dont dirazhan.

    (3) Priseur.

    ●(1904) DBFV 18a. barnér, barnour, tr. «priseur.»

    (4) Personne qui estime les dégats.

    ●(1904) DBFV 18a. barnér, barnour, tr. «estimateur, d'un dommage (causé par des bestiaux).»

    (5) (religion) Mont dirak e varner : mourir.

    ●(1926) FHAB Here 392. Mont a reas dirag e Varner d'an 13 a viz eost 1826.

  • barner-a-beoc'h
    barner-a-beoc'h

    m. Juge de paix.

    ●(1834) SIM 42. avertissa ar barner a beoc'h. ●(1847) FVR 250. d'ar Barnour-a beoc'h, en em gave dalc'het da vont d'ar gouel. ●(1878) EKG II 186. an Aoutrou Karo, barner a beoc'h e Guitalmeze.

  • barner-enklask
    barner-enklask

    m. Juge d'instruction.

    ●(1906) BOBL 30 juin 93/3c. ar barner enklask, ar c'homis grefier, an distroer-brezonek.

  • barner-Iliz / barner an Iliz
    barner-Iliz / barner an Iliz

    m. Jugre ecclésiastique.

    ●(1867) BUE 79. o westlan leveo he garg a varner ann iliz da obero a vadelez.

  • barnerezh
    barnerezh

    m. –ioù Jugement.

    ●(1913) AVIE xv. gobér er barneréheu bras ha kondañnein d'er marù en torféterion.

  • barnet
    barnet

    adj.

    (1) Jugé.

    ●(1499) Ca 18a. [barnn] iugie. b. barnet. ●(c.1500) Cb 22a. g. iuge. b. barnet.

    (2) (en plt d'un malade) Condamné.

    ●(1971) BAHE 68/22. Barnet : e yezh ar bobl e talvez : e riskl da vervel, pa gomzer eus ur c'hlañvour. Barnet eo ar pezh a dalvez : n'eus mui nemeur a esperañs.

  • barneu
    barneu

    s. Pièce de toile dont on recouvre le bétail en hiver.

    ●(1919) DBFVsup 6a. barneu (Berric), s., tr. «pièce de toile dont on recouvre le bétail en hiver.»

  • barnour
    barnour

    voir barner

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...