Devri

Recherche 'bat...' : 46 mots trouvés

Page 1 : de bat (1) à batulerin (46) :
  • bat
    bat

    adj. Déconcerté, stupéfait.

    ●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Bat, tr. «déconcerté, stupéfait.»

  • batadenn
    batadenn

    f. –où =

    ●(1948) LLMM 8/64. badouell pe badaouell ak (sic) tra drellus, badaouüs pe batadenn.

  • batailh
    batailh

    f. –où Bataille.

    ●(c.1500) Cb 23b. gal. batailleusement. b. dre bataill. ●(1530) J p. 69a. Quae dan bataill pa ez assailler, tr. «marche au combat, puisqu'on t'attaque.»

    ●(1792) BD 3204. en quement batail ma homp bet, tr. «dans chaque bataille où nous avons été.»

  • batailhañ / batailhiñ
    batailhañ / batailhiñ

    v. intr. Batailler.

    ●(c.1500) Cb. g. combastre / bastailler. b. bataillaff. ●(1633) Nom 193a. Ad manis venire, collato pede prœliari, conferre manum, conferre signa vel pedem, confligere acie, gradum conferre cum hoste, decernere armis, decernere acie vel ferro : batailler, combattre, venir à la main, liurer la bataille : battailliff, coumbatiff, coummeret an armou ha neuse hoariff ez paotr.

  • batailhet
    batailhet

    adj. Assommé.

    ●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Batailhet, tr. «étourdi (comme le bœuf sous le marteau) Caer.»

  • batailhiñ
    batailhiñ

    voir batailhañ

  • batailhon
    batailhon

    f./m. –où Bataillon.

    ●(1847) FVR 244. Ar bugale bras, armet a fusuillou, a furm eur batailloun. ●(1878) EKG II 200. an diou vataillon.

    ●(1919) BUBR 8/206. ar vatailhon a-bez. ●(1921) PGAZ 100. Ar bedervet koumpagnunez euz ar pevare bataillon. ●(1942) DRAN 78. hag, en adreñv, an daou vatailhon all, stok ouz stok.

  • batalm
    batalm

    f. –où

    (1) Fronde.

    ●(1633) Nom 186a. Funda, balearis funda : fonde : an battalm. ●Scurale : le cuir de la fonde : lezr an battalm.

    ●(1659) SCger 58b. fonde, tr. «batalm.» ●131a. batalm, tr. «fonde.» ●(1732) GReg 440a. Fronde, instrument de cordes pour jetter des pierres, tr. «Baltramm. p. baltrammou.» ●Une fronde, tr. «Ur valtramm. ur vetalm. ur vedalm.»

    ●(1867) MGK 20. Da zinkla eeun out-hi eur mean gant he valtamm. ●(1869) HTC 79. eur vaz hag eur valtamm. ●(1883) MIL 244. mania ar c’hleze, ar goarek, hag ar vatalm.

    ●(1904) DBFV 18b. batalm, s., tr. «fronde.» ●(1916) KZVr 153 - 06/02/16. Bleton, bletoun, fronde, à lîle de Batz d’après Milin (pour blatam de batalm). ●(1927) GERI.Ern 39. batalm f., tr. «Fronde.» ●(1984) ECDR 104. Ur valtrom er sac’h, pegen brav e oa tennañ war ar podoù-se.

    (2) (jeu) C’hoari’r vatalm : jeu de fronde.

    ●(1857) CBF 125. C’hoari’r valtam, tr. Jeu de fronde. »

  • batalmad
    batalmad

    f. –où Coup de fronde.

    ●(1876) TDE.BF 40a. Batalmad, s. f., tr. «Coup de fronde.»

    ●(1927) GERI.Ern 39. batalmad f., tr. «coup de fronde.»

  • batalmat / batalmiñ
    batalmat / batalmiñ

    v.

    (1) V. intr. Fronder, se servir d'une fronde.

    ●(1927) GERI.Ern 39. batalmat v. n., tr. «jeter des pierres avec une fronde.»

    (2) V. tr. d. sens fig. Fronder, critiquer.

    ●(1917) KZVr 232 - 12/08/17. Baltami, tr. «insulter, calomnier, Loeiz ar Floc'h.» ●(1943) VKST Mae-Mezheven 279. En em lezel da veza batalmet gant eun teod flemmus...

  • batalmer
    batalmer

    m. –ion Homme qui se sert d'une fronde.

    ●(1732) GReg 440a. Frondeur, tr. «Baltrammer. p. baltramméryen.»

    ●(1914) DFBP 150a. frondeur, tr. «Batalmer.»

  • batalmiñ
    batalmiñ

    voir batalmat

  • batañ
    batañ

    v.

    I. V. intr.

    (1) S'évanouir.

    ●(1907) AVKA 65. He zad hag he mam e felle d'he bata gant ar spont hag ar joa.

    (2) Être étourdi, abasourdi.

    ●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Bata, tr. «être étourdi, ébloui, étonné, déconcerté, Trég[uier] Goelo, Even.» ●(1927) GERI.Ern 39. bata v. n., tr. «être étourdi, abasourdi.»

    (3) S'étonner.

    ●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Bata, tr. «s'étonner, Trég[uier] Goelo, Even.»

    II. V. tr. d.

    (1) Étourdir.

    ●(1919) KZVr 338 - 24/08/19. bata, tr. «étourdir, Treger.» ●(1927) GERI.Ern 39. bata v. a., tr. «Etourdir.»

    (2) Battre, frapper.

    ●(1973) AMED 6. Hag a ma on koant (comprendre : kontant) da ve batet.

  • batar
    batar

    m. Outil tranchant de l'ardoisier.

    ●(1988) TIEZ II 144. Après la fente vient le rondissage, qui consiste à égaliser les bords de l'ardoise. La technique ancienne nécessitait le recours à un gabarit et à un outil tranchant, ar batar.

  • bataraz
    bataraz

    f. –ioù Massue.

    ●(1633) Nom 185b. Claua : massuë : vn bataras.

    ●(1732) GReg 607a. Massue, masse d'armes, qui a le bout fort gros, tr. «Battaras. p. battarasou.»

    ●(1927) GERI.Ern 39. bataraz f., tr. «Massue.»

  • batasiñ
    batasiñ

    voir batisañ

  • bateled
    bateled

    voir pateled

  • bateller
    bateller

    m. –ion Batelier.

    ●(1499) Ca 18b. Bateller vide in hoari circa medium et finē.

  • batet
    batet

    adj.

    (1) Très étonné, ébaubi.

    ●(1867) BUE 73. Hamon ar Berr a chomaz eno evel eunn den batet.

    ●(1902) PIGO I 202. Matilin a oa batet abalamour d'an treo gaer a wele. ●(1904) BSAB 16. batet ha dilavar o sonjal er burzud an nevoa gwelet. ●(1906) DIHU 12/208. Mari-Jobig, hantér vatet get en eun, a zevizas nezé er péh e oé digoéhet geti. ●(1910) MBJL 59. Hag int batet, moarvat ! ●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Batet, tr. «déconcerté, stupéfait.»

    (2) Batet e c'henoù : bouche bée.

    ●(1921) LZBt Here 24. An dra a lakas ar baganed da chom batet o geno.

    (3) Chom, menel batet : rester, demeurer ébaubi.

    ●(1902) TMJG 349. Ha Mari-Job manet battet gant an eston. ●(1902) PIGO I 185. Ar bôtred avad a chome batet. ●(1903) MBJJ 302. Chom a reaz batet. ●(1904) BSAB 7. an dud 'oa chomet batet dirag eun hevelep burzud. ●(1907) AVKA 9. Kement a oa eno a chomas batet. ●(1910) MBJL 31. ec'h on manet batet dirake. ●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. chom batet, tr. «rester bouche bée, Corn[ouaille] Besco.»

  • batez
    batez

    adj. Sot.

    ●(1984) HBPD 70. Bégek èl ma vezé laret. Hemb bout eit kement-sé, ken battéz èl ma vehé bet kredet.

  • batigell
    batigell

    f. –où Babiole.

    ●(1914) DFBP 307a. sornette, tr. «batigell.» ●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Batiellou, tr. «objets de rien, Corn[ouaille] Jaffrennou.»

  • batimant
    batimant

    f./m. –où

    (1) F./M. Bâtiment, bateau.

    ●(1744) L'Arm 27b. Bâtiment, navire, tr. «Batimantt.. teu. m.»

    ●(c.1825-1830) AJC 457. amarin ar varen stur ous bord ar batimand. ●(1869) KTB.ms 14 p 97. Roët eo d'ehan ann diou vatimant.

    ●(1903) MBJJ 18. Hir ha ledan e seblant bean ar vatimant. ●59. tapout eur plas mad tost da raug ar vatimant. ●(1904) DBFV 18b. batimant, f. pl. eu, tr. «navire.» ●(1934) BRUS 283. Un navire, tr. «ur batimant –eu.»

    (2) M. Bâtiment, édifice.

    ●(1633) Nom 137a. Substructio, fabrica, structura : bastiment, fabrique : batymant, edefiçc. ●Substruction insana : bastiment grand outre mesure : batymant bras dreïst musur. ●126b-127a. Area, solum, pes planus : place sans bastiment : plaçc ep batimant, placem l(lire : placen) goullò.

    ●(1744) L'Arm 27b. Bâtiment, tr. «Batimantt.. teu. m.»

    ●(1825) COSp 139. er mæstr batissour souveræn e bôs er vein sol peré e chervige de sehuel é vatimant.

    ●(1904) DBFV 18b. batimant, m., tr. «bâtiment, édifice.»

    (3) (argot de La Roche-Derrien) Sabot.

    ●(1885) ARN 39. Sabots, sabots de bois. – Br. : Boto, boto-koat. Arg[ot] : Batimancho (batiments, bateaux), gros sabots.

  • batimantad
    batimantad

    f./m. –où Plein un bâtiment.

    ●(1868) KTB.ms 14 p 124. o tiskouez ar vatimantad brignenn. ●(18--) KTB.ms 14 p 187. ur vatimantad-win euz a Vourdel.

  • batiñ
    batiñ

    v. tr. d. Batiñ anezhi : être en piste, en java.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/447. (An Ospital-Kammfroud) Bati : v. – «Faire la foire», courir les «bistrots», partir pour une «tournée des grands ducs» : mond da vati anei, – o vati anei emañ.

  • batis
    batis

    m. –où Bâtisse.

    ●(1855) BDE 435. er mein principal ag er bâtis.

    ●(1904) DBFV 18b. batis, m., tr. «construction.»

  • batisañ / batisiñ
    batisañ / batisiñ

    v. (architecture)

    (1) V. tr. d. Bâtir.

    ●(1659) SCger 13a. bastir, tr. «batissa.» ●(1710) IN I 36. ec'his pa gretent ne vent crouet nemet evit batissa tiez. ●(1744) L'Arm 27b. Bâtir, tr. «Batissein.» ●(c.1785) VO 92. batissein ou zi.

    ●(1824) BAM 80. batissa e dy. ●(1838) OVD 158. En eined hanhuet alcion e vatisse ou néh én ur fæçon admirable. ●(1850) MOY 270. batissa an Tabernacl neve. ●(1855) BDE 472-473. er maïn bihue-cé e zou laquet d'hi batissein, ha liamet mat an eil doh éguilé.

    ●(1904) DBFV 18b. batisein, v. a., tr. «bâtir.»

    ►absol.

    ●(1633) Nom 126a. Ædificium suspendere : bastir sur arches : batissaff voar vaotou. ●141a. Stylobata : le patin ou la pate d'vne colomne : troat vn coulonen an læch ma vez batisset.

    ●(17--) ST 56. ret vo batissa el lec'h ma lavaro.

    ●(1850) JAC 130. ec'h ellint batissa. ●(1883) MIL 208. E oue kommanset batissa.

    (2) V. intr. Être construit, bâti.

    ●(1850) MOY 230. E chommo c'hoas hor c'hær hep dont da vatissa.

  • batisour
    batisour

    m. Bâtisseur.

    ●(1825) COSp 139. er mæstr batissour souveræn e bôs er vein sol peré e chervige de sehuel é vatimant.

  • batist
    batist

    s. (textile) Batiste, toile de lin très fine.

    ●(1847) SBI II 22. Coeffo lienn batist, tr. «Des coiffes de batiste.»

  • batista
    batista

    s. (textile) Batiste, toile de lin très fine.

    ●(1863) GBI II 74. d'am c'hoeffo (...) / en batista, tr. «mes coiffes (...) en batiste.»

  • batonañ
    batonañ

    v. tr. d. Battre.

    ●(1870) FHB 267/42b. a veze evel battounet gant goagou spontuz.

  • batorellet
    batorellet

    adj. Étourdi.

    ●(1879) ERNsup 148. batorellet, Trég[uier], bator'let, Pleud[aniel] à moitié endormi ; Trév[érec], étourdi (par un coup).

    ●(1910) MBJL 173. Souezet hag evel batorlet ec'h ê bet Londrez dec'h d'ar beure. ●(1912) BUAZpermoal 927. Daou vartolod batorlet krenn, / Liou ar maro en o c'herc'hen. ●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. batorlet, tr. «endormi, évanoui, abruti, Trég[uier] Goelo.» ●(1918) LZBt Mae 8. bepred batorellet. ●(1927) FHAB Meurzh 64. Arabat d'it bezan ken batorellet-ze !

  • batorelliñ
    batorelliñ

    v.

    (1) V. tr. d. Étourdir.

    ●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Batorelli, batorli, tr. «rendre étourdi, Trég[uier] Goelo.» ●(1931) GWAL 136-137/423. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Batorelli : kreñvoc'h eget «bata» ; hogos «terri penn u.b.».

    (2) V. intr. Devenir étourdi.

    ●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Batorelli, batorli, tr. «devenir étourdi, Trég[uier] Goelo.»

  • batoue
    batoue

    m. Mauvais outil.

    ●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Batoue, tr. «instrument qui ne vaut rien, Biler.»

  • batouellañ / batouelliñ
    batouellañ / batouelliñ

    v. tr. d.

    (1) Assommer (d'un coup).

    ●(1909) FHAB Eost 239. kaout e vaz prest da derri o fenn outo, pe da vatouelli anezo da vihana.

    (2) Batouellañ penn ub. =

    ●(1959) BRUD 7/31. Setu an oll draou a vatouelle va fenn din. (...) batouella, lakaad da strafuilha.

    (3) Soûler.

    ●(1919) FHAB Gwengolo 70. na dennfent ket o anevaled eus o c'hreier evit loja an dud batouellet ganto.

  • batouelliñ
    batouelliñ

    voir batouellañ

  • batouilh
    batouilh

    f. Bavardage à tort et à travers.

    ●(1867) FHB 143/310a. Divar greiz ar vatouil-ze.

    ●(1955) STBJ 55. plijadur o deveze ganin o selaou ma batouilh. ●(1962) BREZ 63/1. chom da selaou da vatouilh.

  • batouilhat
    batouilhat

    v. intr. Raconter n'importe quoi.

    I.

    ●(1867) FHB 135/242b. n'oant mad nemet da vatouillat.

    ●(1941) SAV 19/56. Batouilhat, verb. Komz kalz en eur lavarout an traou a-dreuz hag a-hed. Sk. : P'en devez amzer, e chom Yann da vatouilhat n'ouzon ket pegeit (Pleiben ha tro-war-dro). ●(1955) STBJ 71. troet a-wechou da vatouilhat ha, gwechou-all, da vouzat. ●117. Ne zaleas ket ar merc'hed da flepa ha da vatouilhat etrezo. ●(1964) ABRO 97-98. Ar peroked, avat, a gemeras gwarizi ouzh Gwener hag e voe diaes din ober dezhañ batouilhat evel ma rae kent.

    II. Batouilhat evel piged born : voir pig.

  • batouilher
    batouilher

    m. –ion Bavard, phraseur.

    ●(1867) FHB 132/219a. tud diot ha batouillerien. ●(1870) FHB 274/103b. gaouiadet ha batouillerien.

    ●(1938) WDAP 2/102. Setu aze petra eo beza eun tammig batouilher. ●(1941) SAV 19/56. Batouilher, ano gourel. Nep a zo troet da gomz kalz en eur lavarout an traou a-dreuz hag a-hed. Sk. : N'hoc'h eus tamm fiziañs ebet da gaout en e gomzou, rak n'eo nemet eur batouilher.

    ►épith.

    ●(1964) ABRO 75. va feroked batouilher a oa tavet da gomz.

  • batouzañ
    batouzañ

    voir batrouzat

  • batri
    batri

    f. –où (domaine militaire) Batterie de canons.

    ●(1919) BUBR 4/105. Bep pemp munut e kouez evel-se eun tanfoeltr pout-houarn war ar vatri a zo aze en tu all d'ar voger. ●106. Tremen a reomp dirak batriou na reont nemet tenna e-pad an amzer.

  • batrousiñ
    batrousiñ

    v. tr. d. Bâcler un travail.

    ●(1962) EGRH I 13. batrousiñ v., tr. « cochonner (un travail). »

  • batrouz
    batrouz

    m.

    (1) Bouillie de bébé.

    ●(1908) FHAB C'hwevrer 47. sonjal e kav mad an tadou hag ar mammou, ar batroz a aozont d'o bugale.

    (2) Ober batrouz : préparer la bouillie.

    ●(1942) VALLsup 23a. Préparer la bouillie en mêlant le lait et la farine, tr. «ober batrouz L[éon].»

    (3) sens fig. Ober batrouz : bâcler un travail.

    ●(1942) VALLsup 23a. batrouza, ober batrouz L[éon], tr. «au fig. mal faire, bacler un travail.»

  • batrouzañ
    batrouzañ

    voir batrouzat

  • batrouzat / batrouzañ / batouzañ
    batrouzat / batrouzañ / batouzañ

    v. tr. d.

    I. Préparer la bouillie.

    ●(1942) VALLsup 23a. Préparer la bouillie en mêlant le lait et la farine, tr. «Batrouza L[éon].»

    II. sens fig.

    (1) Cochonner, torchonner, bâcler (un travail).

    ●(1911) BUAZperrot 395. ne ra neuze nemet batrosât e labour. ●(1942) VALLsup 23a. batrouza, ober batrouz L[éon], tr. «au fig. mal faire, bacler un travail.» ●34b. Cochonner un travail, tr. «batrouza(t) L[éon].»

    (2) Salir, faire des cochonneries.

    ●(1986) CCBR 163. (Brieg) mod al héô ni batouzèt tou n dôn, tr. «elle aurait sali toute la toiture.»

    ►absol.

    ●(1986) CCBR 163. (Brieg) a dioul da vatouza, tr. «et attention de cochonner.»

    (3) Éclabousser.

    ●(1986) CCBR 171. (Brieg) lèc'h vi a lônèd batouza, tr. «où les animaux s'abreuvaient en éclaboussant l'eau.»

  • batuler
    batuler

    m. –ioù Battoir.

    ●(1897) EST 63. a dauleu batulér (…) trouz er batulérieu.

    ●(1904) DBFV 18b. batulér, batoulér, f. pl. ieu, tr. «battoir.» ●(1934) BRUS 272. Un battoir, tr. «ur batulér –ieu.» ●(1939) RIBA 128. trouz ha safar ou batulérieu.

  • batuleriñ
    batuleriñ

    v. tr. d. Frapper à coups de battoir.

    ●(1939) RIBA 123. Goudé m'en dès ean batulérieit en devéhan bugaderéz.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...