Devri

Recherche 'baz...' : 100 mots trouvés

Page 1 : de baz (1) à bazh-kul (50) :
  • Baz
    Baz

    voir Enez-Vaz

  • baz .1
    baz .1

    m.

    I. Mont d'ar baz : aller à sa perte.

    (1877) FHB (3e série) 5/37b. A ruillou, a lammou braz ez eomp d'ar baz ma ne gemer Doue truez ouzomp.

    II. sens fig.

    (1) Mont d'ar baz : se ruiner.

    (1914) KZVr 75 - 09/08/14. mont d'ar baz, tr. «(couler bas), se ruiner.» ●tost da vont d'ar baz, tr. «qui penche vers sa ruine.» ●eat eo d'ar baz, tr. «ses affaires vont mal.» ●eat eo e vadou gantan d'ar baz, tr. «il est, ou il s'est ruiné.» ●d'ar baz ez ay ho ti, tr. «votre maison s'en ira en ruine, Milin.»

    (2) Mont d'ar baz : disparaître.

    (1966) BAHE 47-48-49/2. emañ ar vicher a voureller o vont d'ar bas.

    (3) Kas d'ar baz : ruiner, couler.

    (1847) BDJ 198. kaçzet hozac'h d'ar bâz, tr.GMB 55 (plus d'une femme a) ruiné son mari.»

    (1914) KZVr 75 - 09/08/14. Kas a ra e di d'ar baz, tr. «il ruine sa maison, Milin.»

  • baz .2
    baz .2

    m. –où (habillement)

    (1) Bas.

    (c. 1501) Lv 236/157. Guillame[n] deuezo basdu gl. Guillemus abebit tunicam nigra.

    (1659) SCger 13a. vn bas, tr. «vr bass.» ●bas de chausses, tr. «basou

    (2) Kaout baz du : recevoir le bas noir (sorte de punition scolaire, analogue au bonnet d’âne ?, ADBR t. 39/459).

    (c. 1501) Lv 236/157. Guillame[n] deuezo basdu gl. Guillemus abebit tunicam nigra.

  • baz .3
    baz .3

    m. (dom. maritime) Haut-fond, basse.

    (1962) EGRH I 13. baz m., tr. « haut-fond, basse. »

  • bazad
    bazad

    m. -où Haut-fond, basse.

    (1962) EGRH I 13. bazad m., tr. « haut-fond, basse. »

  • bazadell
    bazadell

    f. –où

    (1) Baissière.

    (1744) L'Arm 29b. Béssiêre, tr. «Basadeell.. leu. f.»

    (1904) DBFV 19a. bazadel, f. pl. –lleu, tr. «baissière.»

    (2) Reste d'une boisson qui baisse.

    (1904) DBFV 19a. bazadel, f. pl. –lleu, tr. «reste d'une boisson qui baisse.»

  • bazadur
    bazadur

    m. -ioù Basse, émersion.

    (1962) EGRH I 13. bazadur m. -ioù, tr. « basse, émersion. »

  • bazaduroù
    bazaduroù

    pl. Basses, brisants.

    (1904) DBFV 19a. bazadureu, pl., tr. «basses, brisants.»

  • bazailh
    bazailh

    m. Bâillement.

    (1904) DBFV 15a. badailh, tr. «baillement.» ●(1931) VALL 54b. bâillement, tr. «bazailh m.»

  • bazailhadenn
    bazailhadenn

    f. –où Baîllement.

    (1931) VALL 54b. (un) bâillement, tr. «bazailhadenn f.»

  • bazailhat
    bazailhat

    v. intr. Bâiller.

    (1499) Ca 18b. Bazaillat. g. baailler ouurir la bouche. ●(c.1500) Cb 23a. Bazaillat / hoazliff. g. baailler / ouurir la bouche / ou estre laz comme chien qui baaille. b. dihelchaff. g. ou estre fandu comme la terre par le souleil. b. bezaff fraillet dre tomder. ●(1521) Cc [bazaillat]. Bazaillat alias disguely guen. ga. bailler.

    (1659) SCger 11b. BAailler, tr. «barillat.» ●131a. barillat, tr. «bauiller.» ●(1727) HB 300. En amser-se oa e varve cals a dud o strevyal hac o tislevi-yen pe o valayat. ●(1732) GReg 73a. Baailler, ou, Bâiller, tr. «bazailhat. pr. bazailhet. barilhat. pr. barilhet. Van[netois] bahailhat. badailhat. badailheiñ. bahailheiñ. ppr. et.» ●(1744) L'Arm 23b. Baailler ou Bâiller, tr. «Badaillat.» ●(1790) MG 248. é hoarhein, é téviz, é vadaillad.

    (1849) LLB 312. Neaoh é vadailler. ●(1866) BOM 78. n'eur varaillad.

    (1904) DBFV 15a. badailhal, –lhat, –lhein, tr. «bâiller.» ●(1927) GERI.Ern 40. bazailhat, barailhat, V[annetais] badailhat, tr. «Bâiller.» ●(1955) VBRU 36. Kornedad war gornedad e vutunen ha barailhat a raen ken a raen. ●(1963) LLMM 99/262. Morennet war doull dor o stal e-mesk o fakadennoù e tiroc’he pe e varailhe ar varc’hadourien war an oad.

  • bazailher
    bazailher

    m. –ien Bâilleur.

    (1904) DBFV 15a. badailhour, m. pl. –lherion, tr. «bâilleur.»

  • bazailherezh
    bazailherezh

    m. Bâillement.

    (1744) L'Arm 23b. Bâillement, tr. «Badaillereah.. heu. m.»

    (1904) DBFV 15a. badailhereh, m. pl. eu, tr. «bâillement.» ●(1931) VALL 54b. bâillement, tr. «bazailherez m.»

  • bazalt
    bazalt

    m. (minéralogie) Basalte.

    (1931) VALL 59a. Basalte, tr. «maen-bazalt m.»

  • bazaltek
    bazaltek

    adj. Basaltique.

    (1931) VALL 59a. Basaltique, tr. «bazaltek

  • bazañ
    bazañ

    v. tr. d. =

    (1961) BLBR 128/19. Amañ e ranked baza dour ar skol evid nijal dichouarn ha digabestr da hini ar skol.

  • bazan
    bazan

    s. Corsage.

    (1888) SBI II 178. gant bo (lire : ho) bazan toscan, tr. «avec votre corsage de toscane.»

  • bazanañ
    bazanañ

    v. tr. d. Rapiécer.

    (1982) PBLS 96. (Sant-Servez-Kallag) bazanañ, tr. «rapiècer (vêtements).»

  • bazaouenn
    bazaouenn

    f. bazoù, bazeier Bas.

    (1659) SCger 23b. chausse, tr. «basou

    (1977) PBDZ 548. (Douarnenez) ur vazaouenn velen, tr. «un bas jaune.» ●(1992) HYZH 189/58. (Treboull) ha vie roet deoc'h ur vazaouenn neuze da baseadenniñ – neuze vie ket chaosetoù vie ken bazeier.

    ►[au plur. après un art. ind.] Ur bazoù : une paire de bas.

    (1766) MM 129. a ma talché eur basouguen, tr. «une paire de bas.»

    (1845) GBI I 358. ur bazou stam-gloan, tr. «des bas de laine.» ●(18--) PENdast 90/130. eur bazou stam du.

  • bazaouiñ
    bazaouiñ

    voir mazaouañ / mazaouiñ

  • bazar
    bazar

    m. –où

    (1) Bazar.

    (1903) MBJJ 168. klozed ar bazaro, stalio hir a gemer a-wejo hed eur ru pe diou. (...) Ha bazar e-bed na zigoro. 320. en gwerz en bazaro Jeruzalem.

    (2) (argot de La Roche-Derrien) Argent.

    (1893) RECe xiv 272. Bazar, (son) argent.

  • bazeñgañ / bazeñgiñ
    bazeñgañ / bazeñgiñ

    v. intr. (argot de Pont-l'Abbé) Travailler, bosser.

    (1936) IVGA 70. ne «vazeñgin» war-dro va delwenn nemet pa blijo ganin. ●111. Pa «vazeñgin», me mo boued !... ●149. «Vazeñga» ' ran... ●190. – Lar 'ta, «chojiked» ! O klask labour e oac'h. Amañ 'z eus da «vazeñgi» araok mont d'ar «skalf». ●(1960) LLMM 82/310. langaj-chon ar vilajenn gran. Bazengi, bazenga = Labourat. ●(1974) SKVT III 53. omp digêret da vazeñgiñ.

  • bazeñgiñ
    bazeñgiñ

    voir bazeñgañ

  • bazenn .1
    bazenn .1

    m. Sot.

    (1895) GMB 55. pet[it] Trég[uier] et Goello eun dén baz a speret, eur bazeñ, un sot.

    (1914) KZVr 75 - 09/08/14. Bazen (n nasal), tr. «un sot. H[au]t-Trég[uier] Goelo.»

  • bazenn .2
    bazenn .2

    f. –où, bazinier (pêche) Basse.

    (1925) BILZ 103. war bazennou Treoger da lakaat e gevell. ●Pazenn (pl. ou), tr. «basse, plateau rocheux au fond de la mer.» ●(1936) IVGA 293. dreist ar bazinier. ●(1977) PBDZ 644. (Douarnenez) bazenn, bazinier, tr. «base de pêche.» ●(1979) VSDZ 53. (Douarnenez) Pesketet vez war bazinier. Hervez ar merkoù 'gavez ar vazenn, tr. (p. 217) «On pêche sur des base que tu trouves selon les amers.»

  • bazet
    bazet

    adj. Asséché.

    (19--) BRUD ? ?/20. Eun eur goude, e oa seh ar sitern, bazet mik... seh da viken !

  • bazh
    bazh

    f. bizhier

    I.

    A.

    (1) Bâton.

    (1464) Cms (d’après GMB 671). Bazz da taffoessat le baton sur quoy est demene le crible. ●(14--) N 1768. An baz pastoral, tr. «Le bâton pastoral.» ●1916-1917. Rac pan aff dren bro me so noaz / Hac a goar a baz ho lazaff, tr. «Car quand je vais par le pays, je suis cruelle / Et je sais les tuer (tous) avec un bâton.» ●(1499) Ca 18b. Baz. g. baston. ●19a. Baz da tamoesat. ga. baton pour sasser farine. ●31b. g. bastre o baton. b. cannaff gant baz. ●(1557) B I 294. Ez menne breman gant an baz, / Hac vn clezef noas ma lazaf, tr. «il voulait me tuer sur-le-champ, avec un bâton et une épée nue.» ●460. Gant bizyer calet, tr. «à grands coups de bâton.»

    (1659) SCger 131b. baz, p. bizier, tr. «baston.» ●(1710) IN I 275. Balaam (…) a scoe gantî cruelamant a daoliou baz. ●(1744) L'Arm 28a. Bâton, tr. «Bah.. bihiér. f.» ●(1790) MG 49. rein dehou uguênt taul bah. ●(17--) EN 31. eur vas, non quet abesort coait, tr. «un bâton, je ne sais de quelle sorte de bois.»

    (1838-1866) PRO.tj 173. gant bijer. ●(1849) LLB 167. Ged ur vah én hé dorn. ●(1867) MGK 8. pa deuio tud, gant-ho bisier.

    (1902) PIGO I 33. bejer koat gwenn. ●(1904) DBFV 16a. bah, f. pl. behiér, bihiér, tr. «bâton, appui.» ●(1907) AVKA 294. klenveio ha bijer. ●(1922) EMAR 70. e vaz dindan e gazell. ●(1931) GUBI 15. Tauleu bah ar é gein !

    (2) Barreau (d'échelle), échelon.

    (1499) Ca 18b. g. entrechelons de eschiele. b. bizier squeul.

    (1710) IN I 8. bizier ar squeul. ●(1744) L'Arm 343a. Roulons, tr. «Bah squæle.»

    (1838) OVD 10. Er bihiér ag er squél. ●(1868) SBI II 56. Er vaz huella 'r skeul pa bigne, tr. «Sur le plus haut échelon quand il montait.»

    (1922) EOVD 10. bihiér er skél.

    B.

    (1) Devezh ar vazh : jour de paye.

    (1971) CSDC 20. Le samedi, jour de paye des marins-pêcheurs, est appelé en breton devez ar vaz (le jour du bâton). ●(1978) MOFO 11. Disadorn, devez ar vaz, ma teus c’hoant.

    (2) Bazh an diaoul : bâton du diable.

    (17--) FG II 22. men bas an diaoul ne vanquo mui nemet ar bas balan.

    (3) (droit) Grosse.

    (1965) LLMM 109/91. Un adskrid eus an dilez hoc’h eus, an hini a anver ar vaz ha ne c’hell bezañ aozet nemet ur wech gant an noter.

    (4) (musique) Baguette (de tambour).

    (1929) MKRN 19. gant ho paz tabourin, tr. «avec ta baguette de tambour.»

    (5) Fest ar vazh : bastonnade.

    (1836) FLF 26. Ne deffe tappet fest ar vas.

    (1910) MAKE 83. ha fest ar vaz a teus bet koaniet eur wech da wreg ganti.

    C. fig. (anatomie) Verge.

    (1982) TREU 29. baz, tr. « bâton, verge. »

    II.

    (1) C'hoari ar vazh : se battre.

    (1838-1866) PRO.tj 178. Den na vouie evelt-hon c’hoari vas. ●(1877) EKG I 195 (L) L. Inisan. Epad m'edo paotred ar republik o c'hoari ar vaz dre gear, eun den iaouank, hanvet Roparz Menguy, map da Herve, troet e spered o velet kement-all a grizder, a deuaz enn he benn ar c'hoant da lakaat al laeroun fallakr ha digaloun-ze da baea ker da vihana an daou vuntr o doa great e parrez Konk. ●(1878) EKG II 37 (L) L. Inisan. Dont a riz da gaout aoun, nann abalamour dign va-unan, rag va fuzil a ioa ganen, hag, araok mervel, me am biche c'hoariet ar vaz ha diskabellet meur a hini.

    (2) Cheñch bazh en/d'an/war an daboulin : changer de manière ; changer l’ordre des choses dans la société.

    (1866) FHB 99/371b (L) G. Morvan. Goude m'o deus ar vissionerien-ze comzet da guenta dre gaer oc'h ar gatoliket (...) e chenchont souden baz en daboulin. En em lacat a reont da c'hourdrouz. ●(1874) FHB 500/236b (L) G. Morvan. Hogen brema oa chenchet baz en daboulin. ●(1878) SVE 604. Sencha baz d'he dapoulin, tr. L.-F. Salvet «Changer de baguette à son tambour.» ●(18--) MIL.ms (d’après MELU XI 399.). Sench baz d'he dabourin, tr. E. Ernault «Changer la baguette de son tambour), au sens de trei penn d'ar vazh «changer de manière et de ton»

    (1909) HBAL 28 (L) L. Helies. pell amzer awoalc'h e peuz great da vestr en ti-ma, var digarez m'edoz e servij eun immobil koz; chench baz d'an tambourin a zo poent brema, paotr ! ●(1924) NFLO. Changer. je changerai ma manière d'agir, mon opinion, tr. Loeiz ar Floc'h «chench a rin baz em zaboulin.» ●(1927) TSPY 15 (L) Loeiz ar Floc'h. Hag, e gwirionez, ne gav ket d'eoc'h e ve deuet ar mare da jench baz en daboulin ? Petra eo ho Toue koz ? ●(1958) ADBr LXV-4 530 (K-An Ospital Kammfroud). On dit au figuré : Poent oe (lenn : eo) cheñch baz d'an taboulin : il est temps que les choses changent (du tout au tout). Expression équivalente : cheñch penn d'ar vaz. ●(1962) TDBP II 35 (T). Il faudra changer de manière d'agir, d'habitude, de conduite, tr. J. Gros «Red e vo chench baz war an taboulin.»

    (3) Cheñch bazh d'e daboulin : avoir le caquet rabattu.

    (1878) SVE 604. Sencha baz d'he tapoulin, tr. L.-F. Salvet «Changer de baguette à son tambour. (Avoir le caquet rabattu.)»

    (1938) WDAP 2/102 (K) Y. ar Gow. Met, asa !! en em droc'hi em eus graet gant va c'haoz pa n'eo ket istor «Miss» am eus da zibuna d'eoc'h. Setu aze petra eo beza eun tammig batouilher. Alo ! paotr, cheñch baz d'az taboulin ha deus en-dro war an hent mat.

    (4) Klask penn d'ar vazh : chercher à comprendre.

    (1970) BHAF 141 (T) E. ar Barzhig. Kaer am-oa klask penn d'ar vaz ha teurel ar menoz-se diwarnon, netra d'ober, derhel a reen da soñjal.

    (5) Cheñch/Treiñ penn d'ar vazh : changer de manière, d’attitude.

    (1878) SVE 603. Trei penn d'ar vaz, tr. L.-F. Salvet «Changer le bâton de bout. (Changer de ton, de manière de faire.)» ●(1896) MELu VIII 88 (T-Trevereg). Chench penn d'ar vas, tr. E. Ernault «Changer le bâton de bout (changer son fusil d'épaule, prendre un nouveau parti.»

    (1970) BHAF 264-265 (T) E. ar Barzhig. Mignonez an Itron Teuzer a stouvas e veg dezañ meur a wech en eur niveri dezañ an holl strivadennou greet gand e dud evitañ. Neuze e cheñchas penn d'ar vaz, dond a reas da veza tenerroh, kazi gogez zoken, evid goulenn digand e vamm prena dezañ ur wetur, mond a rafe, emezañ, da veajour-kenwerz. ●(1981) ANTR 219 (L) *Tad Medar. P'en deus an den greed ar gavadenn-ze, e teu buan da jeñch penn d'ar vaz en e vuhez.

    (6) Cheñch penn d'ar vazh : changer de direction, revenir au point de départ.

    (1970) BHAF 290 (T) E. ar Barzhig. Ne oa ket padet pell ar brezel evitañ. Bet e oa o haloupad du-hont beteg Charleroi gand e vragou ruz, med goude e oa bet red cheñch penn d'ar vaz ha retorn d'ar bevar-lamm-ruz, beteg an deiz ma roas urz Joffr goz da venel war ar Marn kousto-pe-gousto.

    (7) Cheñch penn d'ar vazh : changer l’ordre des choses dans la société.

    (1981) ANTR 81-82 (L) *Tad Medar. E kador-goves an ti-kear eo disheñvel an traou. Peb-hini, ama, a ra e gont gantañ e-unan. Diouz ar c'hoant a zo ennañ da weled cheñch penn d'ar vaz. Ha poent eo cheñch penn d'ar vaz. ●170. Beza a du gand ar bolitikerez a lavar eo ingaled fall madou an douar, eo mall braz cheñch penn d'ar vaz ha cheñch marh el limoun.

    (8) Cheñch/Trokañ penn d'ar vazh : faire le contraire.

    (1935) ANTO 150-151 (T) *Paotr Juluen. N'oa ket, gwir eo, gwell aezet ar gudenn da zibuna. Met evelkent ha goude ! Kent cheñch a-greiz-holl penn d'ar vaz, e tleer gwelout haghen e c'haller mont ganti c'hoaz. ●(1940) DIHU 352/145 (G) H. C.. Aveit en taoseu, erhat, hag er brezél, é vezè chanjet pen d'er vah ! ●(1949) KROB 11/10 (L) *Ab Sulio. Da c'hortoz ma teuio di eun hanter-diegezig da droka penn d'ar vaz, klevit mat ganen, Janig !

    (9) Treiñ penn d'e vazh : changer d’idée politique.

    (1957) AMAH 29 (T) *Jarl Priel. Er bloavezh 1921 e troas penn d'e vazh an denjentil-se, prenet botoù-ler hag all gant ar Volcheviked.

    (10) Derc'hel penn ar vazh : avoir le pouvoir.

    (1941) DIHU 361/286 (G) Loeiz Herrieu. A unan éh oè en darn vuiañ ag en dud-sé hag e zalhè pen er vah nezé, aveit en em servij anehi énep d'ou bro hag énep demb-ni.

    (11) Bezañ ar vazh gant ub. : être le maître.

    (1914) KZVr 75 - 09/08/14. N'ema ket ar vaz gantan, tr. «(il n'a pas le bâton), il n'est pas le maître. Milin.»

    (12) Kregiñ e penn e bazh : se mettre en route.

    (1925) FHAB Du 412. Met breman, p'eo kroget e penn he baz da vont en hent, eo poent chench reizadur ha rei d'ezi ur wiskamant a vo muioc'h diouz he doare ha diouz he ment.

    (13) Reut evel ur vazh : très raide.

    (1889) ISV 115 (L) G. Morvan. Ne c'hellen ket plega va c'hein; reud oan evel eur vaz.

    (14) Treut evel ur vazh(-kleud), evel ur vazh gwisket : très maigre.Note : kleud est la prononciation de kloued, prononciation qui répond à celle de treut.

    (1866) FHB 71/152a (L) G. Morvan. Eul loen ken treud hag eur vaz hag hen a ell beza eul loen mad ! ●(1868) FHB 192/284a. Ar c'houadur paour a oa treud evel eur vaz. ●(1877) EKG I 149 (L) L. Inisan. Treud eo evel eur vaz.

    (1912) RVUm 320 (Gu). Tret èl ur vah, tr. P. ar Gov «Maigre comme un bâton.» ●(1927) LZBt Genver 13 (T). Mestr ho pilajen (...) a zo treut evel eur vaz. ●(1975) BAHE 87/4 (T) Ernest ar Barzhig. ur pezh pikol den bras, sonn evel ur planken ha treut evel ur vazh-kleud. ●(1942) VALLsup 110. Très maigre, tr. F. Vallée «treut evel eur vaz-kloued.» ●(1957) LLMM 65/10 (T) J. Konan. Donet a reas ar c'hazh, ul loenig bihan du, treut evel ur vazh-kloued. ●(1962) TDBP Ia 39 (T). Hag a-rôg e oa treud 'vel eur vaz, tr. J. Gros «et avant il était maigre comme un bâton (comme un clou).» ●Honnez a zo 'vel eur vaz gwisket, tr. «celle-là est (maigre) comme un bâton qui serait habillé.» ●(1968) LOLE 51 (T) *Roc'h Vur. Deut on da veza treud evel eur vaz kleud. ●(1970) BHAF 329 (T) E. ar Barzhig. Kavoud a rejom eun tammm hini goz o tramaillad endro d'ar gegin, treud evel eur vaz kleud, krommet he hein, he lunedou war beg he fri.

    (15) Na c’houzout pe benn eus ar vazh da lakaat en douar : faire les quatre cents coups.

    (1890) MOA 190 (L). Il fait les quatre cents coups, tr. «ne oar ket pe benn euz ar vaz da lakaat en douar

    (16) Eeun evel ur vazh : corporellement droit.

    (1878) EKG II 295 (L) L. Inisan. Corintin a dosteaz he dreid an eil ouc'h egile, ha setu hen eeun evel eur vaz.

    (17) Reiñ bazh d'e gannañ, d’e vazhata : donner des armes pour se faire battre.

    (1872) GAM (L) Goulc'hen Morvan 68. Ha neuze, aotrou keaz, perak rei baz d'ho kanna ? ●(1872) ROU 74 (L). Il a donné des armes pour le battre, tr. V. Roudaut «roed en d-euz baz d'e ganna (Triv.).» ●(1890) MOA 122 (L). Ils ont donné des armes pour les battre, tr. J. Moal «roet o deuz baz d'ho c'hanna

    (1906) KANngalon Here 221 (L). O prena evel ma reont kazetennou fall, e roont baz d’ho bazata.

    (18) Kaout/Tapout fest ar vazh : avoir une correction, être rossé.

    (1836) FLF 26. Ne deffe tappet fest ar vas. ●(1870) FHB 280/151a . Cas bemnoz d'ar mestr ze eun nebeut brao a venneien pe ez int sur da gaout fest ar vas. ●(1877) EKG I 218-219 (L) Lan Inisan. Ma klefe e ven bet oc'h eva eur banne epken zoken ganeoc'h c'houi, e c'hellfen kaout fest ar vaz varc'hoaz vintin, en eur digouezout er gear.

    (1910) MAKE 83 E. Crocq. Ha fest ar vaz a teus bet koaniet eur wech da wreg ganti abalamour ma tagnouze re. ●(1927) GERI.Ern 150. fest ar vaz, tr. «bastonnade.» ●(1929) MKRN 108 (K) P. Martin. Lod eus ar verourien a grede e oa an aotrou o klask gout ma oa blod pe kalet kein an itron, pegen kizidik oa he soukil, ha den na grede tostat gant aoun eus fest-ar-vaz.

    (19) Dont en-dro gant e vazh a-dreñv : revenir penaud.

    (1978) PBPP 2.1/54 (T-Plougouskant). Deuet eo en-dro e vazh a-dreñv gantañ, tr. J. le Du «il est revenu tout penaud /en traînant son bâton/»

    (20) Skeiñ un taol bazh en dour : faire quelque chose pour rien, en vain. Cf. Reiñ un taol bouc'hal e Froñveur.

    (1910) FHAB Genver 28 Kergadoret. Ia, Enebourien Doue a ra van da c'hoarzin goap. Eun taol baz en dour, emezo ha netra ken. ●(1924) NFLO. Bâton. un coup de b[âton] dans un seau d'eau, tr. Loeiz ar Floc'h «eun taol baz en eur varazad dour

    (21) Bezañ karget e vazh a spern : voir spern.

    (22) Tapañ skrilhed gant bazh ar yod : voir skrilhed.

  • bazh a-dreñv
    bazh a-dreñv

    f. Support arrière de charrette.

    (1904) KZVr 356 - 04/09/04. Baz-arôg, baz-adre, sort bizier dindan eur c'harr da harpa anean. ●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Baz-arôg et baz-adre, tr. «supports de la charrette, à l'avant et à l'arrière. Enquète [agricole].»

  • bazh a-raok
    bazh a-raok

    f. bizhier a-raok Support avant de charrette.

    (1904) KZVr 356 - 04/09/04. Baz-arôg, baz-adre, sort bizier dindan eur c'harr da harpa anean.

  • bazh-abad
    bazh-abad

    f. (religion) Crosse d'abbé.

    (1911) BUAZperrot 28. diskregi eus e vaz-abad. ●(1926) FHAB Ebrel 150. Sant Gwennole, harp war e vaz-abad. ●(1929) FHAB Mae 173. sant Kadog gant e vaz-abad.

  • bazh-an-arar
    bazh-an-arar

    f. (agriculture) Curette.

    (1884) MELu III 358. Le carsprenn, appelé aussi baz ann arar, est la petite fourche en bois dont se sert le paysan breton pour débarrasser le soc de la charrue du fumier et de la terre qui s'y attachent.

  • bazh-chel
    bazh-chel

    f. Pièce du métier à tisser.

    (1905) FHAB Gwengolo/Here 150. hag en hini-pehini euz an toullou-ze e ma ar vaz-elar pe ar vaz-chel.

  • bazh-dilhad
    bazh-dilhad

    f. bizhier-dilhad Battoir.

    (1732) GReg 84b. Batoir, pour laver, tr. «Bah dilhad. p. bihér dilhad.» ●(1744) L'Arm 27b. Bâtoir, tr. «Bah-tillatt. f.»

    (1904) DBFV 16a. bahtilhad, f. pl. eu, tr. «battoir.» ●(1906) DIHU 18/297. ér penn a beb unan anehé é hes ur vahtillad. ●(1907) VBFV.fb 10b. battoir, tr. «batillad, f. (pl. eu).» ●(1934) BRUS 272. Un battoir, tr. «ur vahtillad –ed, f.»

  • bazh-dotu
    bazh-dotu

    f. & interj.

    (1) Crosse de jeu.

    (1732) GReg 237a. Crosse, bâton crochu pour jouer à la crosse, tr. «baz-d'o-tu. p. bizyer-d'otu

    (1838) CGK 12. He gronc'h (lire : gronch), en furm d'eur vaz dotu.

    (1914) KZVr 75 - 09/08/14. Baz-dotu, tr. «bâton crochu pour jouer à la crosse.» ●(1927) GERI.Ern 40. baz-dotu, tr. «bâton pour jouer à la crosse.»

    (2) Femme mal bâtie.

    (1914) KZVr 75 - 09/08/14. Baz-dotu, tr. «femme mal bâtie, malpropre, sans ordre et sans goüt, Milin.» ●(1927) GERI.Ern 40. baz-dotu, tr. «femme mal bâtie, grossière.» ●(1931) VALL 298a. Femme mal bâtie, tr. «baz-dotu

    (3) Elgezh bazh-dotu : menton en galoche.

    (1909) FHAB Eost 231. eur fri kaouenn, eur ginou lachéfré, eun helgez baz-dotu.

    (4) Loc. interj. ; juron. Crosse de bois !

    (1890) MOA 145. Sac a mil bombes (juron), baz-dotu ! 187. Corbleu ! Imprécation, ou sorte d'interjection, tr. «baz-dotu 453. Sabord ! Sabre de bois ! Sac à papier ! tr. «baz-dotu.» ●(1927) GERI.Ern 40. baz-dotu, int, tr. «sabre de bois !»

  • bazh-doug
    bazh-doug

    m. bizhier-doug =

    (1868) FHB 158/11a. Ouc'h pep speurenn e oa staghet lagadennou braz en aour ivez, da zighemer ar bissier-doug pa vije ret chench leac'h d'ann Tabernakl.

  • bazh-drezenn
    bazh-drezenn

    f. Crémaillère.

    (1914) KZVr 75 - 09/08/14. Baz-drezen, baztrezen, tr. «crémaillère.» ●(1959) TGPB 183. Marc’harid ar Broc’h a zo ur wrac’hig dreut gant divjod damvelen krog da grec’higelliñ evel un andouilhenn manet ur pennad brav da grazañ a-us d’ar vazh-drezenn. ●(1962) TDBP ii 35. Ar vaz-drezenn, tr. «le bâton-ronce = la crémaillère (dont les dents sont comparées aux épines des ronces.»

  • bazh-elar
    bazh-elar

    f. Pièce du métier à tisser.

    (1905) FHAB Gwengolo/Here 150. hag en hini-pehini euz an toullou-ze e ma ar vaz-elar pe ar vaz-chel.

  • bazh-eskob / bazh-an-eskob
    bazh-eskob / bazh-an-eskob

    f. Crosse épiscopale.

    (1866) FHB 74/170a. Ha lezel a reot ganen va baz escop ?

    (1907) DRSP 79. Gwell eo ganen beza o redet ar moriou / (…) eged ned eo ganen / Dougen eur vaz Eskob. ●(1911) BUAZperrot 28. kemeret e vaz-eskob. ●(1926) FHAB Ebrel 152. E penn-kamm e vaz-eskob. ●(1970) BRUD 35-36/145. e-leh ma c’hoari brao ganti baz an eskob hag e voutou-blouk azaouezuz.

  • bazh-foet
    bazh-foet

    f. Bâton.

    (1847) FVR xi. pe eur vaz-foed enn he zorn, e giz da eur marc’hadour oc’hen, pe eur c’hourater kezek.

  • bazh-forc'h
    bazh-forc'h

    f. (pêche) Trident.

    (1904) KZVr 356 - 04/09/04. Baz-forc'h, eur seurt forc'h da besketa lized (pe plaised). ●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Baz-forc'h, tr. «foène, trident pour pêcher les plies. Milin.» ●(1927) GERI.Ern 40. baz-forc'h, tr. «espèce de trident pour pêcher les plies.»

    (1931) VALL 309b. Foëne, tr. «baz-forc'h f.»

  • bazh-hent
    bazh-hent

    f. Bâton de marche.

    (1908) FHAB Ebrel 110. ober a eure eur penn-baz anezan, bras ha teo, hag herves giz ar vro her c'hemeras evel bas-hent.

  • bazh-higenn
    bazh-higenn

    f. (pêche) =

    (1944) GWAL 163/173. (Ar Gelveneg) Evit pesketa ar brizhili (Ar brilli-stronk, er vicher vrilli bras) e reer gant ar vazh-higenn.

  • bazh-kannerez
    bazh-kannerez

    f. Battoir.

    (1659) SCger 13b. batouer, tr. «baz cannerés

    (1904) DBFV 16a. bah kanneréz, tr. «battoir.» ●(1984) EBSY 47. (Sant-Ivi) bazh-kannerez, tr. «bâton pour battre le linge.»

  • bazh-karzherez
    bazh-karzherez

    f. Curette.

    (1732) GReg 155a. La fourchette pour décharger le coutre & le soc, tr. «baz carzeurès

  • bazh-kleze
    bazh-kleze

    m. Canne épée.

    (1633) Nom 184b. Dolo : bourdon, dans lequel est vn estoc caché : vn baz-clezeu pe en hiny ez cuzer vn clezeu.

    (1732) GReg 133a. Canne qui renferme une épée, tr. «baz-cleze. p. bizyer-cleze

    (1927) GERI.Ern 40. baz-kleze, tr. «canne à épée.»

  • bazh-kloued
    bazh-kloued

    f. bizhier-kloued Barreau dans une barrière.

    (1732) GReg 172b. Gaule d'une claye, tr. «Baz-clouëd. p. bizyer-clouëd

    (1890) MOA 137b. Barreau d'une barrière, tr. «baz-kloued, pl. bisier-kloued

  • bazh-krioug
    bazh-krioug

    f. = (?).

    (1958) BLBR 108/3. Ha roet eur vaz krioug dezo o diou.

  • bazh-kroaz
    bazh-kroaz

    f. bizhier-kroaz Pièce du métier à tisser.

    (1905) FHAB Gwengolo/Here 150. daou dam koat all henvel, hannvet guial pe bicher-kroaz, rag etrezho e vez korajet an neud.

  • bazh-krog
    bazh-krog

    f. bizhier-krog (pêche) Gaffe.

    (1904) DBFV 16a. bah krog, bas krog, tr. «croc, harpon.» ●(1909) BROU 205. (Eusa) Bazkrog, tr. «Baguette au bout de laquelle est fixé un croc pour fouiller les trous et en extraire les poissons.» ●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Baz-krog, tr. «bâton à croc. Milin ; baguette au bout de laquelle est fixé un croc pour fouiller les trous et en extraire le poisson, Ouessant, Malgorn.» ●(1977) PBDZ 253. (Douarnenez) bazh-krog, tr. «gaffe.»

    (2010) MOPES 230. (Ar Gelveneg) Baz krog (bâton crochu) : Gaffe, harpon, crochet muni d'un bâton. Pêcher le congre avec un baz krog.

  • bazh-kul
    bazh-kul

    f. Palonnier.

    (1919) DBFVsup 5a. bah stern, bah-kul, bah-tréz, tr. «barre qui relie les traits d'attelage, palonnier.» ●(1934) BRUS 281. Le palonnier, tr. «er vah-kul

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...