Devri

Recherche 'bed...' : 11 mots trouvés

Page 1 : de bed (1) à bedouin (11) :
  • bed
    bed

    m. –où

    I.

    A.

    (1) Monde.

    (14--) Ab inscription. An materi a studiaff, pe prederaf a cafaf garu / Goude hon holl fet en bet man, divez peb vnan eu an maru. « Le sujet que j’étudie, quand je le médite, je le trouve dur : / Après toute notre carrière en ce monde, la fin de chacun est la mort. » ●(14--) N 650. Fet an bet man so poan ha bihanez, tr. «l’histoire de ce monde est peine et misère.» ●(1499) Ca 20b. Beth. g. monde.

    (1659) SCger 80b. monde, tr. «bet.» ●(c.1680) NG 51-52. Na uezo mané ar er bet / Na uezo er fin ruinet.

    (2) [parfois avec une majuscule] Ar Bed : le siècle, le monde des profanes, opposé à la religion.

    (1732) GReg 866a. Quitter le siécle pour faire pénitence, tr. «Quytat ar bed evit ober pinigenn.» ●(1761) HB utilisée par le Geriadur Istorel. La première édition est de 1712 (Lukian Raoul, 1992, p. 202a).">HBrezonec prefaç [2]. ec’hobtenont digant Doue an nerz da drec’hi ar c’hic, ar bet, hac an drouc-Speret.

    (1868) FHB 201/355b. enori Mamm Doue, hag evit goulenn he skoazel var an Iliz ha var ar bed. ●(1880) SAB 24. E scol ar bed, en dëun, e casser calz amzer o studia disteraziou. ●(1889) SFA 59. Lod a deuche d'hen dilezer ha da zistrei d'ar bed, siouaz dez-ho. ●(18--) CST 21. eur brezel spontus a yea da zigeri etre relijion ar baganed hag hini ar gristenien, etre ar Bed hag ar Groaz.

    (1935) ADBr xlii 3&4/418. Enem beur-ro da zoue, / Pêll dioc'h chastre ar bed.

    (3) Mondanités.

    (1860) BAL 185-186. O veza ma oa eus an dud pinvidica, n'oa ket evit miret n'en em gave aliez e creiz ar bed hag an digorou bras, er festou.

    (4) Tud ar bed : les profanes, les mondains.

    (1499) Ca 15a. Autrou an bet. sire du monde.

    (18--) SAQ I 295. ne c'hallomp ket (…) tammal re, tud ar bed.

    (5) Mab ar bed : mondain.

    (1732) GReg 634b. Mondain, tr. « map an bed »

    (6) Anv-bed : nom laïque d'un homme d'Église avant d'être ordonné.

    (1915) KZVr 116 - 23/05/15. ar c'hoar Jann, eus e hano-bed Le Beaudour.

    (7) Ar bed all : l'autre monde.

    (1612) Cnf 170 [66]. ma n'a graehont pinigien quent tremen ves an beth-man, d'an beth-arall.

    (1880) SAB 56. ar gaerentez a velimp er bed all.

    (1936) PRBD 11. den na grede kaozeal d'ezan eus ar bed all.

    (8) Ar bed-hont : l'autre monde.

    (1575) M 1206. Hoguen quet en bet hont, gouzuez pront nez monthe, tr. «Mais dans l'autre monde, sache-le vite, il ne t'exalterait pas.»

    (1651) JK 47. pa visin er bet hont en e quichen, tr. «quand je serai dans l'autre monde près de lui.» ●(c.1680) NG 585-586. Mar venam er bet-hont / bezouet recompanset. ●(1727) HB 59. Goule[n] e garet er bed-man evit mont d'e veuli er bed hont. ●(1732) GReg 203a. ne alleur qet cahout barados er bed-mâ, ha barados er bed-hont. ●(1790) PEdenneu 26. hou cræce ér béd-men, hac er vuhé éternel ér béd-hont.

    (1825) COSp 303. nac ér bed-man, nac ér bed-hont.

    (9) Ar bed-mañ : ce monde, la terre.

    (1612) Cnf 170 [66]. ma n'a graehont pinigien quent tremen ves an beth-man, d'an beth-arall.

    (1792) BD 3756. besan voar arbet man, tr. «être sur cette terre.»

    (1825) COSp 303. nac ér bed-man, nac ér bed-hont.

    (10) Ar bed holl : le monde entier.

    (1633) Nom 227a-b. MVndus, orbis, orbis terræ : le monde, l'vnivers : an beth, an betoll.

    (11) Mat ar bed : tout va bien.

    (1870) MBR 168. Mad ar bed, eme-z-hi out-hi he-unan, hag hi kel laouen hag ann heol benniget.

    (12) Bezañ mat ar bed gant ub. : être dans une situation aisée.

    (1962) TDBP II 36. Bugale honnez a oa mad ar bed ganto, tr. «les enfants de celle-là étaient dans une situation aisée.» ●(1972) BAHE 75/9. O vezañ ne oa ket Mannatias ur gêr eus ar re vrasañ, ne voe ket pell o klevout e oa merc’h ur marc’hadour, mat at (lire : ar) bed gantañ, e anv Paternus.

    (13) Dont er bed : devenir pubère.

    (1934) OALD 47/13. ar merc'hed o deus poan o tont er bed.

    (14) N'eus forzh penaos e vo ar bed : quoiqu'il arrive, qu'il advienne.

    (1869) EGB 122. Quoiqu'il en soit, j'irai à la foire, tr. «neuz fors pénoz é vo ar béd, éc'h in d'ar foar.»

    (15) Evel-se emañ ar bed : c'est ainsi, c'est comme ça.

    (1732) GReg 23b. Il est ainsi, tr. «Evél-ze ez ma ar bèd

    (16) Dilezel ar bed : mourir.

    (c.1680) NG 1899. Pe day demp delezel er bet.

    (17) Loc'horrioù ar bed : les mondanités.

    (1869) FHB 221/100b. List a gostez loc'horriou ar bed.

    II. [au pluriel] Querelles. cf. badoù ?

    (1978) BRUDn 17/16. Pa ’zave bedou Matao ha me, a glaske skarza on botou ha mond pellikoh. ●20. bedou = tabutou.

    III.

    A. Ar bed : la vie.

    (1992) HYZH 189/61. (Treboull) Aze vie plijadur ! (….) kaer oa ar bed !

    B. [terme de formules de civilité]

    (1) Penaos ez a ar bed ?

    (1911) BUAZperrot 627. Penaoz e ya ar bed, gant ho sklavourez ?

    (2) Penaos emañ ar bed ?

    (1914) KZVr 78 - 30/08/14. Penôs 'man ar bed gantan ? tr. «comment va-t-il ?»

    (3) Ha mat ez a ar bed ?

    (1834) SIM 37. ha mad e za ar bed ganêoc'h er bloa-mâ ? – Calz a vanq, eme ar pautr côs.

    IV. [terme qui renforce les adv. interrog.]

    (1) Pelec'h ar bed ? : où diable ?

    (1962) TDBP II 36. Peleh ar bed emañ ma lunedou ? tr. «où diable sont mes lunettes ?» Peleh ar bed eh in-me da bremañ da glask arhant ? tr. «où diable irai-je maintenant chercher de l'argent ?»

    (2) Penaos ar bed ? : comment diable ?

    (1962) TDBP II 36. Penaoz ar bed a rin-me da baea ma dle ? tr. «comment diable ferai-je pour payer mes dettes ?»

    (3) Piv ar bed ? : qui diable ?

    (1868) FHB 200/350a. Ma bugel, émei, piou ar bed a so æt da voutan es penn eur sottoni quén bras ?

    V.

    (1) Kozh evel ar bed : très vieux. Cf. kozh evel an douar.

    (1847) MDM 84 (L). ho iliz a seblant d’ezho beza ker koz hag ar bed.

    (1923) ADML 128 (L) *Alan Yann. Ar vugale dreist-holl a deue daved an den koz-se, keid ha ker gwen e varo, ma vije lavared oa ker koz hag ar bed. ●(1949) KROB 13/5 (L) J. Seité. En eur gonta kaoziou hag en eur zistaga fentigellou koz-gagn evel ar bed.

    (2) Dastum ar bed en ur grogenn (vrennig) : faire fortune.

    (1962) TDBP II 36 (T). C'hoant dastum ar bed en eur grogenn ive e berr amzer, tr. J. Gros «(il) désirait aussi ramasser le monde dans une coquille (faire sa pelote, faire fortune) en peu de temps. On dit aussi : en eur grogenn vrennig, dans une coquille de patelle.»

    (3) Bezañ gwenn e ved : voir gwenn.

    (4) Chom etre treid ar bed : voir treid.

    (5) Mont diwar dachenn ar bed : voir tachenn.

  • Beda
    Beda

    n. pers. Bède. Beda venerabl : Bède le vénérable.

    (1576) H 55. Oreson beda beleg venerabl.

  • bede
    bede

    prép. & conj. cf. bete

    I. Prép.

    (1) spat. Jusque.

    (14--) N 130. bede Hiverdon, tr. «jusqu’en Irlande.» ●(1499) Ca 19a. Bede. g. iucques. ●(1530) Pm 98. bedenn arzornn, tr. «jusqu’au poignet.» ●(1580) G 799. bede an roch man, tr. «jusqu’à ce rocher.» ●(1638) Peiresc 13-14. Pa deu pep langaich so er bet / Do meuleudy bede à steret, tr. «Puisque vient chaque langue de ce monde / Vous louer jusqu’aux étoiles.»

    (2) temp. Jusque.

    (1576) Cath p. 17. bede hanter nos, tr. «jusqu'à minuit.» ●(1612) Cnf 40a. bedé an peuaré lignez.

    (3) sens fig. Jusque.

    (c.1500) Cb 86b. flus de ventre auecques sang. b. flus bede an goat.

    II. Loc. conj. Bede ma : jusqu'à ce que.

    (1612) Cnf 76b. pa eo pliget gueneoch, dispos heuelep ahanoff bedé ma colloquiff en stat à priedelæz.

    ►[form. comb.]

    P1 hon bede

    (1862) BSH 14. Me vel a Ecuyer o donet hon bede.

  • bede-vreman
    bede-vreman

    adv. Jusqu'aujourd'hui.

    (1530) Pm 7. En amser lem bede breman, tr. «Dans le temps, certes, jusqu'à présent.» ●(1612) Cnf 80b. Bedé breman ez edout té hep consideriff an tra sé.

  • bedel
    bedel

    adj. (religion) Séculier.

    (1931) VALL 682b. Séculier, tr. «bedel

  • bedelaat
    bedelaat

    v. tr. d. (religion) Séculariser.

    (1931) VALL 682b. Séculariser, tr. «bedelaat

  • bedelezh
    bedelezh

    f. (religion) Sécularité.

    (1931) VALL 628b. Sécularité, tr. «bedelez f.»

  • bedell
    bedell

    m. –ed (religion) Bedeau.

    (1732) GReg 156a. Chasse-coquin, tr. «Bedell. p. bedelled

    (1857) CBF 63. Ar bedel, tr. «Le bedeau.»

  • bedi ! bedon ! bedi ! bedan !
    bedi ! bedon ! bedi ! bedan !

    interj. Onomatopée qui imite le son des cloches.

    (1960) BLBR 125/22. Bedi, bedon, bedi bedan ! Stankaad e hra en taoleu eid hastein er berhinderion de dostaad.

  • bediz
    bediz

    plur. Ar vediz.

    (1) Les humains, les mortels.

    (14--) N 1526. Bezout laetet entren bedis, tr. «Etre couvert d’opprobre entre les humains.» ●(1557) B I 56. Huy dle pep guis bout dre ampris priset / Hac enoret meurbet gant an bedis, tr. «vous devez être honoré, servi et vénéré du monde entier.» ●(1650) Nlou 412. Saluer an bedis, tr. «le sauveur des humains.» ●494. A guir gaudet greomp requet da Ro'ouen bedis, tr. «dans un esprit vrai, prions le roi des humains.» ●(1650) Nlou 412. Saluer an bedis, tr. «le sauveur des humains.» ●494. A guir gaudet greomp requet da Ro'ouen bedis, tr. «dans un esprit vrai, prions le roi des humains.»

    (1927) GERI.Ern 40. bediz m. pl., tr. «gens du monde, les humains.»

    (2) Les profanes, les mondains.

    (1732) GReg 866a. Les gens du Siècle, tr. «Ar bedis

  • Bedouin
    Bedouin

    m. –ed Bédouin.

    (1889) ISV 353. arabet pe vedouinet euz an Afrik.

    (1903) MBJJ 104. da zifenn o zreo hag o bue enep ar Vedouined. ●(1924) CBOU 2/31. eur Bedouin o vale. ●(1949) KROB 12/1. Youc'hal a ra ar Vedouined, sounn ha reut war o azen. ●(1973) SLVT II 36. Bedouined laer !...

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...