Devri

Recherche 'bel...' : 69 mots trouvés

Page 1 : de bel (1) à bell-2 (50) :
  • bel
    bel

    f. –où Béquille.

    ●(c.1718) CHal.ms i. anille, tr. «brenel, breneleu, bail, baileu, mal maleu Ie crois ce dernier meilleur pour vne male et des bougettes.»

    ●(1904) DBFV 20a. bèl, f. pl. eu, tr. «béquille (Ch. ms.).»

  • belbec'h
    belbec'h

    s. Travail et soucis.

    ●(1941) DIHU 362/315. Un deùeh a velbeh aveidon. E ma ol me fapérieu, chomet é darn, de glozein.

  • belbec'henn
    belbec'henn

    f. Préoccupation.

    ●(1907) VBFV.fb 79a. préoccupé, tr. «e zou belbehen ar é spered.» ●(1912) BUBU 18. Be oé belbehen ar é spered é klah konpren kement-sé. ●(1912) BUEV 60. be oé belbehen ar é spered blaoah. ●122. Rah er péh e dremén én é barréz e laka belbehen ar é spered. ●(1919) DBFVsup 7a. belbehen (Pl[umeliau]), s., tr., «souci, idée fixe.» ●(1921) HIVK 4. be oé belbehen ar pen er vugalé. ●(1922) BUPU 14. Be oé belbehen ar hé spered. ●(1922) EOVD 163. Mar karet bras en dañné, mar en des belbehen ar hou spered abalamor dehé. ●220. be zou kentoh belbehen ar er spered ha goask ar er galon.

  • belbetat
    belbetat

    v. tr. d. Bricoler.

    ●(1914) KZVr 78 - 30/08/14. Belbetat, tr. «faire des choses de rien, ou peut-être essayer de faire ce que l'on ne connaît pas. Ce mot très employé s'adresse surtout aux enfants. O velvetat (lire : velbetat) petra emaout aze ? Caer.» ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Belbetat = bricoler e galleg.

  • belbeter
    belbeter

    m. –ion Bricoleur.

    ●(1915) KZVr 126 - 06/08/15. Belbeter, belbiser, tr. «qui aime à faire des frivolités. Landivisiau, Loeiz ar Floc'h.» ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Belbeter = [bricoleur].

  • belbeterezh
    belbeterezh

    m.

    (1) Babioles.

    ●(1911) BUAZperrot 222. forani e belbeterez kement a c'hounezont. ●(1915) KZVr 126 - 06/08/15. Belbeterez, tr. «choses de peu d'importance. Landivisiau, Loeiz ar Floc'h.» ●(1923) FHAB Meurzh 117. Arc'hant o deus, emezan, da lakat e koz belbeterez, met da lakat e paper hag e vefe warnan koulskoude peadra da vaga o spered, n'o deus ket eur gwenneg ! ●(1929) FHAB Mae 184. A ! bizied ar gernez, a lavare ar plac'h yaouank ouzh he gwelet oc'h en em zifreta evelse, setu ma teu Doue d'ho kastiza pelloc'h, da veza bet aet e kounnar evit belbeterez evelse.

    (2) Bricolage.

    ●(1914) KZVr 78 - 30/08/14. Belbeterez, tr. «action de belbetat.» ●(1931) FHAB Genver 2. ar gwazed o chacha war o c'horn-butum, a stag ive d'ober eun tamm belbeterez bennak. ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Belbeterez = [bricolage].

  • belbi
    belbi

    m.

    I.

    (1) Absence d'esprit, égarement.

    ●(1927) GERI.Ern 41. belbi m. pl. ou, tr. «Absence d'esprit, égarement.»

    (2) Jeu d'enfant, futilité.

    ●(1927) GERI.Ern 41. belbi m. pl. ou, tr. «jeu d'enfant, futilité.»

    (3) Mont (e benn) e belbi : perdre la tête.

    ●(1914) KZVr 78 - 30/08/14. Belbi, pl. ou, tr. «absence d'esprit, transport, égarement, déraisonnement, préoccupation, projet en l'air ; marionnettes, futilité. Usité en Léon.» ●E benn a ya e belbi, tr. «il perd la tête, la carte, Milin.» ●(1924) FHAB Du 413. ar pennou skanv z'anezo ; aet e rankont beza e belbi evelato. ●(1927) GERI.Ern 41. e benn a ya e belbi, tr. «il perd la tête.» ●(1932) ALMA 76. Mont a ra va fenn e belbi ha va gwad e dour.

    (4) Mont e belbi : sortir de ses gonds, se mettre hors de soi.

    ●(1914) KZVr 78 - 30/08/14. Belbi, tr. «mécontentement, trouble jusqu'à perdre la tête.» ●Mont e belbi, tr. «perdre la tête par suite de colère, mécontentement, surprise. Mont a ra e belbi pa glev hano a gement-se. Caer.» ●(1923) KNOL 300. An aotrou a yea hag a deue : mennout a rea mont e belbi.

    II.

    Mont (e benn) e belbi : devenir sot.

    ●(1923) AAKL 12 (L) Y.-V. Perrot. Ah ! eun dintin ! Mont a ran e belbi ! eun dintin eo am boa c'hoant da lavaret ivez ! ●(1923) KNOL 300 (L) K. Jezegou. An aotrou a yea hag a deue : mennout a rea mont e belbi. ●(1950) KROB 31-32/16 (L) *Ab Sulio. Janig a oa eun tamm brao a lorc'h enni, m'hel lavar deoc'h, rak bremañ, da vihana, e c'helle beza sur mat n'ez aje ket he fenn e belbi nag he spered e bizibul war zigarez eun dimezi. ●(1958) BRUD 5/27 (L) *Mab an Dig. Lod euz an dud a ya e belbi o klask kompren re a draou. ●(1964) BRUD 18/27 (L) *Mab an Dig. «Ker yaouank all, eet e belbi !

     

  • belbiaj
    belbiaj

    m. –où Babiole, puérilité.

    ●(1870) MBR 94. ne d-eo nemet eur belbiach hoc'h euz roet d'in, tr. «celui-ci n'est qu'une plaisanterie.» ●(1890) MOA 135a. Babioles, Puérilités, tr. «belbiachou.»

    ●(1914) KZVr 78 - 30/08/14. belbiach, pl. ou, tr. «babiole, puérilité, le singulier est très usité en Léon. Milin.» ●(1924) NFLO. bricole. des bricoles (des choses de peu de valeurs, tr. «belbiachou.» ●(1927) GERI.Ern 41. belbiach m., tr. «chose sans importance.» ●(1962) GERV 20. te hag a zo kiriek da lakaat ma fried da drei gant sotoniou ha belbiachou didalvout !

  • belbiañ
    belbiañ

    v.

    (1) Se mettre hors de soi, sortir de ses gonds.

    ●(1914) KZVr 78 - 30/08/14. belbia, v. actif et neutre, tr. «s'égarer, ne savoir que faire, transporter, déraisonner. Milin.» ●(1927) GERI.Ern 41. belbia v. n., tr. «déraisonner.»

    (2) S'amuser à des futilités pour passer son temps.

    ●(1914) KZVr 78 - 30/08/14. belbia, v. actif et neutre, tr. «faire toutes sortes de petits travaux en s'amusant (comme un faiseur de marionnettes, de bagatelles, de futilité, s'amuser, s'occuper, passer son temps. Milin.» ●(1927) GERI.Ern 41. belbia v. n., tr. «s'amuser à des bagatelles.»

  • belbich
    belbich

    adj. Myope.

    ●(1876) TDE.BF 42b. Belbich, adj., tr. «Il se dit en parlant d'une personne qui a la vue basse et cligne de l'œil.»

    ●(1914) KZVr 80 - 13/09/14. Belbich. Eun den belbich, tr. «un homme qui cligne, qui ne voit clair que de près.» ●(1927) GERI.Ern 41. belbich adj., tr. «Qui a la vue basse.»

  • belbier
    belbier

    m. –ion Bricoleur.

    ●(1990) STBL 78. kinkailher a lavaran, belbier ma kavit gwelloc'h.

  • belbierezh
    belbierezh

    m. =

    ●(1914) KZVr 80 - 13/09/14. Belbierez, tr. «petits tours, petites malices faites par les enfants. Caer.» ●(1920) MVRO 37/1d. oc'h ober eur belbierez benag evit tremen e amzer.

  • belbiser
    belbiser

    m. –ion Bricoleur, qui passe son temps à faire des choses futiles.

    ●(1915) KZVr 126 - 06/08/15. Belbeter, belbiser, tr. «qui aime à faire des frivolités. Landivisiau, Loeiz ar Floc'h.» ●(1924) NFLO. bricoleur (qui s'occupe de choses futiles), tr. «belbiser.»

  • belc'h .2
    belc'h .2

    coll. Graines de chanvre mâle.

    ●(1866) FHB 63/88b. ar belc'h lin pe belc'h canab. ●(1874) FHB 494/191b. eun dornad canab bennak nevez tennet euz an douar, glas c'hoaz hag ho belc'h outho.

  • belc'h .3
    belc'h .3

    m. –où (charpenterie) Coyau, coyer.

    ●(1938) WDAP 2/121. (Pleiben, Gwezeg) Belc'h hano gourel, liester : belc'hou. Eun tamm eus koadach eun doenn. Ar belc'hou a vez lakaet da hiraat ar c'hibou (kebrou hervez Vallée) evit ober al lost-toenn. «Belc'h» a dalv kement ha «coyau» e galleg. N'eo ket eur pennad «gwifl» pe «kebr» evel ma lavar Vallée.

  • belc'h / bolc'h .1
    belc'h / bolc'h .1

    m. & coll. –où, belc'had

    I. M.

    (1) Bogue de châtaigne.

    ●(c.1718) CHal.ms i. coque de noix ou de chataigne, tr. «dolien quisten dolien queneüen, poc quisten, poc queneüen clor ur gueneüen, clorat queneu, pelh quisten, pelhat quisten.»

    ●(1934) BRUS 259. Une bogue, tr. «ur beulhen, pl. peulh.» ●(1936) DIHU 304/149. ur peulh goleit a bikeu ha mât er histén én diabarh. ●(1941) DIHU 357/230. Morgousket é er gué-kistén, guisket ponnér ; ne grén délen erbet arnehè ; doh pen er bareu, er pehleu e zigor ou divéz, tost de lezél ou fréh de goéh. ●(1942) DHKN 210. Goleit é en doar a beulheu rous. ●(1982) PBLS 66. (Langoned) poc'h, tr. «bogues de chataignes.»

    (2) Cosse de grain.

    ●(1895) GMB 73. pet[it] Trég[uier] bolc'h, cosse de lin.

    ●(1906) BOBL 21 juillet 96/3e. ar bolc'hou kerc'h. ●(1914) KZVr 84 - 11/10/14. kerc'h beret, avoine coulée (par suite de l'excès de chaleur), dont le grain est vide (na ve ket a voeden er polc'h), Sainte-Triffine, Besco. ●(1920) KZVr 366 - 07/03/20. bolc'h, tr. «cosse de lin avec graines.»

    (3) =

    ●(1868) FHB 189/262b. bolc'h ar gouivoud.

    (4) local. Aiguilles de pin.

    ●(1948) LLMM 8/65. (Douarnenez) Belc'hou l nadozioù-pin, briñsoù-sapin. Ivez elc'hoù. ●(1977) PBDZ 168. (Douarnenez) belc'hoù, tr. «aiguilles de pin.»

    II. Coll. Cosses de lin.

    ●(1732) GReg 216a. Cosse de lin, l'enveloppe où est renfermée la graine de lin, tr. «Polc'hen. p. polc'h. bolc'hen. p. bolc'h.» ●326a. Égousser du lin, tr. «Tenna ar bolc'h.»

    ●(1927) GERI.Ern 41. belc'henn f. pl. belc'h, tr. «Baie de lin.» ●57. bolc'henn f. pl. bolc'h, tr. «Cosse de lin (avec graines).»

    III.

    Mont e volc'h diwar e lin : se mettre dans une colère noire.

    ●(1919) (L) L. ar Floc’h MVRO 14/d. Pardandien ! va zad, ne gav ket d’eoc’h ez eus peadra d’ar bolc’h da vont divar al lin, pa ranker gouzanv kementse a c’hlao da goueza var va c’hein epad peder heur horoloach. ●(1924) NFLO. aller en grande colère, tr. «mont e volc'h diwar e lin.»

  • belc'henn / bolc'henn
    belc'henn / bolc'henn

    f. Cosse de lin.

    ●(1732) GReg 216a. Cosse de lin, l'enveloppe où est renfermée la graine de lin, tr. «Polc'hen. p. polc'h. bolc'hen. p. bolc'h.»

    ●(1927) GERI.Ern 41. belc'henn f. pl. belc'h, tr. «Baie de lin.» ●57. bolc'henn f. pl. bolc'h, tr. «Cosse de lin (avec graines).»

  • belc'het / bolc'het
    belc'het / bolc'het

    adj. (Grain) qui a une grosse cosse.

    ●(1895) GMB 73. pet[it] Trég[uier] bolc'het mad (lin) qui a une grosse enveloppe.

    ●(1927) GERI.Ern 57. bolc'het adj., tr. «(lin) qui a une enveloppe (mat bonne).»

  • belch
    belch

    adj. Imbécile.

    ●(1977) PBDZ 32. (Douarnenez) belch, tr. «imbécile.» ●153. belj, tr. «imbécile, de Belge.»

  • beledigezh
    beledigezh

    f. (religion) Sacerdoce, prêtrise.

    ●(c.1718) CHal.ms iv. sacerdoce, tr. «bellediguieh.» ●(c.1718) CHal.ms iii. prestrise, tr. «beleguieh, beledigueh.»

    ●(1904) DBFV 20a. bélègiah, bélègieh, bélèdigéah, –geh, tr. «prêtrise, sacerdoce.»

  • beleg
    beleg

    m. beleion

    I.

    A. (religion) Prêtre.

    ●(14--) N 523. Cler ha beleyen deomp en hent, tr. «Clercs et prêtres, allons en route.» ●1671. Bezout baelec a allegaff, tr. «Je veux être prêtre.» ●(1499) Ca 16a. Baelec. g. prestre. ●16b. Baelec pe baelegues presbstre ou presbstresse. ●(1576) H 49. An casou reseruet dan Escop, pe a re ne ell quet an beleg simpl absoluifu mar enorm int. Nemet en cas a necessite. ●(1576) Catechism 22 (= RECE 47, 108). sau, ha pign en lech an deuezo choaset an autrou da doué, ha deus dauet an bælegyen ves à lignez léuy, hac an barner à vezo en amser se, peré à interrogy, hac ez lauaro_int (lire : lauaroint) dit an guiryonez, an sentancz, tr. « lève-toi, et monte au lieu qu’aura choisi le Seigneur ton Dieu, et va trouver les prêtres de la lignée de Lévi, et le juge qui sera à ce moment, lesquels tu interrogeras, et ils te diront la vérité, la sentence. » ●(1612) Cnf.epist 7. trettet amplamant en canonyou sacrr ves à buhez (...) an bellegyen. ●(1612) Cnf 36a. mar deo bellec, pé cloarec. ●(1621) Mc 62. offran sacrific se gand an belec.

    ●(1659) SCger 97a. Prestre, tr. «Belec.» ●(1732) GReg 258b. Degrader quelqu'un de la Prêtrise, tr. «Disacri ur bælecq.» ●(1790) MG 15. hui e zeli credein hou Pelean. ●320. hanni a hanamb n'en dès hoand de vout Belêg.

    ●(1836) GBI I 438. Beza belek a zo kargus, / Kouls ’vel beza religius, tr. « Etre prêtre, c’est lourd, / Aussi bien qu’être religieux (moine) » ●(1872) DJL 36. guelet bæleien.

    ●(1904) DBFV 20a. béleg, m. pl. béléan, bélion, beleion, tr. «prêtre.» ●(1915) HBPR 71. daoust d'hezan da veza belek, n'hen deuz bet oferen ebet, hirio, hag ar zul anezhi. ●(1927) GERI.Ern 41. beleg m. pl. –eien, V[annetais] –ieoñ, –eiañ, tr. «Prêtre.» ●(1931) GUBI 111. D'er rouañné ha d'er véléan. ●125. Er barréz-men biskoah beleg / N'en doé labouret èl ma hré.

    ►[empl. sans art.]

    ●(c.1680) NG 993. mar guel cauet bellec.

    (2) Mont da veleg : se faire prêtre.

    ●(1921) PGAZ 38. Evit he-ma sur a ielo da veleg.

    (3) Kas ub. da veleg : donner une formation de prêtre à qqn.

    ●(1921) PGAZ 38. me a vezo laouen o paea an hanter euz an dispignou a vezo evit kas va fillor da veleg !

    (4) Beleg bras : grand prêtre.

    ●(c.1500) Cb 20b. g. souuerain prestre. b. baelec bras.

    ●(1911) BUAZperrot 281. e ti Gaïphas, ar beleg bras e karg. ●(1913) AVIE 311. Kaïf e oé beleg bras er blé zé.

    (5) Manac'h-beleg : moine-prêtre.

    ●(1868) FHB 196/316a. Var ho lerc'h e teue ar venac'h-beleien.

    B. (zoologie)

    (1) Prêtreau.

    ●(1850) HHO 71. Prêtreaux, Atherina hepsetus, tr. « Beleyon. »

    ●(1904) DBFV 20a. béleg, m. pl. béléan, bélion, beleion, tr. «petit prêtre, poisson.» ●(1909) ADBr xxv 549. (Rosko) Belek bihan (sgn. petit prêtre). Atherine prêtre : Atherina presbyter. ●(1927) GERI.Ern 41. beleg m. pl. –eien, V[annetais] –ieoñ, –eiañ, tr. «éperlant.» ●(1979) VSDZ 94. (Douarnenez) Ar beleg, tr. (p. 258) «Le prêtreau.»

    ●(2010) MOPES 230. (Ar Gelveneg) Beleg (beleien) [prêtre] : Faux éperlan, prêtre, athérine. Petit poisson qui se pêche en été sur les côtes et dans les estuaires.

    (2) Bergeronnette.

    ●(1927) GERI.Ern 41. beleg m. pl. –eien, V[annetais] –ieoñ, –eiañ, tr. «bergeronnette.»

    (3) Foeterezig-ar-bleg : bergeronnette.

    ●(1876) TDE.BF 210a. Foeterezik-ar-belek, s. f. Le même que le précédent [= foeterezik-ann-dour].

    II. (en plt de qqc.)

    (1) Pièce du moulin.

    ●(1904) KZVr 356 - 04/09/04. Belek, eur pez eus ar vilin.

    (2) Tan beleg : feu mal allumé, dont seul le bois de dessus brûle.

    ●(1996) VEXE 246. L'expression «tan beleg» (feu de prêtre), est utilisée pour désigner un feu dans lequel seul le bois de dessus brûle. Il ne tardera pas à s'éteindre, ce qui n'est pas à l'avantage de celui qui l'a allumé…

    III.

    (1) Bout bepred etre ar beleg hag an aoter : être toujours au mauvais endroit, déranger.

    ●(1912) RVUm 319 (Gu). E oh brepet (sic) étré er beleg hag en autér, tr. P. ar Gov «Vous être toujours, entre le prêtre et l'autel.»

    (2) Ober labour beleg : travailler avec négligence.

    ●(1732) GReg 121a. Brocher, faire à la hâte, & avec négligence, comme quand on travaille pour un Prêtre, ou, pour un Gentilhome, tr. G. Rostrenenn «Ober labour Bælec. ober labour digentil. ober labour dreist penn bis.»

    (3) Bezañ beleg : être bredouille.

    ●(1962) TDBP II 40 (T). Tapet az-peus chevr ? -- N'em-eus ket ! -- Neuze out beleg, tr. J. Gros «as-tu pris des crevettes ? -- Non ! -- Alors tu es bredouille.»

    (4) Bezañ badezet gant ur beleg mezv : être sot, ne penser à rien.

    ●(1992) DOUARNENEZ (Ki). N'on ket bet badezet gant ur beleg mezv : me 'soñj e pep tra, n'on ket sot.

  • beleg-aluzener
    beleg-aluzener

    m. Aumônier pour la religion catholique.

    ●(1847) FVR 48. belek aluzuner e bac’h Roazon. ●69. belek-aluzenner e prizoun braz Fontevrault. ●296. belek aluzuner e bac’h Fontevrault.

  • beleg-laouer
    beleg-laouer

    m. (ornithologie) Bergeronette.

    ●(1919) DBFVsup 7a. bèleg leur Gr[oix], tr. «bergeronnete. – Ailleurs, kannérez, ou kannerez er beleg.»

  • beleg-meur
    beleg-meur

    m. beleion-veur Grand-prêtre.

    ●(1931) VALL 591a. grand-prêtre, tr. «beleg-meur pl. beleien-veur.»

  • belegek
    belegek

    adj.

    (1) Hiératique.

    ●(1931) VALL 361a. Hiératique, tr. «belegek.» ●attitude hiératique, tr. «dalc'h-korf belegek.»

    (2) Sacerdotal.

    ●(1931) VALL 670a. Sacerdotal, tr. «belegek.»

  • belegel
    belegel

    adj.

    (1) Hiératique.

    ●(1931) VALL 361a. Hiératique, tr. «belegel.» ●écriture hiératique, tr. «skritur velegel.»

    (2) Sacerdotal.

    ●(1931) VALL 670a. Sacerdotal, tr. «belegel.»

    (3) Théocratique.

    ●(1931) VALL 738a. Théocratique, tr. «belegel.»

  • belegez
    belegez

    f. –ed Prêtresse.

    ●(1499) Ca 16b. Baelec pe baelegues presbstre ou presbstresse.

    ●(1896) LZBt Meurzh 46. eur velegez a gemeraz evit-hi eur vorzed.

    ●(1911) BUAZperrot 170. dilhad beleien ha belegezed an doueou.

  • belegiaj
    belegiaj

    f.

    (1) Prêtrise.

    ●(1846) DGG 333. an asten a ra an escop d'e zaouarn azioc'h pen ar re a receo ar veleguyach. ●(1862) JKS 399. ni hon euz bet karg ar velegiach. ●(1894) BUZmornik 284. ann Urs a avieler hag ar velegiach.

    ●(1905) KANngalon Mae 389. beteg ar velegiaj. ●(1907) PERS 264. var hent ar velegiaj.

    (2) Cérémonie d’ordination à la prêtrise.

    ●(1929) LAPK 65. E Kemper oa bet kalz tud evid ar velegiaj.

  • belegiezh
    belegiezh

    f. Prêtrise.

    ●(1499) Ca 16a. prestrise. b. baeleguiez. ●16b. Baeleguiez. g. presbstrise. office de presbstre. ●(c.1500) Cb 79a. [esancc] sacerdotium. b. beleguiez. ●(1612) Cnf.epist 7. indign d'an vrz à belleguyez. ●13. en stat à belleguyez.

    ●(1659) SCger 97a. Prestrise, tr. «Beleguiez.» ●131b. beleguiez, tr. «Prestrise.» ●(c.1718) CHal.ms iii. prestrise, tr. «beleguieh, beledigueh.»

    ●(1904) DBFV 20a. bélègiah, bélègieh, bélèdigéah, –geh, tr. «prêtrise, sacerdoce.» ●(1927) GERI.Ern 41. belegiez f., tr. «prêtrise, sacerdoce.»

    ●(1931) GUBI 68. Gouil hantérhant vléad belégeh en Eutrru Konan, person Neulieg.

  • belegiñ
    belegiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Ordonner prêtre.

    ●(14--) N 1684. Ma memoar eo bezaff cloarec || ha hoantec da bout beleguet, tr. «Mon intention est d'être clerc et je souhaite ardemment d'être ordonné prêtre.» ●1697. Breman ez consacrer || hac ez baeleguer, tr. «Maintenant on te consacrer et on t'ordonne prêtre.»

    ●(1844) GBI I 414. Hirie oc'h euz ma belegi, / Ha warchoas (lire : warc'hoas) euz ma interri ! tr. «Vous célébrez aujourd'hui mon ordination, / Et demain vous serez à m'enterrer !» ●(1847) FVR 9. goude beza bet beleget. ●(1894) BUZmornik 201. Maksim, eskop Jerusalem, her belegaz. ●334. Sant Jermen her belegaz.

    ●(1903) MBJJ 297. na ve ket sellet berr 'rauk belegi anê. ●(1904) DBFV 20a. bélègein, v. a., tr. «ordonner prêtre.» ●(1908) FHAB Du 343. gwelet belegi he faotrik. ●(1926) SAHE 21. c'hoant en devoue soken da velegi anezan. ●(1927) GERI.Ern 41. belegi v. a., tr. «ordonner prêtre.» ●(1931) GUBI 69. En Eutru Konan belèget, / Kentéh goudé / De barrez Noal é ma kaset. ●(1931) VALL 515b. Ordonner ; pour la prêtrise, tr. «belegi.»

    (2) V. intr. Se faire prêtre.

    ●(1904) DBFV 20a. bélègein, v. n., tr. «se faire prêtre.»

  • belekaat
    belekaat

    v. pron. réfl. En em velekaat : s'améliorer dans l'état de prêtre.

    ●(1936) IVGA 216. En em velekaat a rae, eur frealz.

  • belen
    belen

    m. Bonne quantité de travail. (?) cf. pellenn (?).

    ●(1958) BLBR 107/15. (Kleder) Belen = eur pennad labour a-zevri, eur hrogad. «N'om ket deuet a-benn da echui ar parkad eost ; eur belen on eus greet warnañ avad.»

  • beler
    beler

    m. (botanique) Cresson.

    ●(1499) Ca 19a. Beler. g. croisson. ●(1633) Nom 88a. Lichen, officinis hepatica : hepaticque, porcorau : beler. ●92b. Sisymbrium aquaticum, nasturtium aquaticum : cresson : beler.

    ●(1659) SCger 34b. cresson, tr. «beler.» ●131b. beler, tr. «cresson.» ●(1732) GReg 90b. Berle, plante aquatique qui se mange en salade, tr. «Beler.» ●233a. Cresson, plante qui se mange en salade, tr. «Beler.» ●(1744) L'Arm 29b. Berle, tr. «Belér : Cresson-deure. m.»

    ●(1904) DBFV 20a. bélér, m., tr. «cresson d'eau.» ●(1914) DFBP 71b. cresson, tr. «Beler.» ●(1927) GERI.Ern 41. beler m., tr. «Cresson d'eau.»

  • belereg
    belereg

    f. –i Cressonnière.

    ●(1914) DFBP 71b. cressonnière, tr. «Belereg.» ●(1931) VALL 169b. Cressonnière, tr. «belereg f.»

  • belerek
    belerek

    adj. Abondant en cresson.

    ●(1931) VALL 169b. abondant en cresson, tr. «belerek.»

  • belerid
    belerid

    f. Cressonière.

    ●(1962) EGRH I 14. belerid f., tr. « cressonière. »

  • belet
    belet

    coll. (charpenterie) Voliges.

    ●(1919) DBFVsup 5a. balet, s. coll., tr. «voliges. V. beleten.»

  • beletenn
    beletenn

    f. –où (charpenterie) Volige.

    ●(1919) DBFVsup 5a. balet, s. coll., tr. «voliges. V. beleten.» ●(1974) THBI 226. An tourman duva, neus distaget gleut al liorz. Mez ellet meus renka nezi, ar c'halvez neus laket diou veletenn nevez.

  • belfedenn
    belfedenn

    f. –où (habillement) = (?).

    ●(1980) HYZH 136/56. (Treboull) Ha goude-se neuze an dra-se zo bet taolet d'an traoñ hag eo deut ar belfedennoù, ar bonedoù gloan hag an tavañjeroù.

  • beli .1
    beli .1

    f.

    (1) Pouvoir, autorité.

    ●(1530) Pm 7. Mam roe an belly, tr. «La mère du roi de la puissance.» ●(1575) M 3302. Gant Roe'n velly, tr. «Avec le roi de la puissance.» ●(1650) Nlou 34. An guerches gloar hegar Mary / A ganas hep bel Ro'uen belly, tr. «la vierge plaisante, l'aimable Marie / enfanta sans violence le roi de la puissance.»

    ●(1659) SCger 131b. belli, tr. «puissance.» ●(c.1680) NG 1907. beli Lucifer. ●(1732) GReg 746b. Pouvoir, puissance, autorité, tr. «bély. vély. Van[netois] bily.»

    ●(1886) LCSmer 233. Hen tre Bruck ha Trestel, / He ma belly an drouk-Aael ; / Hen tre Bruck hag an Treo / He ma belly an Diaolo, tr. « Entre Bruck et Trestel – Est le domaine du mavais ange – Entre Bruck et le Trevou – Est le domaine des diables. »

    ●(1904) DBFV 23a. bili, m., tr. «pouvoir, puissance, autorité, domination.» ●(1907) AVKA 56. dindan beli an droug-spered. ●(1927) GERI.Ern 41. beli f. pl. ou, tr. «Puissance, pouvoir, juridiction.» ●(1931) GUBI 121. Nen devou ket sklaved en diaul / Bili ar hur halon.

    (2) Kaout beli war ub. : avoir du pouvoir sur qqn.

    ●(1732) GReg 746b. Pouvoir sur un autre, tr. «Vély var un all.» ●Vous n'avez point de pouvoir sur moi, tr. «n'oc'h eus qet a vély varnouñ-me.» ●(1792) BD 1209. na fo voar egorff nep velly, tr. «Tu n'auras sur son corps aucun pouvoir.»

    ●(1856) GRD 184. A pe hoès bili ha perh ar hou nessan.

    ●(1907) AVKA 57. A bep ma kresko rouantelez Jesus er bed, ho devo nebeutoc'h a veli war an dud.

    (3) Kaout beli war udb. : avoir de l’influence sur qque chose, déterminer son fonctionnement.

    ●(1844) DMB 80. Pautrèd ! hà sentein a remb-ni / De dud péré n’en dès bili / Nag ar hur sai, hag ar hur bleàu, tr. « Garçons, obéirons-nous / A des gens qui n’ont pouvoir / Ni sur nos habillements, ni sur nos cheveux. »

    ●(1906) HIVL 158. ne oé ér mél eskern droug erbet, mes èl ma oé neoah goask ar er vélen-sé hag èl mé ma hi en des bili ar er nerhenneu, é kavé get hou é oé en dra-sé e oé kauz ma oé marù é ziùhar.

    (4) Kaout beli da geze ub. : avoir du pouvoir sur qqn.

    ●(1792) BD 1185. na heus nep velly Deguese, tr. «Tu n'as aucun pouvoir sur lui.»

    (5) Bezañ dindan beli ub : être sous l’autorité de qqn.

    ●(1910) ISBR 175. e chomé rah hé madeu get ligné Pentièvr édan bili en dug.

  • beli .2
    beli .2

    m. –ed (droit) Bailli.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 57). Belli, bailli. ●(1499) Ca 19a. Belly. g. baillif. ●(1633) Nom 243a-b. Prætorium : le logis du Preteur, du Iuge, du Baillif : ty an Pretor, pe ty an Barner, pe an Velly.

    ●(1659) SCger 131b. belli, tr. «Baillif.» ●(1732) GReg 75b. Bailli, ou, baillif, Juge d'un Bailliage, tr. «Belly. p. bellyed.»

    ●(1927) GERI.Ern 41. beli m. pl. ed, tr. «bailli.»

  • beliezh
    beliezh

    f. Bailliage.

    ●(1931) VALL 54b. Bailliage, tr. «beliez f.»

  • belistr
    belistr

    m. Bélître, homme de rien.

    ●(17--) TG 747. Belistr ha coquin fal, hac avis a heus-te / E ran me ar justiç evel ma er gres-te ?

  • Belj
    Belj

    n. pr. –ed Belge.

    ●(1847) FVR 311. Beljed hag ofiserien all a ziaveaz bro.

  • belk .2
    belk .2

    m. –où = (?) Coup (?).

    ●(1978) BZNZ 101. (Lilia-Plougernev) Ar bommoù o stekiñ dac'h da benn aze, mont ha dont. E rankes soubañ da benn ha pakat belkoù 'dachadoù diwarnañ.

  • belk / belkon .1
    belk / belkon .1

    voir berrkebr

  • belkad
    belkad

    m. –où Grosse pièce, gros morceau de.

    ●(1978) BZNZ 39. (Lilia-Plougernev) ha belkadoù mein ! ●78. Ha belkadoù mein aze se kea ! ●(1990) MARV II 36. (Tremenac'h-Plougerne) Ma 'pije gwelet ar belkad sahad fars tennet diouz ar pod.

  • belkon
    belkon

    voir belk .1

  • bell .1
    bell .1

    voir mell

  • bell .2
    bell .2

    f.

    (1) Bataille, lutte.

    ●(14--) N 1431. Lech dorn ornet mar mennet bell, tr. «une poignée ornée, si vous voulez la lutte.» ●(1499) Ca 19a. Bell. g. bataille. ●Bell entre dou. g. bataille de deux. ●Bell an queguy. ga. bataille entre les coqs ou gaulx. ●68b. Doe an vell. g. dieu de la bataille. ●69a. Doees an bell. g. la deesse de la bataille. ●(c.1500) Cb 23a. Bell an quilleguy. ga. bataille entre les coqs.

    (2) Hep bell : sans violence.

    ●(1650) Nlou 34. An guerches gloar hegar Mary / A ganas hep bel Ro'uen belly, tr. «la vierge plaisante, l'aimable Marie / enfanta sans violence le roi de la puissance.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...