Recherche 'bel...' : 69 mots trouvés
Page 1 : de bel (1) à bell-2 (50) :- bel
- belbec'hbelbec'h
s. Travail et soucis.
●(1941) DIHU 362/315. Un deùeh a velbeh aveidon. E ma ol me fapérieu, chomet é darn, de glozein.
- belbec'hennbelbec'henn
f. Préoccupation.
●(1907) VBFV.fb 79a. préoccupé, tr. «e zou belbehen ar é spered.» ●(1912) BUBU 18. Be oé belbehen ar é spered é klah konpren kement-sé. ●(1912) BUEV 60. be oé belbehen ar é spered blaoah. ●122. Rah er péh e dremén én é barréz e laka belbehen ar é spered. ●(1919) DBFVsup 7a. belbehen (Pl[umeliau]), s., tr., «souci, idée fixe.» ●(1921) HIVK 4. be oé belbehen ar pen er vugalé. ●(1922) BUPU 14. Be oé belbehen ar hé spered. ●(1922) EOVD 163. Mar karet bras en dañné, mar en des belbehen ar hou spered abalamor dehé. ●220. be zou kentoh belbehen ar er spered ha goask ar er galon.
- belbetatbelbetat
v. tr. d. Bricoler.
●(1914) KZVr 78 - 30/08/14. Belbetat, tr. «faire des choses de rien, ou peut-être essayer de faire ce que l'on ne connaît pas. Ce mot très employé s'adresse surtout aux enfants. O velvetat (lire : velbetat) petra emaout aze ? Caer.» ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Belbetat = bricoler e galleg.
- belbeter
- belbeterezhbelbeterezh
m.
(1) Babioles.
●(1911) BUAZperrot 222. forani e belbeterez kement a c'hounezont. ●(1915) KZVr 126 - 06/08/15. Belbeterez, tr. «choses de peu d'importance. Landivisiau, Loeiz ar Floc'h.» ●(1923) FHAB Meurzh 117. Arc'hant o deus, emezan, da lakat e koz belbeterez, met da lakat e paper hag e vefe warnan koulskoude peadra da vaga o spered, n'o deus ket eur gwenneg ! ●(1929) FHAB Mae 184. A ! bizied ar gernez, a lavare ar plac'h yaouank ouzh he gwelet oc'h en em zifreta evelse, setu ma teu Doue d'ho kastiza pelloc'h, da veza bet aet e kounnar evit belbeterez evelse.
(2) Bricolage.
●(1914) KZVr 78 - 30/08/14. Belbeterez, tr. «action de belbetat.» ●(1931) FHAB Genver 2. ar gwazed o chacha war o c'horn-butum, a stag ive d'ober eun tamm belbeterez bennak. ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Belbeterez = [bricolage].
- belbibelbi
m.
I.
(1) Absence d'esprit, égarement.
●(1927) GERI.Ern 41. belbi m. pl. ou, tr. «Absence d'esprit, égarement.»
(2) Jeu d'enfant, futilité.
●(1927) GERI.Ern 41. belbi m. pl. ou, tr. «jeu d'enfant, futilité.»
(3) Mont (e benn) e belbi : perdre la tête.
●(1914) KZVr 78 - 30/08/14. Belbi, pl. ou, tr. «absence d'esprit, transport, égarement, déraisonnement, préoccupation, projet en l'air ; marionnettes, futilité. Usité en Léon.» ●E benn a ya e belbi, tr. «il perd la tête, la carte, Milin.» ●(1924) FHAB Du 413. ar pennou skanv z'anezo ; aet e rankont beza e belbi evelato. ●(1927) GERI.Ern 41. e benn a ya e belbi, tr. «il perd la tête.» ●(1932) ALMA 76. Mont a ra va fenn e belbi ha va gwad e dour.
(4) Mont e belbi : sortir de ses gonds, se mettre hors de soi.
●(1914) KZVr 78 - 30/08/14. Belbi, tr. «mécontentement, trouble jusqu'à perdre la tête.» ●Mont e belbi, tr. «perdre la tête par suite de colère, mécontentement, surprise. Mont a ra e belbi pa glev hano a gement-se. Caer.» ●(1923) KNOL 300. An aotrou a yea hag a deue : mennout a rea mont e belbi.
II.
Mont (e benn) e belbi : devenir sot.
●(1923) AAKL 12 (L) Y.-V. Perrot. Ah ! eun dintin ! Mont a ran e belbi ! eun dintin eo am boa c'hoant da lavaret ivez ! ●(1923) KNOL 300 (L) K. Jezegou. An aotrou a yea hag a deue : mennout a rea mont e belbi. ●(1950) KROB 31-32/16 (L) *Ab Sulio. Janig a oa eun tamm brao a lorc'h enni, m'hel lavar deoc'h, rak bremañ, da vihana, e c'helle beza sur mat n'ez aje ket he fenn e belbi nag he spered e bizibul war zigarez eun dimezi. ●(1958) BRUD 5/27 (L) *Mab an Dig. Lod euz an dud a ya e belbi o klask kompren re a draou. ●(1964) BRUD 18/27 (L) *Mab an Dig. «Ker yaouank all, eet e belbi !
- belbiajbelbiaj
m. –où Babiole, puérilité.
●(1870) MBR 94. ne d-eo nemet eur belbiach hoc'h euz roet d'in, tr. «celui-ci n'est qu'une plaisanterie.» ●(1890) MOA 135a. Babioles, Puérilités, tr. «belbiachou.»
●(1914) KZVr 78 - 30/08/14. belbiach, pl. ou, tr. «babiole, puérilité, le singulier est très usité en Léon. Milin.» ●(1924) NFLO. bricole. des bricoles (des choses de peu de valeurs, tr. «belbiachou.» ●(1927) GERI.Ern 41. belbiach m., tr. «chose sans importance.» ●(1962) GERV 20. te hag a zo kiriek da lakaat ma fried da drei gant sotoniou ha belbiachou didalvout !
- belbiañbelbiañ
v.
(1) Se mettre hors de soi, sortir de ses gonds.
●(1914) KZVr 78 - 30/08/14. belbia, v. actif et neutre, tr. «s'égarer, ne savoir que faire, transporter, déraisonner. Milin.» ●(1927) GERI.Ern 41. belbia v. n., tr. «déraisonner.»
(2) S'amuser à des futilités pour passer son temps.
●(1914) KZVr 78 - 30/08/14. belbia, v. actif et neutre, tr. «faire toutes sortes de petits travaux en s'amusant (comme un faiseur de marionnettes, de bagatelles, de futilité, s'amuser, s'occuper, passer son temps. Milin.» ●(1927) GERI.Ern 41. belbia v. n., tr. «s'amuser à des bagatelles.»
- belbichbelbich
adj. Myope.
●(1876) TDE.BF 42b. Belbich, adj., tr. «Il se dit en parlant d'une personne qui a la vue basse et cligne de l'œil.»
●(1914) KZVr 80 - 13/09/14. Belbich. Eun den belbich, tr. «un homme qui cligne, qui ne voit clair que de près.» ●(1927) GERI.Ern 41. belbich adj., tr. «Qui a la vue basse.»
- belbier
- belbierezh
- belbiserbelbiser
m. –ion Bricoleur, qui passe son temps à faire des choses futiles.
●(1915) KZVr 126 - 06/08/15. Belbeter, belbiser, tr. «qui aime à faire des frivolités. Landivisiau, Loeiz ar Floc'h.» ●(1924) NFLO. bricoleur (qui s'occupe de choses futiles), tr. «belbiser.»
- belc'h .2
- belc'h .3belc'h .3
m. –où (charpenterie) Coyau, coyer.
●(1938) WDAP 2/121. (Pleiben, Gwezeg) Belc'h hano gourel, liester : belc'hou. Eun tamm eus koadach eun doenn. Ar belc'hou a vez lakaet da hiraat ar c'hibou (kebrou hervez Vallée) evit ober al lost-toenn. «Belc'h» a dalv kement ha «coyau» e galleg. N'eo ket eur pennad «gwifl» pe «kebr» evel ma lavar Vallée.
- belc'h / bolc'h .1belc'h / bolc'h .1
m. & coll. –où, belc'had
I. M.
(1) Bogue de châtaigne.
●(c.1718) CHal.ms i. coque de noix ou de chataigne, tr. «dolien quisten dolien queneüen, poc quisten, poc queneüen clor ur gueneüen, clorat queneu, pelh quisten, pelhat quisten.»
●(1934) BRUS 259. Une bogue, tr. «ur beulhen, pl. peulh.» ●(1936) DIHU 304/149. ur peulh goleit a bikeu ha mât er histén én diabarh. ●(1941) DIHU 357/230. Morgousket é er gué-kistén, guisket ponnér ; ne grén délen erbet arnehè ; doh pen er bareu, er pehleu e zigor ou divéz, tost de lezél ou fréh de goéh. ●(1942) DHKN 210. Goleit é en doar a beulheu rous. ●(1982) PBLS 66. (Langoned) poc'h, tr. «bogues de chataignes.»
(2) Cosse de grain.
●(1895) GMB 73. pet[it] Trég[uier] bolc'h, cosse de lin.
●(1906) BOBL 21 juillet 96/3e. ar bolc'hou kerc'h. ●(1914) KZVr 84 - 11/10/14. kerc'h beret, avoine coulée (par suite de l'excès de chaleur), dont le grain est vide (na ve ket a voeden er polc'h), Sainte-Triffine, Besco. ●(1920) KZVr 366 - 07/03/20. bolc'h, tr. «cosse de lin avec graines.»
(3) =
●(1868) FHB 189/262b. bolc'h ar gouivoud.
(4) local. Aiguilles de pin.
●(1948) LLMM 8/65. (Douarnenez) Belc'hou l nadozioù-pin, briñsoù-sapin. Ivez elc'hoù. ●(1977) PBDZ 168. (Douarnenez) belc'hoù, tr. «aiguilles de pin.»
II. Coll. Cosses de lin.
●(1732) GReg 216a. Cosse de lin, l'enveloppe où est renfermée la graine de lin, tr. «Polc'hen. p. polc'h. bolc'hen. p. bolc'h.» ●326a. Égousser du lin, tr. «Tenna ar bolc'h.»
●(1927) GERI.Ern 41. belc'henn f. pl. belc'h, tr. «Baie de lin.» ●57. bolc'henn f. pl. bolc'h, tr. «Cosse de lin (avec graines).»
III.
Mont e volc'h diwar e lin : se mettre dans une colère noire.
●(1919) (L) L. ar Floc’h MVRO 14/d. Pardandien ! va zad, ne gav ket d’eoc’h ez eus peadra d’ar bolc’h da vont divar al lin, pa ranker gouzanv kementse a c’hlao da goueza var va c’hein epad peder heur horoloach. ●(1924) NFLO. aller en grande colère, tr. «mont e volc'h diwar e lin.»
- belc'henn / bolc'henn
- belc'het / bolc'het
- belchbelch
adj. Imbécile.
●(1977) PBDZ 32. (Douarnenez) belch, tr. «imbécile.» ●153. belj, tr. «imbécile, de Belge.»
- beledigezh
- belegbeleg
m. beleion
I.
A. (religion) Prêtre.
●(14--) N 523. Cler ha beleyen deomp en hent, tr. «Clercs et prêtres, allons en route.» ●1671. Bezout baelec a allegaff, tr. «Je veux être prêtre.» ●(1499) Ca 16a. Baelec. g. prestre. ●16b. Baelec pe baelegues presbstre ou presbstresse. ●(1576) H 49. An casou reseruet dan Escop, pe a re ne ell quet an beleg simpl absoluifu mar enorm int. Nemet en cas a necessite. ●(1576) Catechism 22 (= RECE 47, 108). sau, ha pign en lech an deuezo choaset an autrou da doué, ha deus dauet an bælegyen ves à lignez léuy, hac an barner à vezo en amser se, peré à interrogy, hac ez lauaro_int (lire : lauaroint) dit an guiryonez, an sentancz, tr. « lève-toi, et monte au lieu qu’aura choisi le Seigneur ton Dieu, et va trouver les prêtres de la lignée de Lévi, et le juge qui sera à ce moment, lesquels tu interrogeras, et ils te diront la vérité, la sentence. » ●(1612) Cnf.epist 7. trettet amplamant en canonyou sacrr ves à buhez (...) an bellegyen. ●(1612) Cnf 36a. mar deo bellec, pé cloarec. ●(1621) Mc 62. offran sacrific se gand an belec.
●(1659) SCger 97a. Prestre, tr. «Belec.» ●(1732) GReg 258b. Degrader quelqu'un de la Prêtrise, tr. «Disacri ur bælecq.» ●(1790) MG 15. hui e zeli credein hou Pelean. ●320. hanni a hanamb n'en dès hoand de vout Belêg.
●(1836) GBI I 438. Beza belek a zo kargus, / Kouls ’vel beza religius, tr. « Etre prêtre, c’est lourd, / Aussi bien qu’être religieux (moine) » ●(1872) DJL 36. guelet bæleien.
●(1904) DBFV 20a. béleg, m. pl. béléan, bélion, beleion, tr. «prêtre.» ●(1915) HBPR 71. daoust d'hezan da veza belek, n'hen deuz bet oferen ebet, hirio, hag ar zul anezhi. ●(1927) GERI.Ern 41. beleg m. pl. –eien, V[annetais] –ieoñ, –eiañ, tr. «Prêtre.» ●(1931) GUBI 111. D'er rouañné ha d'er véléan. ●125. Er barréz-men biskoah beleg / N'en doé labouret èl ma hré.
►[empl. sans art.]
●(c.1680) NG 993. mar guel cauet bellec.
(2) Mont da veleg : se faire prêtre.
●(1921) PGAZ 38. Evit he-ma sur a ielo da veleg.
(3) Kas ub. da veleg : donner une formation de prêtre à qqn.
●(1921) PGAZ 38. me a vezo laouen o paea an hanter euz an dispignou a vezo evit kas va fillor da veleg !
(4) Beleg bras : grand prêtre.
●(c.1500) Cb 20b. g. souuerain prestre. b. baelec bras.
●(1911) BUAZperrot 281. e ti Gaïphas, ar beleg bras e karg. ●(1913) AVIE 311. Kaïf e oé beleg bras er blé zé.
(5) Manac'h-beleg : moine-prêtre.
●(1868) FHB 196/316a. Var ho lerc'h e teue ar venac'h-beleien.
B. (zoologie)
(1) Prêtreau.
●(1850) HHO 71. Prêtreaux, Atherina hepsetus, tr. « Beleyon. »
●(1904) DBFV 20a. béleg, m. pl. béléan, bélion, beleion, tr. «petit prêtre, poisson.» ●(1909) ADBr xxv 549. (Rosko) Belek bihan (sgn. petit prêtre). Atherine prêtre : Atherina presbyter. ●(1927) GERI.Ern 41. beleg m. pl. –eien, V[annetais] –ieoñ, –eiañ, tr. «éperlant.» ●(1979) VSDZ 94. (Douarnenez) Ar beleg, tr. (p. 258) «Le prêtreau.»
●(2010) MOPES 230. (Ar Gelveneg) Beleg (beleien) [prêtre] : Faux éperlan, prêtre, athérine. Petit poisson qui se pêche en été sur les côtes et dans les estuaires.
(2) Bergeronnette.
●(1927) GERI.Ern 41. beleg m. pl. –eien, V[annetais] –ieoñ, –eiañ, tr. «bergeronnette.»
(3) Foeterezig-ar-bleg : bergeronnette.
●(1876) TDE.BF 210a. Foeterezik-ar-belek, s. f. Le même que le précédent [= foeterezik-ann-dour].
II. (en plt de qqc.)
(1) Pièce du moulin.
●(1904) KZVr 356 - 04/09/04. Belek, eur pez eus ar vilin.
(2) Tan beleg : feu mal allumé, dont seul le bois de dessus brûle.
●(1996) VEXE 246. L'expression «tan beleg» (feu de prêtre), est utilisée pour désigner un feu dans lequel seul le bois de dessus brûle. Il ne tardera pas à s'éteindre, ce qui n'est pas à l'avantage de celui qui l'a allumé…
III.
(1) Bout bepred etre ar beleg hag an aoter : être toujours au mauvais endroit, déranger.
●(1912) RVUm 319 (Gu). E oh brepet (sic) étré er beleg hag en autér, tr. P. ar Gov «Vous être toujours, entre le prêtre et l'autel.»
(2) Ober labour beleg : travailler avec négligence.
●(1732) GReg 121a. Brocher, faire à la hâte, & avec négligence, comme quand on travaille pour un Prêtre, ou, pour un Gentilhome, tr. G. Rostrenenn «Ober labour Bælec. ober labour digentil. ober labour dreist penn bis.»
(3) Bezañ beleg : être bredouille.
●(1962) TDBP II 40 (T). Tapet az-peus chevr ? -- N'em-eus ket ! -- Neuze out beleg, tr. J. Gros «as-tu pris des crevettes ? -- Non ! -- Alors tu es bredouille.»
(4) Bezañ badezet gant ur beleg mezv : être sot, ne penser à rien.
●(1992) DOUARNENEZ (Ki). N'on ket bet badezet gant ur beleg mezv : me 'soñj e pep tra, n'on ket sot.
- beleg-aluzenerbeleg-aluzener
m. Aumônier pour la religion catholique.
●(1847) FVR 48. belek aluzuner e bac’h Roazon. ●69. belek-aluzenner e prizoun braz Fontevrault. ●296. belek aluzuner e bac’h Fontevrault.
- beleg-laouerbeleg-laouer
m. (ornithologie) Bergeronette.
●(1919) DBFVsup 7a. bèleg leur Gr[oix], tr. «bergeronnete. – Ailleurs, kannérez, ou kannerez er beleg.»
- beleg-meurbeleg-meur
m. beleion-veur Grand-prêtre.
●(1931) VALL 591a. grand-prêtre, tr. «beleg-meur pl. beleien-veur.»
- belegek
- belegel
- belegezbelegez
f. –ed Prêtresse.
●(1499) Ca 16b. Baelec pe baelegues presbstre ou presbstresse.
●(1896) LZBt Meurzh 46. eur velegez a gemeraz evit-hi eur vorzed.
●(1911) BUAZperrot 170. dilhad beleien ha belegezed an doueou.
- belegiajbelegiaj
f.
(1) Prêtrise.
●(1846) DGG 333. an asten a ra an escop d'e zaouarn azioc'h pen ar re a receo ar veleguyach. ●(1862) JKS 399. ni hon euz bet karg ar velegiach. ●(1894) BUZmornik 284. ann Urs a avieler hag ar velegiach.
●(1905) KANngalon Mae 389. beteg ar velegiaj. ●(1907) PERS 264. var hent ar velegiaj.
(2) Cérémonie d’ordination à la prêtrise.
●(1929) LAPK 65. E Kemper oa bet kalz tud evid ar velegiaj.
- belegiezhbelegiezh
f. Prêtrise.
●(1499) Ca 16a. prestrise. b. baeleguiez. ●16b. Baeleguiez. g. presbstrise. office de presbstre. ●(c.1500) Cb 79a. [esancc] sacerdotium. b. beleguiez. ●(1612) Cnf.epist 7. indign d'an vrz à belleguyez. ●13. en stat à belleguyez.
●(1659) SCger 97a. Prestrise, tr. «Beleguiez.» ●131b. beleguiez, tr. «Prestrise.» ●(c.1718) CHal.ms iii. prestrise, tr. «beleguieh, beledigueh.»
●(1904) DBFV 20a. bélègiah, bélègieh, bélèdigéah, –geh, tr. «prêtrise, sacerdoce.» ●(1927) GERI.Ern 41. belegiez f., tr. «prêtrise, sacerdoce.»
●(1931) GUBI 68. Gouil hantérhant vléad belégeh en Eutrru Konan, person Neulieg.
- belegiñbelegiñ
v.
(1) V. tr. d. Ordonner prêtre.
●(14--) N 1684. Ma memoar eo bezaff cloarec || ha hoantec da bout beleguet, tr. «Mon intention est d'être clerc et je souhaite ardemment d'être ordonné prêtre.» ●1697. Breman ez consacrer || hac ez baeleguer, tr. «Maintenant on te consacrer et on t'ordonne prêtre.»
●(1844) GBI I 414. Hirie oc'h euz ma belegi, / Ha warchoas (lire : warc'hoas) euz ma interri ! tr. «Vous célébrez aujourd'hui mon ordination, / Et demain vous serez à m'enterrer !» ●(1847) FVR 9. goude beza bet beleget. ●(1894) BUZmornik 201. Maksim, eskop Jerusalem, her belegaz. ●334. Sant Jermen her belegaz.
●(1903) MBJJ 297. na ve ket sellet berr 'rauk belegi anê. ●(1904) DBFV 20a. bélègein, v. a., tr. «ordonner prêtre.» ●(1908) FHAB Du 343. gwelet belegi he faotrik. ●(1926) SAHE 21. c'hoant en devoue soken da velegi anezan. ●(1927) GERI.Ern 41. belegi v. a., tr. «ordonner prêtre.» ●(1931) GUBI 69. En Eutru Konan belèget, / Kentéh goudé / De barrez Noal é ma kaset. ●(1931) VALL 515b. Ordonner ; pour la prêtrise, tr. «belegi.»
(2) V. intr. Se faire prêtre.
●(1904) DBFV 20a. bélègein, v. n., tr. «se faire prêtre.»
- belekaatbelekaat
v. pron. réfl. En em velekaat : s'améliorer dans l'état de prêtre.
●(1936) IVGA 216. En em velekaat a rae, eur frealz.
- belenbelen
m. Bonne quantité de travail. (?) cf. pellenn (?).
●(1958) BLBR 107/15. (Kleder) Belen = eur pennad labour a-zevri, eur hrogad. «N'om ket deuet a-benn da echui ar parkad eost ; eur belen on eus greet warnañ avad.»
- belerbeler
m. (botanique) Cresson.
●(1499) Ca 19a. Beler. g. croisson. ●(1633) Nom 88a. Lichen, officinis hepatica : hepaticque, porcorau : beler. ●92b. Sisymbrium aquaticum, nasturtium aquaticum : cresson : beler.
●(1659) SCger 34b. cresson, tr. «beler.» ●131b. beler, tr. «cresson.» ●(1732) GReg 90b. Berle, plante aquatique qui se mange en salade, tr. «Beler.» ●233a. Cresson, plante qui se mange en salade, tr. «Beler.» ●(1744) L'Arm 29b. Berle, tr. «Belér : Cresson-deure. m.»
●(1904) DBFV 20a. bélér, m., tr. «cresson d'eau.» ●(1914) DFBP 71b. cresson, tr. «Beler.» ●(1927) GERI.Ern 41. beler m., tr. «Cresson d'eau.»
- belereg
- belerek
- belerid
- belet
- beletenn
- belfedennbelfedenn
f. –où (habillement) = (?).
●(1980) HYZH 136/56. (Treboull) Ha goude-se neuze an dra-se zo bet taolet d'an traoñ hag eo deut ar belfedennoù, ar bonedoù gloan hag an tavañjeroù.
- beli .1beli .1
f.
(1) Pouvoir, autorité.
●(1530) Pm 7. Mam roe an belly, tr. «La mère du roi de la puissance.» ●(1575) M 3302. Gant Roe'n velly, tr. «Avec le roi de la puissance.» ●(1650) Nlou 34. An guerches gloar hegar Mary / A ganas hep bel Ro'uen belly, tr. «la vierge plaisante, l'aimable Marie / enfanta sans violence le roi de la puissance.»
●(1659) SCger 131b. belli, tr. «puissance.» ●(c.1680) NG 1907. beli Lucifer. ●(1732) GReg 746b. Pouvoir, puissance, autorité, tr. «bély. vély. Van[netois] bily.»
●(1886) LCSmer 233. Hen tre Bruck ha Trestel, / He ma belly an drouk-Aael ; / Hen tre Bruck hag an Treo / He ma belly an Diaolo, tr. « Entre Bruck et Trestel – Est le domaine du mavais ange – Entre Bruck et le Trevou – Est le domaine des diables. »
●(1904) DBFV 23a. bili, m., tr. «pouvoir, puissance, autorité, domination.» ●(1907) AVKA 56. dindan beli an droug-spered. ●(1927) GERI.Ern 41. beli f. pl. ou, tr. «Puissance, pouvoir, juridiction.» ●(1931) GUBI 121. Nen devou ket sklaved en diaul / Bili ar hur halon.
(2) Kaout beli war ub. : avoir du pouvoir sur qqn.
●(1732) GReg 746b. Pouvoir sur un autre, tr. «Vély var un all.» ●Vous n'avez point de pouvoir sur moi, tr. «n'oc'h eus qet a vély varnouñ-me.» ●(1792) BD 1209. na fo voar egorff nep velly, tr. «Tu n'auras sur son corps aucun pouvoir.»
●(1856) GRD 184. A pe hoès bili ha perh ar hou nessan.
●(1907) AVKA 57. A bep ma kresko rouantelez Jesus er bed, ho devo nebeutoc'h a veli war an dud.
(3) Kaout beli war udb. : avoir de l’influence sur qque chose, déterminer son fonctionnement.
●(1844) DMB 80. Pautrèd ! hà sentein a remb-ni / De dud péré n’en dès bili / Nag ar hur sai, hag ar hur bleàu, tr. « Garçons, obéirons-nous / A des gens qui n’ont pouvoir / Ni sur nos habillements, ni sur nos cheveux. »
●(1906) HIVL 158. ne oé ér mél eskern droug erbet, mes èl ma oé neoah goask ar er vélen-sé hag èl mé ma hi en des bili ar er nerhenneu, é kavé get hou é oé en dra-sé e oé kauz ma oé marù é ziùhar.
(4) Kaout beli da geze ub. : avoir du pouvoir sur qqn.
●(1792) BD 1185. na heus nep velly Deguese, tr. «Tu n'as aucun pouvoir sur lui.»
(5) Bezañ dindan beli ub : être sous l’autorité de qqn.
●(1910) ISBR 175. e chomé rah hé madeu get ligné Pentièvr édan bili en dug.
- beli .2beli .2
m. –ed (droit) Bailli.
●(1464) Cms (d’après GMB 57). Belli, bailli. ●(1499) Ca 19a. Belly. g. baillif. ●(1633) Nom 243a-b. Prætorium : le logis du Preteur, du Iuge, du Baillif : ty an Pretor, pe ty an Barner, pe an Velly.
●(1659) SCger 131b. belli, tr. «Baillif.» ●(1732) GReg 75b. Bailli, ou, baillif, Juge d'un Bailliage, tr. «Belly. p. bellyed.»
●(1927) GERI.Ern 41. beli m. pl. ed, tr. «bailli.»
- beliezh
- belistrbelistr
m. Bélître, homme de rien.
●(17--) TG 747. Belistr ha coquin fal, hac avis a heus-te / E ran me ar justiç evel ma er gres-te ?
- Belj
- belk .2belk .2
m. –où = (?) Coup (?).
●(1978) BZNZ 101. (Lilia-Plougernev) Ar bommoù o stekiñ dac'h da benn aze, mont ha dont. E rankes soubañ da benn ha pakat belkoù 'dachadoù diwarnañ.
- belk / belkon .1belk / belkon .1
voir berrkebr
- belkad
- belkonbelkon
voir belk .1
- bell .1bell .1
voir mell
- bell .2bell .2
f.
(1) Bataille, lutte.
●(14--) N 1431. Lech dorn ornet mar mennet bell, tr. «une poignée ornée, si vous voulez la lutte.» ●(1499) Ca 19a. Bell. g. bataille. ●Bell entre dou. g. bataille de deux. ●Bell an queguy. ga. bataille entre les coqs ou gaulx. ●68b. Doe an vell. g. dieu de la bataille. ●69a. Doees an bell. g. la deesse de la bataille. ●(c.1500) Cb 23a. Bell an quilleguy. ga. bataille entre les coqs.
(2) Hep bell : sans violence.
●(1650) Nlou 34. An guerches gloar hegar Mary / A ganas hep bel Ro'uen belly, tr. «la vierge plaisante, l'aimable Marie / enfanta sans violence le roi de la puissance.»