Recherche 'beleg...' : 10 mots trouvés
Page 1 : de beleg (1) à belegin (10) :- belegbeleg
m. beleion
I.
A. (religion) Prêtre.
●(14--) N 523. Cler ha beleyen deomp en hent, tr. «Clercs et prêtres, allons en route.» ●1671. Bezout baelec a allegaff, tr. «Je veux être prêtre.» ●(1499) Ca 16a. Baelec. g. prestre. ●16b. Baelec pe baelegues presbstre ou presbstresse. ●(1576) H 49. An casou reseruet dan Escop, pe a re ne ell quet an beleg simpl absoluifu mar enorm int. Nemet en cas a necessite. ●(1576) Catechism 22 (= RECE 47, 108). sau, ha pign en lech an deuezo choaset an autrou da doué, ha deus dauet an bælegyen ves à lignez léuy, hac an barner à vezo en amser se, peré à interrogy, hac ez lauaro_int (lire : lauaroint) dit an guiryonez, an sentancz, tr. « lève-toi, et monte au lieu qu’aura choisi le Seigneur ton Dieu, et va trouver les prêtres de la lignée de Lévi, et le juge qui sera à ce moment, lesquels tu interrogeras, et ils te diront la vérité, la sentence. » ●(1612) Cnf.epist 7. trettet amplamant en canonyou sacrr ves à buhez (...) an bellegyen. ●(1612) Cnf 36a. mar deo bellec, pé cloarec. ●(1621) Mc 62. offran sacrific se gand an belec.
●(1659) SCger 97a. Prestre, tr. «Belec.» ●(1732) GReg 258b. Degrader quelqu'un de la Prêtrise, tr. «Disacri ur bælecq.» ●(1790) MG 15. hui e zeli credein hou Pelean. ●320. hanni a hanamb n'en dès hoand de vout Belêg.
●(1836) GBI I 438. Beza belek a zo kargus, / Kouls ’vel beza religius, tr. « Etre prêtre, c’est lourd, / Aussi bien qu’être religieux (moine) » ●(1872) DJL 36. guelet bæleien.
●(1904) DBFV 20a. béleg, m. pl. béléan, bélion, beleion, tr. «prêtre.» ●(1915) HBPR 71. daoust d'hezan da veza belek, n'hen deuz bet oferen ebet, hirio, hag ar zul anezhi. ●(1927) GERI.Ern 41. beleg m. pl. –eien, V[annetais] –ieoñ, –eiañ, tr. «Prêtre.» ●(1931) GUBI 111. D'er rouañné ha d'er véléan. ●125. Er barréz-men biskoah beleg / N'en doé labouret èl ma hré.
►[empl. sans art.]
●(c.1680) NG 993. mar guel cauet bellec.
(2) Mont da veleg : se faire prêtre.
●(1921) PGAZ 38. Evit he-ma sur a ielo da veleg.
(3) Kas ub. da veleg : donner une formation de prêtre à qqn.
●(1921) PGAZ 38. me a vezo laouen o paea an hanter euz an dispignou a vezo evit kas va fillor da veleg !
(4) Beleg bras : grand prêtre.
●(c.1500) Cb 20b. g. souuerain prestre. b. baelec bras.
●(1911) BUAZperrot 281. e ti Gaïphas, ar beleg bras e karg. ●(1913) AVIE 311. Kaïf e oé beleg bras er blé zé.
(5) Manac'h-beleg : moine-prêtre.
●(1868) FHB 196/316a. Var ho lerc'h e teue ar venac'h-beleien.
B. (zoologie)
(1) Prêtreau.
●(1850) HHO 71. Prêtreaux, Atherina hepsetus, tr. « Beleyon. »
●(1904) DBFV 20a. béleg, m. pl. béléan, bélion, beleion, tr. «petit prêtre, poisson.» ●(1909) ADBr xxv 549. (Rosko) Belek bihan (sgn. petit prêtre). Atherine prêtre : Atherina presbyter. ●(1927) GERI.Ern 41. beleg m. pl. –eien, V[annetais] –ieoñ, –eiañ, tr. «éperlant.» ●(1979) VSDZ 94. (Douarnenez) Ar beleg, tr. (p. 258) «Le prêtreau.»
●(2010) MOPES 230. (Ar Gelveneg) Beleg (beleien) [prêtre] : Faux éperlan, prêtre, athérine. Petit poisson qui se pêche en été sur les côtes et dans les estuaires.
(2) Bergeronnette.
●(1927) GERI.Ern 41. beleg m. pl. –eien, V[annetais] –ieoñ, –eiañ, tr. «bergeronnette.»
(3) Foeterezig-ar-bleg : bergeronnette.
●(1876) TDE.BF 210a. Foeterezik-ar-belek, s. f. Le même que le précédent [= foeterezik-ann-dour].
II. (en plt de qqc.)
(1) Pièce du moulin.
●(1904) KZVr 356 - 04/09/04. Belek, eur pez eus ar vilin.
(2) Tan beleg : feu mal allumé, dont seul le bois de dessus brûle.
●(1996) VEXE 246. L'expression «tan beleg» (feu de prêtre), est utilisée pour désigner un feu dans lequel seul le bois de dessus brûle. Il ne tardera pas à s'éteindre, ce qui n'est pas à l'avantage de celui qui l'a allumé…
III.
(1) Bout bepred etre ar beleg hag an aoter : être toujours au mauvais endroit, déranger.
●(1912) RVUm 319 (Gu). E oh brepet (sic) étré er beleg hag en autér, tr. P. ar Gov «Vous être toujours, entre le prêtre et l'autel.»
(2) Ober labour beleg : travailler avec négligence.
●(1732) GReg 121a. Brocher, faire à la hâte, & avec négligence, comme quand on travaille pour un Prêtre, ou, pour un Gentilhome, tr. G. Rostrenenn «Ober labour Bælec. ober labour digentil. ober labour dreist penn bis.»
(3) Bezañ beleg : être bredouille.
●(1962) TDBP II 40 (T). Tapet az-peus chevr ? -- N'em-eus ket ! -- Neuze out beleg, tr. J. Gros «as-tu pris des crevettes ? -- Non ! -- Alors tu es bredouille.»
(4) Bezañ badezet gant ur beleg mezv : être sot, ne penser à rien.
●(1992) DOUARNENEZ (Ki). N'on ket bet badezet gant ur beleg mezv : me 'soñj e pep tra, n'on ket sot.
- beleg-aluzenerbeleg-aluzener
m. Aumônier pour la religion catholique.
●(1847) FVR 48. belek aluzuner e bac’h Roazon. ●69. belek-aluzenner e prizoun braz Fontevrault. ●296. belek aluzuner e bac’h Fontevrault.
- beleg-laouerbeleg-laouer
m. (ornithologie) Bergeronette.
●(1919) DBFVsup 7a. bèleg leur Gr[oix], tr. «bergeronnete. – Ailleurs, kannérez, ou kannerez er beleg.»
- beleg-meurbeleg-meur
m. beleion-veur Grand-prêtre.
●(1931) VALL 591a. grand-prêtre, tr. «beleg-meur pl. beleien-veur.»
- belegek
- belegel
- belegezbelegez
f. –ed Prêtresse.
●(1499) Ca 16b. Baelec pe baelegues presbstre ou presbstresse.
●(1896) LZBt Meurzh 46. eur velegez a gemeraz evit-hi eur vorzed.
●(1911) BUAZperrot 170. dilhad beleien ha belegezed an doueou.
- belegiajbelegiaj
f.
(1) Prêtrise.
●(1846) DGG 333. an asten a ra an escop d'e zaouarn azioc'h pen ar re a receo ar veleguyach. ●(1862) JKS 399. ni hon euz bet karg ar velegiach. ●(1894) BUZmornik 284. ann Urs a avieler hag ar velegiach.
●(1905) KANngalon Mae 389. beteg ar velegiaj. ●(1907) PERS 264. var hent ar velegiaj.
(2) Cérémonie d’ordination à la prêtrise.
●(1929) LAPK 65. E Kemper oa bet kalz tud evid ar velegiaj.
- belegiezhbelegiezh
f. Prêtrise.
●(1499) Ca 16a. prestrise. b. baeleguiez. ●16b. Baeleguiez. g. presbstrise. office de presbstre. ●(c.1500) Cb 79a. [esancc] sacerdotium. b. beleguiez. ●(1612) Cnf.epist 7. indign d'an vrz à belleguyez. ●13. en stat à belleguyez.
●(1659) SCger 97a. Prestrise, tr. «Beleguiez.» ●131b. beleguiez, tr. «Prestrise.» ●(c.1718) CHal.ms iii. prestrise, tr. «beleguieh, beledigueh.»
●(1904) DBFV 20a. bélègiah, bélègieh, bélèdigéah, –geh, tr. «prêtrise, sacerdoce.» ●(1927) GERI.Ern 41. belegiez f., tr. «prêtrise, sacerdoce.»
●(1931) GUBI 68. Gouil hantérhant vléad belégeh en Eutrru Konan, person Neulieg.
- belegiñbelegiñ
v.
(1) V. tr. d. Ordonner prêtre.
●(14--) N 1684. Ma memoar eo bezaff cloarec || ha hoantec da bout beleguet, tr. «Mon intention est d'être clerc et je souhaite ardemment d'être ordonné prêtre.» ●1697. Breman ez consacrer || hac ez baeleguer, tr. «Maintenant on te consacrer et on t'ordonne prêtre.»
●(1844) GBI I 414. Hirie oc'h euz ma belegi, / Ha warchoas (lire : warc'hoas) euz ma interri ! tr. «Vous célébrez aujourd'hui mon ordination, / Et demain vous serez à m'enterrer !» ●(1847) FVR 9. goude beza bet beleget. ●(1894) BUZmornik 201. Maksim, eskop Jerusalem, her belegaz. ●334. Sant Jermen her belegaz.
●(1903) MBJJ 297. na ve ket sellet berr 'rauk belegi anê. ●(1904) DBFV 20a. bélègein, v. a., tr. «ordonner prêtre.» ●(1908) FHAB Du 343. gwelet belegi he faotrik. ●(1926) SAHE 21. c'hoant en devoue soken da velegi anezan. ●(1927) GERI.Ern 41. belegi v. a., tr. «ordonner prêtre.» ●(1931) GUBI 69. En Eutru Konan belèget, / Kentéh goudé / De barrez Noal é ma kaset. ●(1931) VALL 515b. Ordonner ; pour la prêtrise, tr. «belegi.»
(2) V. intr. Se faire prêtre.
●(1904) DBFV 20a. bélègein, v. n., tr. «se faire prêtre.»