Devri

Recherche 'berz...' : 8 mots trouvés

Page 1 : de berz-1 (1) à berzin (8) :
  • berz .1
    berz .1

    adj.

    (1) Interdit.

    ●(1732) GReg 255b. Defendu, uë, tr. «Berz. Van[netois] berh.» ●(1862) JKS avec des paragraphes supplémentaires traduits du texte de La Mennais). ">JKS.lam 181. Kement-se, eme-z-ho, ne d-eo ket eunn dra berz, o veza n'eo ket, da welet, a-enep d'ar gourc'hemennou ar re strisa.

    ●(1862) JKS 421. ne d-eo ket eunn dra berz klask anaout ar gwirionesiou santel.

    (2) = (?) Solennel (?).

    ●(1866) LZBt Du 215. ha bean groet d'in ho stou braz a reont enn digoueo bersan.

    (3) =

    ●(1867) BUE 180. An Tad santel hen groaz enn eunn doare berz-meurbed. ●181. ma vo, bep pla, groet he c'hoel, d'ann naontek a viz Mae (...) enn eunn doare doujuz ha berz. ●196. evit barn, enn eunn doare berz, ar re hen doa (lire : ho doa hen) iudazet ha tolet er prizoun.

    ►[au superl.]

    ●(1867) BUE 44. eun den iaouank en doa roet he c'hir ar bersan d'ehi, d'he c'hemer evit he c'hroek.

    (4) Chômé.

    ●(1612) Cnf 30b. da sul ha da gouel bers.

    ●(1659) SCger 25b. iours chommable, tr. «deziou bers.» ●57a. feste gardee, tr. «gouel bers.» ●(1727) HB 42. Sul ha Gouel-bers an Oferen. ●(1732) GReg 406b. Fête fêtée, fête gardée, tr. «gouël berz.»

    ●(1824) BAM 225. epad an deis da Sul ha da Ouel bers. ●(1866) FHB 87/276b. an oll goueliou-bers pe an oll goueliou mirapl eus ar bloaz.

    ●(1905) KANngalon Ebrel 382. miret goueliou berz an Iliz. ●(1911) BUAZperrot 140. Gouel an deiz ma teuas sant Per da jom da Antioch (...) a zo gant ar re gosa en Iliz, hag a zo bet berz gwechall. ●(1912) BUAZpermoal 774. Pardon ar zantez a ve grêt an 21 a viz gouere, devez berz evit ar barouz. ●(1927) GERI.Ern 44. berz adj., tr. «(fête) gardée.»

  • berz .2
    berz .2

    f. –où

    I.

    (1) Défense, interdiction.

    ●(1499) Ca 20a. g. deffense. b. bers. ●61b. bers. ●116b. Jnhibicion vide in bers.

    ●(1659) SCger 37b. defence, tr. «bers.» ●132a. bers, tr. «defence.» ●(c.1718) CHal.ms ii. Inhibition, tr. «bers.» ●(1732) GReg 255b. Defense, prohibition, tr. «berz. p. berzou. Van[netois] berh. p. ëu.» ●Contre sa défense, tr. «Aënep e verz. èn desped d'e verz.»

    ●(1927) GERI.Ern 44. berz m., tr. «Prohibition, défense.»

    (2) Avertissement.

    ●(1905) DIHU 1/2. Belz, tr. «avertissement.» ●(1939) KOLM 75. ur belz aberh Doué.

    (3) =

    ●(1947) YBBK $ 769. Al lavarenn displegañ a c'hell goulakaat an dra a zisklerier ; galloud an ober a zo neuze dindan verz un diviz hag a chom dizispleg.

    II. par antiphr.

    (1) Permission de récolter le goémon à la côte.

    ●(1914) KZVr 87 - 01/11/14. Berz f., tr. «permission de récolter le goémon à la côte. Even.» ●(1927) GERI.Ern 44. berz f., tr. «permission de couper du goémon.»

    (2) par ext. Période où il est permis de récolter le goémon à la côte.

    ●(1914) KZVr 87 - 01/11/14. Berz f., tr. «temps de cette permission.» ●Deut ê ar verz, tr. «le moment de la coupe du goémon est venu. Even.» ●(1927) GERI.Ern 44. berz f., tr. «temps où elle a lieu.»

    (3) =

    ●(1914) KZVr 87 - 01/11/14. Ar c'homzou a laran, a deu d'ac'h eus ma ferz ; kredet n'em eus ezomm den ebet 'vit ma berz. Dir-na-Dor, tr. «Les paroles que je vous dis vous viennent de ma part ; croyez que je n'ai besoin de l'instigation de personne.»

  • berzañ / berziñ / berz
    berzañ / berziñ / berz

    v. tr.

    I. V. tr. d.

    (1) Berzañ ub. : défendre à qqn de faire qqc.

    ●(1499) Ca 20a. Bersaff. g. deffendre : inhiber. ●(1580) G 800. Mor sall na da pellouch nemet bede an roch man. / Me az bers en hanou Doe, tr. «Mer salée, ne vas pas plus loin que jusqu'à ce rocher : Je te le défend au nom de Dieu.»

    ●(1659) SCger 132a. bersa, tr. «defendre.» ●(c.1718) CHal.ms ii. Inhiber, tr. «dihuenein berzein.»

    (2) Berzañ udb. : interdire, proscrire qqc.

    ●(1625) Bel 45. ne gourchemen nemet traezou mat, ha ne bers nemet an drouc traezou. ●115. an gourchemenman, à bers oll assamblez an disprisancc, an cassony, an buhaneguez, rancun, an iniuriou, ha passionou arall. ●118. An huechuet-man gourchemen ne bers-hy quet tra arall, nemet an sceurtou à pe chedou, pere ozheus huy lauaret ? (…) Bers à gra hoaz an viltanczou arall.

    (3) Berzañ udb. ouzh ub., d'ub. : interdire, défendre, condamner à qqn l'emploi, l'usage de qqc.

    ●(1732) GReg 225a-b. Défendre quelque chose à quelqu'un, tr. «berza un dra-bennac ouc'h ur re. Van[netois] berzeiñ, berheiñ, un dra d'unan-bennac.» ●255b. On lui a défendu le vin, tr. «berzet eo ar guïn outâ. Van[netois] berhet ëu er guïn doh ton.»

    ●(1895) GMB 59. à Saint-Gilles, berzañ défendre.

    ●(1904) DBFV 20b. berhein, v. a., tr. «défendre, prohiber.» ●(1914) KZVr 91 - 29/11/14. Berzet em oa ma c'harr, fall e oa, tr. «j'avais interdit l'usage de ma charrette, parce qu'elle était mauvaise. Biler.»

    (4) Avertir.

    ●(1905) DIHU 1/2. Belzein, tr. «avertir.» ●(1914) KZVr 91 - 29/11/14. Berza, berzan (beurzan), verb. act., tr. «faire la leçon à, prévenir, avertir.»

    (5) [empl. devant un v.] Défendre, interdire de.

    ●(1612) Cnf 42a. An heny en deueus despit ouz gourchemennou Doué rac ma bersont, ha ma difennont commetiff paillardiez.

    ●(1659) SCger 37b. defendre a quelqu'vn de manger, tr. «bersa ouz vre benac dibri.»

    (6) par antiphr. Commander, obliger à faire qqc., enjoindre.

    ●(1857) HTB 80. Filip (…) hen difoa berzet eur pach da laret dean taer gwech bep beure : Roue, bezet sonj ezoc'h den. ●(1895) GMB 59. J'ai entendu à Saint-Clet un vieillard dire berzañ au sens de commander, obliger à faire qq. ch.

    (7) (religion) Berzañ ur gouel : chômer une fête.

    ●(1659) SCger 25b. chommer vne feste, tr. «bersa vr gouel.» ●57a. fester, tr. «bersa vr gouel.» ●(c.1718) CHal.ms i. chommer une feste, tr. «miret, berzein ur goüel.» ●(c.1718) CHal.ms ii. fester, tr. «miret berzein ur goüeil.» ●(1732) GReg 166b. Chommer, ne pas travailler à de certains jours, tr. «berza an deizyou goüel.»

    ●(1866) LZBt Gouere 171. eur chapelik, da c'hortoz gwell, gwestlet da galon Jezuz, berzan enn-hi eur goel kaer. ●(1867) BUE 108. Da zul Fask, hag evit berzan ar goel, e tebre eun u pe daou.

    ●(1904) DBFV 21b. berzein, tr. «chômer (une fête) (Ch. ms.).» ●(1927) GERI.Ern 44. berza v. a., tr. «garder (une fête).»

    II. V. tr. i.

    (1) Berzañ ouzh ub. da : défendre, interdire à.

    ●(1659) SCger 49a. empescher, tr. «bersa ouz &c.» ●(1732) GReg 255b. On me défend de parler, tr. «berza a rear ouzin da barlant. berzet eo ouzin ne gompsenn.»

    (2) Berzañ da ub. (+ v.) : avertir, prévenir qqn de ne pas faire qqc.

    ●(1939) KOLM 68. Belzet mat e oè bet neoah de Golmkel, chom hep brezélat doh er roué-sé.

  • berzer
    berzer

    m. –ion Celui qui interdit.

    ●(1499) Ca 20a. g. deffenseur. b. diffenner / berser.

  • berzet
    berzet

    adj.

    (1) Interdit.

    ●(1499) Ca 20a. g. deffenduz. b. berset.

    ●(1659) SC 126. traou diabolic ha berset gant Doue.

    ●(1907) AVKA 71. Perak a ret-hu ar pez a zo berzet devejo evelen ?

    (2) Averti.

    ●(1914) KZVr 91 - 29/11/14. Eun den berzet a dal kant, tr. «une personne prévenue (un bon averti) en vaut cent Hing[ant].»

    (3) (en plt de marchandises) De contrebande.

    ●(c.1718) CHal.ms iv. On a surpris des lettres, des balots, des marchandises de Contrebande, tr. «saisiet é lihereu balotteu marhadoureh berzet.»

    ●(1904) DBFV 20b. berhet, part., tr. «(marchandise) de contrebande.»

    (4) (en plt d'une fête) Chômée.

    ●(1612) Cnf 12b. da goel berset.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Chommable, tr. «deieu miret, berzet, gourhemenet, test' berzet.» ●(c.1718) CHal.ms ii. feste, tr. «goüeil, goueilieu, goueil miret dihuennet, testet berzet.»

    ●(1872) FHB 384/147a. E touez ar pardoniou berzet e Breiz-Izel ez euz pevar hag a drec'h var ar re all.

    ●(1904) DBFV 20b. berhet, part., tr. «(fête) chomée.»

  • berzh
    berzh

    m.

    I. (idée de pouvoir)

    (1) Pouvoir, autorité.

    ●(1854) PSA I 312. er berh hag er guelloud en dès. ●(1856) VNA 140-141. Ce peuple (…) s'est presque toujours soustrait à la domination des Romains, tr. «Er bobl-zé (…) en dès quasi attàu hum dennet a zan berh er Romæned.

    (2) Bout edan berzh ub. : être sous l'autorité de qqn.

    ●(1790) MG 178. péré e vou bet caus de zannation er-ré-zou idan ou berh.

    ●(1854) PSA I 102. idan dorn hag idan berh en Eutru Doué.

    (3) Kaout berzh àr ub. : avoir de l'autorité sur.

    ●(1790) MG 126. ol er-ré en dès berh ar er-ré-ral. ●150. a zivoud er-ré en dès berh ar-n'amb. ●152. en Éscob en dès berh ar er bobl ag en Éscopti. ●375. ordrénanceu er-ré en dès bèrh ar-n'amb. ●(17--) TE 156. en dud en dès bèrh ar ré-ral.

    ●(1854) PSA I 303. Hérod, péhani en dès berh ar er vro-cé.

    II. (idée de succès)

    A. (en plt de qqn)

    (1) Ober berzh : réussir.

    ●(1895) GMB 59. On dit en proverbe, à Plestin : Pa ve kistion da ober berz / E well finese evit nerz, quand il s'agit de faire merveille, mieux vaut habileté que force.

    ●(1922) EOVD 151. er ré e zisko kement a néhans pen dint get ou aférieu, ne hrant jamés kalz verh.

    (2) Reiñ berzh da ub. =

    ●(1855) BDE 446. Ha reit e huès dehou berh ar labour hou teorn.

    (3) Bezañ graet e gaerañ berzh : être sur le déclin.

    ●(1832) JAC.ms 12. groet eo e garran bers, tr. (GMB 59) «il a fait son plus beau coup, sa prospérité va finir.»

    B. (en plt de plantes) Ober berzh : prospérer.

    ●(1849) LLB 741. Ur huéen dibenet ne hrei ket berh goudé.

  • berzhek
    berzhek

    adj. Riche, prospère.

    ●(11--) Clandev f° 164v°. Budic bud berhuc.

  • berziñ
    berziñ

    v. tr. d. Moquer, railler.

    ●(1744) L'Arm 244b. Moquer, se moquer, tr. «Bêrzein.. zétt.. vêrze.»

    ●(1904) DBFV 21b. berzein, v. a., tr. «moquer, railler (Ch., l'A.).»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...