Devri

Recherche 'bet...' : 29 mots trouvés

Page 1 : de bet-1 (1) à betravenn (29) :
  • bet .1
    bet .1

    adv. cf. bezh-

    (1) Jamais.

    (14--) Jer.ms 38. A uhel ez guelaff, / Bet ne lavaraff gaou, tr. « Là-haut je vois, je ne dis nullement de mensonges. » ●(14--) Jer 57/n° 282. Autrou en Rombet ne chomyff, tr. « Seigneur, à Rome jamais je ne resterai. » ●A.108. Da creys ez ahymp ha bet ne douc’hymp den, tr. « Au milieu… nous irons et jamais nous ne craindrons personne. » ●A. 247. Bet ne dahent cuyt evyt tas, tr. « Jamais ils n’en seraient quittes pour une taxe. » ●(1575) M 1411-1413. Bezcoaz endan an tron, moez leon ne sonas, / Moz assur na curun, na bet ne dihunas : / Den, tr. «Jamais sous le ciel voix de lion ne retentit, / Je vous assure, ni tonnerre, ni jamais n’éveilla / Personne.»

    (2) Point, pas.

    (1575) M 203-204. Sell diff ho relegou, ho bezyou hep paoues, / Hac oll pan ez ve Franç, bet ne diferances, tr. «Regarde-moi leurs reliques, leurs tombes sans cesse, / Et quand ce serait (du sang) de France, tu ne distinguerais point du tout.» ●1700. Dre’n hent se nedehomp, ha bet ne querzhomp pas, tr. « Par ce chemin-là nous n’irons pas et ne marcherons pas du tout. »

    (3) Rien.

    (1575) M 1325. Ne caffont digarez, na bet ne taluezo, tr. «Ils ne trouveront pas d’excuse, et rien ne leur servira.»

  • bet .2
    bet .2

    prép.

    I. spat.

    (1) Jusque.

    (1499) Ca 43b. hac euelhenn beth en mil. ●(1576) H 45. Adal an pen bet plant an troat, tr. « from the front of the head to the sole of the foot. » ●(1650) Nlou 41. An Diou abrant bet plant an troat, tr. «depuis les sourcils jusqu'à la plante du pied.»

    (c.1680) NG 330-332. Vr steren guen ha scler / Ou hassas bet el leh / Ma houe gannet hun Saluer, tr. « A bright white star / Led them to the place / Where our Saviour had been born. »

    (1854) PSA I 267. bet mèn é hellent monnèt guet ou hounar énep dehou.

    (1904) DBFV 22a. bet, betag, beta, bita, bidik, prép., tr. «jusque, jusqu'à.» ●(1942) DHKN 64. a pe douchas é vizied doh hé ré, é rein he fakadeu dehi, é kleuas un hirisaden é redek drézi adal bizied hé zreid bet gourien hé blèu. ●94. Flankadeu stank en doè tarhet, korveu lahet ér gognelleu e saùè a verneu, bet lein er magoérieu.

    (2) Bet amañ : jusqu'ici.

    (1464) Cms (d’après GMB 61). Betama, jusqu’ici. ●(1499) Ca 21a. Bet aman. g. iucques cy. ●(c.1500) Cb 25a. Betaman. gal. iusques cy.

    II. temp.

    (1) Jusque.

    (1530) Pm 166. Bet hep sy an assumption, tr. «Sans doute, jusqu'à l'Ascension.» ●(1532) Pmof 12. hac a vezou bet an fin en vsaig. ●(1575) M 233. bet finuez ho dezyou, tr. «jusqu'à la fin de leurs jours.»

    (2) Bet akoubik : à bientôt.

    (1919) DBFVsup 5a. ba (vers Locminé), abréviation de bet : ba akoubik, tr. «à bientôt.»

    (3) Bet goude : à plus tard, au revoir.

    (1919) DBFVsup 5a. ba (vers Locminé), abréviation de bet : ba goudé, tr. «à plus tard, au revoir.»

    (4) Bet arc'hoazh : à demain.

    (1856) VNA 147. A demain, tr. «Bet arhoah

    (1919) DBFVsup 5a. ba (vers Locminé), abréviation de bet : ba arhouah, tr. «à demain.»

    (5) Bet ha : jusqu'à.

    (17--) TE 27. Bèt-ha nezè.

    (1831) RDU 162. bet ha bremen.

    ►[form. conju.] (1)

    S1 bedon

    (1723) CHal 14. Béd on, tr. «jusqu'à moy.» ●(1732) GReg 553a. Jusqu' moi, tr. «Van[netais] bed'on. bed'hon-me.»

    (1905) IMJK 184. dichen bet on.

    S2 bedout

    (1723) CHal 14. Béd out, tr. «jusqu'à toy.» ●(1732) GReg 553a. Jusqu'à toi, tr. «Van[netais] bed-'oud. bed'out-te.»

    S3m betañ

    (1723) CHal 14. Béet ou, tr. «jusqu'à luy.» ●(1732) GReg 553a. Jusqu'à lui, tr. «Van[netais] bed'hon» ●(1787) BI 40. monet bet-t'ou.

    (1839) BESquil 206. ean e yas bet-ou. ●(1844) LZBg 2l blezad-1 lodenn 44. monnet bet-hou.

    S3f beti

    (1723) CHal 16. Bét-i, tr. «jusqu'à elle.» ●(1732) GReg 553a. Jusqu'à elle, tr. «Van[netais] bed'hy

    P1 bedomp

    (1723) CHal 14. Béd omp, tr. «jusqu'à nous.» ●(1749) AP 58. desquennet béd omb. ●(1749) AO 70. ean e ouair desquen béd-omb.

    (1825) COSp 316. Jesus e zisquen bed-omb a berh é Dad.

    P2 bedoc'h

    (1723) CHal 14. Béd oh , tr. «jusqu'à vous.» ●(1749) AP 105. me sehuel bed-oh.

    P3 bete

    (1723) CHal 16. Bét ai, tr. «jusqu'à eux, ou à elles.»

    ►[form. conju.] (2)

    S3m betazañ

    (1921) BUFA 52. Franséz e ia beta zon.

    S3f betazi

    (1908) NIKO 201. seùél é beden betazi.

  • bet .3
    bet .3

    pp.

    (1) Bet da : qui a eu, qui eut.

    (1921) FHAB Genver 14. Ha setu bet d’it da deir goulen. ●(1931) KANNgwital 338/17. An Ao. ’N Eskop bet dezan ar groaz a enor.

    (2) Qui a eu, qui était.

    (1978) BRUDn 19/9. Ne oa ket homañ eul loen-korn bennag, med eun tamm koad, eur ganell goz bet neud endro dezi gwechall, faoutet, biskornet, distammet hag eur gwiskad kratouz warni.

    (3) Nevez-vet : nouveau-né.

    (1915) KZVr 100 - 31/01/15. Eur bugel neve-vet, tr. un enfa[n]t nouveau-né, Bas-Tréguier.»

    (4) Nevez-vet : qui s’est récemment produit.

    (1905) BOBL 14 octobre 56/4c. eun darvoud spontus a zo nevez vet.

    (5) [emploi en forme emphatique + v.]

    (1792) HS 116. Bed e zass unan de üélet enn deine pinnüicq-hont. ●126. bed e oai ér guér à Jérusalem argant èl mein. ●146. Bed e hum gavass guet Éliseé, èl ma tai énn dro, tut e larass dehou (…).

    (1907) BSPD i 27. Bet e vou, émé ean, ré e zei a vro Madia.

  • bet .4
    bet .4

    m. –où (marine) Plate.

    (1919) DBFVsup 7a. bet (P[louhi]n[ec]), s., tr. «petit bateau, plate.» ●(1934) BRUS 283. Une plate, tr. «ur bet –eu, m.»

  • Betani
    Betani

    n. de l. Béthanie.

    (1530) J p. 17b. Ma maestr breman zo e Betany / Ne flacho vetez anezy, tr. «Mon maître est maintenant en Béthanie ; il n'en bougera pas aujourd'hui.»

  • bete .1
    bete .1

    prép. & conj.

    I. Prép.

    A. spat.

    (1) Jusque.

    (1633) Nom 116b. Tibialia : chausses basses, chausses iusqu'au genoüil : lezrou isel bettè pen an glin.

    (1766) MM 689. planta he doc pete he zaoulagat, tr. «se cale le chapeau jusqu'aux yeux.»

    (1844) LZBg 69. Deja er brézélaour, hanùet en hardéhan ag er ré hardéh, en doé groeit dégass d’ein beta Castel-Hall e huellan marh.

    (1904) DBFV 22a. bet, betag, beta, bita, bidik, prép., tr. «jusque, jusqu'à.»

    (2) Bete keit-mañ : jusqu'ici.

    (1857) CBF 13. pa'z ounn deut bete keit-man, tr. «puisque je suis venue jusqu'ici.»

    B. temp.

    (1) Pe vete peur : d'ici à quand.

    (1659) SCger 99a. d'icy a quand ? tr. «pe vete peur 

    (2) Pe vete keit : jusqu'à quand.

    (1857) AVImaheu 68-69. pé veté quéit e vein-mé guet-n'oh ? Pé veté quéit e vein-mé goanvus a han-oh ?

    C. sens fig. Ned an ket bete keit-se : je ne vais pas jusque là.

    (1869) SAG 51. Ho, nan, autrou ; ne dan ket bete keit-ze.

    II. Loc. conj. Bete ma : jusqu'à ce que.

    (1633) Nom 238b. Limes decumanus : chemin traversans les terres du leuant vers le soleil couchant : an hent á tremen an douarou á seu an eaul bettè maz af da cousquet.

    (1727) HB 91. Bete ma tûas d'o dilaç a-c'hano.

    (1860) BAL 228. Tereza a lavaras (…) ar memes poz bete ma vancas mouez dezi. ●(1865) LZBt Gouere 8. bete ma vin asdalc'het gant ar Vandarined.

    ►[form. comb.] (1)

    S1 em bete

    (1865) LZBt Gouere 19. Pa deuaz em bede ar c'helo euz ma daonedigez d'ar maro.

    (1907) AVKA 7. A belec'h ar c'hras-ma d'in, ma teu em bete mam ma Aotro ? ●263. pa oan er prizon, oc'h deut em bete !

    S3m en e vete

    (1907) AVKA 53. Pac'h arrujont en e vete. ●219. Med deom en e vete.

    S3f en he bete

    (17--) CT Acte II 706. me a ÿa ne bete, tr. «je vais la rejoindre.»

    (1848) SBI I 158. Kerz 'wit-on 'n hi bete, tr. «Va pour moi jusqu'à elle.»

    P1 en hor bete

    (1907) AVKA 10. diskenn deus hulder an env en on bete.

    P2 en ho pete

    (1907) AVKA 127. graet mac'h in en o pete dre ar gwajo.

    ►[form. comb.] (2)

    S1 ma bete

    (1741) RO 3215. donnet prontamant ma bette. ●(17--) SP I 826. bean deut ma bete. ●(17--) BMa 1666. Groet dam priet dont ma betté, tr. «Faites venir mon épouse à moi.»

    (1848) SBI I 190. Digasset ma dous ma bete, tr. «Conduisez ma douce jusqu'à moi.»

    S2 da vete

    (1741) RO 5184. donet prest da uetez.

    S3m e vete

    (1792) BD 3074. demp hardiamant evette. ●(17--) SP I 1004. mo caso e vete. ●(17--) CT p. 4. a diemen guieltas da donnet evette, tr. «mande à Gildas de venir le trouver.»

    (1862) BSH 23. E redan e vete.

    S3f he bete

    (1957) AMAH 244. en ur ger an holl danvezioù he devoa ezhomm diouto, ha kas a reas va zad da gemenn mañsonerien ha toerien d’he bete.

    P1 hor/hon bete

    (1792) BD 2. da donnet hon bete. ●(17--) SP iii 441. da donet hon bete.

    P2 ho pete

    (17--) EN 2372. An tad santel ar pab am digas o pete. ●(17--) SP i 459. ezon deut ho pete.

    P3 o bete

    (c.1825-1830) AJC 5042. moned a ris o bete.

    ►[form. comb.] (3)

    P1 bete dimp

    (1903) MBJJ 56. komzo hag a deu bete d’imp.

    ►[form. comb.] (4)

    S1 d’am bete

    (1954) VAZA 144. Dont a reas diouzh tu d'am bete.

    S3f d’he bete

    (1954) VAZA 41. Meur a wech e teuas he fried hag he mamm d'he bete.

    S3m d’e vete

    (1954) VAZA 147. Ne oamp ket c'hoazh erru e Dukark, e c'hourc'hemennas din ar c'habiten pediñ an Aotrou Farigoul da zont d'e vete.

    P1 d’hor/hon bete

    (1954) VAZA 151. An deiz kentañ goude koan, e teuas d'hor bete. ●(1963) LLMM 99/269. Aner eo dimp gortoz an Iskariotez-se, e vlejas ar jeneral Arequipa ; ne zeuyo ket d'hon bete.

    P2 d’ho pete

    (1887) KTB.llmm 5/24. Neuze e tapo krog en ur skeul evit mont d'ho pete.

    P3 d’o bete

    (1961) LLMM 86/150. Pa gerzhas d’o bete eil gabiten al lestr e lavaras dezhañ ar gwernier Parker.

  • bete .2
    bete .2

    coll. & m. (botanique)

    I. Coll. Betteraves.

    (1909) FHAB Kerzu 378. Epad an amzer-ze an daou vriz all o doa toullet ha kinkaillet al lodenn vrasan eus ar bette, ha pennadet ar goulou da lakat enno.

    II. M.

    (1) Alcool de betteraves.

    (1877) FHB (3e série) 3/23b. eur banne mad a vete.

    (1909) FHAB Kerzu 377. betterabez c'hoas ! (...) Gwelloc'h e ve bet did digas deomp ar Ju anezo ! – Ia ! eur banne bette, panezen ma'z out ! ●(1944) LLMM 80/138. C'hwez ar bete 'zo ganeoc'h.

    (2) Dour-bete : alcool de betteraves.

    (1866) FHB 55/23b. hag an dour bete var dro eiz guennec dre litrat.

  • bete ken
    bete ken

    (1) Bete ken e : jusqu'à ce que.

    (1907) AVKA 252. N'am gwelfet mui, bete ken e larfet...

    (2) Bete ken ma : jusqu'à ce que.

    (1849) LLB 333. Ne chonget ket neoah arlerh me hues hadet / N'en des nitra d'hober bet ke ne vo médet.

    (1918) LILH 8 a Eost. beta ken ma ta en aerlestri de doroñnal d'en noz drest hor pen.

  • bete-goude
    bete-goude

    adv. Au revoir.

    (1904) DBFV 22a. beta goudé, tr. «au revoir.»

  • bete-gouzout
    bete-gouzout

    adv., prép. & conj.

    I. Adv.

    (1) Au cas où.

    (1790) MG 214. Patiantet bet-ha goud.

    (2) Provisoirement, sous réserve.

    (1904) DBFV 22a. beta gout, tr. «provisoirement, jusqu'à ce qu'on sache le résultat d'une épreuve.»

    II. Loc. prép.

    A. Bete-gouzout a.

    (1) [devant un subst.] Par crainte de.

    (1907) AVKA 152. Koulskoude, betegout a drougskouer, diskenn d'ar Lenn ha tôl an higen.

    (2) [devant un v.] =

    (1907) AVKA 238. betegout a vea hargaset deus ar synagog.

    B.

    (1) =

    (1925) FHAB Du 433. Eman o paouez tec'het warzu an ti kouezet, bete-gout piou vijec'h bet...

    (2) De peur de.

    (1933) MMPA 102. betegout tenna warni sellou ha meulodi an dud. ●(1935) BREI 425/2d. e welfec'h ar skoliou laik o'n em dresa, betegout koll o bugale.

    III. Loc. conj. Bete-gouzout ma, na, e : de peur que.

    (17--) EN 1539. breman e retornin bete goud ne fache, tr. «maintenant, je vais retourner, de peur qu'il ne se fâche.»

    (1866) BOM 4. Bete goud n'ho zianvefenn. ●(18--) SBI I 240. Bete-goût teuje d'ezhan dougen bonet he dad, tr. «De crainte qu'il ne lui arrivât de porter le bonnet de son père.»

    (1907) AVKA 40. piou benak a ra ar fall a zouz diouz ar sklerijen, hag an euz kaz outhi, betegout na ve tamallet dehan e obero. ●266. betegout na ve tabut gan ar bobl. ●(1925) FHAB Meurzh 95. betegout na vije gwelet. ●(1926) BIVE 13. betegout na ven bet tapet ! ●(1942) DADO 8. amañ e vez prennet hag alc’houezet war ar jistr hag ar gwin betegoût na gouezfe warno va faour kaez dourn.

  • bete-henn
    bete-henn

    prép. Jusqu'à présent.

    (1741) RO 3287. Ar pes ameus esper bette hen da ober.

    (1844) GBI I 8. Beta-henn am euz d'ac'h kuzet, tr. «Jusqu'à présent je vous ai caché (la vérité).» ●(1857) CBF 90. betehen n'ho deuz diez ebed.

  • bete-neuze
    bete-neuze

    adv. Jusqu'alors.

    (c.1785) VO 25. ol er hantonieu em boai gùélèt bet-ha nezé.

    (1879) BAN 162. cure bete neuze e Ploare.

  • bete-vremañ
    bete-vremañ

    adv. Jusqu'aujourd'hui.

    (1659) SCger 71a. iusques a present, tr. «bete vreman.» ●(1710) IN I (prefaç) ii. gant mui a ferveur eguet n'o deveus great bete vremâ. ●(17--) ST 194. Biskoaz, bete vreman, n'am euz anavezet / Seurt dizunvaniez 'tre ar roue hag-hi, tr. «jamais, jusqu'aujourd'hui je n'ai connu de désaccord entre le roi et elle.»

    (1860) BAL 254. deoc'h bete vrema. ●(1876) BJM 161. adale maro an Tad Bernad bete vrema. ●(1878) EKG II 214. Bete vreman, evel a c'houzoc'h.

  • betek
    betek

    prép. & adv.

    I. Prép.

    A. spat.

    (1) Jusque.

    (c.1680) NG 1545. Nezé er cassezant bedic ty Caiphas. ●(1787) PT 81. Er goron-zé, mèrh libertin, / Te gorolleu hé harc a zrin ; / Té hé anfons en é benn / Dré ha loér bédèc er vélèn.

    (1893) IAI 41. beteg enn iliz-veur Konstantinopl. ●(1896) GMB 457. Pet[it] Trég[uier] betek et beket jusque.

    (1904) DBFV 22a. bet, betag, beta, bita, bidik, prép., tr. «jusque, jusqu’à.» ●(1970) GSBG 87. (Groe) kas fǝtak-pa:ris, tr. «envoyer jusqu’à Paris.»

    ►sens fig.

    (1) Betek.

    (1790) MG 387. biscoah ne mès credét é hoèn cablus bèt-hac er requis a obér ur Govezion general.

    (1907) AVKA 258. ha beteg an diazeo deus ar bed a hijo. ●(1909) DIHU 171/334. Guerhet en doè fetag é zeùéhan roched.

    (2) [cf. forme comb. 3] Betek e.

    (1863) GOM 279. avancit betec he calon an Autrou-Doue.

    B. temp.

    (1) Jusque.

    (17--) TE 479. bet-hac en trihuéhvèt cant-vlaiad.

    (1857) AVImaheu 2. a houdé amzér Abraham betic David. (…) a houdé David betig en divroedigueah de Vabylon. ●(1877) BSA 16. an oll guez o devoa guelet betec eno.

    (1925) BILZ 168. Eus a gichen miz meurz betek miz here.

    (2) Betek ken : jusqu'à ce que.

    (1879) MGZ 85. Ar famill zantel a dremenaz eun nebeud bloaveziou en Egypt, betek ken a deuaz ar maro da Herodez.

    II. Loc. conj.

    (1) Betek ma : pourvu que, du moment que.

    (1857) HTB 214. betek ma dije eun tamik bara en he faner. ●(1874) POG 36. el latin pe enn eul langaj-all, bete ma vezo troed mad.

    (1902) PIGO I 110. Betek na c'houeo ket war ma hini ! ●(1910) EGBT 110. betek ma, tr. «pourvu que.» ●(1926) FHAB Ebrel 129. Forz gant piv, betek ne jomint ket gant hennez ! ●(1928) LZBt Mae 83. Forz a zo d'ar misioner mervel dek vla kentoc'h pe dek vla diveatoc'h, beteg ma rei labour Doue. ●(1968) LOLE 36. beteg nevo ket re vihan ar harr. ●(1973) LLMM 161/429. betek n'erruo poan ebet gant hini anezhe !

    (2) Betek pa : puisque, tant que.

    (1872) DJL 48. Betek pa oan o kompta, m'eus komptet ive an dud paour.

    (1911) ANDI 37. Betek pa m'out krog enne, diskarg deomp beb a verennad. ●(1925) FHAB Eost 286. betek pa zo en hon touez tud a gredenn dishenvel, ra glaskint Breiz pep hini diouz e du. ●(1964) BAHE 38/55. Betek p'emaon gant se.

    III. Loc. adv.

    (1) Da-vetek : d'ici là.

    (1959) MVGK 21. Da veteg, an devezourien a raio ar geusteurenn.

    (2) Betek amañ : jusqu'ici.

    (1878) EKG II 285. Betek aman Anna e deuz bet kalon.

    (3) [avec v. de mouv.] Betek di : jusque là.

    (1909) TOJA 26. Me 'zo o vont raktal betek di.

    C. Loc. prép. War vetek =

    (1902) TMJG 345. ken a oa ezet awalc'h en em drompa ganthe war vetek se. ●(1927) LZBt Meurzh 50. eur gear vihan a 1.700 a dud, en o zouez eun dornadig katoliked, war vete unan da 200. ●(1970) BHAF 117. Me neuze o kemer eur wenojenn a zegasfe ahanon war-vetek tri bark a-dreg Kerlosket.

    ►[form. comb. 1]

    S1 ma betek

    (1914) LZBt Du 19. an tri den iaouank a deuaz, gant doujanz, ma beteg.

    S3m en e vetek / hen betek

    (1852) MML 11. ar bobl (...) a gasas hen beteg an dud ar muian respectabl deus a ger. ●(1869) KTB.ms 14 p 19. ur wrac'hig koz o tont hen beteg.

    (1951) LLMM 28/22. bezañ kaset en e vetek.

    P3 en ho petek

    (1852) MML 49. a boan e oa d'ho feden bean aru en ho beteg.

    ►[form. comb. 2]

    P1 en hon betek

    (1902) LZBt Du 23. ar vougen a c'harz sklerijen an heol da dont en hon beteg.

    ►[form. comb. 3]

    S1 betek ennon

    (1878) EKG II 47. Betek enn-oun e teue.

    S3m betek ennañ

    (1659) SCger 123b. verr luy, tr. «bete guenna

    (17--) BMa 748. Me y a timat bettec henan, tr. «Je vais rapidement jusqu'à lui.» ●(17--) BD 3037. mont bettec enan.

    (1860) BAL 13. ar c'huez a deue betec enna.

    (1911) SKRS II 33. Lezet e oue koulzkoude da vont beteg ennhan eur belek.

    S3f betek enni

    (1752) BS 50. Procop a deuas e-unan betec enni.

    (1877) BSA 87. aer Brovans a velas ar peoc'h o tont betec ennhi. ●(18--) SBI I 226. Kerz evit-on betec en-hi, tr. «Va pour moi jusqu'à elle.»

    P1 betek ennomp

    (1877) BSA 86. hervez ar gelennadurez deuet betec ennomp. ●(1877) EKG I 62. Ar c’helou a gement-se a ioa deuet betek ennomp-ni.

    P2 betek ennoc'h

    (1860) BAL 102. da vont betec ennoc'h. ●(1866) HSH 216. betec ennoc'h.

    P3 betek enno

    (1877) BSA 139. an naounegez a deuas betec ennho.

    (4) Betek + da

    S1 betek din

    (1908) PIGO II 33. eun tôl sutel a deuas betek d'in. ●65. Ar c'homzou-man a oa deut betek d'in.

    S3m betek dezhañ

    (1902) PIGO I 25. Tud (…) a deuaz war glevet beteg d'ean. ●48. Ar pez dir a zilampaz beteg d'ean.

    S3f betek dezhi

    (1857) HTB 148. Dont a reaz eta betek dezi.

    (1908) PIGO II 177. mont betek d'ei. ●(1928) SAKO 48. ec'h in betek d'ei. ●(1933) MMPA 28. Evit sevel betek d'ezi.

    P1 betek dimp

    (1903) MBJJ 336. evit tapout betek d'imp. ●(1908) PIGO II 56. trouz kaoz a deuas betek d'imp.

    P2 betek deoc'h

    (1933) TREM 59. PRBD d'arruout beteg d'ac'h !

    P3 betek dezhe

    (1902) PIGO I 25. ar c'hi a zeuaz beteg d'ê. ●(1903) MBJJ 57. Hon mouez, a dra sur, ac'h a betek d'ê. ●(1919) LZBt Du 31. Mont a ran betek d'e.

    (4) betek + pron.

    (1876) TIM 169. deit èl-cé a vêg de vêg betag-ni.

    ►[form. conju.]

    S1 betegon / betegzon

    (1843) LZBg 1 blezad-2l lodenn 78. mar-a grechén e zas (...) bedic-on. ●(1855) BDE 524. ean e neigeas bedic-on.

    (1938) DIHU 321/35. kaset betagonn. ●(1938) DIHU 330/193. seùel betagzon.

    S3m betegzañ / betektañ

    (1818) HJC 72. hint e ia memp bedac zon. ●(1825) COSp 93. seuet bet-ac-t'hou. ●(1884) MCJ 156. betag z'hou.

    S3f betegzi / betekti

    (1884) MCJ 89. betag z'hi.

    (1907) BSPD I 86. monet betag z-hi. ●(1931) DIHU 241/296. de vonet betagti.

    P1 betegomb / betegzomp

    (1854) PSA I 8. caër en dès bet en amzér ridêc adal er pèn quetan ag er grechéneah betac omb.

    (1861) JEI 238. hi degas betag omb.

    (1938) DIHU 330/193. ean e e zisken betagzomb.

    P2 betegoc'h

    (1855) BDE 420. Re arrihuou mem boéh bedig-oh.

    (1905) IMJK 185. donet betag oh.

    P3 betegze

    (1907) BSPD II 328. betag z-hé.

  • betek-henn
    betek-henn

    adv. Jusqu'à présent.

    (1867) MGK 56. Beteg-hen (…) / Em beuz kousket dinec'h. ●(1877) BSA 215. ma hon euz guelet betec hen an eurusted e toul hon dor.

    (1911) SKRS II 134. Livirit d'in, va bugel, pegement ez oc'h bet koustet d'ho kerent beteghenn. ●(1911) BUAZperrot 430. Den ebed beteg hen.

  • betel
    betel

    m. (botanique) Bétel Piper betle.

    (1843) LZBg 1 blezad-2l lodenn 79. rannein é rent guet-n-ein ou zhé hag ou bétel.

    (1913) LZBt Gwengolo 7. da wersan daëlio betel.

  • betenn
    betenn

    f.

    (1) Kaout ur betenn : (?) éprouver une déception (?).

    (1877) FHB (3e série) 4/30a. Ma sonj d'ar persoun, gant he jubile, hor chacha oll betec he gador goves, en dezo eur vetenn.

    (2) Tennañ ur vetenn da ub. : (?) jouer un tour à qqn (?).

    (1877) FHB (3e série) 7/56b. Eur pourmener (...) a zounjaz tenna eur vetenn d'ezhan.

    (3) Choari betenn : jouer la bête.

    (18--) BSG 226. Brema comerret ho jeuio, ha me ma hini, / Ha c'hoariomb betten, tr. «A présent, prenez chacun son jeu, et moi le mien, / Et jouns la Bête.» ●261. Le jeu de carte appelé la bête est encore très répandu parmi les paysans bretons.

  • betepañs
    betepañs

    voir a-fetepañs

  • beterabez
    beterabez

    coll. (botanique) Betteraves.

    (1920) MVRO 30/1b. Ar chikore na c'houll ket kement a demz evel ar betarabez. ●(1933) KANNkerzevod 79/11. Bittarabez, irvin ha karottez. ●(1933) ALBR 72. Anvoezet ho touarou beterabez ha drevajou all gant anvoez rik.

  • beterabezenn
    beterabezenn

    f. –où Betterave.

    (1936) BREI 445/2b. eur veterabezenn poazet evit ar moc'h.

  • betet
    betet

    adj.

    (1) Bezañ betet : perdre au jeu «betenn».

    (18--) BSG 226. Pe mar grêt eun defaut brema, vefed bettet, tr. «vous serez bête.»

    (2) sens fig. =

    (1900) KAKE 249. Mar diwez deoc'h dimezi, biken / Va c'hredit, c'houi 'vezo betet.

  • betez
    betez

    coll.

    (1) Bettes.

    (1499) Ca 16b. Baetes. g. bete / ou blete de quoy on fait la poree.

    (1744) L'Arm 29b. Bête (légume), tr. «Baitézeenn.. baitéss. f.»

    (1856) VNA 19. des Bettes, tr. «Baitès

    (1904) DBFV 22a. betézen, f. pl. betez, tr. «bette.» ●(1914) DFBP 252a. poirée, tr. «Betez

    (2) Betteraves.

    (1962) EGRH I 14. betez coll. -enn, tr. « bettes, betteraves. »

  • betezenn .1
    betezenn .1

    f. –où Pied de bettes.

    (1744) L'Arm 29b. Bête (légume), tr. «Baitézeenn.. baitéss. f.»

    (1904) DBFV 22a. betézen, f. pl. betez, tr. «bette.»

  • betezenn .2
    betezenn .2

    f. Morceau de cuir dans un rouet.

    (1915) KZVr 101 - 07/02/15. Betezen, fém. Ar vetezen vras hag ar vetezen vihan a zo daou damm ler stag oc'h ar c'harr-neza. Ar vetezen vras a zo ler moan lakeat gant eun ibil koad e toull bras an eskob. Ar vetezen vihan a zo o terc'hel an hinkin (e Baz), pe an houarn-karr (en douar bras) Ile de Batz, Milin.

  • betnari
    betnari

    adv. À jamais.

    (1575) M 53-54. ez ay (...) / Dan gloar bed' en nary, tr. «il ira (...) / A la gloire éternelle.» ●2381. Da bout ach en glachar : hac esgoar bet nary, tr. «Pour être, hélas ! dans la douleur et la peine, à jamais.» ●2909. Da gloar bet nary bizhuicquen, tr. «A la gloire éternelle à jamais.» ●3103-3104. Benniguet eo plen an heny ; / Az car bet nary amiabl, tr. «Il est tout à fait béni celui / Qui t'aime à jamais affectueusement.» ●3211. an gloar clouar bede nary, tr. «la gloire agréable à jamais.» ●3506. Hac amparfar an trugar bet nary, tr. «Et troublée impitoyablement à jamais.»

  • betoena
    betoena

    s. (botanique) Betoine.

    (1633) Nom 81b. Chamædrys, trissago, quercula, serratula : garmandrée, chesnette : betanic, betoena, germandrea.

  • betonig
    betonig

    f. (botanique) Bétoine.

    (1633) Nom 81b. Chamædrys, trissago, quercula, serratula : garmandrée, chesnette : betanic, betoena, germandrea.

    (1732) GReg 91b. Betoine, plante odoriferante, tr. «Betonicq. ar vetonicq.» ●374a. Le tabac, & la betoine font éternuer, tr. «Ar butum, hac ar vetonicq a laca da strévya, ou, a ra strévya.» ●(1744) L'Arm 29b. Betoine, tr. «Betoin : Betonig. m.» ●(1752) PEll 52. Bentônic, ar-ventonic, la betoine, plante. Lat. Betonica.

    (1876) TDE.BF 48b. Betanik, s. m., tr. «Germandrée, plante.» ●(1879) BLE 206. Bétoine. (Betonica. L.) Bentonik.

    (1904) DBFV 22a. betoen, betonig, m., tr. «bétoine.»

  • betrav
    betrav

    coll. (botanique) Betteraves.

    (1904) DBFV 22a. betraven, f. pl. betrav, tr. «betterave.» ●(1912) DIHU 86/113. hadein betrav sukr. ●(1934) BRUS 263. Une betterave, tr. «ur vétravenn, pl. bétrav

  • betravenn
    betravenn

    f. –où, betrav (botanique) Betterave.

    (1904) DBFV 22a. betraven, f. pl. betrav, tr. «betterave.» ●(1934) BRUS 263. Une betterave, tr. «ur vétravenn, pl. bétrav.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...