Devri

Recherche 'beu...' : 82 mots trouvés

Page 1 : de beu-1 (1) à beuz-5 (50) :
  • beu .1
    beu .1

    interj. Onomatopée qui imite un bovin qui menace de ses cornes.

    ●(1870) FHB 283/172b. evel ma eo natural d'an eujenn lavaret moû hag oûc'h evid gelver, beû evit gourdrouz euz he gernou.

  • beu / beuñ / beuz .2
    beu / beuñ / beuz .2

    (?) s. Kemer beu : prendre ombrage.

    ●(1792) BD 1865. na da heurtat ousin na da guemeret beu / ma sonches es pechet assuret es pe queun, tr. «et de me bousculer et de prendre ombrage ? / Si tu pensais à tont péché, tu aurais certainement du regret.»

  • beuch .1
    beuch .1

    adj.

    (1) Maladroit.

    ●(1983) GOEL 114. (Bro-Oueloù) Beuch, tr. «maladroit.»

    (2) Dissymétrique.

    ●(1983) GOEL 114. (Bro-Oueloù) Beuch, tr. «dissymétrique.»

  • beuch .2
    beuch .2

    interj. Onomatopée pour appeler les vaches.

    ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 89. (Tregon ha tro-dro) Beuch ! = Huchadenn da c'hervel ar saoud. ●(1982) LIMO 23 avril. Beuch, beuch, Louedenn ! ●Beuch, tr. «pour appeler les vaches.»

  • beudet
    beudet

    adj. Assommé. cf. baoutet

    ●(1919) DBFVsup 7a. beudet (B[as] v[annetais]), tr. «engourdi par suite d'un coup.»

  • beuf / beufig
    beuf / beufig

    m.

    I. (ornithologie).

    (1) Beufig(-ruz) : bouvreuil.

    ●(1834-1840) BBZcarn I 122a. an estik hag ar benfik (lire (?) : beufik) a so ar labouset / hag a so da purvion purvion bars ar gué.

    ●(1915) KZVr 101 - 07/02/15. Beufig ru, tr. «bouvreuil.» ●(1927) GERI.Ern 45. beuf m. beufig m. tr. «bouvreuil.» ●(1931) VALL 79a. Bouvreuil, tr. «beuf, beufig.» ●(1931) FHAB Kerzu 475. Den ne sello ouzin-me ken rouz ha ken dilufr eo va fluñv e keñver re va c’henderv ar boc’h-ruzig ha zoken e-keñver re ar beufig a zo liou an tan war e vruched, re ar pabor ha re an tignouz glas.

    (2) Beufig-lann : traquet pâtre Savicola rubicola.

    ●(1915) KZVr 101 - 07/02/15. beufig-lan, tr. «oisoau (lire : oiseau) qui fait son nid dans les buissons d'ajoncs, son œuf est presque semblable à celui du karzig-dreiz (Breuriez-Vreiz).»

    (3) Beufig-melen : serin.

    ●(1915) KZVr 101 - 07/02/15. Beufig-melen, tr. «serin, Jaffrennou, Corn[ouaille].»

    II. sens fig. (en plt de qqn) Belle femme.

    ●(1915) KZVr 126 - 06/08/15. Eur beufig, tr. «un bouvreuil. Au figuré, une belle femme.» ●Ar plac'h-ze a zo eur beufig. Cornouaille, Loeiz ar Floc'h.» ●(1917) KZVr 225 - 24/06/17. Beufig, tr. «bouvreuil ; jolie fille.» ●Ar plac'h yaouank-se a zo eur beufig, tr. «c'est une jolie jeune fille, Carhaix.» ●(1922) BUBR 23/346. E-pad an hanv, koulskoude, e vije gwelet ar beufig e kement pardon a gleved hano anezan. ●(1931) VALL 79a. beufig s'emploie aussi au fig. pour une jolie fille.

  • beufig
    beufig

    voir beuf

  • beug
    beug

    m. fam. Rototo.

    ●(1966) BREZ septembre-octobre 108/8c. breugeudi, ya, eur «beuk» braz pe vihan, a veze red dezañ leuskel.

  • beugisal
    beugisal

    v. intr. Roter.

    ●(1895) GMB 82. pet[it] Trég[uier] beugisal.

  • beuilhtu
    beuilhtu

    m. Imbécile.

    ●(1977) PBDZ 94. (Douarnenez) beuilhtu, tr. «imbécile.»

  • beukeul
    beukeul

    f. Femme très grosse.

    ●(1915) KZVr 101 - 07/02/15. Beukeul, féminin. Lard evel eur veukeul, eur pez plac'h teo, Coadout.

  • beulbez
    beulbez

    m. –ion (?) cf. bleup, bleupez, lopez (?)

    (1) Bêta, benêt, niais.

    ●(1899) MSLp Xi 95. pet[it] tréc[orois] beulbes «sot, niais» : drouk zañt Beulbes «le mal de saint Niais, la niaiserie» ; diveulbeziñ «déniaiser, attraper».

    ●(1908) KZVr 11/10/08. Fanch ar beulbez. ●(1919) FHAB Kerzu 178. Ha Yan, hep bezan eur beulbez, / 'Zo ganet goude ar c'hrampouez. ●(1936) BREI 446/1b. Henvel ouz ar veulbezien a gemer ar bloaz 1789 evit ar bloavez 1. (...) Gab Milin, na oa ket eur beulbez. ●(1983) GOEL 114. (Bro-Oueloù) Beulbeus, tr. «niais.»

    (2) plais. (pathologie) Droug, kleñved sant Beulbez : la bêtise.

    ●(1935) BREI 438/2b. Dizac'ha a ra Sotach, 'vel pa vefe krog ennan droug S. Beulbez. ●(1957) AMAH 262. Skoet int bet holl gwitibunan ganr kleñved sant Beulbez.

  • beulke .1
    beulke .1

    adj. Stupide.

    ●(1927) GERI.Ern 45. beulke adj., tr. «stupide, sot, hébété.» ●(1931) VALL 63b. Benêt, tr. «beulke.»

  • beulke .2
    beulke .2

    m. –ed, -eien Homme stupide.

    ●(1732) GReg 399a. Fat, qui ne dit que des fadaises, tr. «beulqe. p. beulqeëd.» ●888a. Stupide, tr. «Cap-Sizun & Audierne. beulqe. p. beulqeed, beulqéyen.»

    ●(1927) GERI.Ern 45. beulke m. pl. ed, ien, tr. «Grand bénêt, imbécile.» ●(1932) TUML 35. Kenavo, beulke, diot, genaoueg, kenavo anduilhenn gordennet.

  • beulkeaj
    beulkeaj

    Stupidité.

    ●(1732) GReg 399a. Stupidité, tr. «beulqeaich.»

    ●(1914) DFBP 312a. stupidité, tr. «Beulkeach.»

  • beulkeañ
    beulkeañ

    v. tr. d. Rendre stupide.

    ●(1914) DFBP 166b. hébéter, tr. «Beulkea.» ●(1931) VALL 711a. beulkea, tr. «rendre stupide.»

  • beulkeerezh
    beulkeerezh

    m. Stupidité.

    ●(1931) VALL 711a. Stupidité, manière d'agir, tr. «beulkeerez.»

  • beulkeet
    beulkeet

    adj. Hébété.

    ●(1914) DFBP 166b. hébété, tr. «Beulkeet.» ●(1931) VALL 356a. hébété, tr. «beulkeet.»

  • beulkeüs
    beulkeüs

    adj. Hébétant.

    ●(1914) DFBP 166a. hébétant, tr. «Beulkeüs.» ●(1931) VALL 356a. Hébétant, tr. «beulkeüs.» ●711a. beulkeüs, tr. «qui rend stupide.»

  • beulkin
    beulkin

    m. (insulte) Homme stupide.

    ●(1580) G 556. A huy beulquyn ? Sotyn ve a determinhe, tr. «Est-ce que c'est vous, imbécile, sot, qui décideriez.»

  • beullen
    beullen

    m. Grand nigaud.

    ●(1915) KZVr 105 - 07/03/15. Beullen, tr. «gros garçon plus fort que dégourdi.» Hennez a zo eur beullen (serait inconnu en Bas-Tréguier).

  • beulz
    beulz

    m. –ed Homme stupide.

    ●(1938) WDAP 2/121. (Pleiben, Gwezeg) Beulz, hano gourel, stumm gg. : Beulzez, liester : Beulzed. Den beulke ha kivioul. Skouer : Eun tamm brao a veulz eo ho mevel. ●(1941) SAV 19/15. Ha te, beulz, arziod. ●(1977) LLMM 180/19. ur beulzig fursot ken poud e spered.

  • beulzet
    beulzet

    adj. Qui regarde qqc., qqn stupidement.

    ●(1869) FHB 242/263b. netra divalooc'h eghed gwelet eun den o chom eb ober netra, o chom evel maro, beulzet o sellet ouz ar re-all o labourat.

  • beulzez
    beulzez

    f. –ed Femme stupide.

    ●(1938) WDAP 2/121. (Pleiben, Gwezeg) Beulz, hano gourel, stumm gg. : Beulzez, liester : Beulzed. Den beulke ha kivioul. Skouer : Eun tamm brao a veulz eo ho mevel.

  • beulziñ
    beulziñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) =

    ●(1960) PETO 28. D'hon drasta diroll d'hor beulzi. ●85. Beulzi : Alvaoni, abafi.

    (2) =

    ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 150. (note de F. Vallée) Beulzi. Eur fazi eo evit «Feulsi», eus feuls, «emporté, violent», voir Ernault, Geriadurig, p. 151.

    II. V. intr. = chom hep gouzout petra ober, penaos en em gemer gant al labour.

    ●(1982) HYZH 147/34. (Treboull) Ur veuzelenn vie lavaret barzh ar friturioù pa vie chom kreiz an hent hag ar gouloù, vie ket moien d'ober netra ganti. Ur veuzelenn peotramant ur skouell, an hini a chom da veulziñ giz an dra-se.

  • beuñ
    beuñ

    voir beu

  • beunek
    beunek

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A. (Couleur) sombre.

    ●(1904) DBFV 22a. beunek, tr. «sombre.» ●(1907) VBFV.bf 6a. beunek, tr. «sombre.» ●(1907) VBFV.fb 93b. sombre (liù), tr. «beunek.»

    B. par ext. (en plt de qqn)

    (1) Triste.

    ●(1907) VBFV.fb 101a. triste (dén), tr. «beunek.» ●(1907) RNDL 26. Penos é kañnan mé ar un ton ken beunek ? ●(1942) DHKN 15. én é zeulagad beunek ha dous.

    ●(1931) VALL 759a. Triste, sombre, tr. «V[annetais] beunek.»

    (2) Maussade, d'humeur sombre.

    ●(1908) NIKO 15. Deit é de vout beunek, chonjér, mut. ●(1912) BUEV 19. Jean-Mari e chomé beunek ha hemb laret gir erbet. ●(1914) RNDL 117. Drem beunek en Droug, tr. «le visage sombre du Mal.» ●(1922) EOVD 60. Be zou tud douget de hoarhein, réral e zou beunek. ●(1925) VINV 30. ur fas beunek. ●(1921) GRSA 156. Jojebig e chom beunek hag amalek dirak en Arh. ●(1931) GUBI 192. Chomet e oé beunek Jobig. ●(1931) VALL 698b. (personne) sombre habituellement, tr. «beunek.» ●(1939) RIBA 126. ur voéz iouank, lerhin ha flour, guisket kaer ha laosk, beunek hag amalek, hé deulagad guérennet é sellet ér pelleu.

    II. Adv. Maussadement.

    ●(1931) DIHU 241/294. diskabel kaer, e sellé beunek hag e gréné get en aneouid.

    III. Beunek evel ur boned koton : voir boned.

  • beuneudre
    beuneudre

    m. Lourdaud, benêt.

    ●(1876) TDE.BF 49. Beuneudre, s. m., tr. «Lourdaud, benêt.»

  • beure
    beure

    m. & adv. –où

    I. M.

    (1) Matin.

    ●(1499) Ca 21a. Beure vide in mintin. ●(c.1500) Cb 25a. Beure vide in mintin. ●(1521) Cc [beure]. Beure. Vide in dictione Mintin : idem sunt. ●(1575) M 473. Ha na goar, oar nep feur, an heur nos pe beure, tr. «Et qu’il ne sait, en aucune mesure, l’heure de la nuit ou du matin.» ●1769. Ouz pridyry pep heur, affeur nos ha beure, tr. «En réfléchissant chaque heure, tant la nuit que le matin.»

    ●(1838) CGK 7. gliz ar beure. ●(1866) BOM 8. ann heol / Pa strink, euz ar beure. ●(1868) KTB.ms 14 p 195. c'houec'h heur euz ar beure. ●(1867) GBI I 318. 'n de-warlerc'h ar beure, tr. «le lendemaint matin.»

    ●(1900) ANDP 22. war dro kreiz ar beure. ●(1902) PIGO I 111. ar goleier a varve evel ar stered en Nenv pa zav ar beure. ●(1907) PERS 80. Tremen a ra ar beure en iliz. ●(1908) PIGO II 182. Betek ar beure e padas beilhadeg an Anaon.

    (2) Beure mat : de bon matin.

    ●(1728) Resurrection 2264. beure mat hidiu.

    ●(1867) GBI I 318. Ma savfet warc'hoas beure-mad, tr. «Afin de vous lever demain de bon matin.» ●(1879) ERNsup 158. kertri ve zevel beure-mad, cela coûte de se lever.

    ●(1902) PIGO I 83. An de war-lerc'h, beure mad, Arnus a oa krog da reizan pep tra 'benn al leur neve. ●(1963) LLMM 99/268. hag an neb a felle dezhañ e gaout diwar yun e ranke sevel beure-mat.

    (3) War ar beure : le matin.

    ●(1867) GBI I 318. C'hui a ielo war ar beure, / Pa vo Rozmelchon 'n he wele, tr. «Vous irez sur le matin, / Quand Roz melchon sera encore au lit.»

    (4) Evit ar beure : ce matin.

    ●(1903) MBJJ 66. War ma zu mad ive e savan 'vit ar beure. ●(1910) YPAG 1. 'Vit ar beure, en eur vont alese, he deus laket ar vaz-ribot d'in 'n em dorn. ●(1925) CHIM 12. ar chiminaou zo bet aze 'vid ar beure ? ●(1928) SAKO 28. ar frouez (...) digaset d'imp, 'vit ar beure, gant Laouenan.

    (5) Diouzh veure, diouzh ar beure : le matin.

    ●(17--) EN 469. dius ar beure eo goel ginimb monet.

    ●(c.1825-1830) AJC 324. ar pedennou voar an doulin deus nos a deus veure. ●(1866) BOM 8. ann heol / Pa strink, euz ar beure. ●(1896) LZBt Meurzh 24. Deuz ar beure, en pad kousket.

    ●(1909) KTLR 90. Deuz ar beure, bemde, e ve en iliz o pedi. ●(1935) BREI 394/2c. pa deu d'ezan menel en dilerc'h, diouz ar beure, da vont da zon an Anjelus.

    (6) Bep beure : tous les matins.

    ●(1857) HTB 80. Filip (…) hen difoa berzet eur pach da laret dean taer gwech bep beure : Roue, bezet sonj ezoc'h den.

    ●(1902) PIGO I 76. e-pad ma vo laket goullo bep noz, he hadkavi leun bep beure. ●(1924) CBOU 2/29. an noz a abreta beb abardaez hag an deiz a zale bep beure.

    (7) Warc’hoazh veure, warc’hoazh ar beure / arc’hoazh ar beure : demain matin.

    ●(1732) GReg 262b. Demain au matin, tr. «(Treg[or] varc’hoaz ar beure. varc’hoaz-veure.» ●(1783) BV 7/150-151. no deffo nemert chom er guer euit fette / ha donet mintin mat argoas ar beure.

    ●(1902) PIGO I 201. Varc'hoaz ar beure, emean, e rin eun tamm kroz da Vatilin. ●(1909) TOJA 34. hag hen (...) a vo laouenoc'h varc'hoaz ar beure, pa gavo e dreo par.

    (8) Dec'h veure, dec'h ar beure, dec'h d'ar beure : hier matin.

    ●(1732) GReg 494b. Hier au matin, tr. «dec'h ar beure. dec'h veure.»

    ●(1910) MBJL 173. Souezet hag evel batorlet ec'h ê bet Londrez dec'h d'ar beure.

    (9) Er beure-mañ : ce matin.

    ●(1909) TOJA 44. Petra 'zo a neve ganit er beure-man, pan out et en godin en eur zevel ? ●(1935) BREI 425/3c. adklevet ar ganerien ber priziet er beure-man.

    (10) Ar beure-mañ : ce matin.

    ●(1903) MBJJ 69. N'hon deuz ket d'en em glemm ar beure-man diwar doare ar mor. ●83. Poan, avad, an euz ma spered da asanti gant ma geno ar beure-man. ●346. Daoust perak eo ken divalo kerz al lestr ar beure-man ?

    (11) D'ar beure : au matin.

    ●(1728) Resurrection 2931-2932. Dar beure quent ande me voellas eur sclerder.

    ●(1848) GBI I 100. Kanvo d'ann noz ha d'ar beure, / Ha karillon war ar c'hreiz-de ! tr. «Deuil le soir et le matin, / Et carillon à midi.»

    (12) Da veure : le matin.

    ●(1906) BOBL 03 février 72/2f. An de all, da veure, al leanezed a chomaz souezet o kaout an dorojou digor-kaër.

    (13) Ur beure : un matin.

    ●(18--) KTB.ms 14 p 241. Partia a ra ur beure war ur marc'h kaer.

    (14) Rouz-beure : aube, point du jour.

    ●(1974) BAHE 81/16. skarzhañ a raent buan er rouz-beure.

    (15) Du matin.

    ●(1907) AVKA 127. hag e oa taer heur veure.

    II. Adv.

    (1) Tôt.

    ●(c.1825-1830) AJC 5781. en de voar lerch epartigomb beure. ●(1848) SBI I 216. Petra newe c'hoarve d'in-me, / Na mar goad ma fri ken beure ? tr. «Qu'est-ce qui me survient de nouveau, / Que mon nez saigne si matin ?» ●(1867) BUE 116. Sant Ervoan a overnie gwell veure.

    ●(1903) BTAH 115. troc'het ken beure, tr. «fauchée si tôt.» ●(1909) TOJA 37. Sell, aze oas ken beure ?

    (2) [au compar.] Plus tôt le matin.

    ●(1879) ERNsup 149. beureoc'h, adv. plus matin, Trév[érec]. ●(1896) GMB 420. beureoc'h id. déoc'h (il fait) plus jour, pet[it] Trég[guier]

    ●(1915) KZVr 101 - 07/02/15. Ma karjac'h bean savet beureoc'h, tr. «si vous aviez voulu vous lever plus matin.» ●beureoc'h e ve lein eno, tr. «on déjeune plus tôt là.» ●(1927) GERI.Ern 45. beureoc'h, tr. «de meilleure heure.»

    (3) [au superl.] Ar beureañ hini : le plus matinal.

    ●(1915) KZVr 101 - 07/02/15. Ar beurean hini, tr. «le plus matin, le plus matinal (surtout en Goelo, Even.»

    (4) [au superl.] (Ar) beureañ : (le) plus matinal.

    ●(1962) EGRH I 15. (ar) beureañ a., tr. « (le) plus matinal. »

    (5) A-veure : aujourd’hui.

    ●(1895) GMB 46. diavlé (...) de di et avre, aujourd'hui. (...) une négation devait accompagner ce mot diavlé, comme ses synonymes.

    ●(c.1930) VALLtreg 1128. (H)avre : aujourd'hui (à Lannebert d'après Mr Ernault) ; ce mot doit être rare, car Even ne le connait pas. (Gal. Yfory)

    (6) Beure-mat : de bon matin.

    ●(1959) TGPB 95. Dleout a rae, emezañ, mont beure-mat da di gerent danvez e vab-kaer e Kamlez rak war-nes dimeziñ e oa e verc’h.

    III.

    Mont da glask arc'hoazh beure : voir arc'hoazh.

  • beure-noz
    beure-noz

    adv. Le matin comme le soir.

    ●(1917) LZBt Gouere 24. Gant tri all a zo er memez ker ganin, e laromp hon fater a-unan, beure-noz, en hon lochen.

  • beureaat
    beureaat

    v.

    (1) V. intr. Beureaat d'ober udb. : faire qqc. plus tôt le matin.

    ●(1915) KZVr 101 - 07/02/15. Beureaat, beureât (Goelo – Tréguier) verbe neutre, tr. «être plus matin, devenir plus matinal.» ●Beureât da zevel a renkfet, tr. «il faudra que vous vous leviez plus tôt.» ●Beureaet 'neus da vont d'e labour, tr. «il va plus matin maintenant à son travail.» ●(1927) GERI.Ern 45. beureaat v. n., tr. «devenir plus matinal (da zevel pour se lever).»

    (2) V. tr. d. Beureaat ub. d'ober udb. : rendre qqn plus matinal à faire qqc.

    ●(1927) GERI.Ern 45. beureaat v. a., tr. «rendre plus matinal (da zevel pour se lever).»

  • beureek
    beureek

    adj. Matinal, matineux, matinier.

    ●(1915) KZVr 101 - 07/02/15. Beureek, tr. «matinal, levé de bonne heure.» ●gwall-veureek out hirie ! tr. «Tu es bien matinal aujourd'hui ! Lec'hvien.» ●(1927) GERI.Ern 45. beureek adj., tr. «matineux.»

  • beureekaat
    beureekaat

    v.

    (1) V. intr. Se lever plus tôt, devenir plus matinal.

    ●(1915) KZVr 101 - 07/02/15. Beurekaat, tr. «devenir plus matinal.» ●Red 'vo d'in beurekaat, peotramant e chomo ma labour war-lerc'h, tr. «il faudra que je me lève plus tôt ou mon travail restera en retard.» ●(1927) GERI.Ern 45. beureekaat v. n., tr. «devenir matineux.»

    (2) V. tr. d. Rendre plus matinal.

    ●(1927) GERI.Ern 45. beureekaat v. a., tr. «rendre matineux.»

  • beuregan
    beuregan

    m. –où Aubade.

    ●(1931) VALL 46a. Aubade, tr. «beuregan m.»

  • beureik
    beureik

    adj. & adv. De bon matin.

    ●(1962) EGRH I 15. beureik a., tr. « de bon matin. »

  • beurevezh
    beurevezh

    m. –ioù

    (1) Matinée.

    ●(1866) LZBt Genver 92. er beurevez ar bemp war-n-ugent a viz here.

    ●(1903) MBJJ 50. e tremen buhan ar beurevez evidon. ●(1912) MMKE xiii. a-dreuz eur beurevez mougenet. ●(1933) MMPA 173. Hed ar beurevez.

    (2) Ur beurevezh : une matinée.

    ●(1909) LZBt Du 35. Eur beurewez, an Tad Caprais enn em glemm deuz eur boan goste ar gwasa. ●(1920) LZBt Meurzh 9. Eur beurevez, da c'houlou-de.

  • beurevezhiad
    beurevezhiad

    m. –où Contenu d'une matinée.

    ●(1931) VALL 454b. le contenu de la matinée, tr. «beureveziad m.»

  • beurleg
    beurleg

    m.

    I.

    (1) (ichtyonymie) Tacaud.

    ●(1957) PLBR 150. beurleg est connu dans la baie d'Audierne, où il désigne une sorte de poisson.

    (2) (insulte) Imbécile.

    ●(1957) PLBR 150. beurleg (...) appliqué à un homme, il a sensiblement le même sens que genaoueg, «à la grande bouche.»

    II. Gwenn e-giz kof ur beurleg : très blanc.

    ●(1957) BRUD 2/84 (Ki) (Gwaien) R. Biliec. Gwir eo, emezañ, gwenn e-giz kov eur beurleg eo deut ho krohennou !

  • beurlek
    beurlek

    adj. Gros et gras.

    ●(1910) MAKE 111. ar beskontig beurlek.

  • beurleugeusat
    beurleugeusat

    v. intr. Roter.

    ●(1699) Har 19. beurleugeussat, tr. «Roter.»

  • beusa
    beusa

    v. intr. Chercher du buis.

    ●(1927) GERI.Ern 45. beusa, v. n., tr. «chercher du buis.» ●(1931) VALL 86b. chercher du buis, tr. «beusa.»

  • beüt
    beüt

    coll. (botanique) Chèvrefeuille.

    ●(1925) BILZ 106. Bèüten (pl. bèüt), tr. «chèvre-feuille.»

  • beüta
    beüta

    v. intr. Cueillir du chèvrefeuille. cf. bezvoud & gwezvoud

    ●(1925) BILZ 106. Bèüta, tr. «cueillir du chèvre-feuille.»

  • beutur
    beutur

    m. Idiot.

    ●(c.1718) CHal.ms i. uous n'estes qu'une beste, tr. «n'endoch nemeit un etourdi, ur beutur.» ●ce n'est qu'une uraye cruche, tr. « n'ende ne met un Etourdi, ur beutur un alueïet.» ●(c.1718) CHal.ms ii. une maschoire qui n'a point d'esprit, tr. «ur beutur un deen hep esprit.» ●(c.1718) CHal.ms iv. Stupide, tr. «esprit poner, aneual, beutur.»

    ●(1904) DBFV 22a. beutur, m., tr. «homme sans esprit, étourdi, pédant, butor (Ch. ms.)»

  • beuvraj
    beuvraj

    m. –où Breuvage. cf. breuvaj

    ●(1464) Cms (d’après GMB 65). Beurag, breuvage. ●(1499) Ca 21a. Beuurag a guin ha mel. g. beuurage de vin et de miel. ●(1633) Nom 62a. Portio : breuuage : beuraig. ●64b. Murina, nectar, passum : la boisson d’vn Roy : beuraig euit vn Rouè.

    ●(1659) SCger 14b. beuurage, tr. «bevvraich.» ●132a. beuvraich, tr. «bevrage.» ●(c.1680) NG 914. Hou bouet a vo aeret, hou breuagë plomb t(ehet). ●(1774) AC 132. ar breuvaich-ma. ●(1792) CAg 178. en hùerhùan breoüage. ●(1792) BD 5432-5433. goat toussec goat serpant ha hiny scorpion / sellet pesort beuurag da soutten o calon, tr. «du sang de crapaud, du sang de serpent et celui du scorpion, / regardez, quelle sorte de breuvage pour leur donner du courage.»

  • beuz .1
    beuz .1

    s. Gain, victoire. cf. buz

    ●(11--) Clandev f° 164v°. Budic bud berhuc.

  • beuz .2
    beuz .2

    adj.

    I.

    (1) Fameux, excellent, extra.

    ●(1935) BREI 438/1b. hini stouvet, hini beuz [jistr]. ●(1939) KLDZgwal 38. mar kerez ez imp da dañva va sistr. Hini beuz eo. ●(1941) FHAB Mae/Mezheven 51. Beuz eo chistr Breiz ! ●(1942) GWAL 148-149/323. Beuz ano gwan : mat, dreist, eus ar c'henta. Implijet dreist-holl en eur gomz eus an evajou (Loperc'hed, Dirinon). Gantañ e trofen ar briz-c'halleg «extra» : hini beuz a vez lavaret alïes eus ar boesonioù ; an dra-se a zo beuz avat ! a c'hell beza lavaret koulskoude diwar-benn traou all. ●(1965) BREZ octobre 97/6b. eur bannah hini beuz. ●(1982) PBLS 49. (Langoned) un habitant de Langonnet était réputé dire souvent : amân a zo tri sort chistr : hini ‘beuz', hini mad ha hini etre an daou, tr. «ici il y a trois sortes de cidre : de l'extra, du bon et un entre les deux (sous entendu : je n'en fais pas de mauvais).»

    (2) (en plt d'un discours, d'un sermon) Bien senti.

    ●(1970) BHAF 112. sarmoniou beuz e-neus disahet dimp.

    (3) (au jeu de boules) (Boule) bien jouée.

    ●(1916) KZVr 167 - 14/05/16. Hounnez a zo beuz ! a vez lavaret gant ar c'hoarierien voulou evit : ar voul-ze a zo bet c'hoariet mat.

    II. Bezañ beuz : être capable.

    ●(1935) ANTO 131 (T) *Paotr Juluen. Eno eman an dalc'h. Tenn ha garo vo hor reuz, / 'Vit kas hon erv da benn, e vo ret beza beuz.

  • beuz .3
    beuz .3

    coll., interj. & adj.

    I. Coll.

    A.

    (1) Buis.

    ●(1499) Ca 21a. Beus. g. boix. ●(c.1500) Cb 25a. Beus. g. bouys. ●lignum buxi. b. prenn beus. ●(1633) Nom 104b. Buxus : buis : beus, guezen beus. ●123b. Buxeus : iaulne ou pasle comme buis : melen pe pal eguis beus.

    ●(1659) SCger 16a. bouis, tr. «beus.» ●132a. beus, tr. «buis.» ●(1732) GReg 108b. Bouis, ou, buis, petit arbre, tr. «Beuzen. p. beuz.»

    ●(1869) FHB 237/222b. eun dachennik c’hlaz, beuz ha lore en dro dezhi.

    ●(1904) DBFV 22a. beuzen, f. pl. beuz, tr. «buis.» ●(1912) MMKE 95. Eur bod beuz ’n e zornig.

    (2) Bodenn veuz : buisson de buis.

    ●(1941) FHAB Gouere/Eost 61a. ar vodenn veuz ma c’hourvezen dindani.

    (3) Gwezenn-veuz : buisson de buis.

    ●(1921) PGAZ 17. a ieaz da guzat en eur vezenn veuz.

    B. (religion) Sul ar Beuz : le dimanche des Rameaux.

    ●(1899) BSEc xxxvii 152 / KRL 17. de sul ar beuz, tr. «le jour du dimanche des Rameaux.»

    C. sens fig.

    (1) Reiñ beuz : frapper, donner des coups.

    ●(1920) KZVr 366 - 07/03/20. rei beuz, tr. «bâtonner, battre.» ●(1927) GERI.Ern 45. rei beuz, tr. «donner des coups.» ●(1951) LLMM 25/35. Kenderc’hel a ra da reiñ beuz d’e wreg ?

    (2) Kaout beuz : recevoir des coups.

    ●(1943) SAV 29/12. Chat’ta, mamouz, pe ho po beuz ganin-me !...

    II. Loc. interj. ; juron. Mil mallozh ar beuz ! : mille malédictions de buis !

    ●(1964) LLMM 107/411. Petra, Lizig ? Mil mallozh ar beuz ! C’hoazh e c’houlennez petra ?

    III. Adj.

    (1) Entêté.

    ●(1969) BAHE 61/37. ar C’houarnamant fallakr ha beuz.

    (2) Penn beuz : personne têtue, entêtée, tête de lard.

    ●(1877) EKG i 246. ar penn-beuz diskiant-man.

    IV.

    (1) Melen evel ar beuz : très jaune.

    ●(1868) FHB (L) G. Morvan 188/249a. He zivoc'h a so toullet ha melen evel ar beuz. ●(1874) (L) G. Morvan FHB 479/67a. Ar c'hlenvet a iea var voasaat; deut oan da veza melen evel eur bod beuz. (troidigezh).

    (2) Yac'h evel ar beuz : très sain.

    ●(1878) SVE 482. Iac'h evel ar beuz, / Kement mempr hen euz, tr. L.-F. Salvet «Sain comme buis / Dans tous les membres qu'il a.»

    ●(1909) LZBt Du 35 (T). Kerkent en em gavaz iac'h beuz. ●(1922) EMAR 74 I. Pikard. Sed aze an envor am eus / Eus eun den yac'h evel ar beuz.

    (3) En em glevet evel beuz : très bien s’entendre.

    ●(1928) BREI 54/1b (T). Hep kontan du-ze en em glevet holl evel ar beuz.

    (4) Reiñ beuz da ub. : faire les louanges, les éloges de qqu’un.

    ●(1732) GReg 584b. Louer, donner des louanges, tr. G. Rostrenenn «Rei beus da ur re.»

  • beuz .4
    beuz .4

    m.

    (1) Action de noyer, d'inonder.

    ●(1915) KZVr 109 - 04/04/15. Beuz, masc., tr. «action de noyer, d'inonder.»

    (2) Mervel dre veuz : mourir par noyade, par submersion.

    ●(18--) SAQ I 219. mez ec'hallit ive mervel dre veuz, dre laz.

    (3) Dour-beuz : inondation.

    ●(1868) FHB 197/328a. An doureier beuz o deus great cals distruch. ●(1868) FHB 198/330a. an douriou beuz. ●(1869) HTC 177. Dont a ra barrou-glao, barrou-avel, barrou-dour-beuz euz ar steriou. ●(1878) EKG II 23. an dour-beuz, o vont dre greiz [eun tamm douar], en deus great eno goueriou bian. ●(1893) IAI 36. pa zigueze (...) dour-beuz.

    ●(1927) GERI.Ern 45. dour-beu(z), tr. «inondation.»

    (4) Dour-beuz : déluge.

    ●(1962) EGRH I 15. dour-beuz m., tr. « déluge. »

  • beuz .5
    beuz .5

    m. –ed / beuzig m. beuzedigoù Grimaud, jeune écolier.

    ●(1890) MOA 229a. Jeune écolier (grimaud), tr. «beuzik, m. pl. pl. beuzedigou. On dit aussi : Beuz, pl. ed.»

    ●(1927) GERI.Ern 45. beuz, –ig m., tr. «Grimaud, écolier des basses classes.»

    IV.

    (1) Melen evel ar beuz : très jaune.

    ●(1868) FHB (L) G. Morvan 188/249a. He zivoc'h a so toullet ha melen evel ar beuz. ●(1874) (L) G. Morvan FHB 479/67a. Ar c'hlenvet a iea var voasaat; deut oan da veza melen evel eur bod beuz. (troidigezh).

    (2) Yac'h evel ar beuz : très sain.

    ●(1878) SVE 482. Iac'h evel ar beuz, / Kement mempr hen euz, tr. L.-F. Salvet «Sain comme buis / Dans tous les membres qu'il a.»

    ●(1909) (T) LZBt Du 35. Kerkent en em gavaz iac'h beuz. ●(1922) I. Pikard EMAR 74. Sed aze an envor am eus / Eus eun den yac'h evel ar beuz.

    (3) En em glevet evel beuz : très bien s’entendre.

    ●(1928) (T) BREI 54/1b. Hep kontan du-ze en em glevet holl evel ar beuz.

    (4) Reiñ beuz da ub. : faire les louanges, les éloges de qqu’un.

    ●(1732) GReg 584b. Louer, donner des louanges, tr. G. Rostrenenn «Rei beus da ur re.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...