Devri

Recherche 'bid...' : 37 mots trouvés

Page 1 : de bid (1) à bidurenn (37) :
  • bid
    bid

    m. –ed (jeu) As aux cartes, aux dés.

    ●(1876) TDE.BF 51a. Bid, s. m., tr. «As, figure marquée sur un dé, sur une carte à jouer.»

    ●(1927) GERI.Ern 47. bid m., tr. «As, un point aux dés, aux cartes.» ●(1931) VALL 39a. As, tr. «bid pl. –ed.»

  • bida
    bida

    m./f. (zoologie)

    (1) Chèvre.

    ●(1875) FHB 521/415a. eul louarn, eur bida pe eur c'havr-gouez.

    ●(1910) MAKE 3. eur c'havr, pe eur bida, evel ma lavar ar c'haperien. ●(1959) BRUD 10/74. kemer ar vida-mañ.

    (2) Bouc.

    ●(1867) FHB 152/380a. ar bidao eo ar pec'het mezus.

  • bidan .1
    bidan .1

    m. (ornithologie) Roitelet.

    ●(1929) SVBV 125. eul laouenan (pe eur bidanig, mar bez gwell ganeoc'h). ●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 26. Bihan, bihan, bihan, 'me'r bidanig, / Ken kaer, ken tomm, va neizig.

  • bidan .2
    bidan .2

    m.

    (1) (musique) Petit biniou.

    ●(1983) PABE 63. (Berrien) bidañ, tr. «petit biniou (rare).»

    (2) Loj ar bidan : taudis où l'on mène une vie dissolue.

    ●(1983) PABE 63. (Berrien) loch ar bidan, tr. «taudis où l'on mène une vie dissolue.»

  • bidanell .1
    bidanell .1

    adj.

    (1) Radoteur.

    ●(1958) BRUD 4/31. Bremaïg on deuet da veza ken bidanell ha person koz Lanbaol. ●58. Bidanell : kreñvoh eged anell, randonner.

    (2) Traoù bidanell : propos insignifiants, radotage.

    ●(1964) BRUD 18/26. traou a netra, traou bidanell.

  • bidanell .2
    bidanell .2

    m. Radoteur.

    ●(1905) ALLO 71. C'houi bidanel, gant ho teod flour, / A zo traïtour evel an dour. ●(1915) KZVr 114 - 09/05/15. Bidanel, tr. «ennuyeux personnage qui dit et répète toujours la même chose. abbé Perrot.» ●(1959) BRUD 10/12. Serr da henou, bidanell, ha kousk !

  • bidanellat
    bidanellat

    v. intr. Radoter.

    ●(1964) BRUD 18/9. Petra glaskez ? Bidanellat ?

  • bidaneller
    bidaneller

    m. –ion Radoteur.

    ●(1958) BRUD 5/33. E peleh emaout gand da istor, bidaneller !

  • bidanellerezh
    bidanellerezh

    m. Radotage.

    ●(1923) FHAB 1922 – légérs changements de langue – Pièce inspirée de Molière, M. de Pourceaugnac)">AAKL 21. ha petra 'glaskit gant ho sorc'hennou hag ho pidanellerez ? ●(1928) FHAB Gwengolo 340. ne c'heller tenna netra, eus da glopenn, nemet bidanellerez. ●(1932) ALMA 126. Bidanellerez n'eus ken ganeoc'h. ●(1950) KROB 22/13. Sorc'hennou, kaoziou goullo, bidanellerez, koñjou born tennet eus ho kelorn. ●(1995) BRYV III 8. (Milizag) huñvreal, gand bidanelerez. ●bidanelerez : traou ha n'int ket talvouduz, ne zervijont da netra.

  • Bidar
    Bidar

    m. –ed Homme de la région de Pleyben, Lennon, Le Cloître-Pleyben, Chateaulin. Voir aussi Rouzig (& eog .3 pour evit les habitants de Chateaulin).

    (1) Bidar.

    ●(1941) SAV 20/11. An Dardouped (tud ar C'hastell-Neve, Ploneve-ar-Faou, Landelo, Speied, h.a....) a zo troet d'ober goap ouz ar Vidared. ●(1955) STBJ 200. Kendalc’het o deus d’ober Bidared ouz Pleibeniz ha, d’o soñj, n’eo tamm gwelloc’h eur Bidar eget eun Dardoup. ●(1958) BLBR 109/ 14. Bidar (An taol-mouez a zo war ar zillabenn ziweza.) Ur bidar a zo eur gwaz euz bro Pleiben ha Kastellin. Eul lezano n’eo ken. Rouzig eo ar gwir ano. Bidared (St-Segal, Y. Madec, 1942).

    (2) Dicton (d’après les Dardoups). Cf. Dardoup.

    ●(1941) SAV 20/11. Bidar, / Keit e lost hag e c'har – Bidar, / Bleo war e c'har, / Bleo war e feskenn / Da drouc'ha gant an heskenn – Bidar penn kalet, / Daou benn dispaket, / E benn 'barz ar c'hleuñ (ar c'hleuz), / Toull e reor displeuñv (dibluñv). ●(1955) STBJ 200. Met an Dardouped, pôtred têr ha mat d'en em ganna, a gase an dorz d'ar gêr e-giz-mañ : Bidar, / Bleo war e c'har, / Bleo war e feuskenn / Da droc'ha gant an heskenn.

  • Bidarez
    Bidarez

    f. –ed Femme de la région de Pleyben.

    ●(1958) BLBR 109/ 14. Bidar (An taol-mouez a zo war ar zillabenn ziweza.) Ur bidar a zo eur gwaz euz bro Pleiben ha Kastellin. Eul lezano n'eo ken. Rouzig eo ar gwir ano. Bidared, bidarez, bidarezed (St-Segal, Y. Madec, 1942).

  • bided .1
    bided .1

    m. –ed, –où, bididi

    I. (zoologie) Bidet.

    ●(1732) GReg 93a. Bidet, cheval de petite taille tr. «Bided. p. bideded.» ●(1744) L'Arm 30a. Bidet, tr. «Bidaitt.. aideu. m.»

    ●(1883) MIL 213. Fisians Breizis a ioa en ho bidiji bihan skanv, nerzus ha padus ous ar boan.

    ●(1904) DBFV 22b. bided, m. pl. eu, tr. «bidet.» ●(1913) BOBL 27 septembre 458/2e. Breiz-Izel, bro ar bidet bian ken brudet gwechall. ●(1921) FHAB Ebrel 86. Ar marc'h a oa gwechall e Breiz oa ar Bidet. ●(1922) EMAR 113. Aman bidebou (lire : bidedou) friant ; du-hont bandennou saout. ●(1935) CDFi 2 novembre. ne'z oa ket a ziskar war gouenn ar bidiji Kerne. (...) Ha c'hoaz e lavarer n'eo ket eun orin vat a gezeg ar bidiji Kerne !

    II. (au jeu de domino)

    (1) Par bided : domino d'un point de chaque côté.

    ●(1949) KROB 9/12. Perak an diaoul az peus dalc'het da bar-bide. ●(1959) BRUD 7/28. Beza lakaet da «bar bidet», ian, kantolor !

    (2) =

    ●(1990) MARV II 19. (Gwiseni) ar bide teir (…) Ar bemp bide. (…) ar par bide, ha war-lerh ar bide c'hweh.

    (3) Taol bide =

    ●(1944) VKST Genver 24. eun taol bide partout !

    III.

    (1) Mont war / Bezañ (a-galafourch) war / Kaout ar bided // Bezañ ar bided gant ub : être jaloux. Cf. mont war varc'h, war ar marc'h rous, war ar marc'h ruz, war marc'h Hamon.

    ●(1732) GReg 506b. Etre jalouse de son mari. (métaphoriquement on dit : cahout ar bided. ●Elle est jalouse de son mari, tr. G. Rostrenenn «Ez ma ar bided gadhy.»

    ●(1849) GBI I 240 (T). Ma maerounes, petra laret ? / Me n'am euz bloaz nemet c'houezek ! / Et oc'h are war ar bidet, / Ha n'oc'h euz ket lec'h da vonet, tr. F.-V. an Uhel «...vous êtes encore montée sur le bidet.» (note p. 237 : dicton breton pour exprimer la jalousie, comme on dit en français monter sur le bidet. Quelle en peut-être l'origine ?) ●(1876) TDE.BF 51a. … en parlant d’une femme jalouse de son mari : Ema ar bided gant-hi, tr. « elle est jalouse de son mari »

    ●(1919) FHAB Kerzu 178 *Gab Liskildry. Koulz e wreg kentan, oa bepred / A-galafourch war ar bided. ●(1979) BRUDn 25/41. ah ee war ar bided.

    (2) Mont war marc'h ar bided : être jaloux.

    ●(1912) MELU XI 359 (T-Trevereg). A Trév[érec], on dit : mont war marc'h ar bidet, aller à cheval sur le bidet.

    (3) Kaout bided : avoir de l’émulation.

    ●(1915) KZVr 114 - 09/05/15 (T). Kaout bided, tr. «avoir de l'émulation. Even.»

    (4) Kaout ur bided rous : être jaloux de sa femme.

    ●(1924) NFLO. Jaloux. être j[aloux] de sa femme, tr. Loeiz ar Floc'h «kaout eur bided rouz.»

  • bided .2
    bided .2

    m. Pistolet.

    ●(1876) TDE.BF 51a. Bided, y a le sens de pistolet et aussi celui de petit cheval.

  • bidedus
    bidedus

    adj.

    (1) Jaloux.

    ●(1857) HTB 146. mevier, gourmant, ha bideduz. ●(1898) MELu ix 46. ar botred zo bidedus, tr. «les garçons jaloux.»

    (2) (Animal) qui veut mieux faire que ceux qui sont devant lui.

    ●(1912) MELU xi 359. le dérivé bidedus s'applique à un animal qui a de l'émulation, qui veut dépasser ceux qui sont devant lui.

  • bidenn .1
    bidenn .1

    f. –où Blague, histoire fausse.

    ●(1938) WDAP 2/121. (Pleiben) Bidenn, hano gwregel, Bourd, fentigell. Skouer : N'en deus ket Yeun e bar da gonta bidennou. ●(1944) VKST Mae 147. ne oan ket o konta d'eoc'h bidennou... ●(1955) STBJ 81. troet da farsal ha da gonta bidennou (...) Hag ar genaoueg, lonket gantañ ar videnn, a yeas da vruda ar goñchenn. ●(1964) YHAO 129. berrboellik a-walc'h da gemerout da vidennoù evit gwir bater.

  • bidenn .2
    bidenn .2

    voir pidenn & cf. pitenn

  • bidev .1
    bidev .1

    m. Bedeau.

    ●(1499) Ca 21b. Bideau. g. bideau. l. hic bidellus / li.

  • bidev .2
    bidev .2

    m. –ioù Gaffe, perche.

    ●(1633) Nom 152b. Harpago : croc, hauet : vr bideau.

    ●(1927) GERI.Ern 47. bideo, bidev m. pl. iou, tr. «Gaffe.»

  • bidev .3
    bidev .3

    m. –ioù Gamelle.

    ●(1744) L'Arm 169b. Gamelle, tr. «Bideau. m.»

    ●(1904) DBFV 22b. bideaù, m., tr. «gamelle (l'A.).» ●(1927) GERI.Ern 47. bideo, bidev m. pl. iou, tr. «V[annetais] gamelle.»

  • bideviañ
    bideviañ

    v. tr. d. Frapper ou accrocher avec une gaffe.

    ●(1876) TDE.BF 51b. Bidevia, v. a., tr. «Gaffer, frapper ou accrocher avec une gaffe.»

    ●(1927) GERI.Ern 47. bidevia v. a., tr. «frapper ou accrocher avec une gaffe.»

  • bidi
    bidi

    pl. bidiez

  • bidiez
    bidiez

    f. –ed, –i, bidi

    I. F.

    A. (zoologie) Chèvre, bique.

    ●(1890) MOA 168a. Chèvre, tr. «Bidiez, f., bidiezi, pl. (Pont-L'Abbé).»

    ●(1915) KZVr 114 - 09/05/15. Bidiez, féminin, pluriel bidi, tr. «chèvre, Pont-l'Abbé, Breuriez-Vreiz.» ●(1936) IVGA 245. yer, bidiezed, ha moc'h bihan zoken. ●(1943) FHAB Meurzh/Ebrel 269. Bidiez (de bida, le bouc) = la chèvre. ●(1944) GWAL 165/312. (Ar Gelveneg) Bediez : gavr ; ar ger «gavr» ne vez ket implijet.

    ●(2010) MOPES 230-231. (Ar Gelveneg) Bidiez (biquette) : Ce nom désigne aussi une jeune chèvre.

    B. (en plt de qqn)

    (1) Terme d'affection que l'on emploie avec les fillettes, biquette.

    ●(1944) GWAL 165/312. (Ar Gelveneg) bez' e lavarer d'ur plac'hig, ez karantezus, «deus amañ bedeiez !»

    (2) Femme de mœurs légères.

    ●(2010) MOPES 230-231. (Ar Gelveneg) Bidiez (biquette) : au figuré, une femme aux mœurs légères.

    C. (technique)

    (1) Billot pour scier les bûches.

    ●(1944) GWAL 165/312. (Ar Gelveneg) Eus an eskemmer a implijer da heskennat an etevioù e reer ivez «ur vedeiez».

    (2) Chaumard à trois rouleaux.

    ●(2010) MOPES 230-231. (Ar Gelveneg) Bidiez (biquette) : Chaumard à trois rouleaux.

    II. Interj.

    (1) Bouc'h bidi !

    ●(1971) CSDC 45. Boc'h bidi !

    (2) Bouc'h bidi : bouc à chèvres.

    ●(1978) MOFO 99. Il m'a traité de boc'h bidi.

  • bidoc'h
    bidoc'h

    m. & interj.

    (1) (zoologie) Chevreuil.

    ●(1872) FHB 407/334a. eur c'haro pe eur bidac'h.

    ●(1910) ISBR 75. ur bidoh é téh érauk chas jiboés.

    (2) Interj. =

    ●(1907) DIHU 25/415. Ché hoah duzé un tam koed... Bidoh ! er skod-sen e hrei me zreu-mé.

  • bidoc'hig
    bidoc'hig

    m. enfant.

    (1) Dernier né d'une famille.

    ●(1868) FHB 200/349b. Ahanta ar bidorc'h man a oa en hini goëllan deued gant é vam.

    ●(1983) PABE 63. (Berrien) bidolig, tr. «benjamin, dernier né.»

    (2) Terme d'affection à l'égard des enfants.

    ●(1976) LIMO 18 septembre. Kleùet em es mammeu é lared : deit-man bidohig.

    (3) Ur bidoc'hig a : un minuscule.

    ●(1981) ANTR 52. n'eo ked eur bidorhig a gillog eo.

  • bidochenn
    bidochenn

    f. –ed (zoologie) Bidet.

    ●(1877) FHB (3e série) 23/189a. setu aze avad petra zinifi eur vidochen.

    ●(1913) BOBL 27 septembre 458/2e. Braz, dibrad ha skanv, fleb d'al labour, ar c'hezek-se, kroazet gant hon re, ken doujus ha ken krenv, o deus kollet gouenn ar bidochened. ●(1955) STBJ 83. Daoust m'o c'have bihan eun distera, e prize kalz ar c'hezek menez pe ar bidochenned, evel ma lavare. ●194. bidochenned blevek, hir o lost hag o moue.

  • bidolig
    bidolig

    voir bidoc'hig

  • bidon
    bidon

    m. –ioù, –où Bidon.

    ●(1732) GReg 93a. Bidons, vaisseau de bois où l'on donne à boire sur mer, pour chaque plat, c'est-à-dire, pour septs hommes, tr. «Bidon. p. bidonou.»

    ●(1874) FHB 485/120a. bidon an tafia. ●(1889) ISV 345. da garda hor bidonou a zour dous.

    ●(1938) WDAP 2/103. eur bidon goullo. ●(1942) DRAN 128. hag Erwan, gant ar c’haporal, ar bidoniou en e gerc’henn, a zilamm war du eno. ●(1955) STBJ 133. bidoniou houarn.

  • bidonad / bidoniad
    bidonad / bidoniad

    m. –où Contenu d'un bidon.

    ●(c.1825-1830) AJC 2096. gand on bidonad guin.

    ●(1919) BUBR 2/41. hon bidoniadou gwin. ●(1920) KZVr 361 - 01/02/20. ar bidoniad gwin. ●(1942) HERV 163. lakaat ar bidoniad gwin da zistana.

  • bidonek
    bidonek

    adj. Ventru.

    ●(1924) NFLO. gros, (obèse et petit), tr. «eur paotr bidonnek, eur plac'h bidonnek.»

  • bidoniad
    bidoniad

    voir bidonad

  • bidorc'h-
    bidorc'h-

    voir bidoc'h-

  • bidoroc'h
    bidoroc'h

    voir gwidoroc'h

  • bidouf
    bidouf

    m. fam. Prison, placard.

    ●(1904) BOBL 31 décembre 15/2d. da blanta an dud barz ar «bidouf». ●(1906) BOBL 23 juin 92/3a. Eur mezvier (…) a oa bet boutet e bidouf Ploueskat. ●(1906) BOBL 29 septembre 106/3b. chouka anê er bidouf evid eur pennad mad amzer. ●(1908-1910) VROJ Here-Kerzu. E vezi kaset d'ar bidouf. (d'après KBSA 242). ●(1936) CDFi 14 Mars. da gas ganto d'ar bidouf. ●(1936) IVGA 235. te n'emañ ket da blas er bidouf. ●(1944) LLMM 83/363. Kaset e voe Skraper d'ar bidouf. ●(1947) YNVL 66. A-raok, avat, e tiskano gant razhed traoñ al lenn en ifern du ar bidouf.

  • bidoul
    bidoul

    = (?).

    ●(1906) CDFi octobre (d'après KBSA 128). eun tog bidoul.

  • Bidouz-an-traouioù
    Bidouz-an-traouioù

    Surnom (?) de Saint-Brieuc.

    ●(1732) GReg 839a. San-Bryecq. (ãls. Bidous an traoüyou.

  • bidrouilh
    bidrouilh

    m.

    (1) Piquette.

    ●(1958) BRUD 5/58. N'eo ket hennez eur banne bidrouilh diwar irvin skornet.

    (2) = (?).

    ●(1911) DIHU 77/342. Ur grañnig bidrouill em bou geti, eit me foén, mé zou sur.

  • bidurenn
    bidurenn

    voir mudurun

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...