Devri

Recherche '"birviñ"...' : 1 mots trouvés

Page 1 : de birvin (1) à birvin (1) :
  • birviñ
    birviñ

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Faire bouillir (un liquide).

    ●(1633) Nom 211a. Decoquere ad palmum : boüillir tant que la quarte partie soit consommée : biruiff quen na ve consoummet an pederuet queufren.

    ●(1877) EKG I 191. en eur virvi va banne zoubenn ar brignenn.

    ●(1910) YPAG 4. peilhât pato, birvi dour, ribotât lêz, lakat lêz da zevel, skotan podou.

    (2) Faire bouillir (qqc.) dans un liquide.

    ●(1744) L'Arm 160b. Fomentation, tr. «Frotadurr unn drouc bénac guett lezeu bêrhuéd ér guin.»

    ●(1925) BILZ 115. Ar beüt a vije bervet, dibluskennet keit ha ma vije tomm.

    (3) Birviñ ar c'houez : faire la lessive.

    ●(1925) FHAB Mezheven 229. pa deu ar poent d'ar wreg da virvi ar c'houez.

    B. sens fig. Birviñ (soñjoù, gwidreoù, etc).

    ●(1939) KOLM 43. Un diavéz ker pinùik, brud é santeleh hag é benijenneu e lakè penneu er Pikted ha Dalriadianed de verù chonjeu dishaval a zivout Kolmkel. ●(1959) TGPB 198. Met ne ouien ket e verve kemend-all a widre e klopenn vrein va enebour.

    II. V. intr.

    A. Bouillir.

    ●(1499) Ca 22a. Biruiff. g. boullir.

    ●(1659) SCger 16a. bouillir, tr. «birui pr. beruet.» ●(1744) L'Arm 34b. Bouillir, tr. «Beruein.» ●(1790) MG 89. Hun Eutru (…) en doai hul laqueit de gousquèt ar er plous. Chetui, berhuein e ra men goaid én-an, quel liès gùéh ma chongean én dén-hont. ●(17--) EN 3339-3440. an dour o viruin, / ma voan toled a bars, evid ma discornin, tr. «l'eau était à bouillir, / en sorte que je fus jeté dedans pour me dégeler.»

    ●(1877) EKG I 129. evel ma c'houez ar podad leaz lakeat da virvi var an tan. ●(1897) EST 62. En deur e duem, e verw, tr. «L'eau s'échauffe, bout.» ●63. de verwein ar en tan, tr. «à bouillir sur le feu.»

    ●(1904) DBFV 21b. berùein, v. n., tr. «bouillir.»

    (2) Bouillonner.

    ●(1904) DBFV 21b. berùein, v. n., tr. «bouillonner.»

    B. par ext.

    (1) (en plt de boissons alcoolisées) Fermenter.

    ●(1902) PIGO I 81. en eur chilaou e jistr o virvi. Dre ma verve, a liou anean a chenche. ●(1934) BRUS 65. Fermenter (boissons), tr. «berùein.» ●(1935) BREI 437/1d. Awechou, ar jistr, goude peurgarget ar barrikennou, ne verv ket evel m'eo dleet : elec'h teurel diwarnan forz koc'h-jistr, ne dol nemet eun eonenn wenn, ha ne ra ket e dog. ●(1938) WDAP 2/104. barrikennou, sistr o virvi enno.

    (2) Pétiller.

    ●(1904) DBFV 21b. berùein, v. n., tr. «pétiller.»

    (3) (en plt du feu) =

    ●(1915) HBPR 152. beilla var an tan a verve c'hoaz.

    C. sens fig.

    (1) (en plt de plusieurs éléments) Fourmiller, grouiller.

    ●(1792) HS 190. de barein guet un darn-pod er vreinnaté hac er préüèt e verhüai tro-ha-tro dehou.

    ●(1866) BOM 6. eur stroll verien, / O virvi er boultren.

    ●(1914) DFBP 266a. pulluler, tr. «Birvi.» ●(1915) KZVr 116 - 23/05/15. Birvi, verbe neutre, tr. «grouiller, fourmiller.» ●(1925) SFKH 8. Berùein e hrent é men gulé.

    (2) Birviñ gant : grouiller, fourmiller de, être infesté de.

    ●(1904) DBFV 21b. berùein, v. n., tr. «grouiller.» ●berùein a anstu, tr. «grouiller de vermine.» ●(1910) MBJL 72. Nebeud a dud ive dre ar ruio, hag en e vervont an deio all gant a dremenerien a zo enne. ●(1732) GReg 743b. Plein de poux, tr. «tud e verv gued amstu.» ●(1957) ADBr lxiv 4/447. (An Ospital-Kammfroud) couvert de puces (...) se dit : o virvi emañ gand ar c'hwenn. ●lxv 4/536. Birvi a ra ar horz al'douar gand an dorifored : a-druilhadou emaint diouto.

    (3) S'exciter.

    ●(1907) PERS 211. heb santout he galon o virvi.

    (4) Ne pas tenir en place d'excitation, être en ébullition.

    ●(1866) FHB 94/333b. Evidomme, otrou a verve var va izili.

    ●(1903) MBJJ 47. Birvi ive 'ra ma spered ha birvi ma fantazi : ha me 'n em lakat da zevel eur werz diwar-benn enezen Kors. ●(1904) DBFV 21b. berùein, v. n., tr. «s'agiter avec impatience.» ●(1909) FHAB Mae 130. e trid hag e c'houlen eur eur virvi : (…). ●(1907) AVKA 190. Ha Martha, hi, a veske hag a verve evid aoza pep tra evid un digemer mad. ●(1915) KZVr 116 - 23/05/15. Birvi, verbe neutre, tr. «être en ébullition, en mouvement, excité, ne pouvoir tenir en place.»

    (5) (en plt du regard) Briller.

    ●(1838) CGK 19. da lagad quèr lem (…) / O virvi a blijadur. ●(1877) EKG I 84. he lagad lemm o virvi enn he benn.

    ●(1900) ANDP 16. e lagad o virvi war e vignon. ●(1902) PIGO I 179. e zaoulagad entanet a verve en e benn.

    (6) Abonder.

    ●(1920) LZBl Gouere 326. Ar c'houezen a verv var he dal.

    (7) (en plt d'une image à l'écran) Être brouillé.

    ●(1982) PBLS 631. (Langoned) birviñ ra an télé, tr. «l'image de la télé est brouillée.»

    (8) Birviñ gant ar c'hoant : brûler d'envie.

    ●(1903) MBJJ 3. birvi a ra gant ar c'hoant da deski e-unan eur bern treo.

    (9) Birviñ gant : déborder de.

    ●(1861) BSJ 263. hur halon é verhuein guet er garanté.

    ●(1939) RIBA 126. En hoér-man e rekehè berùein get er vuhé.

    (10) (en plt d'un sentiment, d'une émotion) Brûler.

    ●(1907) AVKA 244. gant ar gounar o virvi enhan. ●(1911) BUAZperrot 471. ar feiz a verve en o c'halon e deus digaset hizio o bugale da lida ar memes gouel.

    (11) Scintiller.

    ●(1907) AVKA 314. ar stered a grogê dija da virvi en oab.

    (12) Birviñ ar gounnar en e galon : bouillir, bouillonner de colère.

    ●(1861) BSJ 207. Er gounar, péhani e verhué én ou haloneu, ne zé quet hemb quin ag er jalousi.

    (13) (en plt de plusieurs personnes) Birviñ en-dro d'ub. : se bousculer, se presser, s'agiter autour de qqn.

    ●(1932) BRTG 168. Abrest é ma bet er galanted é verùein én dro d'er plah. ●(1933) BLGA 7. Ar c'halanted a verve eta en-dro d'ar plac'h yaouank.

    (14) =

    ●(1825) COSp 53. quenteh èl ma santehet er goal-imur é verhuein én hou pèn. ●150. a pe gommance hun goal-inclinationeu mignon berhuein én omp.

    III. [empl. devant un v. amené par la prép. «da»] Birviñ d'ober udb. : se hâter de faire qqc.

    ●(1934) MAAZ 173. pedér groah é fichal hag é verùein de glask ha de dolpein ou brageriseu.

    IV.

    (1) Birviñ evel un taol-gwenan : être très nombreux.

    ●(1904) BMSB 85 (Ku) F. ar May. An ingroes a zo stank azalek beg ar lan, / Ken stank ma verv an dud egiz eun tôl guenan.

    (2) Birviñ evel ur grugell verien : être très nombreux.

    ●(1935) CDFI 1 juin (L) *Ab-Sulio. Tremen-distremen a raent hep ehan ha bervi evel eur grugell verien.

    (3) Emañ ar soubenn o virviñ : voir soubenn.

    (4) Birviñ e gouez dindanañ : voir kouez.

    (5) Bezañ e laezh o virviñ : voir laezh.

    (6) Birviñ e wad : voir gwad.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...