Recherche 'bit...' : 33 mots trouvés
Page 1 : de bit (1) à bituer (33) :- bitbit
m. (marine) Bitte d'amarrage.
●(1925) BILZ 112. Eun dro varv ha daou hanter kla war an taked pe war ar bit gant ar greling. ●Bit, tr. «morceau de bois autour duquel on enroule la chaîne qui retient un bateau.»
- bitad
- bitadiñ
- bitailhbitailh
m. –où
(1) Victuailles, vivres.
●(14--) Jer.ms 157. Vitayll da fortaracz, tr. «Des vivres pour une forteresse.» ●(14--) Jer 309. Pan eu an hol bytayll dymp assayll dyspayllet. ●(1499) Ca 22a. Bitaill. g. vitaille. ●206b. Vitaill. g. vitaile viure. l. hoc victualium lii. Jtem vide in bitaill. ●(c.1500) Cb 26a. Inde victens . tis oenius. generis. b. nep a gra an bitaill. ●(1633) Nom 51b. Victus, annona : viure, victuaille : bevançc, bittail. ●289b. Annonæ fructor : à commeatu annonæ præfectus : Commissaire des victuailles : Commissær an bitaill, Commissær an beuançc.
●(1732) GReg 184b. Commissaire des vivres, tr. «Commiçzer an bitailh.» ●209a. Convoyer les vivres d'une armée, tr. «Compagnunecqât bytailh un armè.» ●785a. Ravitaillement, tr. «Bitailh.» ●964b. Vivres, tr. «Bytailh.» ●(1744) L'Arm 401b. Victuailles, vivres, tr. «Vitaill.. leu. m.» ●(c.1785) VO 24. eit gobér pourvæsion a vitaill.
●(1840) SBI ii 162. Un tam creun bara zêgal, eun tam mad a gic-sal : / Ar betail, glewan laret, a vô just, er bed-all, tr. «Une croûte de pain de seigle, un bon morceau de lard ; / Le bétail, à ce que j’entends dire, est rare en l’autre monde.» ●(18--) GBI ii 182. Ar bloaz diweza anezhe / Eo manket ar betail d’ezhe, tr. «Et la dernière année des vingt-sept (ans), / Le bétail (les vivres) leur a manqué.»
●(1942) DRAN 128. Ar bitailh eo oc’h arruout. ●(1957) AMAH 110. Gwerzh o bilhed hent-houarn, peadra rik-ha-rik da brenañ bitailh, butun hag hini-kreñv a-hed ar veaj, setu gopr an dud-se pa bellaent diouzh Varsovia da c’hoari mil ha kazh gant o buhez.
(2) Dor vitailh : porte du local à provisions.
●(1964) LCJL 40. l'expression dor vitilh (an nor vitilh), couramment utilisée en Cornouaille du sud pour désigner la petite porte d'un réduit donnant sur la cuisine, et contenant le charnier et diverses provisions.
- bitailha
- bitailhadeg
- bitailhadenn
- bitailhadur
- bitailhañbitailhañ
(1) V. tr. d. Avitailler, ravitailler.
●(1732) GReg 357a. fournir un vaisseau de victuailles, tr. «bitailha ul lestr.» ●785a. Ravitailler, mettre des vivres dans une place de guerre, tr. «Bitailha ur guear.»
●(1931) VALL 625b. Ravitailler, tr. «bitailha.»
(2) En em vitailhañ : se ravitailler.
●(14--) Jer.ms 168. Ma noz em bytayllet ez quellet hoz tensor., tr. « Si vous ne vous ravitaillez pas, vous perdrez votre trésor ».
- bitailherbitailher
m. –ion Avitailleur, celui qui avitaille, qui approvisionne.
●(1744) L'Arm 401b. Victuailleur, tr. «Vitaillour ul Læstre.» ●404a. Vivandier, tr. «Vitaillour (...) A huêrh vitaille d'enn Officerion ha d'er Soudardétt.» ●418b. Avitailleur, tr. «Vitaillour ul læstre.»
- bitailherezh
- bitailhidigezh
- bitakl
- bitañbitañ
v. intr.
(1) Dépenser le moins possible.
●(1915) KZVr 125 - 25/07/15. Bitan, tr. «épargner, Bellec.» ●(1962) TDBP II 50. Bita ! ar bloaz a zo hir ! tr. «(il faut) ménager, réduire les rations, l'année est longue !» ●(1983) LLMM 218/172. D'ar mare-se e veze bihanoc'h e c'hopr hag e vite muiañ ma c'helle. ●(1997) HYZH 209/29b. hennezh a vit = sellant eo.
(2) par ext. Vivoter.
●(1962) TDBP II 179. Bitañ : bevañ-bevaik.
- bitatisbitatis
adj. Maladroit, gauche, mauvais.
●(1959) BRUD 7/21. kaser kezeg bitatiz ma 'z out. ●25. bitatiz : Fall, diampart.
- bite / biteizbite / biteiz
adv.
(1) Désormais.
●(1744) L'Arm 22a. Il ne se taira d'au-jour-d'hui, tr. «Bité né dau.» ●226a. Maishui, tr. «Bité.»
●(1904) DBFV 23b. bité, adv., tr. «désormais, aujourd'hui.» ●bité ne daù, tr. «il ne se taira plus aujourd'hui.»
(2) Beaucoup de temps, longtemps.
●(1915) KZVr 101 - 07/02/15. Bete (Corn[ouaille]) N'eo ket bet bete, tr. «il n'a pas mis longtemps.»
(3) Aujourd'hui (dans l'avenir).
●(c.1680) NG 215. Ac er-mes e lochem-ni bité ?
●(1915) KZVr 101 - 07/02/15. Dont a riet bete ? tr. «Viendrez-vous aujourd'hui ?» Sainte-Triffine, Besco.»
(4) Pas du tout, plus rien.
●(1895) GMB 62. On dit dans le dialecte de Batz : ked biterh a zrouk « pas du tout de mal » ; ne veneñ ke biterh « je ne veux pas du tout » et, avec une acception plus primitive, me forh ke biterh lakel mouid abarh, « je ne puis plus rien mettre dedans »
- biteizbiteiz
voir bite
- BitêklêBitêklê
[probablement du mot du nord de la France bitàklè au sens de « tachetée (prlt d’une vache) » (Esnault, 35-36) ; Bitêklê est le lieu où se mélangent les gens, plus ou moins catholiques, purs ou tachés…]
s. plais. Nom de l’auberge à mi-route entre la terre et le paradis.
●(1893) LLLM 456 (Penvénan). Il y a quatre-vingt-dix-neuf auberges de la terre au paradis. (…) L’auberge de mi-route s’appelle Bitêklè.
- bitellbitell
f.
(1) Personne qui change souvent d'avis, girouette.
●(1962) TDBP II 50. bitell (f.), tr. «personne qui change souvent d'avis.»
(2) Amateur de femmes.
●(1915) KZVr 125 - 25/07/15. vitell, Ile de Batz, a le même sens que gastaouer, coureur de femme. Milin.
(3) = (?).
●(1915) KZVr 125 - 25/07/15. Bitel, tr. «faire envie comme les enfants entre eux.»
- bitellajoù
- bitellatbitellat
v. intr.
(1) Bricoler, s'occuper de choses sans importances.
●(1962) TDBP II 50. bitellad (v.), tr. «bricoler, musarder, baguenauder.» ●Me a wele Jañ-Mari o vitellad en e bark, tr. «je voyais Jean-Marie bricoler, s'occuper de bagatelles, dans son champ.»
(2) Courir les femmes.
●(1915) KZVr 125 - 25/07/15. Bitell et vitell, Ile de Batz, verbe bitellat et vitellat, synonyme de pitaouik, pitaouer. Milin.
- bitikbitik
adj. Tout petit.
●(1939) RIBA 48. donet e hra ré bitik. ●(1941) DIHU 364/340. un aval bitik. ●(1942) DHKN 70. Ul lévrig bihan é, mollet bitik, ar bapér liù koèuen ha get skeudenneu liùet. ●(1982) PBLS 192. (Langoned) bitig, tr. «adjectif signifiant petit en langage familier et probablement dérivé de ce mot français.»
- bitonbiton
m. Boued ar biton = (?).
●(1921) PGAZ 46. e veze tennet euz a douez al ludu eur podik bian leun a voued aztommet : galvet e veze gant'ho boëd ar bitoun.
- bitonigbitonig
m. Algue Himanthalia elongata.
●(1968) NOGO 214. Himanthalia elongata. bitu:nig, «petit pénis» : Perros en Plouguerneau, Korrejou en Plouguerneau.
- bitousbitous
adj.
(1) Tout petit.
●(1906) BOBL 03 février 72/2e. eur mean bitouz. ●(1906) BOBL 12 mai 86/.2b eun tam tra bitous egiz-ze. ●(1938) WDAP 2/121. (Pleiben, Lennon, Gwezeg) Bitous, hano gwan, bihan-kenan. Skouer : Penaos e ya ar bed gant ar re vitous er gêr-mañ ? An hini bitousa eo a rae ar muia trouz. ●(1955) STBJ 10. eur chapelig paour ha bitous. ●21. limaiou bitous grêt gant sukr rouzet. ●143. moused bitous ha merc'hedigou. ●(1961) LLMM 88/309. ur c'hornig pri bitous. ●(1962) GERV 142. krogennou bitous ha dister.
(2) Ar re vitous : les petits enfants, les minots.
●(1955) STBJ 174. E lavar ar re vitous e oa eur vuoc'h ur moumou.
- bitouz
- bitouzennbitouzenn
f. –où (anatomie)
(1) Pénis, verge.
●(1716) PEll.ms 95. Bitousien, et Bitousen, Latiné Mentula. ●(17--) FGab 137. reud evel un ascorn oa va bitouzen. ●139. derc’hell a ran va bitousen.
●(1847) GON FB 819b. Verge. Le membre génital, le membre viril, tr. « Bitouzen ou btousien, f. » ●(1876) TDE.BF 54b. Bitouzenn, s. f., tr. «Verge de l’homme.»
●(1931) VALL 778a. Verge (anat.), tr. «bitouzenn f. » ●(1947) LEBR (d’après SONE n° 249 1979, [p. 2], et voir PLNN 6/1980-1981, p. 54). Re ledan ma reor, ma bitouzenn re moan, / Met daoust da ze me ’gar sailhañ ! ●note à me ’gar : pe : me oar.
(2) Penn ar vitouzenn : le gland.
●(1890) MOA 406a. Prépuce, s. m., tr. «Penn ar vitouzenn.»
- bitouzezbitouzez
f. –ed Femme de petite taille.
●(1938) WDAP 2/121. Bitouzez, hano gwregel. Skouer : eur vitouzez n'eo ken.
- bitrakbitrak
m. –où
(1) Babiole.
●(1866) LZBt Gouere 170. pompinello hag a danse, ha pitraklo all evel ar re-ze. ●(1899) LBFt Mai 18. bitrako sorserez.
●(1915) KZVr 118 - 06/06/15. Bitrak, bitrakl masc., tr. «colifichet, babiole, bagatelle, chose de rien, Tréguier. Goelo, Estienne, Even, Biler.» ●(1927) GERI.Ern 50. bitrak T[régor] m. pl. ou, tr. «Bagatelles.»
(2) [au plur.] Complications inutiles.
●(1915) KZVr 118 - 06/06/15. bitrakou, bitrako, tr. «manières de s'y prendre compliquées.» ●(1927) GERI.Ern 50. bitrak T[régor] m. pl. ou, tr. «complications inutiles.»
(3) Petit métier.
●(1963) BAHE 35/36. Abred e rankent deskiñ un tamm micher ha da c'hortoz e raent mil bitrak evit gonit ur gwenneg bennak.
(4) = (?).
●(1633) Nom 152a. Corbis, galea : cage : an bittracq.
(5) (ornithologie) Petite grive, traquet.
●(1876) TDE.BF 54b. Bitrag, bitrak, s. f., tr. «Grive de petite espèce ; pl. bitraged.»
●(1927) GERI.Ern 50. bitrag, gwitrag, V[annetais] bistrag f., L[éon] pistrak m., tr. «Petite grive, traquet.»
(6) Balivernes.
●(1931) VALL 65a. Balivernes, tr. «bitrakou T[régor] m. pl.»
- bitrakennbitrakenn
f.
(1) (en plt d'une femme) Bonne à rien.
●(1983) PABE 23. (Berrien) bitrakenn, bistrakenn, tr. «bonne à rien.»
(2) Vieille mécanique, bécane.
●(1993) MARV xi 25. (Tourc'h) Me 'm-eus eun tamm belo : bistrakenn goz.
- bitrakiñbitrakiñ
v. Bricoler.
●(1969) BAHE 59/16. Yannig ar mil micher. E Bro-Lannuon e klever Daniel mil micher hag e wel darn er verb taniellat (fekañ, bitrakiñ) an hevelep gwrizienn, ar pezh a zo diaes da grediñ.
- bitrañsennbitrañsenn
f. –ed Femme méchante, mégère.
●(1965) BREZ juin 93/6e. eur c'hoar dezi, eur berseval hanvet ar «vitrañsenn» gand he breudeur hag he c'hoarezed. ●(1968) LOLE 99. Loeiz ne welas ket teir gwech ar vitrañsenn-ze. ●131-132. eur vitrañsenn a zo eur plah fall, droug, muioh gwidreuz eged eur berseval (T[regor]) hag a zo ive eur plah droug, med rust dreist-holl he doareou. ●(1970) BHAF 39. eur berseval anvet ar «vitrañsenn». ●381. Bitrañsenn. Eur vitrañsenn a zo eur plah fall, droug gwidreuz.
- bituerbituer
adj. Soûl.
●(1915) KZVr 118 - 06/06/15. Bituer, tr. «soûl, ivre.» ●Hennez 'zo bituer hidiv arre, tr. «il est encore soûl aujourd'hui. Kerfot.»