Recherche 'blein...' : 11 mots trouvés
Page 1 : de blein-1 (1) à bleinet (11) :- blein .1blein .1
adj.
I. Épith.
(1) (dans un attelage de chevaux) Marc'h-blein, loen-blein : cheval de flèche.
●(1732) GReg 162a. Cheval qui est le premier de l'attelage, tr. «marc'h bleyn.»
●(1834) SIM 21. Ar marc'h bleyn a voa discaret. ●(1857) CBF 97. ar marc'h kleur a zo kre-meurbet hag ar marc'h blein ivez, tr. «le limonier est bien robuste et le cheval de tête aussi.»
●(1913) FHAB Kerzu 379. al loan blein. ●(1916) KZVr 151 - 23/01/16. Al loan blein, le premier cheval de l'attelage à trois chevaux ; les autres sont «ar marc'h kleur» et «ar marc'h limon» en Léon. ●(1987) GOEM 181. le cheval de tête, loan bleugn.
(2) (en plt de boisson) Facile à boire, excellent.
●(1927) FHAB Genver 4. Setu aze hini [kreñv] a deir steredenn, hini blein. ●(1942) VALLsup 160a. Blein, tr. «(Cidre) facile à boire à Guissény (Perrot).»
II. Attr. (Herbe) souple.
●(1948) VALL 160a. (Herbe) souple, tr. «blein L[eon].» ●L'herbe est trop souple pour faucher, tr. «re vlein eo ar yeot evit falc'hat L[eon] (Perrot).»
- blein .2blein .2
m. & adv. –ioù
I. M.
A.
(1) Partie haute, haut.
●(1767) ISpour 155. gùerhein eed cainget, er guellan é blein er-sah. ●(1790) Ismar 226. é ma dihuènnét gùerhein æd caigét, er gùellan é blein er sah. ●(17--) TE 59. é blein é sah.
●(1849) LLB 89. n'hum gavou ket ér blein en doar falan. ●(1876) TIM 139. ar blein er groéz. ●(1879) GDI 119. ag er blein betag er sol. ●(1895) GMB 306. er blein ag er guim, tr. «le haut des herbes.» (d'après Apparition p. 12).
●(1904) DBFV 24b. blein, m. pl. ieu, tr. «le haut, la surface.»
►sens fig.
●(1825) COSp 76. er blein ag er berfection.
(2) Sommet (montagne, etc.), cîme (arbre).
●(1893) DES 11. Èl un inic, i blein er huen, tr. « tel qu’un oiselet, à la cîme de l’arbre »
●(1904) DBFV 24b. blein, m. pl. ieu, tr. «sommet, cime.» ●(1904) LZBg Mae 123. Ni e arriù ar vlein er mañné. ●(1907) BSPD I 662. ar blein er mañné. ●(1910) DIHU 62/117. ar blein en doen. ●(1910) ISBR 91. ar blein ou zi. ●(1921) BUFA 116. betag blein er mañné. ●(1921) GRSA 267. é blein en tour.
(3) Surface.
●(1849) LLB 519-520. er guenel (…) / E raz blein el leneu.
●(1921) GRSA 309. en deur ou dalh ar er blein, èl en doar.
(4) Bout (du doigt, de la langue).
●(1818) HJC 206. à vleign hou pis. ●237. er bleign ag i vis. ●(1838) OVD 142. en dès mél ar hé divès hag ar blein hé zéad.
●(1922) EOVD 146. en des mél ar hé divés hag ar blein hé zéad.
(5) Diàr, àr blein an teod : du bout des lèvres.
●(1767) ISpour 315. evit ma vou hou contrition veritable hac à galon, ha non pass hemp quein ar blein hou téat.
●(1876) TIM 329. Doué e cheleu er honzeu péré e sorti ag er galon mui aveid er honzeu péré n'en dint meit ar blein en téad.
●(1912) DIHU 84/82. hag é laras en Anjelus diar blein hé zead.
(6) A vlein : du sommet.
●(c.1802-1825) APS 153. hui e anàu tout a blin en Ean bet en donded ag en doar.
(7) Extrémité, bout, pointe.
●(1744) L'Arm 36a. Bout, tr. «Blein. m.»
●(1804) RPF 33. staguein doh bleign ur bicq ur horn ag en nincel e zeliai chervige d'el liyennein.
●(1904) DBFV 25a. blin, m. pl. eu, tr. «bout, extrémité.»
B.
(1) Bouge du moyeu.
●(1744) L'Arm 342b. Roue (...) le bout du moyeu (...) celui du dehors, tr. «Blein er moyéle.» ●Boête de fer, qui entre dans les bouts du moyeu, tr. «Guibe er bouge, Guibe er blein.»
●(1904) DBFV 24b. blein er moiél, ou simplement blein, tr. «le bout extérieur du moyeu de la roue (l'A.).»
(2) (architecture) Fond, partie haute d'un édifice, opposé à «lost».
●(1904) DBFV 24b. blein en iliz, tr. «le haut d'une église.» ●(1934) MAAZ 123. Hag er Gerbeboéren, adâl d'en or-dâl e zurha da vlein en iliz.
II. Loc. adv.
(1) Bezañ e blein : conduire.
●(1867) MGK 85. perak p'em omp e blein, / Ne viromp oc'h hor c'har da dumpa war hor c'hein ?
(2) Ag ar blein : de première qualité, de premier choix.
●(1932) BRTG 26. ur blankad «deur» ag er blein, ag er boulh...
(3) A vlein noz =
●(1931) DIHU 239/267. Tauleu huitel kriù e gleùér ardran en norieu. Kansorted er laer e zo ino a vlein-noz é hortoz en tenneu de gerhet. Goulen e hrezant degor dehé en nor.
- blein-ouzh-bleinblein-ouzh-blein
loc adv. (Pain) métif.
●(1904) DBFV 24b. blein-oh-vlein, tr. «(pain) métif, dont on n'a guère ôté le son.»
- bleinadur / bleniadurbleinadur / bleniadur
m. Direction, action de conduire, diriger.
●(1847) FVR 110. blenadur departamant ar Finister. ●310. a roaz blenadur ar Morbihan d'ar jeneral ar Moin.
●(1920) MVRO 66/1a. (…) diwar-benn an hentchou-houarn. En zonj e ver da chencha o bleinadur. ●(1927) GERI.Ern 52. bleniadur m., tr. «action de conduire, gouvernement.»
- bleinamantbleinamant
m./f. Direction d'une organisation.
●(1907) FHAB Even 103. ar vleinamant euz ar zyndicat a dle beza d'eur presidant.
- bleinañ / bleniañbleinañ / bleniañ
v. tr. d.
I.
A. [compl. : qqn]
(1) Conduire, guider.
●(1916) KZVr 151 - 23/01/16. Bleina, tr. «conduire, marcher devant.»
►absol.
●(1900) MSJO 39. An hini a oa o vleina.
(2) Bleinañ ub. en hent : guider qqn dans le chemin (de).
●(1877) BSA 142. heuill lezenn eun Doue a c'houie blenia an dud (…) en hent ruz ar vertuziou kristen. ●(1882) BAR 221. Eur c'honfessour mad ho devoe cavet d'ho bleina e hent ar zantelez.
(3) Bleinañ ub. da. : guider qqn vers.
●(1900) MSJO 153. o vleina ac'hanomp d'an Eürusted.
B. [compl. qqc.]
(1) Guider (un voyage).
●(18--) SAQ I 99. bleina mad hon treuz varzu an Eternite.
(2) Conduire (un véhicule).
●(1941) ARVR 3/3a. ouz e rod-vlenia. ●(1974) SKVT III 18. a-zindan ar rod-bleniañ, er c'harrtan.
II. sens fig.
(1) Diriger, gérer (une organisation, etc.).
●(1867) FHB 142/300b. Skol Kerouazec a zo dalc'het ha bleinet gant an Aotrou Loiz Kerjegu. ●(1889) SFA 186. Goude beza lakeat ar Breur Eli da vleina an Urz enn he leac'h.
●(1907) FHAB Eost 167. bleïna ar syndicat. ●(1925) KANNgwital 274/2. al lidou a vo bleinet gant : An Ao. Duparc, Eskob Kemper ha Leon.
(2) Bleinañ e vuhez =
●(1906) KANngalon C'hwevrer 29. keit ha ne vez ket ar vugale en oad da vleina ho unan ho buez gant furnez.
(3) Bleinañ e vuhez diouzh : régler sa vie d'après.
●(1931) KANNgwital 339/22. Ra zeui pephini da lakat doun en e spered ar gelennadurez-se a zo difazi, ha da vleina goudeze e vuez diouthi.
(4) =
●(1906) KANngalon C'hwevrer 32. Bleina, manea eun ene n'eo ket tra eaz.
- bleinenn / bleinienn
- bleinerbleiner
m. & adj. –ion
I. M.
A.
(1) Conducteur.
●(1889) SFA 132. blenier an azen.
(2) Guide.
●(1900) MSJO 270. va difennour ha va bleinour var hent ar zilvidiges.
B. sens fig. Dirigeant.
●(1867) MGK 90. bleiner ann amzer.
●(1926) FHAB Meurzh 112. Nag eürus oa neuze an dud, dre ma sentent ouz blenierien ken santel ! ●(1934) FHABvug Meurzh 93. ganet e oa evit beza eur bleiner tud.
II. Épith. (Cheval) de flèche.
●(1732) GReg 162a. Cheval qui est le premier de l'attelage, tr. «marc'h bleyner.»
●(1878) EKG II 176. al loen blenier.
- bleinerezbleinerez
f. Rod-vleinerez : volant (de véhicule).
●(1922) BUBR 18/205. e zaouarn krog er rod-vleinerez.
- bleinerezh / blenierezhbleinerezh / blenierezh
m. Direction, conduite.
●(1927) GERI.Ern 52. blenierez m., tr. «conduite, action de guider.»
- bleinet