Devri

Recherche 'blein...' : 11 mots trouvés

Page 1 : de blein-1 (1) à bleinet (11) :
  • blein .1
    blein .1

    adj.

    I. Épith.

    (1) (dans un attelage de chevaux) Marc'h-blein, loen-blein : cheval de flèche.

    (1732) GReg 162a. Cheval qui est le premier de l'attelage, tr. «marc'h bleyn

    (1834) SIM 21. Ar marc'h bleyn a voa discaret. ●(1857) CBF 97. ar marc'h kleur a zo kre-meurbet hag ar marc'h blein ivez, tr. «le limonier est bien robuste et le cheval de tête aussi.»

    (1913) FHAB Kerzu 379. al loan blein. ●(1916) KZVr 151 - 23/01/16. Al loan blein, le premier cheval de l'attelage à trois chevaux ; les autres sont «ar marc'h kleur» et «ar marc'h limon» en Léon. ●(1987) GOEM 181. le cheval de tête, loan bleugn.

    (2) (en plt de boisson) Facile à boire, excellent.

    (1927) FHAB Genver 4. Setu aze hini [kreñv] a deir steredenn, hini blein. ●(1942) VALLsup 160a. Blein, tr. «(Cidre) facile à boire à Guissény (Perrot).»

    II. Attr. (Herbe) souple.

    (1948) VALL 160a. (Herbe) souple, tr. «blein L[eon].» ●L'herbe est trop souple pour faucher, tr. «re vlein eo ar yeot evit falc'hat L[eon] (Perrot).»

  • blein .2
    blein .2

    m. & adv. –ioù

    I. M.

    A.

    (1) Partie haute, haut.

    (1767) ISpour 155. gùerhein eed cainget, er guellan é blein er-sah. ●(1790) Ismar 226. é ma dihuènnét gùerhein æd caigét, er gùellan é blein er sah. ●(17--) TE 59. é blein é sah.

    (1849) LLB 89. n'hum gavou ket ér blein en doar falan. ●(1876) TIM 139. ar blein er groéz. ●(1879) GDI 119. ag er blein betag er sol. ●(1895) GMB 306. er blein ag er guim, tr. «le haut des herbes.» (d'après Apparition p. 12).

    (1904) DBFV 24b. blein, m. pl. ieu, tr. «le haut, la surface.»

    ►sens fig.

    (1825) COSp 76. er blein ag er berfection.

    (2) Sommet (montagne, etc.), cîme (arbre).

    (1893) DES 11. Èl un inic, i blein er huen, tr. « tel qu’un oiselet, à la cîme de l’arbre »

    (1904) DBFV 24b. blein, m. pl. ieu, tr. «sommet, cime.» ●(1904) LZBg Mae 123. Ni e arriù ar vlein er mañné. ●(1907) BSPD I 662. ar blein er mañné. ●(1910) DIHU 62/117. ar blein en doen. ●(1910) ISBR 91. ar blein ou zi. ●(1921) BUFA 116. betag blein er mañné. ●(1921) GRSA 267. é blein en tour.

    (3) Surface.

    (1849) LLB 519-520. er guenel (…) / E raz blein el leneu.

    (1921) GRSA 309. en deur ou dalh ar er blein, èl en doar.

    (4) Bout (du doigt, de la langue).

    (1818) HJC 206. à vleign hou pis. ●237. er bleign ag i vis. ●(1838) OVD 142. en dès mél ar hé divès hag ar blein hé zéad.

    (1922) EOVD 146. en des mél ar hé divés hag ar blein hé zéad.

    (5) Diàr, àr blein an teod : du bout des lèvres.

    (1767) ISpour 315. evit ma vou hou contrition veritable hac à galon, ha non pass hemp quein ar blein hou téat.

    (1876) TIM 329. Doué e cheleu er honzeu péré e sorti ag er galon mui aveid er honzeu péré n'en dint meit ar blein en téad.

    (1912) DIHU 84/82. hag é laras en Anjelus diar blein hé zead.

    (6) A vlein : du sommet.

    (c.1802-1825) APS 153. hui e anàu tout a blin en Ean bet en donded ag en doar.

    (7) Extrémité, bout, pointe.

    (1744) L'Arm 36a. Bout, tr. «Blein. m.»

    (1804) RPF 33. staguein doh bleign ur bicq ur horn ag en nincel e zeliai chervige d'el liyennein.

    (1904) DBFV 25a. blin, m. pl. eu, tr. «bout, extrémité.»

    B.

    (1) Bouge du moyeu.

    (1744) L'Arm 342b. Roue (...) le bout du moyeu (...) celui du dehors, tr. «Blein er moyéle.» ●Boête de fer, qui entre dans les bouts du moyeu, tr. «Guibe er bouge, Guibe er blein

    (1904) DBFV 24b. blein er moiél, ou simplement blein, tr. «le bout extérieur du moyeu de la roue (l'A.).»

    (2) (architecture) Fond, partie haute d'un édifice, opposé à «lost».

    (1904) DBFV 24b. blein en iliz, tr. «le haut d'une église.» ●(1934) MAAZ 123. Hag er Gerbeboéren, adâl d'en or-dâl e zurha da vlein en iliz.

    II. Loc. adv.

    (1) Bezañ e blein : conduire.

    (1867) MGK 85. perak p'em omp e blein, / Ne viromp oc'h hor c'har da dumpa war hor c'hein ?

    (2) Ag ar blein : de première qualité, de premier choix.

    (1932) BRTG 26. ur blankad «deur» ag er blein, ag er boulh...

    (3) A vlein noz =

    (1931) DIHU 239/267. Tauleu huitel kriù e gleùér ardran en norieu. Kansorted er laer e zo ino a vlein-noz é hortoz en tenneu de gerhet. Goulen e hrezant degor dehé en nor.

  • blein-ouzh-blein
    blein-ouzh-blein

    loc adv. (Pain) métif.

    (1904) DBFV 24b. blein-oh-vlein, tr. «(pain) métif, dont on n'a guère ôté le son.»

  • bleinadur / bleniadur
    bleinadur / bleniadur

    m. Direction, action de conduire, diriger.

    (1847) FVR 110. blenadur departamant ar Finister. ●310. a roaz blenadur ar Morbihan d'ar jeneral ar Moin.

    (1920) MVRO 66/1a. (…) diwar-benn an hentchou-houarn. En zonj e ver da chencha o bleinadur. ●(1927) GERI.Ern 52. bleniadur m., tr. «action de conduire, gouvernement.»

  • bleinamant
    bleinamant

    m./f. Direction d'une organisation.

    (1907) FHAB Even 103. ar vleinamant euz ar zyndicat a dle beza d'eur presidant.

  • bleinañ / bleniañ
    bleinañ / bleniañ

    v. tr. d.

    I.

    A. [compl. : qqn]

    (1) Conduire, guider.

    (1916) KZVr 151 - 23/01/16. Bleina, tr. «conduire, marcher devant.»

    ►absol.

    (1900) MSJO 39. An hini a oa o vleina.

    (2) Bleinañ ub. en hent : guider qqn dans le chemin (de).

    (1877) BSA 142. heuill lezenn eun Doue a c'houie blenia an dud (…) en hent ruz ar vertuziou kristen. ●(1882) BAR 221. Eur c'honfessour mad ho devoe cavet d'ho bleina e hent ar zantelez.

    (3) Bleinañ ub. da. : guider qqn vers.

    (1900) MSJO 153. o vleina ac'hanomp d'an Eürusted.

    B. [compl. qqc.]

    (1) Guider (un voyage).

    (18--) SAQ I 99. bleina mad hon treuz varzu an Eternite.

    (2) Conduire (un véhicule).

    (1941) ARVR 3/3a. ouz e rod-vlenia. ●(1974) SKVT III 18. a-zindan ar rod-bleniañ, er c'harrtan.

    II. sens fig.

    (1) Diriger, gérer (une organisation, etc.).

    (1867) FHB 142/300b. Skol Kerouazec a zo dalc'het ha bleinet gant an Aotrou Loiz Kerjegu. ●(1889) SFA 186. Goude beza lakeat ar Breur Eli da vleina an Urz enn he leac'h.

    (1907) FHAB Eost 167. bleïna ar syndicat. ●(1925) KANNgwital 274/2. al lidou a vo bleinet gant : An Ao. Duparc, Eskob Kemper ha Leon.

    (2) Bleinañ e vuhez =

    (1906) KANngalon C'hwevrer 29. keit ha ne vez ket ar vugale en oad da vleina ho unan ho buez gant furnez.

    (3) Bleinañ e vuhez diouzh : régler sa vie d'après.

    (1931) KANNgwital 339/22. Ra zeui pephini da lakat doun en e spered ar gelennadurez-se a zo difazi, ha da vleina goudeze e vuez diouthi.

    (4) =

    (1906) KANngalon C'hwevrer 32. Bleina, manea eun ene n'eo ket tra eaz.

  • bleinenn / bleinienn
    bleinenn / bleinienn

    f. Cime, sommité.

    (1499) Ca 22b. Bleynenn an guezenn. g. cymet.

    (1904) DBFV 24b. bleinien, f., tr. «sommet, faîte.»

  • bleiner
    bleiner

    m. & adj. –ion

    I. M.

    A.

    (1) Conducteur.

    (1889) SFA 132. blenier an azen.

    (2) Guide.

    (1900) MSJO 270. va difennour ha va bleinour var hent ar zilvidiges.

    B. sens fig. Dirigeant.

    (1867) MGK 90. bleiner ann amzer.

    (1926) FHAB Meurzh 112. Nag eürus oa neuze an dud, dre ma sentent ouz blenierien ken santel ! ●(1934) FHABvug Meurzh 93. ganet e oa evit beza eur bleiner tud.

    II. Épith. (Cheval) de flèche.

    (1732) GReg 162a. Cheval qui est le premier de l'attelage, tr. «marc'h bleyner

    (1878) EKG II 176. al loen blenier.

  • bleinerez
    bleinerez

    f. Rod-vleinerez : volant (de véhicule).

    (1922) BUBR 18/205. e zaouarn krog er rod-vleinerez.

  • bleinerezh / blenierezh
    bleinerezh / blenierezh

    m. Direction, conduite.

    (1927) GERI.Ern 52. blenierez m., tr. «conduite, action de guider.»

  • bleinet
    bleinet

    adj. sens fig. =

    (1915) HBPR 23. Ha goude ma ne vijen ket bleinet da ober va dever.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...