Devri

Recherche 'bol...' : 64 mots trouvés

Page 1 : de bol (1) à bolz-pont (50) :
  • bol
    bol

    m. –où Bol.

    ●(1940) DIHU 352/146. boleu pri-guen.

  • bolad
    bolad

    m. –où Bolée.

    ●(1895) FOV 267. Kristol d'é gansortèd e genig ur bolad, tr. «Christophe propose un verre à ses camarades.»

    ●(1903) JOZO 49. deu volad chistr. ●(1904) DBFV 26a. bolad, m. pl. eu, tr. «verre, bolée (de cidre).» ●(1939) RIBA 65. Sukrein e hrér er boladeu. ●(1985) ADEM 12. (An Arradon) he bolad kafe àr an daol. ●(1970) GSBG 348. (Groe) dew vlaŋg ǝrvo:la bernič (= daou vlank ar volad bernig), tr. «deux sous le bol de patelles.»

  • Bolazeg
    Bolazeg

    n. de l. Bolazec.

    I. Bolazeg.

    ●(1865) FHB 29/225b. ilis Bolazec. ●(1890) MOA 19a. Bolazek.

    ●(1905) ALMA 65. Bolazec. ●(1913) PRPR 17. Skrignak ha Bolazek. ●(1922) BUBR 13/10. en tour berr Bolazek. ●(1924) EGRT 42. D'ar pemde e Bolazek. ●(1931) FHAB Genver 32. Da Volazec ha d'ar Fouilhez / E c'hellit mont gant levenez.

    II. Dictons.

    (1)

    ●(1941) SAV 20/10. Tud Plourac'h a lavar eus re Volazeg : Tud Bolazeg n'anavezont ket / Eur marc'h diouz eur gazeg / Nemet pa welont 'nê o pisat / Pe o kac'hat. ●(1990) SKVR 18/43b. E Bolazeg, n'anveont ket ur marc'h deus ur gazeg.

    ●(2005) ARMEN 145/16a. En Bolazeg / N'anveont ket ur marc'h deus ur gazeg / Ken o deva staotet pe gac'het. ●(2016) TELGR (19.07.2016) [48a]. en Bolazeg, n'anveont ket ur marc'h deus ur gazeg.

    (2)

    ●2005 ARME 145/16ab. En Bolazeg / 'Vez laket ar marc'h war ar gazeg / Hag en Plourac'h / Vez lakaet ar gazeg war ar marc'h.

    III. [Toponymie locale]

    ●(1922) BUBR 13/9. Salhokras, koat Trovoan, pa c’hon deut d’ho tiskar. / C’houi zo bodet’n eur broust war zinaou Lann Reskar.

  • bolbos
    bolbos

    coll. (entomologie) Mites.

    ●(17--) CBet 571. Ar busuc, ar bolbos, ar melvet, tr. «les vers de terre, les mites, les limaces.»

  • bolbosek
    bolbosek

    adj. Bosselé.

    ●(1942) VALLsup 23a. Bossela, tr. «bolbosek.»

  • bolboset
    bolboset

    adj. Cabossé.

    ●(1902) PIGO I 90. e gerzet losk, e zaoulagad dilontet ha dispered, e zrem bolboset ha drouklivet.

  • bolc'h .2
    bolc'h .2

    m. Concavité. Cf. 1. bolc’h-

    ●(1979) VSDZ 58. (Douarnenez) mag a ye ar sardin tre an tu-mañ e-barzh, ar roued a volc'he war an tu-se, a rae ur bolc'h hag al lost a teu war an tu-se, tr. (p. 222) «Si la sardine se maillait de ce côté-ci le filet s'incurvait et la queue ne restait pas en ligne.» ●336. (Douarnenez) bolc'h. m., tr. «Concavité du filet (lorsque la sardine maille du même côté.»

  • bolc'h- .1
    bolc'h- .1

    voir belc'h-

  • bolc'hadenn
    bolc'hadenn

    f. Action d’extraire la graine du lin en le piétinant. cf. belc’h-

    ●(1974) TDBP III 205. E Peurit e vez graet ur volc’hadenn euz ur frikadenn-volc’h, tr. « à Pommerit-Jaudy on nomme « bolc’hadenn » l’action d’extraire la graine du lin en le piétinant »

  • bolc'hañ
    bolc'hañ

    v. intr. Se bomber.

    ●(1979) VSDZ 58. (Douarnenez) mag a ye ar sardin tre an tu-mañ e-barzh, ar roued a volc'he war an tu-se, a rae ur bolc'h hag al lost a teu war an tu-se, tr. (p. 222) «Si la sardine se maillait de ce côté-ci le filet s'incurvait et la queue ne restait pas en ligne.»

  • bolchevik
    bolchevik

    m. –ed (histoire) Bolchévique. cf. bolchevist

    ●(1920) KZVr 362 - 08/02/20. kouezet ivez etre daouarn ar Volcheviked. ●(1936) BREI 450/1d. Pell warlerc'h ar volcheviked. ●(1957) AMAH 113. Deut on da Varsovia da gas da benn ur gefridi a-bouez evit ar Volcheviked.

  • bolchevist
    bolchevist

    m. –ed (histoire) Bolchévique. cf. bolchevik

    ●(1921) KANNgwital 229/330. mennoziou fallakr Bolchevisted ar Rusi.

  • bole
    bole

    m. & adv. –où

    I. (en plt des cloches)

    A. M.

    (1) Sonnerie, branle, volée de cloches, carillon.

    ●(1732) GReg 174b. Son de cloche en branle, ou à la volée, tr. «bole. p. boleou.»

    ●(1922) IATA 18. N'eo ket bet c'hoaz ar bole kenta. ●(1927) GERI.Ern 57. bole m., tr. «Branle (des cloches), volée, carillon.» ●(1936) FHAB C'hwevrer 50. An eil bole a oa o seni.

    (2) Seniñ d'ar bole : carillonner.

    ●(1874) FHB 515/355a. ar c'hleier bihan ha braz a zone d'ar bole.

    (3) Plantañ bole =

    ●(1911) SKRS II 199. kaer hen deuz chacha a bouez he zivrec'h ha planta bole er c'hloch, ne glev den ebet an distera trouz.

    B. Loc. adv.

    (1) War vole : en branle.

    ●(1874) FHB 500/236a. oll gleier Rom en em lakeas var vole.

    ●(1906) KANngalon Mae 104. Ar c'hleier var vole ho gale gant ho mouez lirzin. ●(1909) MMEK 33. oll gleier ar Folgoat a zo var vole. ●(1925) KANNgwital 275/4. ar c'hleier var vole a c'halv ar veleien da vont da zigemeret an eskibien. ●(1928) BFSA 125. Ar c'hleier a vez lakaet war vole en holl ilizou. ●(1949) KROB 20/16. Kaer en doa lakaat e gleier war vole. ●(1926) FHAB Here 393. Da zeg eur eman ar c'hleier war «vole» en o zour bras. ●(1938) FHAB Genver 12. Kerkent ha ma veze klevet ar c'hloc'h bras war vole.

    (2) E bole : en branle.

    ●(1909) NOAR 64. Dirdign ! Dirdign ! Dirdign ! Kloc'hig ar presbital eo a yoa e bole. ●(1911) RIBR 122. ar c'hleier en o c'haeran bole a gane en uhelder. ●(1911) SKRS II 199-200. kollet he vouez gant ar c'hloc'h braz, hag hen e bole koulzkoude.

    (3) A-vole-vann : à toute volée.

    ●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. A-vole vann, tr. «(sonner les cloches) à la volée. Milin.» ●(1950) KROB 31-32/17. e krogas ar c'hleier da zeni a vole-vann.

    II. sens fig.

    A. M.

    (1) Va et vient.

    ●(1964) BRUD 18/16. Setu ma tiroll e-kreiz ar youhadennou bole kamm-digamm ar skourjezenn. Bij... Bij... Bij !

    (2) Lakaat e bole : mettre en route (un moteur).

    ●(1948) KROB 3/16. eun tammig moteur, stag ouz an eskenn, da lakaat e bole.

    (3) Reiñ bole d'udb. : animer (un mécanisme).

    ●(1900) FHAB Genver 17. Ar rod vras ag a roe bole d'an oll rojou all.

    (4) Plantañ bole en ub. : faire marcher qqn.

    ●(1927) GERI.Ern 57. me 'blanto bole ennañ, tr. «je le ferai marcher.»

    B. Loc. adv.

    (1) A-vole : en bande.

    ●(1866) FHB 63/83a. ker buan a ma clefchont e oan er vro, e fellas d'ezho dont a vole em zy.

    (2) A-vole-vann : (Battants) grand ouvert.

    ●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. A-vole vann, tr. «(ouvrir) à deux battants, grand ouvert. Milin.» ●savit ar porz-gwint a-vole vann, tr. «levez le pont-levis au grand ouvert, Milin.»

    III. F. Grand nombre.

    ●(1727) IN II (avis) vi. evel pa em bise da gombati ouz ur vole dud.

  • bolead
    bolead

    m./f. & adv. –où

    (1) M./F. Grand nombre.

    ●(1912) DIHU 89/161. é hes tu de dolpein, èl guéharal, bouléadeu tud. ●(1924) DIHU 162/192. deit ur vouléad tud. ●(1927) GERI.Ern 57. bolead m., tr. «grand nombre, multitude.»

    (2) Adv. A-voleadoù : en grand nombre, en foule.

    ●(1870) MBR 8. hag a bep korn e teuet a voleadou da c'houlenn kelenn digant-han, tr. «et de tous côtés on venait en foule pour le consulter.»

  • boleadenn
    boleadenn

    f. –où Volée de cloches, carillon.

    ●(1872) ROU 108b. Volée (son de cloche), tr. «boleadenn.» ●(1874) FHB 500/236a. eur voleaden a zigemer vad.

    ●(1949) KROB 15-16/13. Petra zo a nevez gant ar c'hleier ? Eur vadeziant eo ; eus ar Vereuri. Setu an trede boleadenn : eur paotr eo eta, rak evit ar paotrezed, ne vez nemet div voleadenn.

  • boleañ / boleat / boleiñ
    boleañ / boleat / boleiñ

    v.

    I. V. intr. Carillonner.

    ●(1868) FHB 154/399a. oll gleier Moscou a gomanse da volea. ●(1869) FHB 236/211a. a c'hleyer o son ; ne ket bolea eo a rent ; glas eo a verkent.

    ●(1934) FHAB 336. ar c'hleier a voleas epad eun hanter-eur !

    II. V. tr. d.

    (1) Sonner (les cloches) à toute volée.

    ●(1732) GReg 174b. Sonner les cloches à la volée, ou en branle, tr. «bolei ar c'hleyer. boleat ar c'hleyer.» ●876a. Sonner en branle, tr. «Bolei. boleat. pr. boleet [ar c'hléyer].»

    ●(1857) CBF 64. boleat ar c'hleier, tr. «Sonner les cloches à tout volée.» ●(1868) FHB 202/362a. cleier Sant Corintin, boleet evit an Anjelus. ●(1890) ARK 48. bolea ar c'hleier.

    (2) Carillonner, faire sonner en carillon.

    ●(1927) GERI.Ern 57. bolea, boleat, boeli v. a., tr. «carilloner.»

    (3) Mettre en branle, agiter.

    ●(1927) GERI.Ern 57. bolea, boleat, boeli v. a., tr. «mettre en branle, agiter.»

  • boleat
    boleat

    voir boleañ

  • boled .1
    boled .1

    f./m. –où, bolidi

    I. Boule.

    ●(1633) Nom 118b. Globuli, claui : boutons, onfres : boule digou (lire : bouledigou), bouttounou munut.

    II. (armement)

    (2) Projectile de fronde.

    ●(1633) Nom 186b. Glans : boulet : boulet.

    (3) Balle de fusil, boulet de canon.

    ●(1659) SCger 12a. bale de Canon, tr. «boullet.» ●bale de plom, tr. «boulet plom.» ●16a. boulet, tr. «boulet.» ●(1710) IN I 199. ur voulet canol. ●(1732) GReg 780b. Bale-ramée, tr. «Boled pennecq. boled sparlet.» ●783b. La balle a rasé la corde, tr. «Trêmenet eo bet ar boled ê reçzed ar gordenn.» ●(1744) L'Arm 25a. Bale d'arme, tr. «Bolaitt.. ideu. m.» ●(c.1785) VO 93. Hèd un tènn boulèt peèlloh.

    ●(1838-1866) PRO.tj 175. Vel eur voulet, / Ar loënnic rous / A red. ●(1839) BESquil 465. ur garre torret dré ur bolèd canon. ●(1868) FHB 160/29b. aoun e-bed rak blonsadur ar boledou. ●(1878) EKG II 13. da glenka mad hor poultr hag hor boledou. ●(1889) ISV 195. a bell e ve lavaret e ve bet treuzet he daou zorn gant diou voulet. ●(18--) GBI II 42. Tric'houec'h bouled-rollet 'zo en-han, tr. «Il y est entré dix-huit boulets ramés.» ●(18--) GBI II 338. ober bouledo chadennet, tr. «fabriquer des boulets ramés.»

    ●(1904) DBFV 26a. boled, bouled, m. pl. eu, tr. «boule (de fer), balle, boulet.» ●(1907) PERS 284. ar bouleji tan o c'huital azioc'h da Baris. ●(1910) MAKE 36. poultr, draje ha boledou. ●(1911) SKRS II 254. Bouliji a gouez stank en dro dezhan. ●(1915) MMED 8. ar boledou a zute. ●37. bouliji bian ar fuzuillou o sutal hag ar bouliji bras o strakal. ●(1919) FHAB Here 116. boliji kanol hag an obuzou. ●(1927) GERI.Ern 57. boled m., tr. «Boulet ; balle.»

    (3) Boled kleuz : boulet creux.

    ●(1866) FHB 59/55a. bouliji cleuz, leun a vindrail. ●(1872) FHB 405/319a. pa goezo bouliji cleuz ar brusianed varnezho.

    ●(1906) KANngalon Du 252. setu eur vouled kleuz a kueza tostik dezho.

    III. (anatomie animale) Boulet.

    ●(1913) BOBL 27 septembre 458/2e. Al loen kezek (…). Ar bouliji na dleont ket beza anavezet pa zeller a-dreuz d'al loen, ha kentoc'h ar moustroad eun tam soupl.

    IV. Mont gant herr e-giz ur boled : aller très vite.

    ●(1914) (L) MAEV K. ar Prat 80. Hag an daou lapous da vont gant herr e-giz ur boled.

  • boled .2
    boled .2

    f. –où, -eier

    (1) Couvercle de marmite.

    ●(1744) L'Arm 83a. Couverture (…) D'un pot, tr. «Volette. f.»

    ●(1919) DBFVsup 9a. boled, f., tr. «couvercle (de marmite).» ●72a. voled (Cl[éguérec]), s., tr. «couvercle. V. boled.»

    (2) Battant, volet de fenêtre.

    ●(1744) L'Arm 27b. Batant fenêtre, tr. «Volêtt.. êdeu. f.»

    ●(1962) EGRH I 16. boled f. -où, -eier, tr. « volet (de fenêtre). »

    (3) (botanique) Nénuphar, bolet, bolette.

    ●(1744) L'Arm 252a. Nénuphar, le peuple l'appelle, Volet, Bolætt.. ædeu f.

    ●(1904) DBFV 26b. boled, f. pl. eu, tr. «nénuphar (l'A.).»

  • boled-glin
    boled-glin

    m. (anatomie) Rotule.

    ●(1744) L'Arm 342b. Rotule, tr. «Volætte-glin.»

    ●(1919) DBFVsup 9a. boled-glin, tr. «rotule. V. voled.»

  • boledig
    boledig

    m. Boulette, pilule.

    ●(1927) GERI.Ern 57. boledig m., tr. «boulette, pilule.»

  • boleiñ
    boleiñ

    voir boleañ

  • boleñch
    boleñch

    m. –où (pêche) Bolinche.

    ●(1979) VSDZ 90. (Douarnenez) ’mañ ar boliñchoù diouzhtu war o gorre ! tr. (p. 255) «on sort les bolinches !» ●(1985) GBDZ IV 6/20. boleñch [bↄ’lɛʃ:], tr. « blinche, filet tournant. » ●m. ar boleñch ’zo d’ar vag. ●pl. ar re ’n eus komañset gant ar boleñchou. ●Deut int a-benn da welar penn a benn ag ar c’hostez eo achu ganto gant o boleñchou, tr. « Ils ont fini par comprendre sur toute la côte que c’en est fini pour eux de leurs bolinches. »

  • bolenn
    bolenn

    f. –où Bol.

    ●(1890) MOA 145a. Bol, tr. «Bolenn, f.»

    ●(1907) PERS 311. prena eur volen nevez e plas ar skudel bri. ●(1910) EGBT 154a. bolen, tr. f. pl. nno, bol.» ●(1925) FHAB Mae 198. o c'hemmesket en eur volenn. ●(1927) GERI.Ern 57. bolenn f., tr. «Bol.» ●(1963) LLMM 99/268. Edo bremañ ar vaouez-se o tiskenn mate, evaj ar vro e bolennoù he c’houvidi.

  • bolennad
    bolennad

    f. –où Bolée.

    ●(1884) LZBt Meurzh 66. eur volenad riz.

    ●(1909) KTLR 72. eur volennad dour fresk. ●(1925) FHAB Mae 185. eva eur volennad kafe. ●(1941) ARVR 11/5b. eur volennad sistr.

  • bolg
    bolg

    s. –où (architecture) = (?).

    ●(1884) LZBt Meurzh 53. Ne van ken nemet ar mogerio ha bolgo ann ti.

  • bolod
    bolod

    f./m. –où

    A. (jeux)

    (1) Balle (à jouer).

    ●(1499) Ca 19a. Bel. g. soule. l. hec pila/le vide in polot. ●ioueur de pelote. b. hoarier dan bolot. ●161b. Polot. g. pelote / esteuf. ●(1633) Nom 195a. Follis, follis pugillatorius : grosse pelotte enflée : bolodou glan bras ha teu. ●Harpastrum, grosse pelotte à iouër : hoary gant vn bolot bras ha teu. ●Datatim ludere : donner ou ietter l’esteuf : teureul ha diteureul an bolot.

    ●(1659) SCger 53b. eteuf, tr. «bolot.» ●133a. bolot, tr. «balle a iouer.» ●(1727) HB 7. E dorn pini eo destumet / Eguis ur volod an oll-bed. ●(1732) GReg 708b. Pelote, tr. «polod. p. polodou.» ●Une pelote, tr. «ur bolod.»

    ●(1904) DBFV 26b. bolod, s., tr. «(jeu de) paume, pelote, éteuf.»

    (2) C’hoari (ar) bolod : jeu de paume / jouer à la paume.

    ●(1499) Ca 112a. iouer a la pelote a lesteuf a la paulme. b. hoari an bolot. ●194b. g. fuyte / ou chace a lesteuf. b. chancc en hoari polot. ●(1633) Nom 135b. Sphæristerium : ieu de paume, tripot, ieu de boule : hoary bolot, tripot, hoary boulou. ●194b-195a. Pila, pila lusoria, manuaria, pila recussabilis & Italica : esteuf, pelotte : hoary bolot.

    ●(1659) SCger 89b. ieu de paume, tr. «c’hoari bolot.» ●121a. tripot, tr. «c’hoari bolot.» ●(1710) IN I 316. evel ma zeo c’hoari’r volot. ●(1732) GReg 511a. Jeu de paume, tr. « C'hoary bolod. » ●544a. Joüer à la paume, tr. « C'hoari bolod. c'hoari 'r bolod. c'hoari 'n tripod. »

    ●(1838) OVD 216. er ré e dremeine rai a amzér é hoarie bolot. ●(1876) TDE.BF 89a. c'hoari bolod, tr. « Jeu de la balle, jouer à la balle. »

    B. Pilule.

    ●(1939) WDAP 3/191. (Pleiben, Kastellin, Lennon) Bolod, ano gourel, liester : Bolodou. Boulig-dramm (G. Vallée, p. 560). Skouer : Bolodou (pe louzou-bolodou) a rank ar c’hlañvour implijout diou wech bemdez.

    C.

    (1) Boulet (de canon).

    ●(c.1825-1830) AJC 4076. ar bologou o rullal en non mesquou. ●5796. dousec boulod canon. ●(1867) MGK 83. hag enn dro d’am diskouarn / E klevan ann tennou, bolodou o voudal.

    ●(1915) HBPR 154. ar poultr a strakas hag ar bolodou a fic’has.

    (2) Balle (de fusil).

    ●(1877) BSA 264. o clevet ar bolodou o sutal endro d’ezho.

    ●(1911) SKRS ii 66. Var ar groaz-se eo e oue tizet. Ar bolod a bladas varnhi hag a gouezas d’an douar e harz treid Lazaro.

  • bolodik
    bolodik

    adj. (argot d'Elliant) Bavard.

    ●(1984) BRLI I 138. bolodig, tr. «bavard, un peu agité.» e ne ked ken bolodig hag ar re all, tr. «lui n'est pas aussi bavard que les autres.»

  • bolodiñ
    bolodiñ

    v. Se renvoyer la balle.

    ●(1876) TDE.BF 61b. Bolodi, v. n., tr. «Jouer à la balle.»

    ●(1931) VALL 56a. se renvoyer la balle, tr. «bolodi.»

  • bolog
    bolog

    m. (ichtyonymie) Ablette.

    ●(1927) GERI.Ern 57. bolog m., tr. «Sorte d'ablette.»

  • boloñjer
    boloñjer

    m. –ion

    (1) Boulanger.

    ●(1633) Nom 312. Pistor : panetier, boulenger : boulounger, baraër.

    ●(1895) FOV 237. Na kas er bled nakèt d'er boulanjér de bob.

    ●(1904) DBFV 26a. bolanjér, boulanjér, m. pl. –jerion, tr. «boulanger.» ●(1925) SFKH 8. boulanjér er vorh-sé. ●(1934) BRUS 269. Un boulanger, tr. «ur boulanjér –ion.» ●(1958) LLMM 71/427. Mes Jakez Konan, ar bouloñjer, hag an Dimezell Blev-Griz – burev-butun ha kelaouennoù – eus ar Ru-vras.

    (2) (argot de La Roche-Derrien) Montre.

    ●(1980) PEAS 59. Bouloñjer, eurier.

  • boloñjerez
    boloñjerez

    f. –ed Boulangère.

    ●(17--) BMa 346. ma choar boulongeres, tr. «ma sœur boulangère.»

    ●(1904) DBFV 26a. bolanjér, boulanjér, m. pl., –jerion, f. –éz, pl. ed, tr. «boulanger.»

  • boloñjerezh
    boloñjerezh

    f./m. –ioù

    (1) F. boulangerie (local, boutique).

    ●(1697) CN 20. da guittat e volangeres, tr. «A quitter sa boulangerie.»

    ●(1904) DBFV 26a. bolanjereh, f. pl. eu, tr. «boulangerie.» ●(1934) BRUS 269. La boulangerie, tr. «er voulanjereh.» ●(1941) ARVR 11/5a. eur post nevez elec'h ma oa bouloñjerez Leguen.

    (2) M. boulangerie (art, activité).

    ●(1962) EGRH I 16. bolonjerezh m., tr. « boulangerie (art). »

  • boloñjeri
    boloñjeri

    f. –où Boulangerie.

    ●(1633) Nom 129b. Pistrinum, moletrina : moulin, lieu à piler le blé, boulengerie : milin, læch da malaff an eth, bouloungery.

    ●(1710) IN I 161. en e gueguin, en e voulongeri.

    ●(1904) DBFV 26a. bolanjeri, boulanjeri, f. pl. eu, tr. «boulangerie.» ●(1919) MVRO 13/1c. an holl volonjiriou.

  • boloñjiñ
    boloñjiñ

    v. tr. d. Boulanger.

    ●(1824) BAM 220. mala, bolongi.

    ●(1904) DBFV 26a. bolanjein, boulanjein, v. a., tr. «boulanger.»

  • bolontez
    bolontez

    f. -où

    (1) Volonté.

    ●(1499) Ca 207b. Volante et eoul tout ung ibi uide. ●(1576) Gk I 262. Hoguen so brassouch, ne dleomp c.afet volontez, na nep Inclination do choantat nac apetifu. ●(1612) Cnf 36a. Ober dezy dispartiaff hep volontez. ●(1621) Mc 29. pan deuont à enep hon volontez ha pan displigont.

    ●(1659) SCger 43a. desir, tr. «volontez.» ●(c.1680) NG 1442. dré volonté Doue.

    ●(1850) MOY 166. rebeli enep d'am bolonte. ●(1856) VNA 149. je regarde sa sainte volonté, tr. «me sel volanté Doué.» ●(1860) BAL 26. e rafen bepred ho polontez. ●28. N'on lizt ket eta da zuja d'or bolontez. ●(1868) KMM 35. Bolontez Doue. ●(1880) SAB 101. e volontez eo lacaat priz mad, mont a vraz, pae ker, rei muzul barr, paea founnuz. ●(1882) BAR 65. hor bolontez vad. ●(1891) MAA 138. bolontez diveza an den.

    ●(1907) AVKA 103. ober bolante ma zad. ●(1907) PERS 308. Ar re o deuz bolontez vad aoualc'h. ●(1909) FHAB Genver 4. An abaden eo discuez d'an holl en eun doare sklaer penaos oberiou an ene, ar zonjou hag ioulou ar volontez, a zo dreist galloud ar c'horf.

    (2) Ober bolontez ub. : faire ce que quelqu'un veut.

    ●(1877) BSA 173. douja he c'herent hag ober ho bolontez. ●(18--) SAQ II 184. ober bolontez va zad. ●253. kommandit ar pez a geroc'h, me a raio va bolontez.

    (3) A volontez vat : de bonne volonté.

    ●(1824) BAM 186. Roït a volontez vad dezo, hep o chagrinal, buan, hep ober gortos.

    (4) A vat volontez : de bonne volonté.

    ●(1790) MG 41. Sod a yoh-oh, Jannic, a pe ne ouiét quet penaus hou Person n'eèll quet konz deoh a hou Covésion, na memb chongeal a vat volonté ér péh ho pai disclæriet, drès peb-tra eit hou tisprizein, pé eit gobér poén deoh. ●318. Gùel vehai gueneign torrein mem mambreu, eit péhein a vat volonté, hac é vehèn sur ne yehèn quet d'en ihuern guet er péhet-ce.

    ●(1905) IMJK 155. Rak int ou devou gréseu kaer, er serviterion e blég a vad volanté d'hou lézen santél. ●(1942) DHKN 257. aveit donet, a vat volonté, de vout ur gakouzel !

    (5) Caprice.

    ●(c.1680) NG 1436-1437. Euit ur volonté, pligeadur temporel, / E lesant er madeu peré zo eternel.

    (6) Ar volontezoù diwezhañ : les dernières volontés.

    ●(1689) DOctrinal 201. ha penaos ar volontezou diveza eux an tud, pa vezont just, à tlé beza executet à point.

  • bolos-
    bolos-

    voir polos-

  • bolosenn
    bolosenn

    f. –où Bosse.

    ●(1958) BLBR 113/11. E eskern a ree bolosennou war e gein.

  • bolotenn
    bolotenn

    voir polotenn

  • boloù
    boloù

    plur. Ventre.

    ●(1849) LLB 1320. De hober boleu moen.

  • boltenn .1
    boltenn .1

    f.

    (1) Bruit, rumeur.

    ●(1916) KZVr 198 - 01/12/16. Eur voltenn, tr. «une rumeur.» ●eur volten 'zo savet, tr. «le bruit court.» ●(1931) VALL 85a. Bruit qui court, tr. «voltenn (moltenn et boltenn).» ●513b. Opinion (publique) déchaînée contre qqn, tr. «voltenn T[régor] f.»

    (2) Diwar voltenn : par ouï-dire.

    ●(1931) VALL 520b. (savoir) par ouï-dire, tr. «diwar voltenn.»

    (3) C'hoari e voltenn =

    ●(1741) RO 1449. Da hoary ma bolten erue ma parlantet. ●2396. Demp en pec à rout da hoary on bolten. ●2401-2402. Me renons dan dioul dre ma couc dam dougen / Ma nen dammé breman da hoary ma bolten. ●3010. Me meus a houde ves hoariet ma bolten. ●4779. Ma heomp prest en quer da hoary on bolten.

    (4) C'hoari boltenn =

    ●(1792) BD 926. ous pep sort compagnon men choario bolten.

  • boltenn .2
    boltenn .2

    f. –où

    (1) =

    ●(1919) TOBB 26. Boltennou moged du, flammou ruz ha glaz a save d'an ear.

    (2) Bordée (d'injures, jurons, etc.).

    ●(c.1930) VALLtreg 257. bolten : eur volten leou douet = une bordée d'injures (Even).

    (3) Tapage.

    ●(c.1930) VALLtreg 257. [Sur un petit morceau de papier collé.]. bolten, pl. boltenno (fém.) = Tapage (Even).

  • bolum
    bolum

    f. Volume.

    ●(1774) AC 125. dre e volum, tr. «par sa masse.»

  • bolumus
    bolumus

    adj. Volumineux.

    ●(1774) AC 109. cals bolumusoc'h, tr. «beaucoup plus volumineuse.»

  • bolz
    bolz

    f. & adv. –ioù

    I. F.

    A.

    (1) Voûte.

    ●(1499) Ca 24a. Bols. vide in fornication. ●86b. [fornication] g. arc de pierre. b. bols.

    ●(1659) SCger 126a. voute, tr. «vols.»

    ●(1866) BOM 10. Dre volzou ann hoabl.

    ●(1903) MBJJ 220. lampo a zo e-pign ouz ar volz, mes didan ec'h int holl. ●(1910) MBJL 83. begelio ar volz, a zisken eus pep-hini anê, e-giz eur c'hropad, eur bern bleuniou. ●(1927) GERI.Ern 57. bolz f. pl. iou, tr. «Voûte.» ●(1929) FHAB Mae 172. he bolz kroazigellet he nervennou. ●(1935) SARO 34. hag azioc'h d'ezi e saver eur volz.

    (2) Bolz an neñv(où) : voûte des cieux.

    ●(1889) ISV 14. pa veler bolz an Env gant he oll stered. ●(18--) SAQ I 277. hadet hen deuz e bolz an Envou stered kaer ha lugernuz.

    ●(1912) MMKE 25. En bolz an nenv. ●99. en bolz an nenvou. ●(1913) FHAB Genver 19. bolz an nenv a zo barbilimet a steredennou lugernus. ●(1931) DIHU 241/293. É bolz en néan stergannek é luéhè el loér guen kann. ●(1955) VBRU 126. seul sklaeroc’h e chome bolz an neñvoù, hep an disterañ kaouledenn pe lost-kazh ouzh he marellañ.

    ►absol.

    ●(1912) MMKE 87. 'Trezek ar volz steredennet. ●(1948) KROB 7/6-7. eul lostennad sklerijenn o kelc'ha ar volz : Bali Sant Jalm pe Sant Jakez.

    (3) Begel-bolz : clef de voûte.

    ●(1732) GReg 173a. Clef d'une voute, tr. «beguel-bols. p. beguelyou-bols.»

    ●(1869) TDE.FB 173b. Clef de coûte, tr. «begel-bolz, m.»

    ●(1910) MBJL 83. begelio ar volz. ●(1927) GERI.Ern 41. begel-bolz, tr. «clef de voûte.»

    (4) Maen-bolz : voussoir, vousseau.

    ●(1869) TDE.FB 173b. Clef de coûte, tr. «mean bolz, m.»

    (5) Dor-volz : porte, entrée voûtée.

    ●(1942) HERV 135. e-kichen dor-volz ar vered.

    (6) Skoazell-volz : arc-boutant.

    ●(1732) GReg 48b-49a. Arc-boutant, grandes arcades appuyées sur des murs solides, qu'on fait pour soutenir les voûtes élevées des Eglises, &c., tr. «scoazell-vols. p. scoazellou-vols.»

    (7) Ober bolz a-ziouzh ub. : former ur surplomb au-dessus de qqn.

    ●(1889) ISV 488. rag ar vri a ioa sounn hag a rea zoken bolz a ziouthan.

    B. par ext. Monument (funéraire, etc.).

    ●(1732) GReg 618b. Le mausolée qu'Artemise fît élever pour le Roi Mausole son mari, tr. «ar vols caër a eureu Artemisa d'e phryed ar Rouê Mausol.»

    ●(1877) EKG I 30. e iliz kathedral Landreger oa eur volz euz ar re gaera, ha ioa ennhi relegou sant Yvon. ●(1884) BUZmorvan 44. mont da guzat enn eur bez, pe, evit lavaret guell, enn eur volz hag a ioa kement hag eunn ti.

    II. Loc. adv.

    (1) War volz(ioù) En voûte.

    ●(1868) FHB 179/177a. ar c'hreou-ze var volz a ro troad hag harp d'an iliz. ●(1890) BSS 12. e lacaas sevel e creis an ilis ur chapel var vols.

    ●(1905) IVLD 233. azioc'h ar Grott hag ar voareg, eman ann hent var volziou.

    (2) Dindan volz : sous voûte.

    ●(1911) BUAZperrot 50. pemp [metr] ha daou ugent uhelder dindan volz.

    III.

    (1) Kousket dindan bolz an neñv : voir neñv.

    (2) Kousket dindan bolz ar stered : voir stered.

  • bolz-dor
    bolz-dor

    f. (architecture) Porte voûtée. cf. dor-volz

    ●(1883) MIL 148. Bols-dor ar vered a zoug ar merk 1668.

  • bolz-enor
    bolz-enor

    f. Arc de triomphe.

    ●(1876) TDE.BF 61b. Bolz-a-enor, s. f., tr. «Arc-de-triomphe.»

    ●(1927) GERI.Ern 57-58. bolz-enor, tr. «arc de triomphe.»

  • bolz-eñvor
    bolz-eñvor

    f. Cénotaphe.

    ●(1931) VALL 104b. Cénotaphe, tr. «bolz-éñvor f.»

  • bolz-kañv
    bolz-kañv

    f.

    (1) Tombeau.

    ●(1904) ARPA 261. bolziou-canv ar bropheted.

    ►absol.

    ●(1732) GReg 927a. Tombeau, ou tombe élevée, tr. «Bols. p. bolsyou. ur vols. ur vols caër, &c.»

    ●(1806) JOS 27. Dar volz ma e ma corfou va zad ha va zad cos. ●(18--) BAG 24. Er memes ilis, tro al lass, / E veler bolziou pabet bras. ●(1846) BAZ 277. epad eur bersecution-all, en em guzas er bez pe er vols e pehini edo enterret he dad. ●(18--) PEN 93/53. petra ma e va boulz digoret.

    (2) Monument aux morts.

    ●(1955) STBJ 44. ar volz-kañv pe ar monumant, evel ma lavar Pleibeniz.

    ►absol.

    ●(1932) ALMA 120. Bolz ar soudardet ha martoloded maro er brezel.

    (3) Tenture qui surmonte le catafalque dans les grandes cérémonies.

    ●(1876) TDE.BF 61b. Bols-kanv, s. f., tr. «C'est la tenture noire, en forme de dais, qui surmonte le catafalque dans les grandes cérémonies funèbres.» ●(1890) MOA 158a. Le dais qui surmonte le catalfalque, tr. «bolz-kaon, f.»

    ●(1927) GERI.Ern 58. bolz-kañv, tr. «catafalque.» ●(1981) ANTR 90. Ken aliez e vez servichou braz da gana ma chom dalh-mad ar heler, ar volz-kañv, e-kreiz an iliz hag er penn uhela.

  • bolz-pont
    bolz-pont

    f. bolzioù-pont Arche de pont.

    ●(1732) GReg 49a. Arche d'un pont, tr. «Bols ur pound. p. bolsyou-pound.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...