Recherche 'bole...' : 13 mots trouvés
Page 1 : de bole (1) à bolennad (13) :- bolebole
m. & adv. –où
I. (en plt des cloches)
A. M.
(1) Sonnerie, branle, volée de cloches, carillon.
●(1732) GReg 174b. Son de cloche en branle, ou à la volée, tr. «bole. p. boleou.»
●(1922) IATA 18. N'eo ket bet c'hoaz ar bole kenta. ●(1927) GERI.Ern 57. bole m., tr. «Branle (des cloches), volée, carillon.» ●(1936) FHAB C'hwevrer 50. An eil bole a oa o seni.
(2) Seniñ d'ar bole : carillonner.
●(1874) FHB 515/355a. ar c'hleier bihan ha braz a zone d'ar bole.
(3) Plantañ bole =
●(1911) SKRS II 199. kaer hen deuz chacha a bouez he zivrec'h ha planta bole er c'hloch, ne glev den ebet an distera trouz.
B. Loc. adv.
(1) War vole : en branle.
●(1874) FHB 500/236a. oll gleier Rom en em lakeas var vole.
●(1906) KANngalon Mae 104. Ar c'hleier var vole ho gale gant ho mouez lirzin. ●(1909) MMEK 33. oll gleier ar Folgoat a zo var vole. ●(1925) KANNgwital 275/4. ar c'hleier var vole a c'halv ar veleien da vont da zigemeret an eskibien. ●(1928) BFSA 125. Ar c'hleier a vez lakaet war vole en holl ilizou. ●(1949) KROB 20/16. Kaer en doa lakaat e gleier war vole. ●(1926) FHAB Here 393. Da zeg eur eman ar c'hleier war «vole» en o zour bras. ●(1938) FHAB Genver 12. Kerkent ha ma veze klevet ar c'hloc'h bras war vole.
(2) E bole : en branle.
●(1909) NOAR 64. Dirdign ! Dirdign ! Dirdign ! Kloc'hig ar presbital eo a yoa e bole. ●(1911) RIBR 122. ar c'hleier en o c'haeran bole a gane en uhelder. ●(1911) SKRS II 199-200. kollet he vouez gant ar c'hloc'h braz, hag hen e bole koulzkoude.
(3) A-vole-vann : à toute volée.
●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. A-vole vann, tr. «(sonner les cloches) à la volée. Milin.» ●(1950) KROB 31-32/17. e krogas ar c'hleier da zeni a vole-vann.
II. sens fig.
A. M.
(1) Va et vient.
●(1964) BRUD 18/16. Setu ma tiroll e-kreiz ar youhadennou bole kamm-digamm ar skourjezenn. Bij... Bij... Bij !
(2) Lakaat e bole : mettre en route (un moteur).
●(1948) KROB 3/16. eun tammig moteur, stag ouz an eskenn, da lakaat e bole.
(3) Reiñ bole d'udb. : animer (un mécanisme).
●(1900) FHAB Genver 17. Ar rod vras ag a roe bole d'an oll rojou all.
(4) Plantañ bole en ub. : faire marcher qqn.
●(1927) GERI.Ern 57. me 'blanto bole ennañ, tr. «je le ferai marcher.»
B. Loc. adv.
(1) A-vole : en bande.
●(1866) FHB 63/83a. ker buan a ma clefchont e oan er vro, e fellas d'ezho dont a vole em zy.
(2) A-vole-vann : (Battants) grand ouvert.
●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. A-vole vann, tr. «(ouvrir) à deux battants, grand ouvert. Milin.» ●savit ar porz-gwint a-vole vann, tr. «levez le pont-levis au grand ouvert, Milin.»
III. F. Grand nombre.
●(1727) IN II (avis) vi. evel pa em bise da gombati ouz ur vole dud.
- boleadbolead
m./f. & adv. –où
(1) M./F. Grand nombre.
●(1912) DIHU 89/161. é hes tu de dolpein, èl guéharal, bouléadeu tud. ●(1924) DIHU 162/192. deit ur vouléad tud. ●(1927) GERI.Ern 57. bolead m., tr. «grand nombre, multitude.»
(2) Adv. A-voleadoù : en grand nombre, en foule.
●(1870) MBR 8. hag a bep korn e teuet a voleadou da c'houlenn kelenn digant-han, tr. «et de tous côtés on venait en foule pour le consulter.»
- boleadennboleadenn
f. –où Volée de cloches, carillon.
●(1872) ROU 108b. Volée (son de cloche), tr. «boleadenn.» ●(1874) FHB 500/236a. eur voleaden a zigemer vad.
●(1949) KROB 15-16/13. Petra zo a nevez gant ar c'hleier ? Eur vadeziant eo ; eus ar Vereuri. Setu an trede boleadenn : eur paotr eo eta, rak evit ar paotrezed, ne vez nemet div voleadenn.
- boleañ / boleat / boleiñboleañ / boleat / boleiñ
v.
I. V. intr. Carillonner.
●(1868) FHB 154/399a. oll gleier Moscou a gomanse da volea. ●(1869) FHB 236/211a. a c'hleyer o son ; ne ket bolea eo a rent ; glas eo a verkent.
●(1934) FHAB 336. ar c'hleier a voleas epad eun hanter-eur !
II. V. tr. d.
(1) Sonner (les cloches) à toute volée.
●(1732) GReg 174b. Sonner les cloches à la volée, ou en branle, tr. «bolei ar c'hleyer. boleat ar c'hleyer.» ●876a. Sonner en branle, tr. «Bolei. boleat. pr. boleet [ar c'hléyer].»
●(1857) CBF 64. boleat ar c'hleier, tr. «Sonner les cloches à tout volée.» ●(1868) FHB 202/362a. cleier Sant Corintin, boleet evit an Anjelus. ●(1890) ARK 48. bolea ar c'hleier.
(2) Carillonner, faire sonner en carillon.
●(1927) GERI.Ern 57. bolea, boleat, boeli v. a., tr. «carilloner.»
(3) Mettre en branle, agiter.
●(1927) GERI.Ern 57. bolea, boleat, boeli v. a., tr. «mettre en branle, agiter.»
- boleatboleat
voir boleañ
- boled .1boled .1
f./m. –où, bolidi
I. Boule.
●(1633) Nom 118b. Globuli, claui : boutons, onfres : boule digou (lire : bouledigou), bouttounou munut.
II. (armement)
(2) Projectile de fronde.
●(1633) Nom 186b. Glans : boulet : boulet.
(3) Balle de fusil, boulet de canon.
●(1659) SCger 12a. bale de Canon, tr. «boullet.» ●bale de plom, tr. «boulet plom.» ●16a. boulet, tr. «boulet.» ●(1710) IN I 199. ur voulet canol. ●(1732) GReg 780b. Bale-ramée, tr. «Boled pennecq. boled sparlet.» ●783b. La balle a rasé la corde, tr. «Trêmenet eo bet ar boled ê reçzed ar gordenn.» ●(1744) L'Arm 25a. Bale d'arme, tr. «Bolaitt.. ideu. m.» ●(c.1785) VO 93. Hèd un tènn boulèt peèlloh.
●(1838-1866) PRO.tj 175. Vel eur voulet, / Ar loënnic rous / A red. ●(1839) BESquil 465. ur garre torret dré ur bolèd canon. ●(1868) FHB 160/29b. aoun e-bed rak blonsadur ar boledou. ●(1878) EKG II 13. da glenka mad hor poultr hag hor boledou. ●(1889) ISV 195. a bell e ve lavaret e ve bet treuzet he daou zorn gant diou voulet. ●(18--) GBI II 42. Tric'houec'h bouled-rollet 'zo en-han, tr. «Il y est entré dix-huit boulets ramés.» ●(18--) GBI II 338. ober bouledo chadennet, tr. «fabriquer des boulets ramés.»
●(1904) DBFV 26a. boled, bouled, m. pl. eu, tr. «boule (de fer), balle, boulet.» ●(1907) PERS 284. ar bouleji tan o c'huital azioc'h da Baris. ●(1910) MAKE 36. poultr, draje ha boledou. ●(1911) SKRS II 254. Bouliji a gouez stank en dro dezhan. ●(1915) MMED 8. ar boledou a zute. ●37. bouliji bian ar fuzuillou o sutal hag ar bouliji bras o strakal. ●(1919) FHAB Here 116. boliji kanol hag an obuzou. ●(1927) GERI.Ern 57. boled m., tr. «Boulet ; balle.»
(3) Boled kleuz : boulet creux.
●(1866) FHB 59/55a. bouliji cleuz, leun a vindrail. ●(1872) FHB 405/319a. pa goezo bouliji cleuz ar brusianed varnezho.
●(1906) KANngalon Du 252. setu eur vouled kleuz a kueza tostik dezho.
III. (anatomie animale) Boulet.
●(1913) BOBL 27 septembre 458/2e. Al loen kezek (…). Ar bouliji na dleont ket beza anavezet pa zeller a-dreuz d'al loen, ha kentoc'h ar moustroad eun tam soupl.
IV. Mont gant herr e-giz ur boled : aller très vite.
●(1914) (L) MAEV K. ar Prat 80. Hag an daou lapous da vont gant herr e-giz ur boled.
- boled .2boled .2
f. –où, -eier
(1) Couvercle de marmite.
●(1744) L'Arm 83a. Couverture (…) D'un pot, tr. «Volette. f.»
●(1919) DBFVsup 9a. boled, f., tr. «couvercle (de marmite).» ●72a. voled (Cl[éguérec]), s., tr. «couvercle. V. boled.»
(2) Battant, volet de fenêtre.
●(1744) L'Arm 27b. Batant fenêtre, tr. «Volêtt.. êdeu. f.»
●(1962) EGRH I 16. boled f. -où, -eier, tr. « volet (de fenêtre). »
(3) (botanique) Nénuphar, bolet, bolette.
●(1744) L'Arm 252a. Nénuphar, le peuple l'appelle, Volet, Bolætt.. ædeu f.
●(1904) DBFV 26b. boled, f. pl. eu, tr. «nénuphar (l'A.).»
- boled-glin
- boledig
- boleiñboleiñ
voir boleañ
- boleñchboleñch
m. –où (pêche) Bolinche.
●(1979) VSDZ 90. (Douarnenez) ’mañ ar boliñchoù diouzhtu war o gorre ! tr. (p. 255) «on sort les bolinches !» ●(1985) GBDZ IV 6/20. boleñch [bↄ’lɛʃ:], tr. « blinche, filet tournant. » ●m. ar boleñch ’zo d’ar vag. ●pl. ar re ’n eus komañset gant ar boleñchou. ●Deut int a-benn da welar penn a benn ag ar c’hostez eo achu ganto gant o boleñchou, tr. « Ils ont fini par comprendre sur toute la côte que c’en est fini pour eux de leurs bolinches. »
- bolennbolenn
f. –où Bol.
●(1890) MOA 145a. Bol, tr. «Bolenn, f.»
●(1907) PERS 311. prena eur volen nevez e plas ar skudel bri. ●(1910) EGBT 154a. bolen, tr. f. pl. nno, bol.» ●(1925) FHAB Mae 198. o c'hemmesket en eur volenn. ●(1927) GERI.Ern 57. bolenn f., tr. «Bol.» ●(1963) LLMM 99/268. Edo bremañ ar vaouez-se o tiskenn mate, evaj ar vro e bolennoù he c’houvidi.
- bolennad