Recherche 'bolz...' : 20 mots trouvés
Page 1 : de bolz (1) à bolzin (20) :- bolzbolz
f. & adv. –ioù
I. F.
A.
(1) Voûte.
●(1499) Ca 24a. Bols. vide in fornication. ●86b. [fornication] g. arc de pierre. b. bols.
●(1659) SCger 126a. voute, tr. «vols.»
●(1866) BOM 10. Dre volzou ann hoabl.
●(1903) MBJJ 220. lampo a zo e-pign ouz ar volz, mes didan ec'h int holl. ●(1910) MBJL 83. begelio ar volz, a zisken eus pep-hini anê, e-giz eur c'hropad, eur bern bleuniou. ●(1927) GERI.Ern 57. bolz f. pl. iou, tr. «Voûte.» ●(1929) FHAB Mae 172. he bolz kroazigellet he nervennou. ●(1935) SARO 34. hag azioc'h d'ezi e saver eur volz.
(2) Bolz an neñv(où) : voûte des cieux.
●(1889) ISV 14. pa veler bolz an Env gant he oll stered. ●(18--) SAQ I 277. hadet hen deuz e bolz an Envou stered kaer ha lugernuz.
●(1912) MMKE 25. En bolz an nenv. ●99. en bolz an nenvou. ●(1913) FHAB Genver 19. bolz an nenv a zo barbilimet a steredennou lugernus. ●(1931) DIHU 241/293. É bolz en néan stergannek é luéhè el loér guen kann. ●(1955) VBRU 126. seul sklaeroc’h e chome bolz an neñvoù, hep an disterañ kaouledenn pe lost-kazh ouzh he marellañ.
►absol.
●(1912) MMKE 87. 'Trezek ar volz steredennet. ●(1948) KROB 7/6-7. eul lostennad sklerijenn o kelc'ha ar volz : Bali Sant Jalm pe Sant Jakez.
(3) Begel-bolz : clef de voûte.
●(1732) GReg 173a. Clef d'une voute, tr. «beguel-bols. p. beguelyou-bols.»
●(1869) TDE.FB 173b. Clef de coûte, tr. «begel-bolz, m.»
●(1910) MBJL 83. begelio ar volz. ●(1927) GERI.Ern 41. begel-bolz, tr. «clef de voûte.»
(4) Maen-bolz : voussoir, vousseau.
●(1869) TDE.FB 173b. Clef de coûte, tr. «mean bolz, m.»
(5) Dor-volz : porte, entrée voûtée.
●(1942) HERV 135. e-kichen dor-volz ar vered.
(6) Skoazell-volz : arc-boutant.
●(1732) GReg 48b-49a. Arc-boutant, grandes arcades appuyées sur des murs solides, qu'on fait pour soutenir les voûtes élevées des Eglises, &c., tr. «scoazell-vols. p. scoazellou-vols.»
(7) Ober bolz a-ziouzh ub. : former ur surplomb au-dessus de qqn.
●(1889) ISV 488. rag ar vri a ioa sounn hag a rea zoken bolz a ziouthan.
B. par ext. Monument (funéraire, etc.).
●(1732) GReg 618b. Le mausolée qu'Artemise fît élever pour le Roi Mausole son mari, tr. «ar vols caër a eureu Artemisa d'e phryed ar Rouê Mausol.»
●(1877) EKG I 30. e iliz kathedral Landreger oa eur volz euz ar re gaera, ha ioa ennhi relegou sant Yvon. ●(1884) BUZmorvan 44. mont da guzat enn eur bez, pe, evit lavaret guell, enn eur volz hag a ioa kement hag eunn ti.
II. Loc. adv.
(1) War volz(ioù) En voûte.
●(1868) FHB 179/177a. ar c'hreou-ze var volz a ro troad hag harp d'an iliz. ●(1890) BSS 12. e lacaas sevel e creis an ilis ur chapel var vols.
●(1905) IVLD 233. azioc'h ar Grott hag ar voareg, eman ann hent var volziou.
(2) Dindan volz : sous voûte.
●(1911) BUAZperrot 50. pemp [metr] ha daou ugent uhelder dindan volz.
III.
(1) Kousket dindan bolz an neñv : voir neñv.
(2) Kousket dindan bolz ar stered : voir stered.
- bolz-dorbolz-dor
f. (architecture) Porte voûtée. cf. dor-volz
●(1883) MIL 148. Bols-dor ar vered a zoug ar merk 1668.
- bolz-enor
- bolz-eñvor
- bolz-kañvbolz-kañv
f.
(1) Tombeau.
●(1904) ARPA 261. bolziou-canv ar bropheted.
►absol.
●(1732) GReg 927a. Tombeau, ou tombe élevée, tr. «Bols. p. bolsyou. ur vols. ur vols caër, &c.»
●(1806) JOS 27. Dar volz ma e ma corfou va zad ha va zad cos. ●(18--) BAG 24. Er memes ilis, tro al lass, / E veler bolziou pabet bras. ●(1846) BAZ 277. epad eur bersecution-all, en em guzas er bez pe er vols e pehini edo enterret he dad. ●(18--) PEN 93/53. petra ma e va boulz digoret.
(2) Monument aux morts.
●(1955) STBJ 44. ar volz-kañv pe ar monumant, evel ma lavar Pleibeniz.
►absol.
●(1932) ALMA 120. Bolz ar soudardet ha martoloded maro er brezel.
(3) Tenture qui surmonte le catafalque dans les grandes cérémonies.
●(1876) TDE.BF 61b. Bols-kanv, s. f., tr. «C'est la tenture noire, en forme de dais, qui surmonte le catafalque dans les grandes cérémonies funèbres.» ●(1890) MOA 158a. Le dais qui surmonte le catalfalque, tr. «bolz-kaon, f.»
●(1927) GERI.Ern 58. bolz-kañv, tr. «catafalque.» ●(1981) ANTR 90. Ken aliez e vez servichou braz da gana ma chom dalh-mad ar heler, ar volz-kañv, e-kreiz an iliz hag er penn uhela.
- bolz-pontbolz-pont
f. bolzioù-pont Arche de pont.
●(1732) GReg 49a. Arche d'un pont, tr. «Bols ur pound. p. bolsyou-pound.»
- bolz-wareg
- bolzadennbolzadenn
f. –où = (?) tolzadenn (?).
●(1982) MABL I 144. (Lesneven) da gargañ e voutoù, bolzadennoù 'pake a-wichoù. ●(1982) MABL II 68. (Lesneven) bolzadennoù : bernioù bihan douar kalet e-barzh ar bouteier.
- bolzañ / bolziñbolzañ / bolziñ
v.
I. V. intr.
(1) (en plt d'un mur) Se bomber, bouffer.
●(1889) SFA 72. he mogeriou o volzi hag o vont da goueza enn ho foull. ●(18--) SAQ I 85. sada eur voger ha ne volzo ket.
●(1927) GERI.Ern 58. bolza, V[annetais] bolzein v. n., tr. «se renfler.»
(2) (apiculture ; en plt d'un essaim d'abeilles) S'accrocher à une branche.
●(1732) GReg 368a. [Nos abeilles ont essaimé] Lorsqu'elles se posent sur une branche d'arbre, ou ailleurs, tr. «bolsa. pr. bolset.» ●L'essain est posé en tel arbre, ou en tel lieu, tr. «bolset eo an hed guënan êl leac'h-ma-leac'h.»
●(1904) DBFV 26b. bolzein, v. n., tr. «se grouper, s'attacher au dehors de la ruche, pour sortir, parl. des abeilles.»
II. V. tr. d. Courber, voûter.
●(1659) SCger 126a. vouer (lire : vouter), tr. «volsa.» ●176b. volsa, tr. «vouter.» ●(1732) GReg 224b. Courber, tr. «bolsa. pr. bolset.»
●(1876) TDE.BF 61b. Bolza, v. a., tr. «Arquer, voûter.»
●(1904) DBFV 26b. bolzein, v. a., tr. «courber.» ●(1927) GERI.Ern 58. bolza, V[annetais] bolzein v. a., tr. «voûter, arquer.»
- bolzardbolzard
m. –où (pêche) Fil qui double l'attache de l'hameçon à la ligne.
●(1977) PBDZ 722. (Douarnenez) bolzard, bolzardoù, tr. «fil qui double l'attache de l'hameçon à la ligne.»
- bolzek
- bolzennbolzenn
f. –où
(1) Motte (de pommes au pressoir).
●(1866) FHB 67/116b. o starda ar volzen. (NOTE : c'est la traduction BrL. du mot masad de LLB 1028 ; voir ce mot).
(2) =
●(1877) FHB (3e série) 2/12b. zevel azioc'h ar volzen a ioa o cuzet ac'hanomp.
(3) Bombement, boursouflure d'un mur.
●(1732) GReg 952b. Ventre que fait un mur, tr. «Bolsenn. p. bolsennou.» ●(1744) L'Arm 249a. Ventre que fait un mur qui a travaillé, tr. «Bolzenn.. neu.» ●398b. Bombement, tr. «Quein ou Bolzeenn, ur vur.»
●(1927) GERI.Ern 58. bolzenn f., tr. «saillie d'une muraille peu solide.»
(4) Renflement.
●(1927) GERI.Ern 58. bolzenn f., tr. «renflement.»
(5) Crevasse dans un mur.
●(1659) SCger 133a. bolsenn, tr. «fente d'vn paroy.» ●(1732) GReg 233b. Crevasse, ouverture dans un vieux mur, tr. «Bolsenn. p. bolsennou.» ●(1744) L'Arm 84b. Crevasse, tr. «Bolzeenn.. neu. f.»
●(1904) DBFV 26b. bolzen, f. pl. –nneu, tr. «fente d'une muraille.» ●(1927) GERI.Ern 58. bolzenn f., tr. «crevasse.»
►sens fig.
●(1873) FHB 463/364a. deuit da rapari ar bolzennou ho deuz great em feiz ken aliez a revolution.
- bolzennadurbolzennadur
m. –ioù Convexité, renflement.
●(1931) VALL 152b. Convexité, tr. «bolzennadur m.» ●644b. Renflement, tr. «bolzennadur m.»
- bolzennek
- bolzennetbolzennet
adj.
(1) Bombé.
●(1732) GReg 41a. Ce mur tient-bien son à plomb, il ne fait point ventre, tr. «Ar voguer-hont a vir he sounder, ne deo qet bolsennet.» ●47a. Appuyer un mur qui menace de tomber, tr. «scoazélla ur voguer bolsénnet.»
●(1877) EKG I 53. mogeriou al leandi bolzennet, faoutet, hanter-ziskaret. ●(18--) SAQ II 351. ma ze bolzennet he mogeriou.
●(1907) KANngalon Here 517. Savet eo en un toul karrek a zo evel bolzennet huel, huel a zioc'h an draonien striz.
(2) Crevassé.
●(1732) GReg 233b. Cette muraille est crevassée, tr. «bolsennet eo ar voguer-ze.»
- bolzenniñbolzenniñ
v.
I. V. intr.
(1) Se bomber.
●(1903) EGBV 128. bolzennein, tr. «courber, se disposer en une masse arrondie.» ●(1927) GERI.Ern 58. bolzenni v. n., tr. «bomber.»
(2) Se crevasser.
●(1659) SCger 34b. se creuasser, tr. «bolsenni.» ●133a. bolsenni, tr. «creuasser.» ●(1732) GReg 233b. Crevasser, parlant d'une muraille, &c., tr. «Bolsenni. pr. bolsennetet. Van[netois] bolsenneiñ.» ●(1744) L'Arm 84b. Crevasser [parlant d'une muraille], tr. «Bolzeennein.»
●(1927) GERI.Ern 58. bolzenni v. n., tr. «se crevasser.»
(3) Faire ventre.
●(1927) GERI.Ern 58. bolzenni v. n., tr. «faire ventre.»
II. V. tr. d. Crevasser.
●(1904) DBFV 26b. bolzennein, v. a., tr. «Crevasser.»
- bolzennus
- bolzet / bolzietbolzet / bolziet
adj.
(1) Voûté.
●(1732) GReg 224b. Courbe, qui est en arc, tr. «bolset.»
●(1866) LZBt Gouere 157. an Iliz a oa frank ha bolzet huel.
●(1922) FHAB Gouere 216. e zor bolziet a c'hiz koz.
►par anal.
●(1904) SKRS I 25. An oabl bolzet a-uz d'hor penn.
(2) (en plt d'un mur) Bombé.
●(1880) SAQ I 75. Eun iliz, bolzet he mogeriou ho c'heuz kavet varlerc'h ho tud kos.
●(1904) DBFV 26b. bolzet, tr. «courbé, saillant, crevassé.»
(3) Qui forme une bosse.
●(1849) LLB 1207. Ar é vruch é huéler ol é hoehiad bolzet.
(4) sens fig. (Bourse) bien remplie.
●(1939) RIBA 165. tré ma vezè bolzet houh ialh.
(5) Groupés.
●(1882) BAR 260. an niver braz a dud en em gave eno bolzet enn dro dezhan.
- bolzietbolziet
voir bolzet
- bolziñbolziñ
voir bolzañ