Devri

Recherche 'bon...' : 54 mots trouvés

Page 1 : de bon-1 (1) à bontan-bontin (50) :
  • bon .1
    bon .1

    adj. (argot de Pont-l'Abbé)

    (1) Attr./Épith. Bon.

    ●(1936) IVGA 188. Ti piou eo ker «bon ar char-gwin-hoc'h ?» ●(1960) LLMM 82/310. Langaj-chon ar vilajenn gran. Bon, ha bonis = Mat.» ●(1974) SKVT III 56. Ar re-se zo avaloù bon, avat ! ●74. Mes hini bon eo. ●86. pegen bon on chomet gant va lukennoù.

    (2) Adv. Bien.

    ●(1974) SKVT III 82. kuzhet bon.

  • bon .2
    bon .2

    interj. Bon !

    ●(1902) PIGO I 6. «Bôn avad ! eme ar varc'hadourien, digor o geno ; d'ar marc'h-hont 'oa, zur, an dibr-ze. ●(1910) YPAG 7. Bôn ! Ankouaet am eus sellet hag-en e oa an u gant ar yar velen.

  • boñboñ-kredañs
    boñboñ-kredañs

    m. Liqueur de fruits.

    ●(1970) LIMO 07 février. me moereb Pierrote e oè er mod geti obér «Bonbon kredans» get kastilh du. ●Bonbon kredans, tr. «surnom donné aux liqueurs de fruits.»

  • boñbonaj
    boñbonaj

    m. Bonbons.

    ●(1984) HBPD 149. er mahadour berlingo éh obér é vonbonaj.

  • bonbonenn
    bonbonenn

    f. –où Bonbon.

    ●(1966) BREZ janvier 100/6b. eun tamm brao a voñbonenn ruz-tan. ●(1995) BRYV III 31. (Milizag) ma 'm ije eur vombonenn.

  • boñch
    boñch

    voir bont

  • bondal
    bondal

    voir boudal

  • bondilh
    bondilh

    coll. (botanique) Trembles.

    ●(1876) TDE.BF 62a. Boñdillenn, s. f., tr. «Tremble, arbre forestier ; pl. boñdill, m.»

    ●(1927) GERI.Ern 58. bondilh pl., tr. «Tremples, sg. bondilhenn.»

  • bondilhenn
    bondilhenn

    f. –ed, bondilh Tremble.

    ●(1876) TDE.BF 62a. Boñdillenn, s. f., tr. «Tremble, arbre forestier ; pl. boñdill, m.»

    ●(1927) GERI.Ern 58. bondilh pl., tr. «Tremples, sg. bondilhenn.»

  • Bondon
    Bondon

    n. de l. Ar Bondon : Le Bondon (Vannes).

    ●(1839) BESquil 67. santès Trifine, moès en dén puissant ha brutal Comorre, péhani hé massacras, hi ha sant Tremeur hé mab, révé ma credér, ér Bondon, tosticg d'er guér a Huénèd.

  • bondrask
    bondrask

    f. –ed, bondriski (ornithologie) Grive.

    ●(1876) TDE.BF 62a. Boñdrask, s. m., tr. «Sorte de grive, oiseau ; pl. ed.»

    ●(1900) KAKE 70. Diou voundrask a zo e'n ti. ●(1932) ALMA 154. son ar bondriski. ●(1949) KROB 20/28. ar bondriski a gane war lez ar c'hoajou-med.

  • bonduiñ
    bonduiñ

    v. tr. d. Dissiper.

    ●(1942) VALLsup 55b. Dissiper, tr. «bondui C[ornouaille] (du français ‘vendu', Ern[ault].»

  • boned
    boned

    m. –où

    I. (habillement)

    (1) Bonnet.

    ●(1499) Ca 24b. Bonet. g. idem. ●65a. [disgruyat] g. sans couture. b. hep grui euel bonnet. ●(1633) Nom 115a. Pileus, pileum : bonnes, chapeau : bonet, tocq.

    ●(1659) SCger 15b. bonnet, tr. «bonet.» ●(1732) GReg 103a. Bonnet, tr. «Boned. p. bonedou. Van[netois] id[em] p. éü.» ●(1744) L'Arm 33a. Bonnet, tr. «Bonêtt.. eu. m.» ●(1790) MG 286. rein dehai ur houif, pé ur bonnèt.

    ●(1877) BSA 150. He vonned a ioa ive toullet e kenver he scouarn.

    ●(1904) DBFV 26b. bonet, bounet, m. pl. eu, tr. «bonnet.» ●(1910) MBJL 164. bonedou du moan. ●(1924) BILZbubr 41/944. eur boned bechennek.

    (2) Boned kornek : bonnet carré.

    ●(1732) GReg 103b. Bonnet quarré, tr. «Boned cornecq. p. bonedou cornecq.» ●(1744) L'Arm 33b. Bonnet-quarré, tr. «Bonêtte-cornêc.. teu-cornêc. m.»

    ●(1834-1840) BBZcarn I 70. hui chaloustro hou bonet cornet / ha me coueffo a vo feret, tr. «Vous (…)riez votre bonnet à cornes / Et mes coiffes seront repasses.»

    ●(1904) DBFV 26b. bonet kornek, tr. «bonnet carré.» ●(1911) BUAZperrot 295. Ar boned-kornek, a verk galloud hag uhelder ar beleg.

    (3) Boned karrez : bonnet carré.

    ●(1888) SBI II 134. Eur bonnet-carre war 'he benn, / Wit rei d'he douz ann absolvenn, tr. «(Pose) un bonnet carré sur sa tête, / Pour donner à sa douce l'absolution.»

    (4) Boned skouarnek : bonnet à oreilles.

    ●(1744) L'Arm 33b. Bonnet-à-oreilles, tr. «Bonette-scoharnêc. m.»

    (5) (histoire) Ar Bonedoù ruz : les Bonnets rouges.

    ●(1926) FHAB Gwengolo 359. Ar «Bonedou-Ruz», epad emzispac'h ar «Paper-timbr», a gemeras, a breizas ar maner-man.

    II. sens fig.

    (1) Boned bras : gros bonnet, personnage important.

    ●(1834) SIM 211. ur boned bras benac diouc'h ar pales.

    (2) Paotr e voned ruz : espèce de croquemitaine.

    ●(1982) TKRH 64. Komzet e veze eus «Paotr e voned ruz».

    III. (botanique) Boned kornek : fusain.

    ●(1732) GReg 443a. Fusain, arbrisseau, dont le fruit s'appelle bonnet carré, tr. «plantenn bonedou qornecq.»

    ●(1879) BLE 47. Fusain. (Evonymus. L.) Boned-kornek.

    ●(1927) GERI.Ern 58. boned-kornek, tr. «fusain à fleurs.»

    IV. (icthyonymie) Boned-Plougastell : éponge Porifera. cf. GBAV 602b.

    ●(1970) ICTB II 197. boned-Plougastel, -ou P. [= Porifera (Incertae sedis) = Gl. "éponge"]

    V.

    (1) Dougen ar boned glas : faire banqueroute

    ●(1732) GReg 78b. Faire banqueroute, tr. G. Rostrenenn «dougen ar boned glas.» ●(17--) CHal.ms i (G). faire banqueroute, tr. «douguein er bonnet glas.» ●Banqueroutier, tr. «deen a vonnet glas.» ●(17--) CHal.ms ii. ce marchand a manqué, a faillite, tr. «er marhadour se, en des lausquet er groüis, quemeret er bonnet glas, endes groit banquerout’.»

    ●(1869) SAG 259-260 (L) G.-M. Caroff. An tyegeziou a fizier varn-ezho ar muia, eo aliez ar re a zo tosta da vont da zougen ar boned-glaz.

    ●(1904) DBFV 26 (G). Dougein er bonet glas, tr. E. Ernault «faire banqueroute.»

    (2) Dougen ar boned : être cocu.

    ●(c. 1600-17--) BMa (R) 1191. Douguen ar bonet.

    ●(1863) GBI i 162. Leall, 'me-z-hi, ma mab kloarek, / Braoa ma touges ar bonnet ! / Me 'm euz gwelt da vroeg er zolier / Gant ur belek o trouk-ober ! tr. F.-V. an Uhel «J'ai vu votre femme dans le grenier, / Faisant le mal avec un prêtre !»

    (3) Dougen ar boned forc'hek: être cocu.

    ●(1838) CGK 23 (Ku) P. Proux. Mar gueler meur ozac'h lorc'heq / E touguen ar bonet forc'heq. ●CRYP II 290. Dougen ar bonet forc'heg, tr. E. Ernault «porter le bonnet fourchu, être cocu. Canaouennou grêt gant eur C'hernevod, p. 23.»

    (4) Dougen ar boned tro : être cocu.

    ●(1910-1915) CTPV i 163 (G). Owtrow, ne zougein ket bonnet tro, tr. «Monsieur, je ne porterais (sic) pas le bonnet.»

    (5) Tailhañ ur boned da ub. : cocufier qqn.

    ●(1850) JAC 46 A.-M. Ledan. Ha mar car dougen din ar memes carante, / Ni daillo eur bonet da Butiphar hirie.

    (6) (Stlapañ, teurel) ar boned war-lerc'h an tog : jeter le manche après la cognée.

    ●(1732) GReg 178a. Jeter le manche après la cognée, tr. G. Rostrenenn «teurl ar boned varlerc'h an tocq.»

    ●(1855) FUB 10. Teurl ar bonnet war lec'h ann tok, tr. A. Brizeux «Jeter son bonnet après son chapeau.» ●(1878) SVE 611. Stlapa ar bonned warlerc'h ann tok, tr. L.-F. Salvet «Jeter son bonnet après le chapeau. (Se laisser abattre.)»

    (7) C'hoari gant e voned : ne pas être sain d’esprit.

    ●(1959) BRUD 7/19 (L) F. Inizan. Tamm fallagriez ebed en e gorv. Eul lastez hir e oa e skouarn. Komañs a ree c'hoari gand e voned pe «dapa lapined ruz» evel ma vez lavaret. ●(1990) MARV i 18 (T-Bodiliz). O ! Aotrou person kêz ! Ne ouzoh ket, Lorañs ‘zo komañset eun tammig bihan da c’hoari gand e voned. ●(1995) PTEZ 27 (K-Plougastell-Daoulaz) *Lan Rozmoal. C’hoari gand e voned (pe : he boned) : mond e bugaleaj.

    (8) Lakaat tro e boned ub. : mettre qqn en colère.

    ●(1877) FHB (3e série) 9/67a (L) *Karanteg. Eur gentel stard a roen d'ezhan, evit guir; tro en doa lakeat em boned.

    (9) (Bezañ, mont) tro en e voned : se mettre en colère.

    ●(1877) FHB (3e série) 15(2)/123a (L) *Mik an Dourdu. Pa glevo Mac-Mahon an dro-ze, ez ai sur tro en he voned.

    ●(1907) FHAB Gwengolo 218 (L) J.-B. Martin. Mari-Jeann an ti all a zo tro en he boned, ha n'eo ket hep abek. ●(1908) FHAB Gwengolo 268 (L) *Laouig Beg ar Spins. An intronik oa tro en he bonet, en devez-se, mes ne gredas ket mont larkoc'h. ●(1909) FHAB Here 311 (L) *Laouig Beg ar Spins. N'eus forz pegement a dro a vije e boned ar merc'hed, p'en em gavje, Biel oa evel eur bann eol o vont e ti ekreis eur bârr arne, sûr oant da habaskât. ●(1935) OALD 51/14 (L) *Ab-Sulio. Prenerez ar gornigell, tro en he boned, a gorvigellas neuze ar poell glas en-dro d'he yoyo ruz-velen.

    (10) Lakaat e voned ruz : se mettre en colère.

    ●(1935) DIHU 288/286 (G). «Lakat mem bonet ru» (se fâcher) mechal ha nen dehè ket en dra-sé ag er «Boneteu Ru» ? ●(1939) DIHU 334/251 (G). Lakat é vonet ru e zo ul lavar anaùet mat avit konz ag un dén kounnaret. ●(1966) BREZ décembre 110/8c (T) E. ar Barzhig. Te 'soñj dit n'em eus ket bet me keuz da veza aet en gouez evelse ? An nozvez kenta ne gouskis ket eur berad... Med piou ne laka ket e voned ruz gwech ha gwech all ?

    (11) Bezañ e voned a-dreuz gant ub. : être de mauvaise humeur.

    ●(1920) MVRO 19/1e (L) Loeiz ar Floc’h. m’eus aoun eman da voned adreuz ganes en abardaez-man !

    (12) Bezañ tev e voned : avoir la tête dure, être têtu.

    ●(1978) PBPP 2.1/74 (T-Plougouskant). Te zo tev da voned, tr. J. le Du «tu as la tête dure /ton bonet est épais/»

    (13) Bezañ beunek evel ur boned koton : être très triste.

    ●(1928) DIHU 200/23 (G) *Bleu Benal. Deit e oé de vout beunek èl ur boned koton.

    (14) Bezañ trist evel ur boned-noz : être très triste.

    ●(1912) MELU 409. Ken trist evel eur boned noz, tr. E. Ernault «Aussi triste qu'un bonnet de nuit, Rec. Bourd.»

    (15) Bezañ trist evel ur boned-noz disoupl : être très triste.

    ●(1732) GReg 103b. Triste comme un bonnet de nuit sans coëfe, tr. G. Rostrenenn «Qer trist evel ur boned-nos disoupl.»

    (16) Gwiskañ bonedoù da ub. : tromper qqn.

    ●(1964) LLMM 107/434 (Ki) A. Heussaff. Nec'het omp hon-daou - eñ abafet o kas kompren hag emaon o wiskañ bonedoù dezhañ, ha me diek da zisklêriañ an traoù dre ar munud.

    (17) Lakaat ur boned war penn ub. : tromper qqn.

    ●(1985) KONK-KERNEV (Ki). Te zo o klask lakaat ur boned din war ma fenn !? : te zo o klask ma lakaat da grediñ traoù diwir.

    (18) Bezañ tost e voned d'e benn : se mettre en colère facilement. Cf. Français : avoir la tête près du bonnet.

    ●(1921) PGAZ 34 (L) Ao. Moan. He voned a ioa ivez toztig d'he benn, ha prount oa evel an tan.

    (19) Kemeret e voned evit e dog : se tromper.

    ●(1732) GReg 616a. Se meprendre, tr. Gregor Rostrenenn «qemeret e vôned evit e docq.»

    (20) Pakañ ar bleiz gant un taol boned : voir bleiz.

  • boned-houarn
    boned-houarn

    m. bonedoù-houarn Casque.

    ●(1633) Nom 183a. Galea, cassis : heaume, salade, bassinet, armet, cabasset : haum, casquet, bonet ouarn. ●Galea exploratoria, galea bellatoria, oppugnatoria galea : morion, bonet de fer, testiere : maurion, bonet ouarn. ●Buccula : la visiere : lech an daoulagat da sellet dre'n bonet ouarn.

    ●(1732) GReg 139a. Casque, armure de la tête, & du cou du Cavalier, tr. «boned-hoüarn. p. bonedou-hoüarn.»

  • boned-noz
    boned-noz

    m. bonedoù-noz Bonnet de nuit.

    ●(1732) GReg 103b. Bonnet de nuit, tr. «Boned-nos. p. bonedou-nos.» ●(1744) L'Arm 33b. Bonnet-de-nuit, tr. «Bonêtte-noss. m.»

    ●(1829) HBM 1. Ma vancfe zo qen ur boned nôs. ●(1856) VNA 30. un Bonnet de nuit, tr. «ur Bonnet-noz.»

  • Boned-Ruz
    Boned-Ruz

    Ar Boned-Ruz : oronyme (Gouarec).

    ●(1924) BUBR 39/857. An draonienn all-man, hir ha moan, stardet etre mene noaz ar Boned-ru ha koajeier goue ar C'hovellou, a gas ganti eus a Ouarek tre d'ar Morbihan (…) dour braz ar Blavez.

  • boned-touseg
    boned-touseg

    m. bonedoù-touseg (mycologie) Champignon.

    ●(1929) MKRN 88. egiz ur bonedig-touseg, tr. «comme un petit champignon.» ●(1982) PBLS 410. (Sant-Servez-Kallag) bonedoù touseg, tr. «champignons.»

  • bonedad
    bonedad

    m. –où Contenu d'un bonnet.

    ●(1904) DBFV 26b. bonetad, m. pl. eu, tr. «bonnetée, bonnet lein.» ●(1941) ARVR 30/3b. da zeiz ar gouel e kinnigent bep a vonedad segal d'o sant patron.

  • bonedeg
    bonedeg

    m. -deien Individu pourvu d’un bonnet. Voir Bonedeien Plougouloum.

  • Bonedeien Plougouloum
    Bonedeien Plougouloum

    pl. (blason populaire) surnom donné aux habitants de Plougoulm.

    ●(1912) MELU 365. Plougouloumis bonedeien, / Sibirillis kaketerien, / Klederis tud a fouge, / Ploueskadis tud a leve, / Plouenanis laeroun tout / Ha Kastellis oc'h ar grouk.

  • bonedek
    bonedek

    adj.

    (1) Pourvu d'un bonnet.

    ●(1904) DBFV 26b. bonetek, adj., tr. «à bonnet, qui a un bonnet.»

    (2) (en plt d'une couronne) Fermée.

    ●(1745) BT 330. ur gouronn bonætæc, tr. «une couronne à bonnet.»

  • boneder
    boneder

    m. –ion Fabricant de bonnets, bonnetier.

    ●(1633) Nom 311b. Pileo : vn bonnetier, ou chappelier : vn boneder pe tocquer.

    ●(1732) GReg 103b. Bonnetier, tr. «Boneder. p. bonederyén.» ●(1744) L'Arm 33b. Bonnetier, tr. «Bonêttour.. tterion. m.»

    ●(1904) DBFV 26b. bonetour, m. pl. –terion, tr. «bonnetier.»

  • bonederez
    bonederez

    f. –ed Bonnetière.

    ●(1732) GReg 103b. Bonnetiere, tr. «Bonederès. p. bonedéresed.»

  • bonederezh
    bonederezh

    m. Bonneterie.

    ●(1744) L'Arm 33b. Bonneterie, tr. «Bonettereah. m.»

    ●(1904) DBFV 26b. bonetereh, m., tr. «bonneterie.»

  • bonedig
    bonedig

    m. –où (habillement) Barrette.

    ●(1904) DBFV 26b. bonetig, m. pl. eu, tr. «petit bonnet, barrette.»

  • Bonen
    Bonen

    n. de l. Bonen (Rostrenen).

    ●(1900) (1927) CONS 910. Ia, Bonen a oa evithi heb mar / Eun eil Baradoz en Douar. ●(1901) GKLA 1. War douar paros Bonen. ●(1909) MMEK 64. Parouz Bonen a zo dinec’h. ●(1912) MMKE 64. Parouz Bonen a zo dinec’h.

  • Boneniz
    Boneniz

    plur. Habitants de Bonen.

    ●(1901) GKLA 3. Didosteit, o Bonenis. ●(1912) MMKE 64. E tremen buhe Boneniz, / ’Vel o zud koz, er gwir frankiz.

  • boneur
    boneur

    m.

    (1) Bonheur.

    ●(1790) MG 380. n'em bou quet er bonheur hinihue, de gleuèt en treu caër e hoès intantion de larèt.

    ●(1835) AMV 8. jalous eus ho poneur. ●(1846) DGG xvi. ma hor bezo oll ar bonor da veuli Jesus assamblez. ●63. an amzer a vonor. ●(1849) LLB 774. é kanet ho poneur. ●(1866) HSH 130. Ar bonor a zante. ●132. d'ar guir vonor. ●(1897) EST 21. péh boneur ha péh joé, tr. «Avec quel bonheur et avec quelle joie.»

    ●(1904) DBFV 26b. boneur, bonur, m., tr. «bonheur.»

    (2) Dre voneur : heureusement.

    ●(1974) GAME 6. Gwel ran skler hoaz dre voneur. ●(1978) MOFO 33. Dre voner mi ket badou.

  • bongorz
    bongorz

    m. –ed

    (1) (ornithologie) Butor.

    ●(1633) Nom 38a-b. Ardea stellaris, taurus : buttor : boungors.

    ●(1732) GReg 126b. Butor, gros oiseau, sot, & paresseux, qui est espece de heron, marqueté sur le dos, tr. «Pongors. p. pongorsed. ur bongors. (C'est aussi une injure à dire à un mal-adroit.»

    ●(1876) TDE.BF 525b. Poñgors, s. f., tr. «Butor, oiseau, et, par extension, homme stupide. Eur boñgors, un butor. Ce mot me paraît devoir céder le pas à boñgors qui, lui est masculin, et qui doit être le radical.»

    ●(1927) GERI.Ern 58. bongorz, mongorz m., tr. «Butor.»

    (2) Maladroit.

    ●(1895) GMB 76. petit Trég[uier] moñgors, m. maladroit.

    ●(1927) GERI.Ern 58. bongorz, mongorz m., tr. «maladroit.»

    (3) Homme grossier.

    ●(1927) GERI.Ern 58. bongorz, mongorz m., tr. «homme grossier.»

  • bonifikat
    bonifikat

    s. En e bonifikat : dans toute sa splendeur.

    ●(1925) SFKH 19. D'er hours-sé, manér Koed-Kodu e oé én é bonifikat, de laret é, er guellan men dé bet biskoah. (? lire : en e vonifikat ?)

  • bonig
    bonig

    m. –ed (ichtyonymie) Bonite.

    ●(1904) DBFV 26a. bonig, m. pl. ed, tr. «bonite (petit poisson).»

  • bonimal
    bonimal

    adj. Bara bonimal : pain spécial pour Noël.

    ●(1907) DIHU 30/471. bourus e oé dèbrein bara bonimal rostet pé bara chuen gant mél. ●(1934) BRUS 229. Du pain spécial pour la veillée de Noël, tr. «bara bonimal.» ●(1942) DHKN ii. Get bara e vezè koéniet liésan ; bara «bonimal» groeit a geteh kaer aveit en Nédeleg, get bled guenih hag e lakèt abarh añniz ha prunèu, ha tokennet er greuen anehon get leah trenk, pilet un ui geton. ●(1942) DHKN p. II. Get bara é vezè koéniet liésan ; bara « bonimal » groeit a geteh kaer aveit en Nendeleg. ●(1981) LIMO 25 décembre. un tamm bara «bonimal». ●Bonimal, tr. «pain spécial de Noël, avec de la fleur de farine (froment et seigle et quelques ingrédients).»

    ►

    ●(1919) DBFVsup 5b. bara bonimal, tr. «pain de seconde qualité.»

  • bonis
    bonis

    adj. (argot de Pont-l'Abbé) Bon.

    ●(1960) LLMM 82/310. Langaj-chon ar vilajenn gran. Bon, ha bonis = Mat.

  • boñjour
    boñjour

    adv. Bonjour. Cf. deboñjour, demat.

    ●(1790) MG 98. de larèt boujour dehi.

    ●(1792-1815) CHCH 132. D’it bonjour, citoien joéius. ●(1834-1840) BBZcarn I 76a. Bonjour bonjour marquis traitour. ●86a. Bonjour moric rawallec a hui mari fraoa. ●(1868) GBI I 314. Bonjour, Marc’harit, d’ac’h ’larann, tr. « Je vous souhaite le bonjour, Marguerite »

    ●(1904) DBFV 26b. bonjour, adv., tr. «bonjour, salut.»

  • boñjouriñ
    boñjouriñ

    v.

    (1) V. tr. d. Saluer.

    ●(1903) MBJJ 71. O bonjouri a ran. ●(1909) KTLR 97. pa deuaz d'he bonjouri. ●233. da vonjouri an den iaouank. ●(1923) KNOL 125. Bonjouri 'reas e donton. ●(1984) HBPD 144. de vonjourein hon ré kar.

    ►absol.

    ●(1836) GBI I 436. Ar C’hloaregik a vonjoure / En Coatanhai pa’z arrue, tr. « Le jeune Kloarec souhaitait le bonjour / En arrivant à Coatanhai » ●(1849) GBI I 36. Ar mal iaouank a vonjoure / 'N ti Janet ar Wern p'arrue, tr. «Le jeune homme souhaitait le bonjour, / En arrivant chez Jeanne Le Guern.» ●(18--) SBI II 64. Ann intanv coz a vonjoure, / 'N ti ar milinér p'errue, tr. «Le vieux veuf bonjourait, / Chez le meunier quand il arrivait.»

    (2) V. pron. réci. En em voñjouriñ : se saluer.

    ●(1920) MVRO 51/1c. Holl en em anavezent hag en em «vonjourent ».

  • bonn
    bonn

    m. –où

    (1) Borne.

    ●(1499) Ca 24b. Bonn. g. bourne mise en diuision de terres. ●126a. Limitaff vide in bonn. ●(c.1500) Cb 28a. Bonn alias men harz. g. bourne mise en diuision de terres.

    ●(c.1718) CHal.ms i. borner, tr. «bonnein, plantein bonneu.» ●(c.1718) CHal.ms ii. Limiter, tr. «lacat termen terminein, lacat bonneu bonnein.» ●(1744) L'Arm 33b. Borner, tr. «Laquatt bonneu.»

    ●(1904) DBFV 26b. bonn, s. pl. eu, tr. «borne.» ●(1933) ALBR 46. eur bonn bet diblaset o wazia. ●(1955) VBRU 40. e verzen a bep tu d’an tren ur gompezenn hep bevenn na bonn, gant netra warni, na menez na traonienn da zihuediñ al lagad pa ar spered.

    (2) sens fig. Limite.

    ●(1857) LVH 48. ean e hra aquerh hag hemb bonn erbet (...) en droèd de rein de bep-unan ag er mampreu en dispanseu a beré en dès dobér.

  • bonn-dour
    bonn-dour

    m. Borne-fontaine.

    ●(1931) VALL 73a. Borne-fontaine, tr. «bonn-dour m.»

  • bonnañ / bonniñ
    bonnañ / bonniñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Aborner, mettre des bornes (à un terrain).

    ●(1499) Ca 24b. g. bournez. b. bonnaff.

    ●(c.1718) CHal.ms i. borner, tr. «bonnein, plantein bonneu.» ●(c.1718) CHal.ms ii. Limiter, tr. «lacat termen terminein, lacat bonneu bonnein.»

    ●(1904) DBFV 26b. bonnein, v. a., tr. «borner, mettre des bornes à.» ●(1927) GERI.Ern 58. bonna v. a., tr. «borner.» ●(1932) DIHU 249/36. bonnein hou tammeu doar.

    (2) Confiner (un héritage).

    ●(c.1718) CHal.ms i. confiner, tr. «bonnein.»

    (3) Limiter.

    ●(1825) COSp 267. Ne zeliet na disprisein na bonnein hou tevotioneu.

    II. V. intr. (en plt du cœur, du sang) Battre.

    ●(17--) EN 1739. egalon o vonnan, tr. «le cœur défaillant.»

    ●(1978) BAHE 99-100/103. bonañ 'ra va biz (pa vez terzhienn ennañ, ha pa santer end-eeun talm ar gwad ennañ). ●(1997) HYZH 209/24b. Lanciner, tr. «bonañ (T[regor]).»

  • bonnerezh
    bonnerezh

    m. Bornage.

    ●(1931) VALL 73a. Bornage, action de borner, tr. «bonnerez m.»

  • bonnet
    bonnet

    adj. Borné.

    ●(c.1500) Cb 28a. [bonn] Jtem metatus / metata / tum. g. bournez. b. bonnet.

    ●(1931) VALL 73a. Borné, tr. «bonnet.»

  • Bonneur
    Bonneur

    voir Bodveur

  • bonniñ
    bonniñ

    voir bonnañ

  • Bonno
    Bonno

    n. de l. île Bonno (archipel des Sept-Îles, Perros-Guirec).

    (1) Bonno.

    ●(1894) GIV 9c. Gentiles, Rouzic ha Bono / Oa fortifiet trô war zrô.

    ●(1940) FHAB Gouere-Eost Niv. 7-8/192. Beza zo promese a vriedelez / Etre Tafec ha Jentilez, / Etre Malbon ha Bonno / Setu achu an embanno. Tafec, Jentilez, Malbon ha Bonno a zo peder enezenn vihan dirak Plouvouskan (Bro-Dreger).

    (2) Dicton.

    ●(1940) FHAB Gouere-Eost Niv. 7-8/192. Beza zo promese a vriedelez / Etre Tafec ha Jentilez, / Etre Malbon ha Bonno / Setu achu an embanno.

  • bonor
    bonor

    voir boneur

  • Bonoù
    Bonoù

    n. de l. Ar Bonoù : Le Bono.

    I. Ar Bonoù.

    ●(1931) ANDO 14. ar Bono, porzig gwenn an haderien istr. ●(1941) DIHU 359/263. goah vras el Loh, doh bann-deur er Bounneu. ●(1979) LIMO 28 juillet. er Bonoviz eid ré er Bono. ●(1985-1986) ADEM 79. Int a yae da glask an had, had d’ar Bonoù.

    II.

    (1) Blason populaire : voir Forbanned.

    (2) Noms de famille.

    ●(1970) NFBT 15 N° 107. Bono. ●N° 108. Bonou.

  • Bonoviz
    Bonoviz

    plur. Habitants du Bono.

    ●(1979) LIMO 28 juillet. er Bonoviz eid ré er Bono.

  • bonseur
    bonseur

    m. (religion) Bonne-sœur.

    ●(1790) MG 250. er péh en dès desquét temb er Bonn-seur.

  • bont
    bont

    m. –où

    (1) Bonde (ouverture).

    ●(1499) Ca 24b. Bont. gallice bonde par ou len entonne le vin.

    ●(1659) SCger 15b. bonde, tr. «bont.»

    (2) Bondon (bouchon).

    ●(1633) Nom 161a. Orificium, os : l'orifice : toull an bount, an guenou.

    ●(1744) L'Arm 33a. Bondon, tr. «Bond.. eu. m.»

    ●(1867) FHB 115/84b. e kichen ar stanv pe ar bond. ●(18--) RGE 47. dre doul ar bont.

    ●(1904) DBFV 26b. bond, m. pl. eu, tr. «bonde, bondon.» ●(1937) DIHU 310/247. ar en toul bond.

    (3) Bouchon.

    ●(1955) STBJ 103. boñchou spoue ront. ●(1947) YNVL 123. Abaoe tri devezh e tisusune ur boñch, a yae gwechall, da stouvañ ur voutailhad rom Martinik, ha kavout a rae blaz dezhañ atav, al liper kozh ! ●(1974) SKVT III 83. er boñch spoue.

    (4) (insulte) Bontig-kaoc'h : petit merdeux.

    ●(1974) SKVT III 112. 'T o ken dont, paour-kaezh boñtig-kaoc'h !

  • bont-chaos
    bont-chaos

    m. (marine) Nable.

    ●(1987) GOEM 78. Un autre trou est parfois percé dans le bordage près de la quille : il sert de nable, pour évacuer l'eau quand le bateau est au sec. Il est normalement bouché par une forte cheville, an ibil, enfoncée à force. Ce trou porte le nom de toull-dizour, toull-faozet ou bond-chaoz.

  • bontañ / bontiñ
    bontañ / bontiñ

    v. tr. d.

    I.

    (1) Boucher.

    ●(1744) L'Arm 33a. Bondoner, tr. «Bondein.»

    ●(1874) FHB 511/323b-324a. eur voutaillad guin roët dezi gant he breur en em zivontaz, hag hi ne oa goest na d'he sével na d'he bonta adarre.

    ●(1904) DBFV 26b. bondein, v. a., tr. «bonder, boucher avec une bonde.» ●(1934) MAAZ 136. bondein d'el lon é doul aùelér.

    (2) Bontañ-divontañ : déboucher et reboucher des bouteilles sans arrêt.

    ●(1977) PBDZ 782. (Douarnenez) bontiñ-divontiñ, tr. «déboucher et reboucher des bouteilles, comme un serveur de café.»

    II. sens fig.

    (1) Barrer (la route).

    ●(1958) BRUD 5/28. da vonta evelse ouz ar had hent an dizro.

    (2) Rembarrer (qqn).

    ●(1908) BOBL 19 septembre 195/3d. Georj a oa ken sabatuet, ma kouezaz raktal en e goaze var e gador. Eur paizant en doa bontet anezan.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...