Devri

Recherche 'bon...' : 54 mots trouvés

Page 1 : de bon-1 (1) à bontan-bontin (50) :
  • bon .1
    bon .1

    adj. (argot de Pont-l'Abbé)

    (1) Attr./Épith. Bon.

    (1936) IVGA 188. Ti piou eo ker «bon ar char-gwin-hoc'h ?» ●(1960) LLMM 82/310. Langaj-chon ar vilajenn gran. Bon, ha bonis = Mat.» ●(1974) SKVT III 56. Ar re-se zo avaloù bon, avat ! ●74. Mes hini bon eo. ●86. pegen bon on chomet gant va lukennoù.

    (2) Adv. Bien.

    (1974) SKVT III 82. kuzhet bon.

  • bon .2
    bon .2

    interj. Bon !

    (1902) PIGO I 6. «Bôn avad ! eme ar varc'hadourien, digor o geno ; d'ar marc'h-hont 'oa, zur, an dibr-ze. ●(1910) YPAG 7. Bôn ! Ankouaet am eus sellet hag-en e oa an u gant ar yar velen.

  • boñboñ-kredañs
    boñboñ-kredañs

    m. Liqueur de fruits.

    (1970) LIMO 07 février. me moereb Pierrote e oè er mod geti obér «Bonbon kredans» get kastilh du. ●Bonbon kredans, tr. «surnom donné aux liqueurs de fruits.»

  • boñbonaj
    boñbonaj

    m. Bonbons.

    (1984) HBPD 149. er mahadour berlingo éh obér é vonbonaj.

  • bonbonenn
    bonbonenn

    f. –où Bonbon.

    (1966) BREZ janvier 100/6b. eun tamm brao a voñbonenn ruz-tan. ●(1995) BRYV III 31. (Milizag) ma 'm ije eur vombonenn.

  • boñch
    boñch

    voir bont

  • bondal
    bondal

    voir boudal

  • bondilh
    bondilh

    coll. (botanique) Trembles.

    (1876) TDE.BF 62a. Boñdillenn, s. f., tr. «Tremble, arbre forestier ; pl. boñdill, m.»

    (1927) GERI.Ern 58. bondilh pl., tr. «Tremples, sg. bondilhenn.»

  • bondilhenn
    bondilhenn

    f. –ed, bondilh Tremble.

    (1876) TDE.BF 62a. Boñdillenn, s. f., tr. «Tremble, arbre forestier ; pl. boñdill, m.»

    (1927) GERI.Ern 58. bondilh pl., tr. «Tremples, sg. bondilhenn

  • Bondon
    Bondon

    n. de l. Ar Bondon : Le Bondon (Vannes).

    (1839) BESquil 67. santès Trifine, moès en dén puissant ha brutal Comorre, péhani hé massacras, hi ha sant Tremeur hé mab, révé ma credér, ér Bondon, tosticg d'er guér a Huénèd.

  • bondrask
    bondrask

    f. –ed, bondriski (ornithologie) Grive.

    (1876) TDE.BF 62a. Boñdrask, s. m., tr. «Sorte de grive, oiseau ; pl. ed

    (1900) KAKE 70. Diou voundrask a zo e'n ti. ●(1932) ALMA 154. son ar bondriski. ●(1949) KROB 20/28. ar bondriski a gane war lez ar c'hoajou-med.

  • bonduiñ
    bonduiñ

    v. tr. d. Dissiper.

    (1942) VALLsup 55b. Dissiper, tr. «bondui C[ornouaille] (du français ‘vendu', Ern[ault].»

  • boned
    boned

    m. –où

    I. (habillement)

    (1) Bonnet.

    (1499) Ca 24b. Bonet. g. idem. ●65a. [disgruyat] g. sans couture. b. hep grui euel bonnet. ●(1633) Nom 115a. Pileus, pileum : bonnes, chapeau : bonet, tocq.

    (1659) SCger 15b. bonnet, tr. «bonet.» ●(1732) GReg 103a. Bonnet, tr. «Boned. p. bonedou. Van[netois] id[em] p. éü.» ●(1744) L'Arm 33a. Bonnet, tr. «Bonêtt.. eu. m.» ●(1790) MG 286. rein dehai ur houif, pé ur bonnèt.

    (1877) BSA 150. He vonned a ioa ive toullet e kenver he scouarn.

    (1904) DBFV 26b. bonet, bounet, m. pl. eu, tr. «bonnet.» ●(1910) MBJL 164. bonedou du moan. ●(1924) BILZbubr 41/944. eur boned bechennek.

    (2) Boned kornek : bonnet carré.

    (1732) GReg 103b. Bonnet quarré, tr. «Boned cornecq. p. bonedou cornecq.» ●(1744) L'Arm 33b. Bonnet-quarré, tr. «Bonêtte-cornêc.. teu-cornêc. m.»

    (1834-1840) BBZcarn I 70. hui chaloustro hou bonet cornet / ha me coueffo a vo feret, tr. «Vous (…)riez votre bonnet à cornes / Et mes coiffes seront repasses.»

    (1904) DBFV 26b. bonet kornek, tr. «bonnet carré.» ●(1911) BUAZperrot 295. Ar boned-kornek, a verk galloud hag uhelder ar beleg.

    (3) Boned karrez : bonnet carré.

    (1888) SBI II 134. Eur bonnet-carre war 'he benn, / Wit rei d'he douz ann absolvenn, tr. «(Pose) un bonnet carré sur sa tête, / Pour donner à sa douce l'absolution.»

    (4) Boned skouarnek : bonnet à oreilles.

    (1744) L'Arm 33b. Bonnet-à-oreilles, tr. «Bonette-scoharnêc. m.»

    (5) (histoire) Ar Bonedoù ruz : les Bonnets rouges.

    (1926) FHAB Gwengolo 359. Ar «Bonedou-Ruz», epad emzispac'h ar «Paper-timbr», a gemeras, a breizas ar maner-man.

    II. sens fig.

    (1) Boned bras : gros bonnet, personnage important.

    (1834) SIM 211. ur boned bras benac diouc'h ar pales.

    (2) Paotr e voned ruz : espèce de croquemitaine.

    (1982) TKRH 64. Komzet e veze eus «Paotr e voned ruz».

    III. (botanique) Boned kornek : fusain.

    (1732) GReg 443a. Fusain, arbrisseau, dont le fruit s'appelle bonnet carré, tr. «plantenn bonedou qornecq

    (1879) BLE 47. Fusain. (Evonymus. L.) Boned-kornek.

    (1927) GERI.Ern 58. boned-kornek, tr. «fusain à fleurs.»

    IV. (icthyonymie) Boned-Plougastell : éponge Porifera. cf. GBAV 602b.

    (1970) ICTB II 197. boned-Plougastel, -ou P. [= Porifera (Incertae sedis) = Gl. "éponge"]

    V.

    (1) Dougen ar boned glas : faire banqueroute

    (1732) GReg 78b. Faire banqueroute, tr. G. Rostrenenn «dougen ar boned glas.» ●(17--) CHal.ms i (G). faire banqueroute, tr. «douguein er bonnet glas.» ●Banqueroutier, tr. «deen a vonnet glas.» ●(17--) CHal.ms ii. ce marchand a manqué, a faillite, tr. «er marhadour se, en des lausquet er groüis, quemeret er bonnet glas, endes groit banquerout’.»

    (1869) SAG 259-260 (L) G.-M. Caroff. An tyegeziou a fizier varn-ezho ar muia, eo aliez ar re a zo tosta da vont da zougen ar boned-glaz.

    (1904) DBFV 26 (G). Dougein er bonet glas, tr. E. Ernault «faire banqueroute.»

    (2) Dougen ar boned : être cocu.

    (c. 1600-17--) BMa (R) 1191. Douguen ar bonet.

    (1863) GBI i 162. Leall, 'me-z-hi, ma mab kloarek, / Braoa ma touges ar bonnet ! / Me 'm euz gwelt da vroeg er zolier / Gant ur belek o trouk-ober ! tr. F.-V. an Uhel «J'ai vu votre femme dans le grenier, / Faisant le mal avec un prêtre !»

    (3) Dougen ar boned forc'hek: être cocu.

    (1838) CGK 23 (Ku) P. Proux. Mar gueler meur ozac'h lorc'heq / E touguen ar bonet forc'heq. ●CRYP II 290. Dougen ar bonet forc'heg, tr. E. Ernault «porter le bonnet fourchu, être cocu. Canaouennou grêt gant eur C'hernevod, p. 23.»

    (4) Dougen ar boned tro : être cocu.

    (1910-1915) CTPV i 163 (G). Owtrow, ne zougein ket bonnet tro, tr. «Monsieur, je ne porterais (sic) pas le bonnet.»

    (5) Tailhañ ur boned da ub. : cocufier qqn.

    (1850) JAC 46 A.-M. Ledan. Ha mar car dougen din ar memes carante, / Ni daillo eur bonet da Butiphar hirie.

    (6) (Stlapañ, teurel) ar boned war-lerc'h an tog : jeter le manche après la cognée.

    (1732) GReg 178a. Jeter le manche après la cognée, tr. G. Rostrenenn «teurl ar boned varlerc'h an tocq

    (1855) FUB 10. Teurl ar bonnet war lec'h ann tok, tr. A. Brizeux «Jeter son bonnet après son chapeau.» (1878) SVE 611. Stlapa ar bonned warlerc'h ann tok, tr. L.-F. Salvet «Jeter son bonnet après le chapeau. (Se laisser abattre.)»

    (7) C'hoari gant e voned : ne pas être sain d’esprit.

    (1959) BRUD 7/19 (L) F. Inizan. Tamm fallagriez ebed en e gorv. Eul lastez hir e oa e skouarn. Komañs a ree c'hoari gand e voned pe «dapa lapined ruz» evel ma vez lavaret. ●(1990) MARV i 18 (T-Bodiliz). O ! Aotrou person kêz ! Ne ouzoh ket, Lorañs ‘zo komañset eun tammig bihan da c’hoari gand e voned. ●(1995) PTEZ 27 (K-Plougastell-Daoulaz) *Lan Rozmoal. C’hoari gand e voned (pe : he boned) : mond e bugaleaj.

    (8) Lakaat tro e boned ub. : mettre qqn en colère.

    (1877) FHB (3e série) 9/67a (L) *Karanteg. Eur gentel stard a roen d'ezhan, evit guir; tro en doa lakeat em boned.

    (9) (Bezañ, mont) tro en e voned : se mettre en colère.

    (1877) FHB (3e série) 15(2)/123a (L) *Mik an Dourdu. Pa glevo Mac-Mahon an dro-ze, ez ai sur tro en he voned.

    (1907) FHAB Gwengolo 218 (L) J.-B. Martin. Mari-Jeann an ti all a zo tro en he boned, ha n'eo ket hep abek. ●(1908) FHAB Gwengolo 268 (L) *Laouig Beg ar Spins. An intronik oa tro en he bonet, en devez-se, mes ne gredas ket mont larkoc'h. ●(1909) FHAB Here 311 (L) *Laouig Beg ar Spins. N'eus forz pegement a dro a vije e boned ar merc'hed, p'en em gavje, Biel oa evel eur bann eol o vont e ti ekreis eur bârr arne, sûr oant da habaskât. ●(1935) OALD 51/14 (L) *Ab-Sulio. Prenerez ar gornigell, tro en he boned, a gorvigellas neuze ar poell glas en-dro d'he yoyo ruz-velen.

    (10) Lakaat e voned ruz : se mettre en colère.

    (1935) DIHU 288/286 (G). «Lakat mem bonet ru» (se fâcher) mechal ha nen dehè ket en dra-sé ag er «Boneteu Ru» ? ●(1939) DIHU 334/251 (G). Lakat é vonet ru e zo ul lavar anaùet mat avit konz ag un dén kounnaret. ●(1966) BREZ décembre 110/8c (T) E. ar Barzhig. Te 'soñj dit n'em eus ket bet me keuz da veza aet en gouez evelse ? An nozvez kenta ne gouskis ket eur berad... Med piou ne laka ket e voned ruz gwech ha gwech all ?

    (11) Bezañ e voned a-dreuz gant ub. : être de mauvaise humeur.

    (1920) MVRO 19/1e (L) Loeiz ar Floc’h. m’eus aoun eman da voned adreuz ganes en abardaez-man !

    (12) Bezañ tev e voned : avoir la tête dure, être têtu.

    (1978) PBPP 2.1/74 (T-Plougouskant). Te zo tev da voned, tr. J. le Du «tu as la tête dure /ton bonet est épais/»

    (13) Bezañ beunek evel ur boned koton : être très triste.

    (1928) DIHU 200/23 (G) *Bleu Benal. Deit e oé de vout beunek èl ur boned koton.

    (14) Bezañ trist evel ur boned-noz : être très triste.

    (1912) MELU 409. Ken trist evel eur boned noz, tr. E. Ernault «Aussi triste qu'un bonnet de nuit, Rec. Bourd.»

    (15) Bezañ trist evel ur boned-noz disoupl : être très triste.

    (1732) GReg 103b. Triste comme un bonnet de nuit sans coëfe, tr. G. Rostrenenn «Qer trist evel ur boned-nos disoupl

    (16) Gwiskañ bonedoù da ub. : tromper qqn.

    (1964) LLMM 107/434 (Ki) A. Heussaff. Nec'het omp hon-daou - eñ abafet o kas kompren hag emaon o wiskañ bonedoù dezhañ, ha me diek da zisklêriañ an traoù dre ar munud.

    (17) Lakaat ur boned war penn ub. : tromper qqn.

    (1985) KONK-KERNEV (Ki). Te zo o klask lakaat ur boned din war ma fenn !? : te zo o klask ma lakaat da grediñ traoù diwir.

    (18) Bezañ tost e voned d'e benn : se mettre en colère facilement. Cf. Français : avoir la tête près du bonnet.

    (1921) PGAZ 34 (L) Ao. Moan. He voned a ioa ivez toztig d'he benn, ha prount oa evel an tan.

    (19) Kemeret e voned evit e dog : se tromper.

    (1732) GReg 616a. Se meprendre, tr. Gregor Rostrenenn «qemeret e vôned evit e docq

    (20) Pakañ ar bleiz gant un taol boned : voir bleiz.

  • boned-houarn
    boned-houarn

    m. bonedoù-houarn Casque.

    (1633) Nom 183a. Galea, cassis : heaume, salade, bassinet, armet, cabasset : haum, casquet, bonet ouarn. ●Galea exploratoria, galea bellatoria, oppugnatoria galea : morion, bonet de fer, testiere : maurion, bonet ouarn. ●Buccula : la visiere : lech an daoulagat da sellet dre'n bonet ouarn.

    (1732) GReg 139a. Casque, armure de la tête, & du cou du Cavalier, tr. «boned-hoüarn. p. bonedou-hoüarn

  • boned-noz
    boned-noz

    m. bonedoù-noz Bonnet de nuit.

    (1732) GReg 103b. Bonnet de nuit, tr. «Boned-nos. p. bonedou-nos.» ●(1744) L'Arm 33b. Bonnet-de-nuit, tr. «Bonêtte-noss. m.»

    (1829) HBM 1. Ma vancfe zo qen ur boned nôs. ●(1856) VNA 30. un Bonnet de nuit, tr. «ur Bonnet-noz

  • Boned-Ruz
    Boned-Ruz

    Ar Boned-Ruz : oronyme (Gouarec).

    (1924) BUBR 39/857. An draonienn all-man, hir ha moan, stardet etre mene noaz ar Boned-ru ha koajeier goue ar C'hovellou, a gas ganti eus a Ouarek tre d'ar Morbihan (…) dour braz ar Blavez.

  • boned-touseg
    boned-touseg

    m. bonedoù-touseg (mycologie) Champignon.

    (1929) MKRN 88. egiz ur bonedig-touseg, tr. «comme un petit champignon.» ●(1982) PBLS 410. (Sant-Servez-Kallag) bonedoù touseg, tr. «champignons.»

  • bonedad
    bonedad

    m. –où Contenu d'un bonnet.

    (1904) DBFV 26b. bonetad, m. pl. eu, tr. «bonnetée, bonnet lein.» ●(1941) ARVR 30/3b. da zeiz ar gouel e kinnigent bep a vonedad segal d'o sant patron.

  • bonedeg
    bonedeg

    m. -deien Individu pourvu d’un bonnet. Voir Bonedeien Plougouloum.

  • Bonedeien Plougouloum
    Bonedeien Plougouloum

    pl. (blason populaire) surnom donné aux habitants de Plougoulm.

    (1912) MELU 365. Plougouloumis bonedeien, / Sibirillis kaketerien, / Klederis tud a fouge, / Ploueskadis tud a leve, / Plouenanis laeroun tout / Ha Kastellis oc'h ar grouk.

  • bonedek
    bonedek

    adj.

    (1) Pourvu d'un bonnet.

    (1904) DBFV 26b. bonetek, adj., tr. «à bonnet, qui a un bonnet.»

    (2) (en plt d'une couronne) Fermée.

    (1745) BT 330. ur gouronn bonætæc, tr. «une couronne à bonnet.»

  • boneder
    boneder

    m. –ion Fabricant de bonnets, bonnetier.

    (1633) Nom 311b. Pileo : vn bonnetier, ou chappelier : vn boneder pe tocquer.

    (1732) GReg 103b. Bonnetier, tr. «Boneder. p. bonederyén.» ●(1744) L'Arm 33b. Bonnetier, tr. «Bonêttour.. tterion. m.»

    (1904) DBFV 26b. bonetour, m. pl. –terion, tr. «bonnetier.»

  • bonederez
    bonederez

    f. –ed Bonnetière.

    (1732) GReg 103b. Bonnetiere, tr. «Bonederès. p. bonedéresed

  • bonederezh
    bonederezh

    m. Bonneterie.

    (1744) L'Arm 33b. Bonneterie, tr. «Bonettereah. m.»

    (1904) DBFV 26b. bonetereh, m., tr. «bonneterie.»

  • bonedig
    bonedig

    m. –où (habillement) Barrette.

    (1904) DBFV 26b. bonetig, m. pl. eu, tr. «petit bonnet, barrette.»

  • Bonen
    Bonen

    n. de l. Bonen (Rostrenen).

    (1900) (1927) CONS 910. Ia, Bonen a oa evithi heb mar / Eun eil Baradoz en Douar. ●(1901) GKLA 1. War douar paros Bonen. ●(1909) MMEK 64. Parouz Bonen a zo dinec’h. ●(1912) MMKE 64. Parouz Bonen a zo dinec’h.

  • Boneniz
    Boneniz

    plur. Habitants de Bonen.

    (1901) GKLA 3. Didosteit, o Bonenis. ●(1912) MMKE 64. E tremen buhe Boneniz, / ’Vel o zud koz, er gwir frankiz.

  • boneur
    boneur

    m.

    (1) Bonheur.

    (1790) MG 380. n'em bou quet er bonheur hinihue, de gleuèt en treu caër e hoès intantion de larèt.

    (1835) AMV 8. jalous eus ho poneur. ●(1846) DGG xvi. ma hor bezo oll ar bonor da veuli Jesus assamblez. ●63. an amzer a vonor. ●(1849) LLB 774. é kanet ho poneur. ●(1866) HSH 130. Ar bonor a zante. ●132. d'ar guir vonor. ●(1897) EST 21. péh boneur ha péh joé, tr. «Avec quel bonheur et avec quelle joie.»

    (1904) DBFV 26b. boneur, bonur, m., tr. «bonheur.»

    (2) Dre voneur : heureusement.

    (1974) GAME 6. Gwel ran skler hoaz dre voneur. ●(1978) MOFO 33. Dre voner mi ket badou.

  • bongorz
    bongorz

    m. –ed

    (1) (ornithologie) Butor.

    (1633) Nom 38a-b. Ardea stellaris, taurus : buttor : boungors.

    (1732) GReg 126b. Butor, gros oiseau, sot, & paresseux, qui est espece de heron, marqueté sur le dos, tr. «Pongors. p. pongorsed. ur bongors. (C'est aussi une injure à dire à un mal-adroit.»

    (1876) TDE.BF 525b. Poñgors, s. f., tr. «Butor, oiseau, et, par extension, homme stupide. Eur boñgors, un butor. Ce mot me paraît devoir céder le pas à boñgors qui, lui est masculin, et qui doit être le radical.»

    (1927) GERI.Ern 58. bongorz, mongorz m., tr. «Butor.»

    (2) Maladroit.

    (1895) GMB 76. petit Trég[uier] moñgors, m. maladroit.

    (1927) GERI.Ern 58. bongorz, mongorz m., tr. «maladroit.»

    (3) Homme grossier.

    (1927) GERI.Ern 58. bongorz, mongorz m., tr. «homme grossier.»

  • bonifikat
    bonifikat

    s. En e bonifikat : dans toute sa splendeur.

    (1925) SFKH 19. D'er hours-sé, manér Koed-Kodu e oé én é bonifikat, de laret é, er guellan men dé bet biskoah. (? lire : en e vonifikat ?)

  • bonig
    bonig

    m. –ed (ichtyonymie) Bonite.

    (1904) DBFV 26a. bonig, m. pl. ed, tr. «bonite (petit poisson).»

  • bonimal
    bonimal

    adj. Bara bonimal : pain spécial pour Noël.

    (1907) DIHU 30/471. bourus e oé dèbrein bara bonimal rostet pé bara chuen gant mél. ●(1934) BRUS 229. Du pain spécial pour la veillée de Noël, tr. «bara bonimal.» ●(1942) DHKN ii. Get bara e vezè koéniet liésan ; bara «bonimal» groeit a geteh kaer aveit en Nédeleg, get bled guenih hag e lakèt abarh añniz ha prunèu, ha tokennet er greuen anehon get leah trenk, pilet un ui geton. ●(1942) DHKN p. II. Get bara é vezè koéniet liésan ; bara « bonimal » groeit a geteh kaer aveit en Nendeleg. ●(1981) LIMO 25 décembre. un tamm bara «bonimal». ●Bonimal, tr. «pain spécial de Noël, avec de la fleur de farine (froment et seigle et quelques ingrédients).»

    (1919) DBFVsup 5b. bara bonimal, tr. «pain de seconde qualité.»

  • bonis
    bonis

    adj. (argot de Pont-l'Abbé) Bon.

    (1960) LLMM 82/310. Langaj-chon ar vilajenn gran. Bon, ha bonis = Mat.

  • boñjour
    boñjour

    adv. Bonjour. Cf. deboñjour, demat.

    (1790) MG 98. de larèt boujour dehi.

    (1792-1815) CHCH 132. D’it bonjour, citoien joéius. ●(1834-1840) BBZcarn I 76a. Bonjour bonjour marquis traitour. ●86a. Bonjour moric rawallec a hui mari fraoa. ●(1868) GBI I 314. Bonjour, Marc’harit, d’ac’h ’larann, tr. « Je vous souhaite le bonjour, Marguerite »

    (1904) DBFV 26b. bonjour, adv., tr. «bonjour, salut.»

  • boñjouriñ
    boñjouriñ

    v.

    (1) V. tr. d. Saluer.

    (1903) MBJJ 71. O bonjouri a ran. ●(1909) KTLR 97. pa deuaz d'he bonjouri. ●233. da vonjouri an den iaouank. ●(1923) KNOL 125. Bonjouri 'reas e donton. (1984) HBPD 144. de vonjourein hon ré kar.

    ►absol.

    (1836) GBI I 436. Ar C’hloaregik a vonjoure / En Coatanhai pa’z arrue, tr. « Le jeune Kloarec souhaitait le bonjour / En arrivant à Coatanhai » ●(1849) GBI I 36. Ar mal iaouank a vonjoure / 'N ti Janet ar Wern p'arrue, tr. «Le jeune homme souhaitait le bonjour, / En arrivant chez Jeanne Le Guern.» ●(18--) SBI II 64. Ann intanv coz a vonjoure, / 'N ti ar milinér p'errue, tr. «Le vieux veuf bonjourait, / Chez le meunier quand il arrivait.»

    (2) V. pron. réci. En em voñjouriñ : se saluer.

    (1920) MVRO 51/1c. Holl en em anavezent hag en em «vonjourent ».

  • bonn
    bonn

    m. –où

    (1) Borne.

    (1499) Ca 24b. Bonn. g. bourne mise en diuision de terres. ●126a. Limitaff vide in bonn. ●(c.1500) Cb 28a. Bonn alias men harz. g. bourne mise en diuision de terres.

    (c.1718) CHal.ms i. borner, tr. «bonnein, plantein bonneu.» ●(c.1718) CHal.ms ii. Limiter, tr. «lacat termen terminein, lacat bonneu bonnein.» ●(1744) L'Arm 33b. Borner, tr. «Laquatt bonneu

    (1904) DBFV 26b. bonn, s. pl. eu, tr. «borne.» ●(1933) ALBR 46. eur bonn bet diblaset o wazia. ●(1955) VBRU 40. e verzen a bep tu d’an tren ur gompezenn hep bevenn na bonn, gant netra warni, na menez na traonienn da zihuediñ al lagad pa ar spered.

    (2) sens fig. Limite.

    (1857) LVH 48. ean e hra aquerh hag hemb bonn erbet (...) en droèd de rein de bep-unan ag er mampreu en dispanseu a beré en dès dobér.

  • bonn-dour
    bonn-dour

    m. Borne-fontaine.

    (1931) VALL 73a. Borne-fontaine, tr. «bonn-dour m.»

  • bonnañ / bonniñ
    bonnañ / bonniñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Aborner, mettre des bornes (à un terrain).

    (1499) Ca 24b. g. bournez. b. bonnaff.

    (c.1718) CHal.ms i. borner, tr. «bonnein, plantein bonneu.» ●(c.1718) CHal.ms ii. Limiter, tr. «lacat termen terminein, lacat bonneu bonnein

    (1904) DBFV 26b. bonnein, v. a., tr. «borner, mettre des bornes à.» ●(1927) GERI.Ern 58. bonna v. a., tr. «borner.» ●(1932) DIHU 249/36. bonnein hou tammeu doar.

    (2) Confiner (un héritage).

    (c.1718) CHal.ms i. confiner, tr. «bonnein

    (3) Limiter.

    (1825) COSp 267. Ne zeliet na disprisein na bonnein hou tevotioneu.

    II. V. intr. (en plt du cœur, du sang) Battre.

    (17--) EN 1739. egalon o vonnan, tr. «le cœur défaillant.»

    (1978) BAHE 99-100/103. bonañ 'ra va biz (pa vez terzhienn ennañ, ha pa santer end-eeun talm ar gwad ennañ). ●(1997) HYZH 209/24b. Lanciner, tr. «bonañ (T[regor]).»

  • bonnerezh
    bonnerezh

    m. Bornage.

    (1931) VALL 73a. Bornage, action de borner, tr. «bonnerez m.»

  • bonnet
    bonnet

    adj. Borné.

    (c.1500) Cb 28a. [bonn] Jtem metatus / metata / tum. g. bournez. b. bonnet.

    (1931) VALL 73a. Borné, tr. «bonnet

  • Bonneur
    Bonneur

    voir Bodveur

  • bonniñ
    bonniñ

    voir bonnañ

  • Bonno
    Bonno

    n. de l. île Bonno (archipel des Sept-Îles, Perros-Guirec).

    (1) Bonno.

    (1894) GIV 9c. Gentiles, Rouzic ha Bono / Oa fortifiet trô war zrô.

    (1940) FHAB Gouere-Eost Niv. 7-8/192. Beza zo promese a vriedelez / Etre Tafec ha Jentilez, / Etre Malbon ha Bonno / Setu achu an embanno. Tafec, Jentilez, Malbon ha Bonno a zo peder enezenn vihan dirak Plouvouskan (Bro-Dreger).

    (2) Dicton.

    (1940) FHAB Gouere-Eost Niv. 7-8/192. Beza zo promese a vriedelez / Etre Tafec ha Jentilez, / Etre Malbon ha Bonno / Setu achu an embanno.

  • bonor
    bonor

    voir boneur

  • Bonoù
    Bonoù

    n. de l. Ar Bonoù : Le Bono.

    I. Ar Bonoù.

    (1931) ANDO 14. ar Bono, porzig gwenn an haderien istr. ●(1941) DIHU 359/263. goah vras el Loh, doh bann-deur er Bounneu. ●(1979) LIMO 28 juillet. er Bonoviz eid ré er Bono. ●(1985-1986) ADEM 79. Int a yae da glask an had, had d’ar Bonoù.

    II.

    (1) Blason populaire : voir Forbanned.

    (2) Noms de famille.

    (1970) NFBT 15 N° 107. Bono. ●N° 108. Bonou.

  • Bonoviz
    Bonoviz

    plur. Habitants du Bono.

    (1979) LIMO 28 juillet. er Bonoviz eid ré er Bono.

  • bonseur
    bonseur

    m. (religion) Bonne-sœur.

    (1790) MG 250. er péh en dès desquét temb er Bonn-seur.

  • bont
    bont

    m. –où

    (1) Bonde (ouverture).

    (1499) Ca 24b. Bont. gallice bonde par ou len entonne le vin.

    (1659) SCger 15b. bonde, tr. «bont

    (2) Bondon (bouchon).

    (1633) Nom 161a. Orificium, os : l'orifice : toull an bount, an guenou.

    (1744) L'Arm 33a. Bondon, tr. «Bond.. eu. m.»

    (1867) FHB 115/84b. e kichen ar stanv pe ar bond. ●(18--) RGE 47. dre doul ar bont.

    (1904) DBFV 26b. bond, m. pl. eu, tr. «bonde, bondon.» ●(1937) DIHU 310/247. ar en toul bond.

    (3) Bouchon.

    (1955) STBJ 103. boñchou spoue ront. ●(1947) YNVL 123. Abaoe tri devezh e tisusune ur boñch, a yae gwechall, da stouvañ ur voutailhad rom Martinik, ha kavout a rae blaz dezhañ atav, al liper kozh ! ●(1974) SKVT III 83. er boñch spoue.

    (4) (insulte) Bontig-kaoc'h : petit merdeux.

    (1974) SKVT III 112. 'T o ken dont, paour-kaezh boñtig-kaoc'h !

  • bont-chaos
    bont-chaos

    m. (marine) Nable.

    (1987) GOEM 78. Un autre trou est parfois percé dans le bordage près de la quille : il sert de nable, pour évacuer l'eau quand le bateau est au sec. Il est normalement bouché par une forte cheville, an ibil, enfoncée à force. Ce trou porte le nom de toull-dizour, toull-faozet ou bond-chaoz.

  • bontañ / bontiñ
    bontañ / bontiñ

    v. tr. d.

    I.

    (1) Boucher.

    (1744) L'Arm 33a. Bondoner, tr. «Bondein

    (1874) FHB 511/323b-324a. eur voutaillad guin roët dezi gant he breur en em zivontaz, hag hi ne oa goest na d'he sével na d'he bonta adarre.

    (1904) DBFV 26b. bondein, v. a., tr. «bonder, boucher avec une bonde.» ●(1934) MAAZ 136. bondein d'el lon é doul aùelér.

    (2) Bontañ-divontañ : déboucher et reboucher des bouteilles sans arrêt.

    (1977) PBDZ 782. (Douarnenez) bontiñ-divontiñ, tr. «déboucher et reboucher des bouteilles, comme un serveur de café.»

    II. sens fig.

    (1) Barrer (la route).

    (1958) BRUD 5/28. da vonta evelse ouz ar had hent an dizro.

    (2) Rembarrer (qqn).

    (1908) BOBL 19 septembre 195/3d. Georj a oa ken sabatuet, ma kouezaz raktal en e goaze var e gador. Eur paizant en doa bontet anezan.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...