Devri

Recherche 'boned...' : 13 mots trouvés

Page 1 : de boned (1) à bonedig (13) :
  • boned
    boned

    m. –où

    I. (habillement)

    (1) Bonnet.

    (1499) Ca 24b. Bonet. g. idem. ●65a. [disgruyat] g. sans couture. b. hep grui euel bonnet. ●(1633) Nom 115a. Pileus, pileum : bonnes, chapeau : bonet, tocq.

    (1659) SCger 15b. bonnet, tr. «bonet.» ●(1732) GReg 103a. Bonnet, tr. «Boned. p. bonedou. Van[netois] id[em] p. éü.» ●(1744) L'Arm 33a. Bonnet, tr. «Bonêtt.. eu. m.» ●(1790) MG 286. rein dehai ur houif, pé ur bonnèt.

    (1877) BSA 150. He vonned a ioa ive toullet e kenver he scouarn.

    (1904) DBFV 26b. bonet, bounet, m. pl. eu, tr. «bonnet.» ●(1910) MBJL 164. bonedou du moan. ●(1924) BILZbubr 41/944. eur boned bechennek.

    (2) Boned kornek : bonnet carré.

    (1732) GReg 103b. Bonnet quarré, tr. «Boned cornecq. p. bonedou cornecq.» ●(1744) L'Arm 33b. Bonnet-quarré, tr. «Bonêtte-cornêc.. teu-cornêc. m.»

    (1834-1840) BBZcarn I 70. hui chaloustro hou bonet cornet / ha me coueffo a vo feret, tr. «Vous (…)riez votre bonnet à cornes / Et mes coiffes seront repasses.»

    (1904) DBFV 26b. bonet kornek, tr. «bonnet carré.» ●(1911) BUAZperrot 295. Ar boned-kornek, a verk galloud hag uhelder ar beleg.

    (3) Boned karrez : bonnet carré.

    (1888) SBI II 134. Eur bonnet-carre war 'he benn, / Wit rei d'he douz ann absolvenn, tr. «(Pose) un bonnet carré sur sa tête, / Pour donner à sa douce l'absolution.»

    (4) Boned skouarnek : bonnet à oreilles.

    (1744) L'Arm 33b. Bonnet-à-oreilles, tr. «Bonette-scoharnêc. m.»

    (5) (histoire) Ar Bonedoù ruz : les Bonnets rouges.

    (1926) FHAB Gwengolo 359. Ar «Bonedou-Ruz», epad emzispac'h ar «Paper-timbr», a gemeras, a breizas ar maner-man.

    II. sens fig.

    (1) Boned bras : gros bonnet, personnage important.

    (1834) SIM 211. ur boned bras benac diouc'h ar pales.

    (2) Paotr e voned ruz : espèce de croquemitaine.

    (1982) TKRH 64. Komzet e veze eus «Paotr e voned ruz».

    III. (botanique) Boned kornek : fusain.

    (1732) GReg 443a. Fusain, arbrisseau, dont le fruit s'appelle bonnet carré, tr. «plantenn bonedou qornecq

    (1879) BLE 47. Fusain. (Evonymus. L.) Boned-kornek.

    (1927) GERI.Ern 58. boned-kornek, tr. «fusain à fleurs.»

    IV. (icthyonymie) Boned-Plougastell : éponge Porifera. cf. GBAV 602b.

    (1970) ICTB II 197. boned-Plougastel, -ou P. [= Porifera (Incertae sedis) = Gl. "éponge"]

    V.

    (1) Dougen ar boned glas : faire banqueroute

    (1732) GReg 78b. Faire banqueroute, tr. G. Rostrenenn «dougen ar boned glas.» ●(17--) CHal.ms i (G). faire banqueroute, tr. «douguein er bonnet glas.» ●Banqueroutier, tr. «deen a vonnet glas.» ●(17--) CHal.ms ii. ce marchand a manqué, a faillite, tr. «er marhadour se, en des lausquet er groüis, quemeret er bonnet glas, endes groit banquerout’.»

    (1869) SAG 259-260 (L) G.-M. Caroff. An tyegeziou a fizier varn-ezho ar muia, eo aliez ar re a zo tosta da vont da zougen ar boned-glaz.

    (1904) DBFV 26 (G). Dougein er bonet glas, tr. E. Ernault «faire banqueroute.»

    (2) Dougen ar boned : être cocu.

    (c. 1600-17--) BMa (R) 1191. Douguen ar bonet.

    (1863) GBI i 162. Leall, 'me-z-hi, ma mab kloarek, / Braoa ma touges ar bonnet ! / Me 'm euz gwelt da vroeg er zolier / Gant ur belek o trouk-ober ! tr. F.-V. an Uhel «J'ai vu votre femme dans le grenier, / Faisant le mal avec un prêtre !»

    (3) Dougen ar boned forc'hek: être cocu.

    (1838) CGK 23 (Ku) P. Proux. Mar gueler meur ozac'h lorc'heq / E touguen ar bonet forc'heq. ●CRYP II 290. Dougen ar bonet forc'heg, tr. E. Ernault «porter le bonnet fourchu, être cocu. Canaouennou grêt gant eur C'hernevod, p. 23.»

    (4) Dougen ar boned tro : être cocu.

    (1910-1915) CTPV i 163 (G). Owtrow, ne zougein ket bonnet tro, tr. «Monsieur, je ne porterais (sic) pas le bonnet.»

    (5) Tailhañ ur boned da ub. : cocufier qqn.

    (1850) JAC 46 A.-M. Ledan. Ha mar car dougen din ar memes carante, / Ni daillo eur bonet da Butiphar hirie.

    (6) (Stlapañ, teurel) ar boned war-lerc'h an tog : jeter le manche après la cognée.

    (1732) GReg 178a. Jeter le manche après la cognée, tr. G. Rostrenenn «teurl ar boned varlerc'h an tocq

    (1855) FUB 10. Teurl ar bonnet war lec'h ann tok, tr. A. Brizeux «Jeter son bonnet après son chapeau.» (1878) SVE 611. Stlapa ar bonned warlerc'h ann tok, tr. L.-F. Salvet «Jeter son bonnet après le chapeau. (Se laisser abattre.)»

    (7) C'hoari gant e voned : ne pas être sain d’esprit.

    (1959) BRUD 7/19 (L) F. Inizan. Tamm fallagriez ebed en e gorv. Eul lastez hir e oa e skouarn. Komañs a ree c'hoari gand e voned pe «dapa lapined ruz» evel ma vez lavaret. ●(1990) MARV i 18 (T-Bodiliz). O ! Aotrou person kêz ! Ne ouzoh ket, Lorañs ‘zo komañset eun tammig bihan da c’hoari gand e voned. ●(1995) PTEZ 27 (K-Plougastell-Daoulaz) *Lan Rozmoal. C’hoari gand e voned (pe : he boned) : mond e bugaleaj.

    (8) Lakaat tro e boned ub. : mettre qqn en colère.

    (1877) FHB (3e série) 9/67a (L) *Karanteg. Eur gentel stard a roen d'ezhan, evit guir; tro en doa lakeat em boned.

    (9) (Bezañ, mont) tro en e voned : se mettre en colère.

    (1877) FHB (3e série) 15(2)/123a (L) *Mik an Dourdu. Pa glevo Mac-Mahon an dro-ze, ez ai sur tro en he voned.

    (1907) FHAB Gwengolo 218 (L) J.-B. Martin. Mari-Jeann an ti all a zo tro en he boned, ha n'eo ket hep abek. ●(1908) FHAB Gwengolo 268 (L) *Laouig Beg ar Spins. An intronik oa tro en he bonet, en devez-se, mes ne gredas ket mont larkoc'h. ●(1909) FHAB Here 311 (L) *Laouig Beg ar Spins. N'eus forz pegement a dro a vije e boned ar merc'hed, p'en em gavje, Biel oa evel eur bann eol o vont e ti ekreis eur bârr arne, sûr oant da habaskât. ●(1935) OALD 51/14 (L) *Ab-Sulio. Prenerez ar gornigell, tro en he boned, a gorvigellas neuze ar poell glas en-dro d'he yoyo ruz-velen.

    (10) Lakaat e voned ruz : se mettre en colère.

    (1935) DIHU 288/286 (G). «Lakat mem bonet ru» (se fâcher) mechal ha nen dehè ket en dra-sé ag er «Boneteu Ru» ? ●(1939) DIHU 334/251 (G). Lakat é vonet ru e zo ul lavar anaùet mat avit konz ag un dén kounnaret. ●(1966) BREZ décembre 110/8c (T) E. ar Barzhig. Te 'soñj dit n'em eus ket bet me keuz da veza aet en gouez evelse ? An nozvez kenta ne gouskis ket eur berad... Med piou ne laka ket e voned ruz gwech ha gwech all ?

    (11) Bezañ e voned a-dreuz gant ub. : être de mauvaise humeur.

    (1920) MVRO 19/1e (L) Loeiz ar Floc’h. m’eus aoun eman da voned adreuz ganes en abardaez-man !

    (12) Bezañ tev e voned : avoir la tête dure, être têtu.

    (1978) PBPP 2.1/74 (T-Plougouskant). Te zo tev da voned, tr. J. le Du «tu as la tête dure /ton bonet est épais/»

    (13) Bezañ beunek evel ur boned koton : être très triste.

    (1928) DIHU 200/23 (G) *Bleu Benal. Deit e oé de vout beunek èl ur boned koton.

    (14) Bezañ trist evel ur boned-noz : être très triste.

    (1912) MELU 409. Ken trist evel eur boned noz, tr. E. Ernault «Aussi triste qu'un bonnet de nuit, Rec. Bourd.»

    (15) Bezañ trist evel ur boned-noz disoupl : être très triste.

    (1732) GReg 103b. Triste comme un bonnet de nuit sans coëfe, tr. G. Rostrenenn «Qer trist evel ur boned-nos disoupl

    (16) Gwiskañ bonedoù da ub. : tromper qqn.

    (1964) LLMM 107/434 (Ki) A. Heussaff. Nec'het omp hon-daou - eñ abafet o kas kompren hag emaon o wiskañ bonedoù dezhañ, ha me diek da zisklêriañ an traoù dre ar munud.

    (17) Lakaat ur boned war penn ub. : tromper qqn.

    (1985) KONK-KERNEV (Ki). Te zo o klask lakaat ur boned din war ma fenn !? : te zo o klask ma lakaat da grediñ traoù diwir.

    (18) Bezañ tost e voned d'e benn : se mettre en colère facilement. Cf. Français : avoir la tête près du bonnet.

    (1921) PGAZ 34 (L) Ao. Moan. He voned a ioa ivez toztig d'he benn, ha prount oa evel an tan.

    (19) Kemeret e voned evit e dog : se tromper.

    (1732) GReg 616a. Se meprendre, tr. Gregor Rostrenenn «qemeret e vôned evit e docq

    (20) Pakañ ar bleiz gant un taol boned : voir bleiz.

  • boned-houarn
    boned-houarn

    m. bonedoù-houarn Casque.

    (1633) Nom 183a. Galea, cassis : heaume, salade, bassinet, armet, cabasset : haum, casquet, bonet ouarn. ●Galea exploratoria, galea bellatoria, oppugnatoria galea : morion, bonet de fer, testiere : maurion, bonet ouarn. ●Buccula : la visiere : lech an daoulagat da sellet dre'n bonet ouarn.

    (1732) GReg 139a. Casque, armure de la tête, & du cou du Cavalier, tr. «boned-hoüarn. p. bonedou-hoüarn

  • boned-noz
    boned-noz

    m. bonedoù-noz Bonnet de nuit.

    (1732) GReg 103b. Bonnet de nuit, tr. «Boned-nos. p. bonedou-nos.» ●(1744) L'Arm 33b. Bonnet-de-nuit, tr. «Bonêtte-noss. m.»

    (1829) HBM 1. Ma vancfe zo qen ur boned nôs. ●(1856) VNA 30. un Bonnet de nuit, tr. «ur Bonnet-noz

  • Boned-Ruz
    Boned-Ruz

    Ar Boned-Ruz : oronyme (Gouarec).

    (1924) BUBR 39/857. An draonienn all-man, hir ha moan, stardet etre mene noaz ar Boned-ru ha koajeier goue ar C'hovellou, a gas ganti eus a Ouarek tre d'ar Morbihan (…) dour braz ar Blavez.

  • boned-touseg
    boned-touseg

    m. bonedoù-touseg (mycologie) Champignon.

    (1929) MKRN 88. egiz ur bonedig-touseg, tr. «comme un petit champignon.» ●(1982) PBLS 410. (Sant-Servez-Kallag) bonedoù touseg, tr. «champignons.»

  • bonedad
    bonedad

    m. –où Contenu d'un bonnet.

    (1904) DBFV 26b. bonetad, m. pl. eu, tr. «bonnetée, bonnet lein.» ●(1941) ARVR 30/3b. da zeiz ar gouel e kinnigent bep a vonedad segal d'o sant patron.

  • bonedeg
    bonedeg

    m. -deien Individu pourvu d’un bonnet. Voir Bonedeien Plougouloum.

  • Bonedeien Plougouloum
    Bonedeien Plougouloum

    pl. (blason populaire) surnom donné aux habitants de Plougoulm.

    (1912) MELU 365. Plougouloumis bonedeien, / Sibirillis kaketerien, / Klederis tud a fouge, / Ploueskadis tud a leve, / Plouenanis laeroun tout / Ha Kastellis oc'h ar grouk.

  • bonedek
    bonedek

    adj.

    (1) Pourvu d'un bonnet.

    (1904) DBFV 26b. bonetek, adj., tr. «à bonnet, qui a un bonnet.»

    (2) (en plt d'une couronne) Fermée.

    (1745) BT 330. ur gouronn bonætæc, tr. «une couronne à bonnet.»

  • boneder
    boneder

    m. –ion Fabricant de bonnets, bonnetier.

    (1633) Nom 311b. Pileo : vn bonnetier, ou chappelier : vn boneder pe tocquer.

    (1732) GReg 103b. Bonnetier, tr. «Boneder. p. bonederyén.» ●(1744) L'Arm 33b. Bonnetier, tr. «Bonêttour.. tterion. m.»

    (1904) DBFV 26b. bonetour, m. pl. –terion, tr. «bonnetier.»

  • bonederez
    bonederez

    f. –ed Bonnetière.

    (1732) GReg 103b. Bonnetiere, tr. «Bonederès. p. bonedéresed

  • bonederezh
    bonederezh

    m. Bonneterie.

    (1744) L'Arm 33b. Bonneterie, tr. «Bonettereah. m.»

    (1904) DBFV 26b. bonetereh, m., tr. «bonneterie.»

  • bonedig
    bonedig

    m. –où (habillement) Barrette.

    (1904) DBFV 26b. bonetig, m. pl. eu, tr. «petit bonnet, barrette.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...