Recherche 'bord...' : 26 mots trouvés
Page 1 : de bord (1) à bordur (26) :- bordbord
m. –où
I. M.
(1) Bord (d'une route, de mer, etc.).
●(c.1500) Cb. cest riue ou region. b. bort / pe region. ●(1633) Nom 37b-38a. Alcedo : alcyon, petit oiseau faisant son nid sur la mer : alcion, vn eznicq bihan á gra ez neiz voar bord an mor. ●114b. Instita, limbus : bord : an bord. ●114b. Laciniæ, sinus : les plis ou bords : an plissou pe'n bordou. ●Fimbria : frange, ou bord : fraing pe bord. ●149-b. Nauis oraria, actuariola, horia : nacelle pour ramener au bord de l'eau : lestr euit mordoiff pe rouenat è bord an mor. ●161b. Crepido lancis, aut catini : le bord d'vn plat : bord an plat. ●240a. Putei crepido, vulgò os putei : le bord du puits : bord an punçc, pe an guenou. ●245b. Ripa : riuage, riue : an riuag en bord an mor.
●(1710) IN I 42. an niver eus ar sabl a so var bord ar mor. ●(1732) GReg 412b. Une file de maison, tr. «ur jadennad hir a dyès var bord ar ru.»
●(1860) BAL 79. var bordou glaz ar feunteniou. ●184. pa reoc'h baleou var bord ar mor (…) Beza o choum var bord an aod. ●(1868) KMM 67. var bord ar ster. ●256. var bordic un izelenn doun spountuz. ●(1877) EKG I 93. Var bord ar mor o doa marteze muioc'h a izign an dud, eget enn douar braz.
●(1921) PGAZ 89. ar guez krenerez a zo var bord ar ganol. ●(1925) SFKH 16. kavet ar vord en henteu.
(2) Bord (d'un récipient).
●(1818) HJC 96. ur mesulad mat, insahet ac mahet quen e scuilleo drest er bordeu. ●(1877) FHB (3e série) 4/31a. gant o guer carget betec ar bord.
(3) Lisière d'une pièce de tissu, galon.
●(c.1500) Cb. g. cest ourlle de robe / ou de riuaige. b. ourll hust / pe bord. ●(1633) Nom 114b. Fimbria : frange, ou bord : fraing pe bord.
●(1744) L'Arm 169b. Galon, tr. «Bordd.. deu. m.»
●(1868) FHB 196/315b. bordou ruz var lost ho justin hag endro d'ar godellou.
●(1904) DBFV 26b. bord, m. pl. eu, tr. «bord, bordure, galon.»
II.
A. Loc. prép.
(1) War-vord : environ.
●(1866) HSH 249. var bord seiz quard'heur. ●250. var bord ur mis. ●(1868) FHB 193/291b. n'euz c'hoaz great nemed var bord an anter.
(2) War ar bord da : sur le point de.
●(1829) IAY 118. voar ar bord da vean distrujet. ●(1872) ROU 76a. sur le point de... tr. «var ar bord ema da veza paour.» ●95b. sur le point d'aller, tr. «var ar bordic da vont.»
B. Loc. adv.
(1) Dreist ar bord : outre-mesure.
●(1847) BDJ 305. Diegus dreist ar bord, tr. (GMB 74) paresseux outre mesure.» ●(1868) FHB 155/406b. o veuli dreist ar bord meritou eur vam gristen.
(2) Dreist-bord =
●(1867) FHB 139/278b. eun den mad, mad dreist bord.
III.
(1) Kas e bord all : faire s’évanouir.
●(1970) BHAF 141 (T) E. ar Barzhig. Me d'ar gitez gand fasadou, peadra da gas anezi bord all.
(2) Mont er bord all : s’évanouir.
●(1942) SAV 25/12 (T) *Jarl Priel. ec'h an da gaout eur falladenn, ec'h an da vont er bord all ! ●(1967) BRUD 26-27/32 (T) E. ar Barzhig. E varh a gouezas maro-mik dirag dor-dal Uhelzouar hag eñ, a-raog mont er bord-all, e-noe just amzer a-walh da grial : «Emañ kont Meneheiez war e dalarou.» ●(1970) BHAF 264 (T) E. ar Barzhig. Peadra, sur-mad, da lakaad kalon ur vamm da c'hwita pe da lakaad anezi da vond er bord all. ●293. Arabad din memez tra, mond er bord all !...
(3) Mont er bord all : mourir.
●(1966) BRUD 30/15 (T) E. ar Barzhig. Poent e oa din paotr kaez, eur Rusian a oa o vond dezi hag eet e oa homañ er bord all dija, med egile a zo eet ive raktal er bord all gand eun tenn pistolenn.
(4) Mont dreist ar bord : passer les bornes.
●(1872) ROU 76a (L). Il passe les bornes, tr. V. Roudaut «dreist ar bord.»
- Bord-allBord-all
n. de l. [désigne des lieux divers] Presquîle de Plougrescant.
●(1928) CONS 275. Beza a oa dioute e seiz parrez Gourenez Lezardre, ha zoken er « Bord-all » da laret eo en Plouvouskan, hag holl e oant pinvidik.
- bordad
- bordajbordaj
m. (marine) Bordé.
●(1979) VSDZ 6. (Douarnenez) Ni 'ziviz tout hom bourdaj tre pemp deus al laez tout penn-da-benn , tr. (p. 175) «Nous divisons notre bordé en cinq en partant du haut.» ●11. Setu 't eus ar bordaj er-maez hag ar vegaj e diabarzh, tr. (p. 180) «Tu as donc le bordé à l'extérieur et le vaigrage à l'intérieur.»
- bordajennbordajenn
f. –où (marine) Virure.
●(1978) BZNZ 78. (Lilia-Plougernev) Ne met e vez ur vourdachenn ganto o ruilh ar vein war hounnezh an tamm bourdachenn-se d'ober ar choser. ●(1979) VSDZ 6. (Douarnenez) Ar glozenn eo ar vordajenn diwezhañ a vez lakaet e-plas, tr. (p. 175) «La parclose est la dernière virure de bordé que tu places.»
- bordajiñbordajiñ
v. tr. d. (marine) Border (un bateau), faire le bordé.
●(1979) VSDZ 10. (Douarnenez) vie komañset bordachiñ, tre an traoñ da gentañ, tr. (p. 179) «On commençait le bordé par le bas.»
- BordallizBordalliz
pl. (blason populaire) Habitants des rives du Trieux.
●(1990) SKVR 18/62a. Quand il y avait une fête à Plouec, on s'attendait au Pont de Quintin (aujourd'hui détruit), pour se battre. On se jetait des cailloux d'un côté à l'autre de la rivière, on s'insultait : ceux de Plouec disaient : Sant-Klevis, tud a lorc'h / Neuint ket un tour da lakaat d'o c'hloc'h. (...) La réplique de Saint-Clet ne se faisait pas attendre : Bordalis krouget, tud ingrat / Lakaat o chas da chareat / Da chareat kanab da sec'hañ, / D'ober kerdenn d'o krougañ. (sic).
- bordañ / bordiñbordañ / bordiñ
v. tr. d.
(1) (marine) Border.
●(1978) BZNZ 36. (Lilia-Plougernev) neuze e rankes bordañ da lien, evit dalc'her muioc'h a-benn d'an avel.
(2) absol. =
●(1978) PLVB 57. un dehouiad hag ur c'hleiziad o vordañ [ar goloeg].
(3) Border.
●(1659) SCger 15b. border, tr. «borda.» ●(1744) L'Arm 33b. Border un habit, un chapeau, tr. «Bordein.»
●(1904) DBFV 26b. bordein, v. a., tr. «border.»
(4) Galonner.
●(1744) L'Arm 169b. Galoner, tr. «Bordein.»
●(1904) DBFV 26b. bordein, v. a., tr. «galonner.»
- borde
- bordeadbordead
m. –où
I. (marine)
(1) Bordée de coups de canon.
●(c.1825-1830) AJC 182. a nemed a vordeadou na elemb mond nos dé. ●(1876) TDE.BF 62b. Bordead, s. m., tr. «Bordée ou décharge simultanée des canons d'un navire ; pl. ou. »
(2) Bordée d'un navire qui louvoie.
●(1876) TDE.BF 62b. Bordead, s. m., tr. «bordée d'un navire qui louvoye ; pl. ou. »
II. fam. Bordée, java.
●(1874) FHB 485/119b. va zad ha me a chome peurliesa var al lestr pa zea ar re all d'an douar da ober ho bordeat. ●(1874) FHB 486/127b. ar bordeadou en doa tennet du-ze en Amerik.
- bordeal
- bordelbordel
f. –où, bordili Bordel.
●(1499) Ca 24a. Bordell. g. bordeau. l. hoc lupanar / aris. ●(c.1500) Cb 87b. [fornication] Jtem cest bordeau. bri. bordell. ●(c.1500) Cb. Placenn commun. gal. place publique. l. hoc theatrum / tri. Jtem. cest bordel. b. idem.
●(1659) SCger 15b. bordeau, tr. «bordel, p. iou.» ●(1732) GReg 104a. Bordel, lieu de débauche, tr. «Bordell. p. bordellou.» ●(1744) L'Arm 33b. Bordel, tr. «Bordeell.. eu. f.» ●(17--) EN 16. neur vordel benac, tr. «en quelque bordel.» ●2794. heman vige guechal nos a de er vordel, tr. «celui-ci était autrefois nuit et jour au bordel.»
●(1974) SKVT III 22. Ha dic'houbañ 'ri, pezh-teil dastumet e bordilli Brest !
- bordelerbordeler
m. –ion
I.
(1) Bordelier, homme qui fréquente les bordels.
●(1499) Ca 24a. Bordeller. g. frequentant bordell.
●(1687) MArtin 3. Gant Merc'het fal bordelerien. ●(1732) GReg 246a. Debauché, addonné aux plaisirs deshonnêtes, tr. «bordeller. p. bordelléryen.» ●(17--) EN 1623. dar hos bordeler cos, tr. à ce vieux bordelier.» ●2339. goud ouses, bordeler, pifa sou croc enoud ? tr. «sais-tu, bordelier, qui a la main sur toi ?»
(2) Bordelier, tenancier de bordel.
●(1499) Ca 24a. Bordeller. g. frequentant bordell. ●(c.1500) Cb 27b. Bordeller. g. frequentant bordeau.
(3) Débauché.
●(1952) LLMM 31/57. (Douarnenez) Borbeller, (lire : bordeller) paotr a ren buhez fall.
(4) Homme qui fait beaucoup de bruit, de bordel.
●(1952) LLMM 31/57. (Douarnenez) Borbeller, (lire : bordeller) paotr a ra kalz trouz.
II. Bordeler evel ur c'hi : voir ki.
- bordelerez
- bordelerezh
- bordennbordenn
f. –où
(1) Bord (d'une route, de mer, etc.).
●(1723) CHal 21. Bordenë ën aut, tr. «le Rivage.» ●(1744) L’Arm 33b. Etre au bord, tr. «Boud ar er vordeenn.» ●(c.1785) VO 45. ar vordèn ur riviér. ●(1787) PT 39. ur parc bihan ar vordèn en hènt bras. ●(17--) TE 65. ar vordèn en Nil.
●(1829) CNG 33. lédandæt hemb borden. ●(1857) GUG 76. Ar vorden en tan éternel. ●(1861) JEI 75. betag hou tougue de draquellat hemb arsàu ar vorden en abim. ●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 143. ar vorden boquedec en Ourougourou.
●(1907) BSPD I 26. ar borden er Jourdén. ●(1985) ADEM 89. (An Arradon) e bordenn ar mor.
(2) Bord (d'une surface).
●(1790) MG 186. er bordenneu a nehi. [ur bilig].
(3) Margelle.
●(1876) TDE.BF 62b. Bordenn, s. f., tr. «Margelle d'un puits.»
- borderezh
- borderezhiñ
- bordetbordet
adj. (en plt d'un vêtement)
(1) Bordé.
●(1856) VNA 184-185. sa jupe est bordée d'une frange, tr. «bordet-é hé broh guet pen-pill.»
(2) Qui a une lisière.
●(1869) FHB 255/366b. he rokeden bordet, hag he roched dantelezet.
(3) Galonné.
●(1744) L'Arm 169b. A-huêrço enn toque bordétt, / D'é Bêrson enn-dèss commandétt ; / Ha laqueitt-mé doh er séyenn, / Mena sennte d'hi Gorhiaimenn.
- bordeür
- bordezonbordezon
f. Salade de cuir (sorte de casque).
●(1633) Nom 183b. Cudo : sallade de cuir : an bordesoun pe saladen lezr an lem.
- bordikbordik
adv. & prép.
I. Adv.
(1) Environ.
●(1874) FHB 517/386b. ar c'horf en doa bordic c'houec'h troatad.
(2) Loc. adv. War vordik : environ.
●(1869) FHB 206/396b-397a. var bordic daou vil pemp kand. ●(18--) SAQ II 273. brema 'zo var bordik kant vloaz.
●(1934) PONT 187. Eugeni Pioger e doa war bordik trizek vloaz.
II. Prép. À côté.
●(1952) LLMM 31/57. (Douarnenez) Bordig : e-kichen. An dra-se zo bordig an Amerik.
- bordilhbordilh
f. & adv.
(1) F. Grouillement, pullulement, multitude.
●(1927) GERI.Ern 58. bordilh f., tr. «Multitude, encombrement.» ●(1929) SVBV 79. Ar vordilh a c'houibu hon debre.
(2) Adv. A-vordilh : en grand nombre.
●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. A-vordilh, tr. «en grand nombre, innombrablement : qui pullule, Milin.» ●(1927) GERI.Ern 32. a-vordilh adj. et adv., tr. «Qui pullule ; en grand nombre.» ●(1931) VALL 596b. à profusion, en grande abondance, tr. «a-vordilh.» ●603b. qui pullule, tr. «a-vordilh.»
- bordilhañbordilhañ
v.
(1) V. intr. Grouiller, pulluler.
●(1876) TDE.BF 62b. Bordilla, v. n., tr. «Fourmiller, être en grand nombre.»
●(1927) GERI.Ern 58. bordilha v. n., tr. «fourmiller, pulluler.» ●(1929) SVBV 112. c'houibu terziennus o vordilha a-us ha tro-dro d'ezo. ●(1931) VALL 603b. Pulluler, tr. «bordilha L[éon].» ●(1957) AMAH 189. unan eus ar standilhoned o vordilhañ en-dro dezhañ.
(2) V. tr. d. [au passif] Bezañ bordilhet gant : grouiller, fourmiller de, être infesté, truffé, cousu de.
●(1985) AMRZ 146. Ar brezoneg anezañ a-vad a oa fall-du, gand e-leiz a heriou galleg : bordillet e oa ganto.
- bordiñbordiñ
voir bordañ
- bordur